HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Cây chà là, bàng lá nhỏ… mua trôi nổi từ Trung Quốc được doanh nghiệp “sân sau” của ông Nguyễn Đức Chung, cựu chủ tịch thành phố Hà Nội, nhập lậu vào trồng khắp thành phố.

Theo báo VNExpress hôm 28 Tháng Ba, Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra Bộ Công An đã ban hành kết luận vụ nâng khống giá trị cây xanh trồng ở Hà Nội gây thiệt hại tài sản nhà nước, đồng thời đề nghị truy tố 15 bị can liên quan. Trong đó, ông Nguyễn Đức Chung bị đề nghị về tội “lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.”

Ông Chung khai ngay khi nhận chức chủ tịch Hà Nội vào cuối năm 2015, thấy tổng thể chi phí cho các dịch vụ công ích, trong đó có công tác trồng cây xanh, tăng cao. Bởi thế, ông yêu cầu tạm dừng toàn bộ việc đấu thầu cây xanh và cho phép “vừa khảo sát, thực hiện vừa hoàn thiện thủ tục.”

Một mặt, ông Chung yêu cầu Sở Xây Dựng làm tiêu chí đấu thầu, mặt khác ông Chung chỉ đạo “miệng” áp đặt sở này phải đặt hàng trực tiếp. Đó là khởi nguồn của chiến dịch “trồng 1 triệu cây xanh, đưa hệ thống cây xanh thành phần quan trọng trong cảnh quan đô thị” được đồng loạt triển khai ở Hà Nội.

Sau đó, Ban Duy Tu Các Công Trình Kỹ Thuật Đô Thị thuộc Sở Xây Dựng được giao là đầu mối, còn công ty Một Thành Viên Công Viên Cây Xanh Hà Nội và công ty Sinh Thái Xanh là hai doanh nghiệp được lựa chọn để đặt hàng. Lúc này, các đơn vị lập tức thay đổi cách thức từ đấu thầu sang đặt hàng, khác với cách thức thực hiện từ năm 2016 về trước.

Theo cáo buộc, khi thực hiện việc này, bị can Nguyễn Xuân Hanh, tổng giám đốc công ty Cây Xanh, đã thông đồng với bị can Nguyễn Tuấn Nghĩa, chủ doanh nghiệp cung cấp cây, nhằm rút ruột ngân sách nhà nước.

Bị can Nghĩa được coi là mắt xích quan trọng trong đường dây khi được giao chuẩn bị một số loại cây như chà là, bàng lá nhỏ…để cung ứng theo hợp đồng, song phải nâng giá cao gấp nhiều lần.

Bị can Nghĩa liên hệ với ông Hoàng Đình Văn, giám đốc doanh nghiệp chuyên mua bán cây bóng mát, để mua cây chà là, bàng Đài Loan, thỏa thuận nhận tại vườn ươm ở huyện Thạch Thất, Hà Nội.

Thời điểm này, công ty chưa được Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn cấp phép kinh doanh cây có bầu đất nhưng ông Văn vẫn nhận lời với bị can Nghĩa.

Để có nguồn cây, ông Văn liên lạc với một ông Trung Quốc mua cây chà là với giá 2.5-3.5 triệu đồng ($106 tới $148)/cây, bàng Đài Loan giá 800,000-1.6 triệu đồng ($34 tới $68)/cây…

Bị cáo Nguyễn Đức Chung (đứng hàng đầu), cựu chủ tịch Hà Nội, cùng các đồng phạm trong một phiên tòa. (Hình: Phạm Dự/VNExpress)

Ông Văn yêu cầu bên bán dùng tàu, đò vận chuyển “chui” từ thành phố Đông Hưng, Trung Quốc, về bờ sông Ka Long, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Nhận cây xong, ông Văn thuê xe vận tải, xe cẩu chuyển lên Hà Nội bán cho bị can Nghĩa. Việc mua bán với thương lái Trung Quốc không có hợp đồng, không khai báo hải quan.

Giới hữu trách xác định, cây mua của ông Văn đều là “loại trôi nổi trên thị trường, không thể bán lại cho công ty Cây Xanh vì thiếu chứng từ, ông Nghĩa tìm cách có được hóa đơn ‘ma’ để hợp thức hóa.”

Cụ thể, từ 2017 đến 2018, bị can Nghĩa chỉ đạo cấp dưới móc nối với 24 người kinh doanh cá thể, xuất hơn 326 hóa đơn bán cây “ma” với số tiền hơn 200 tỷ đồng. Bị can Nghĩa còn lấy 15 hóa đơn vận chuyển “ma” của một công ty khác trị giá hơn 12 tỷ đồng ($510,359).

Cây về đến Hà Nội, bị can Nghĩa bán cho công ty Cây Xanh theo hợp đồng đặt sẵn. Công ty Cây Xanh sử dụng để trồng mới hoặc thay thế cây cũ trên các tuyến đường ở Hà Nội theo hợp đồng với Ban Duy Tu.

Theo kết luận điều tra, hành vi buôn lậu cây xanh từ Trung Quốc về Việt Nam do nhóm ông Chung “đạo diễn” đã thực hiện 10 hợp đồng, trị giá hơn 241 tỷ đồng ($10.2 triệu), với Ban Duy Tu, hưởng lợi hơn 17 tỷ đồng ($723,009) từ việc nâng khống giá cây.

Trong số tiền chiếm hưởng này, bị can Vũ Kiên Trung, chủ tịch công ty Cây Xanh, nhận 1.5 tỷ đồng ($63,795), đồng thời khai trích đưa cho ông Chung 2.6 tỷ đồng ($110,577).

Ngoài những người bị khởi tố, Bộ Công An cho rằng còn một số lãnh đạo, cá nhân tại Ủy Ban Nhân Dân Hà Nội và các sở ban ngành “có hành vi sai phạm liên quan” nhưng chưa đủ căn cứ để xử lý hình sự.