1. Vàng hay bùn, thứ nào giá trị hơn?

Một cao tăng hỏi: Anh cho rằng một hạt vàng và một đống bùn, thứ gì tốt hơn?

Người cầu đạo đáp: "Tất nhiên là vàng rồi!"

Vị cao tăng mỉm cười, nói tiếp: "Vậy nếu anh là một hạt giống thì sao?"

Lời bình: Trên thế giới này không có cái gì là xấu, tốt tuyệt đối. Chỉ cần phù hợp với bạn sẽ là tốt nhất.

2. Gạo vẫn là gạo

Một thanh niên thỉnh giáo vị đạo sĩ: "Sư phụ, có người nói con là thiên tài, cũng có người mắng con là ngốc nghếch, ý kiến của thầy thế nào ạ?"

"Vậy con đánh giá mình thế nào?" – vị đạo sĩ hỏi lại.

Người thanh niên nọ vẻ mặt ngơ ngác.

"Ví dụ một cân gạo, trong mắt người làm bánh thì nó là bánh nướng, trong mắt người nấu rượu thì nó là rượu, trong mắt người ăn xin thì đó là một bữa cơm cứu mạng. Còn gạo thì vẫn là gạo mà thôi."

Đạo sĩ nói đến đây, người thanh niên mới như vỡ ra nhiều điều.

Lời bình: Cách bạn đánh giá bản thân mình có vai trò quyết định đến giá trị của chính bạn.

3. Bản thân và người khác

Một thiếu niên hỏi đạo trưởng: "Thưa thầy, con xin được hỏi làm thế nào mới có thể biến thành một người bản thân luôn vui vẻ và cũng có thể mang niềm vui đến cho người khác?"

Đạo trưởng cười: "Đầu tiên, phải ‘coi mình là người khác’ đó là ‘vô ngã’; tiếp đến, phải ‘coi người khác là mình’, đó là ‘từ bi’; sau đó, phải ‘coi người khác là người khác’, đó là ‘trí tuệ’; cuối cùng, phải ‘coi mình là chính mình’, đó là ‘tự nhiên’."

Lời bình: Nhận thức được 4 mối quan hệ được hình thành nên giữa "mình" và "người", cảnh giới của tam giáo Thích- đạo- nho nằm ở trong đó.

4. Một cốc nước và một hồ nước

Đạo trưởng có một đệ tử thường hay oán than. Một hôm, ông bỏ muối vào một cốc nước và bảo người đó uống.

Đệ tử nói: "Mặn đến phát đắng."

Vị đạo trưởng tiếp tục bỏ nhiều muối hơi vào hồ nước và bảo đệ tử thử lại. Sau khi uống xong, người này nói: "Nước rất tinh khiết và ngọt".

Lúc này, vị đạo trưởng mới nói: "Đời người, đau khổ chính là muối, vị mặn ngọt của nó được quyết định bởi thứ vật dụng chứa nó."

Lời bình: Những người thường hay ca thán, oán trách thế giới, hãy xem lại liệu có phải trái tim của mình quá hẹp hòi?

5. Bọ cạp và thiền sư

Một vị thiền sư nhìn thấy một con bọ cạp rơi xuống nước, ông quyết định sẽ cứu nó. Ai ngờ vừa chạm vào, thiền sư đã bị con vật cắp vào tay.

Thiền sư không vì sợ hãi mà từ bỏ ý định, tiếp tục đưa tay ra vớt con bọ cạp lên nhưng ông vẫn bị tấn công.

Thấy vậy, một người đứng cạnh mới hỏi: "Nó đã cắp vào tay ông như vậy, sao ông còn cố cứu nó?"

"Cắp người là thiên tính của bọ cạp còn thiện là thiên tính của tôi. Tôi nào có thể vì thiên tính của nó mà từ bỏ thiên tính của mình." – thiền sư đáp.

Lời bình: Thà chấp nhận thiệt thòi đau khổ chứ không thể dễ dàng thay đổi sự lương thiện trong nội tâm. Đây chính là cái gọi là từ bi bác ái của vị thiền sư.

6. Địa ngục và thiên đường chỉ cách nhau một niệm

Nelson Mandela bị giam cầm suốt 27 năm trong tù, phải chịu đựng ngược đãi. Khi nhậm chức tổng thống Nam Phi, ông đã mời 3 người từng tra tấn ông đến tham dự buổi lễ.

Khi Mandela đứng dậy cung kính đứng dậy bày tỏ sự kính trọng đến họ, tất cả những người có mặt tại hiện trường, thậm chí là cả thế giới đều như lặng đi.

Ông nói: "Khi tôi ra khỏi phòng giam, bước qua ngưỡng cửa lao tù hướng đến tự do, tôi đã hiểu rất rõ, bản thân mình nếu không thể vứt bỏ lại đau đớn và oán hận lại phía sau, tôi sẽ vẫn chỉ là một người đang ngồi trong ngục."

Lời bình: Tha thứ cho người khác là cách hay để tìm sự thanh thản, vui vẻ, tự tại cho chính mình.

7. Nghĩ quá nhiều

Có người hỏi bác nông dân: "Bác trồng lúa mạch rồi à?"

- Tôi chưa trồng. Tôi sợ trời không mưa.

"Vậy bác trồng bông chưa?" – người kia hỏi tiếp.

- Chưa, tôi sợ lũ sâu sẽ ăn sạch cây bông.

"Thế bác trồng gì rồi?" – người kia lại hỏi.

- Tôi chưa trồng gì cả, tôi phải đảm bảo an toàn.

Lời bình: Suy nghĩ đắn đo quá nhiều sẽ dẫn đến trạng thái bó buộc, chẳng làm nổi chuyện gì.