Natalie Sherman Phóng viên kinh doanh của BBC News, New York

Trung Quốc cam kết tăng cường nhập khẩu thêm 200 tỷ đôla hàng hóa của Mỹ so với mức 2017 và tăng cường các quy tắc sở hữu trí tuệ.

Đổi lại, Mỹ đã đồng ý giảm một nửa mức thuế mới áp dụng với các sản phẩm của Trung Quốc.

Hoa Kỳ và Trung Quốc lao vào một cuộc chiến thuế quan bắt đầu từ năm 2018, dẫn đến sự gia tăng thuế nhập khẩu với số hàng hóa trị giá hơn 450 tỷ đôla. Tranh chấp làm gián đoạn dòng chảy thương mại, suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu và khiến các nhà đầu tư lo lắng.

Tại một buổi lễ ký kết tại Washington, có sự tham dự của các nhà tài trợ và các lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu của đảng Cộng hòa, ông Trump nói rằng thỏa thuận này tạo tiền đề cho mối quan hệ bền chặt hơn giữa Mỹ và Trung Quốc.

"Cùng nhau, chúng ta đang sửa chữa những sai trái của quá khứ và mang đến một tương lai của công bằng và an ninh kinh tế", ông nói.

"Vượt xa cả thỏa thuận này, nó sẽ dẫn đến một nền hòa bình thế giới thậm chí còn mạnh mẽ hơn", ông nói thêm.

Thỏa thuận có những gì?

Trung Quốc cam kết tăng nhập khẩu ít nhất 200 tỷ đôla hàng Mỹ so với năm 2017, thúc đẩy mua sản phẩm nông nghiệp thêm 32 tỷ đôla, hàng sản xuất thêm 78 tỷ đôla, sản phẩm về năng lượng thêm 52 tỷ đôla và mặt hàng dịch vụ tăng 38 tỷ đôla.

Trung Quốc cũng đồng ý có thêm nỗ lực chống hàng giả và giúp các công ty Mỹ dễ dàng có biện pháp pháp lý hơn với hành vi trộm cắp bí mật thương mại.

Mỹ sẽ duy trì mức thuế lên tới 25% đối với hàng hóa Trung Quốc trị giá 360 tỷ USD; Trung Quốc, nước đã đánh thuế lên các sản phẩm trị giá 100 tỷ đôla Mỹ, cũng dự kiến ​​sẽ duy trì phần lớn mức thuế mới này.

Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc, người ký kết thỏa thuận thay mặt Trung Quốc, cho biết thỏa thuận này bắt nguồn từ "sự bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau".

"Trung Quốc đã phát triển một hệ thống chính trị và một mô hình phát triển kinh tế phù hợp với thực tế quốc gia," ông nói.

"Điều này không có nghĩa là Trung Quốc và Mỹ không thể làm việc cùng nhau. Ngược lại, hai nước chúng ta có lợi ích thương mại chung rất lớn."

"Chúng tôi hy vọng cả hai bên sẽ tuân thủ và giữ thỏa thuận một cách nghiêm túc."

Ai được lợi?

1. Donald Trump

Một số nhà phê bình cho rằng kết quả ít ỏi nhưng, việc ký kết thỏa thuận mang đến cho Tổng thống Mỹ Donald Trump cơ hội tạm gác cuộc chiến thương mại qua một bên để tuyên bố những thành tích tạm có trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 sắp tới.

Các cuộc thăm dò cho thấy hầu hết người Mỹ đồng ý với tổng thống rằng Trung Quốc giao dịch không công bằng, nhưng họ vẫn ủng hộ thương mại tự do và phản đối thuế quan. Chính vì vậy, đảng Cộng hòa đã mất một số ghế quốc hội vào năm 2018.

2. Tập Cận Bình

Trung Quốc dường như có lợi khi các điều khoản đã được đồng ý trước được thông qua, bao gồm cả việc nới lỏng tiếp cận thị trường với các công ty tài chính và xe hơi Mỹ.

Cục Dự trữ Liên bang ước tính rằng nền kinh tế Trung Quốc đã bị ảnh hưởng 0,25%, do nhu cầu của Mỹ đối với hàng hóa của họ giảm khoảng một phần ba. Vì vậy việc đạt được thỏa thuận sẽ có ý nghĩa lớn với kinh tế Trung Quốc.

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Việt Nam là một trong những nước được lợi từ cuộc chiến thương mại

3. Việt Nam/Đài Loan/Mexico

Trên toàn cầu, các nhà kinh tế ước tính rằng cuộc chiến thương mại sẽ giảm tỷ lệ tăng trưởng xuống 0.5%. Nhưng một số quốc gia được hưởng lợi từ cuộc chiến, tiếp nhận 165 tỷ đôla giá trị thương mại.

Các nhà phân tích tại Nomura xác định Việt Nam là quốc gia được lợi nhiều nhất, trong khi Liên Hiệp Quốc thấy rằng Đài Loan, Mexico và Việt Nam đã nhận được nhiều đơn đặt hàng của Mỹ vào năm ngoái.

Ai là phe bị thiệt hại?

1. Các công ty và người tiêu dùng Mỹ

Thỏa thuận mới làm giảm một nửa mức thuế đối với hàng hóa trị giá 120 tỷ đôla, nhưng hầu hết các mức thuế cao hơn - như số hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá 360 tỷ đôla và số hàng xuất khẩu của Mỹ trị giá hơn 100 tỷ đôla - vẫn còn hiệu lực. Và đó là tin xấu cho công chúng Mỹ.

Các nhà kinh tế đã phát hiện ra rằng các chi phí phát sinh - hơn 40 tỷ đôla tính đến nay - đều do các công ty và người tiêu dùng Mỹ chịu ảnh hưởng hoàn toàn. Và con số đó thậm chí còn chưa đo lường những doanh nghiệp bị thiệt hại do bị trả đũa.

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Hoa Kỳ đã thu hơn 40 tỷ đôla với mức thuế mới

Nhìn chung, Văn phòng Ngân sách Quốc hội ước tính rằng sự không chắc chắn và chi phí liên quan đến thuế quan đã làm tăng trưởng kinh tế Mỹ giảm 0,3%, đồng thời thu nhập hộ gia đình trung bình cũng giảm $580 kể từ năm 2018.

2. Nông dân và công nhân Hoa Kỳ

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Những công nhân sản xuất mặt hàng bị đánh thuế bị ảnh hưởng nặng nề

Thỏa thuận mới cam kết Trung Quốc tăng cường mua hàng trong sản xuất, dịch vụ, nông nghiệp và năng lượng có trị giá lên tới 200 tỷ đôla, so với 2017.

Ông Trump nói rằng có thể bao gồm hàng hóa nông nghiệp trị giá 50 tỷ đôla một năm.

Nhưng các số liệu chính thức cho thấy con số thấp hơn, các nhà phân tích không chắc đây là mức có thể đạt được và Trung Quốc cũng nói rằng việc mua sẽ phụ thuộc vào nhu cầu thị trường.

Nông dân, nhiều người đã bị thuế quan của Trung Quốc nhắm vào, đã bị phá sản dẫn đến một khoản cứu trợ liên bang trị giá 28 tỷ đôla.

Trong khi đó các nhà sản xuất thì mất nhiều việc làm, xuất phát từ chi phí nhập khẩu cao và sự trả đũa của Trung Quốc.

Về lâu dài, các công ty Mỹ có thể định tuyến lại chuỗi cung ứng tránh khỏi Trung Quốc để tránh thuế quan - nhưng đó là một triển vọng đắt đỏ.

3. Giới chỉ trích Trung Quốc tại Washington

Bản quyền hình ảnh AFP/Getty Image caption Cố vấn của Trump Peter Navarro đã thúc đẩy lập trường cứng rắn đối với Trung Quốc

Cố vấn của Trump, ông Peter Navarro đã thúc đẩy lập trường cứng rắn đối với Trung Quốc.

Mỹ nói rằng Trung Quốc đã đồng ý các biện pháp bảo vệ mới đối với sở hữu trí tuệ, bao gồm hạ thấp ngưỡng truy tố hình sự và tăng hình phạt. Quan trọng hơn, hai bên nói rằng họ đã đồng ý cách giải quyết các tranh chấp đó.Đó là một trong những vấn đề gây ra cuộc chiến thương mại.

Nhưng các nhà phân tích nói rằng không rõ liệu các cam kết mới có khác với những lời hứa mà Trung Quốc đã từng đưa ra trước đó hay không. Và thỏa thuận mới không giải quyết một số khiếu nại chính của Mỹ về các hoạt động thương mại của Trung Quốc - chẳng hạn như các khoản trợ cấp mà nó cung cấp cho một số ngành công nghiệp.

Bản quyền hình ảnh STR/Getty

Nhà Trắng tuyên bố sẽ giải quyết các thêm các vấn đề khác trong "giai đoạn hai" nhưng các nhà phân tích nói rằng họ không mong đợi sẽ sớm có bất cứ điều gì cụ thể.