CHIẾC ÁO DÒNG VÀ CON NGƯỜI BÊN TRONG
- Thứ bảy - 27/06/2026 10:11
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Có những người nhìn thấy một linh mục bước đi trong chiếc áo dòng và nghĩ rằng từ ngày khoác lên mình chiếc áo ấy, ngài đã trở thành một con người hoàn toàn khác: không còn yếu đuối, không còn buồn phiền, không còn những phút chạnh lòng, không còn nhu cầu được cảm thông và cũng chẳng bao giờ biết cô đơn. Người ta nhìn chiếc áo dòng như nhìn một biểu tượng của sự thánh thiện, của hy sinh, của từ bỏ và đôi khi vô tình quên rằng phía sau biểu tượng ấy vẫn là một con người bằng xương bằng thịt, có một trái tim biết rung động, một tâm hồn có thể bị tổn thương, một thân xác có thể mỏi mệt và một cuộc đời cũng phải đi qua biết bao vui buồn như mọi người. Chiếc áo dòng không làm cho người mặc nó thôi là con người. Chiếc áo ấy chỉ nhắc người linh mục rằng giữa những giới hạn rất người của mình, ngài đã được gọi để thuộc về Chúa, để sống cho Chúa và trao đời mình cho anh chị em. Nhưng được gọi không có nghĩa là đã hoàn thiện. Được thánh hiến không có nghĩa là từ đó không còn phải chiến đấu. Được đặt tay truyền chức không có nghĩa là mọi khát vọng, cảm xúc, nỗi sợ hãi và yếu đuối bỗng nhiên biến mất. Ngày chịu chức không phải là ngày một con người được biến thành thiên thần, nhưng là ngày một con người mong manh được trao phó một sứ mạng lớn hơn sức mình, để từ đó mỗi ngày phải tập dựa vào ân sủng mà bước đi.
Chiếc áo dòng bên ngoài có thể ngay ngắn, nhưng con người bên trong đôi khi đang rối bời. Khuôn mặt người linh mục có thể vẫn nở nụ cười khi gặp giáo dân, nhưng có những ngày lòng ngài nặng trĩu vì những điều không biết tâm sự cùng ai. Ngài có thể đứng trên bục giảng nói về niềm hy vọng, trong khi chính mình đang phải vật lộn để giữ lấy một tia sáng nhỏ bé giữa những thất vọng âm thầm. Ngài có thể nâng đỡ một người đang đau khổ, khuyên họ hãy can đảm, hãy tin tưởng, hãy phó thác, nhưng sau khi người ấy ra về, ngài lại ngồi một mình trong căn phòng vắng và nhận ra rằng chính mình cũng cần một ai đó nói với mình những lời như thế. Ngài có thể ngồi hàng giờ trong tòa giải tội để lắng nghe những giọt nước mắt, những đổ vỡ, những yếu đuối và tội lỗi của người khác, nhưng những giọt nước mắt của ngài thì đôi khi chẳng biết rơi ở đâu. Ngài có thể hiện diện trong đám tang để an ủi gia đình người quá cố, nhưng khi chính người thân của ngài qua đời, có thể ngài vẫn phải cố nén nỗi đau để tiếp tục chu toàn công việc mục vụ. Ngài có thể chúc lành cho những đôi vợ chồng trong ngày cưới, nhìn những gia đình quây quần bên nhau, rồi trở về căn phòng riêng với một bữa cơm đơn sơ và sự thinh lặng kéo dài. Không phải vì đời sống độc thân khiết tịnh là một thất bại hay một sự trống rỗng, nhưng vì mọi chọn lựa lớn lao đều có cái giá của nó, và cái giá của việc thuộc trọn về Chúa đôi khi được trả bằng những đêm dài chỉ có mình ngài đối diện với chính mình.
Người linh mục cũng biết vui. Ngài vui khi thấy một người lâu năm xa Chúa tìm được đường trở về. Ngài vui khi nhìn những em nhỏ lần đầu rước Chúa với ánh mắt trong veo. Ngài vui khi thấy một gia đình đã từng đứng bên bờ đổ vỡ biết tha thứ cho nhau. Ngài vui khi lời giảng của mình chạm được đến một tâm hồn đang tuyệt vọng. Ngài vui khi cộng đoàn biết yêu thương, hiệp nhất và cùng nhau sống đức tin cách trưởng thành. Ngài vui vì một lời hỏi thăm chân thành, một bữa cơm bình dị, một cuộc gặp gỡ không có tính toán, một người giáo dân nhớ đến ngày bổn mạng, hay chỉ đơn giản là một em bé chạy đến nắm tay gọi hai tiếng “cha ơi”. Những niềm vui ấy có thể rất nhỏ, nhưng đủ sưởi ấm đời linh mục giữa bao trách nhiệm nặng nề. Có những ngày chỉ một ánh mắt cảm thông cũng giúp ngài lấy lại sức mạnh. Có những lúc chỉ một câu nói: “Thưa cha, cha giữ gìn sức khỏe” cũng làm người linh mục cảm thấy những hy sinh của mình được nhìn thấy. Không phải ngài cần được ca tụng, cũng không phải ngài phục vụ để mong đền đáp, nhưng con người nào cũng cần được đón nhận. Một người mẹ hy sinh cho con vẫn cần con biết yêu thương. Một người cha làm việc vất vả vẫn cần gia đình thấu hiểu. Người linh mục trao đời mình cho cộng đoàn cũng cần được cộng đoàn yêu thương bằng một tình yêu trưởng thành, chân thật và không chiếm hữu.
Người linh mục cũng biết buồn. Ngài buồn khi thấy người ta đến với nhau chỉ vì lợi ích rồi rời bỏ nhau khi không còn điều gì để nhận. Ngài buồn khi cộng đoàn chia rẽ vì những chuyện rất nhỏ, khi người ta dùng danh nghĩa phục vụ để tranh giành vị trí, khi những người vẫn đọc kinh mỗi ngày lại không thể nói với nhau một lời tử tế. Ngài buồn khi thấy người nghèo bị bỏ quên, người yếu thế bị khinh thường, người lầm lỗi bị đóng đinh mãi vào quá khứ. Ngài buồn khi những điều mình cố gắng xây dựng trong nhiều năm có thể bị phá hỏng chỉ bằng vài lời đồn đoán. Ngài buồn khi thiện chí bị hiểu lầm, sự im lặng bị xem là yếu đuối, lòng bao dung bị lợi dụng, còn sự nghiêm khắc vì trách nhiệm lại bị coi là độc đoán. Ngài buồn khi mình đã cố hết sức mà kết quả vẫn không như mong muốn. Ngài buồn khi phải chứng kiến một người trẻ từ bỏ ơn gọi, một gia đình không thể hàn gắn, một bệnh nhân ra đi sau bao lời cầu nguyện, một người từng rất sốt sắng dần nguội lạnh và xa rời cộng đoàn. Những nỗi buồn ấy không phải lúc nào cũng có thể kể ra, bởi nhiều người vẫn nghĩ linh mục phải luôn mạnh mẽ, phải luôn bình an, phải luôn có câu trả lời. Thế là ngài học cách cất nỗi buồn vào trong, vẫn mặc áo lễ, vẫn bước lên cung thánh, vẫn đọc lời nguyện và vẫn dang tay chúc lành, dù trong lòng có những vết thương chưa kịp lành.
Người linh mục cũng biết tổn thương. Có những lời nói đối với người khác chỉ là một câu buông ra trong lúc tức giận, nhưng đối với người linh mục lại trở thành vết cứa nằm lại rất lâu. Có người nói xấu ngài mà chưa từng một lần gặp ngài để hỏi rõ. Có người nghe một phía rồi lập tức kết luận. Có người đem những chuyện chưa được kiểm chứng kể cho nhiều người khác như thể đó là sự thật. Có người vì không được đáp ứng ý riêng mà quay sang phủ nhận tất cả những điều tốt đẹp ngài đã làm. Có người từng thân thiết, từng hứa sẽ đồng hành, nhưng khi ngài gặp khó khăn lại lặng lẽ rời xa. Có người trước mặt thì kính thưa, khen ngợi, nhưng sau lưng lại dùng những lời cay nghiệt. Những điều ấy làm người linh mục đau không chỉ vì danh dự cá nhân, mà còn vì ngài đã từng chân thành tin tưởng, từng mở lòng, từng coi họ như những người thân trong gia đình đức tin. Đau nhất không phải là bị một người xa lạ hiểu lầm, nhưng là bị chính những người mình từng yêu thương và phục vụ quay lưng. Đau nhất không phải là lời phê bình chân thành, bởi phê bình đúng có thể giúp người ta trưởng thành; đau nhất là sự kết án thiếu công bằng, là sự bóp méo sự thật, là việc biến một giới hạn thành toàn bộ con người, biến một sai sót thành bản án không có đường trở về.
Chiếc áo dòng đôi khi khiến người ta quên mất rằng người mặc nó cũng có lòng tự trọng. Người linh mục được mời gọi khiêm nhường, nhưng khiêm nhường không có nghĩa là phải im lặng trước mọi sự xúc phạm. Ngài được mời gọi tha thứ, nhưng tha thứ không có nghĩa là không cảm thấy đau. Ngài được mời gọi phục vụ, nhưng phục vụ không có nghĩa là phải đáp ứng mọi yêu cầu, kể cả những yêu cầu vô lý. Ngài được mời gọi sống khó nghèo, nhưng khó nghèo không có nghĩa là cộng đoàn được quyền bỏ mặc ngài trong những nhu cầu chính đáng. Ngài được mời gọi sống vâng phục, nhưng vâng phục không có nghĩa là ngài không có suy nghĩ, cảm xúc và những thao thức riêng. Ngài được mời gọi sống khiết tịnh, nhưng khiết tịnh không xóa đi nhu cầu được thuộc về, được đón nhận và được yêu thương. Đời sống thánh hiến không phủ nhận bản tính con người, nhưng thanh luyện và hướng mọi khát vọng của con người về một tình yêu lớn hơn. Chính vì thế, đời linh mục không phải là đời của một con người không còn cảm xúc, mà là đời của một người phải học cách sống mọi cảm xúc của mình dưới ánh sáng Tin Mừng. Ngài vẫn có thể giận, nhưng phải học không để cơn giận biến thành thù hận. Ngài vẫn có thể buồn, nhưng phải học không để nỗi buồn nhấn chìm hy vọng. Ngài vẫn có thể thất vọng, nhưng phải học không từ bỏ sứ mạng. Ngài vẫn có thể bị tổn thương, nhưng phải học không dùng vết thương của mình để làm tổn thương người khác.
Có khi cộng đoàn đặt lên vai người linh mục quá nhiều mong đợi. Người ta muốn ngài giảng phải hay, tổ chức phải giỏi, quản trị phải khéo, giao tiếp phải tinh tế, tài chính phải minh bạch, lúc nào cũng vui vẻ, đi đâu cũng đúng giờ, ai mời cũng hiện diện, ai nhờ cũng đáp ứng. Người lớn tuổi muốn ngài theo cách của người lớn tuổi. Người trẻ muốn ngài suy nghĩ giống người trẻ. Người bảo thủ muốn ngài giữ nguyên mọi điều. Người thích đổi mới lại muốn ngài thay đổi thật nhanh. Người giàu mong ngài tôn trọng sự đóng góp của họ. Người nghèo mong ngài luôn ưu tiên cho những người túng thiếu. Người sốt sắng muốn ngài tổ chức thêm nhiều giờ cầu nguyện. Người bận rộn lại thấy các sinh hoạt quá dài. Khi ngài im lặng, người ta bảo ngài xa cách. Khi ngài gần gũi, người ta lại có thể cho rằng ngài thiếu nghiêm trang. Khi ngài tiết kiệm, có người nói ngài keo kiệt. Khi ngài rộng rãi, người khác lại đặt câu hỏi về cách sử dụng tiền bạc. Khi ngài sửa dạy, người ta bảo ngài khó tính. Khi ngài nhẫn nhịn, người ta lại nghĩ ngài không có khả năng lãnh đạo. Đứng giữa biết bao kỳ vọng trái ngược ấy, người linh mục nhiều lúc không biết phải làm sao để vừa lòng tất cả. Nhưng sự thật là ngài không thể và cũng không được gọi để làm hài lòng tất cả mọi người. Ngài được gọi để trung thành với Chúa, với Tin Mừng và với lương tâm ngay thẳng của mình. Dù vậy, khi bị chê trách, bị hiểu lầm hoặc nhìn thấy những người mình phục vụ thất vọng về mình, ngài vẫn không khỏi đau lòng.
Có những linh mục mang trong lòng những vết thương từ thời thơ ấu. Có người lớn lên trong một gia đình thiếu thốn. Có người từng mất cha, mất mẹ từ sớm. Có người từng chứng kiến những đổ vỡ, những xung đột hoặc những ngày tháng cơ cực. Có người bước vào chủng viện với nhiều khát vọng nhưng cũng mang theo những khoảng trống chưa được chữa lành. Những năm đào tạo giúp họ trưởng thành, nhưng không phải mọi vết thương đều biến mất chỉ vì đã trải qua nhiều năm học triết học, thần học và linh đạo. Có những ký ức vẫn bất chợt trở về. Có những nỗi sợ vẫn âm thầm hiện diện. Có những mặc cảm được che giấu rất kỹ sau dáng vẻ bình thản. Có người luôn cố gắng làm thật nhiều vì sợ mình không đủ tốt. Có người khó mở lòng vì từng bị phản bội. Có người không biết cách nghỉ ngơi vì từ nhỏ đã quen phải gồng mình. Có người rất nhạy cảm trước lời phê bình vì đã từng sống nhiều năm trong cảm giác không được công nhận. Chiếc áo dòng không tự động chữa lành mọi vết thương ấy. Chỉ tình yêu của Chúa, sự đồng hành chân thành, đời sống cầu nguyện, tình huynh đệ và đôi khi cả sự trợ giúp chuyên môn mới có thể giúp người linh mục từ từ nhận diện, đón nhận và chữa lành con người bên trong mình.
Người linh mục cũng mệt. Mệt không chỉ vì nhiều công việc, mà còn vì phải liên tục mang lấy những tâm tư của người khác. Một ngày của ngài có thể bắt đầu từ rất sớm với thánh lễ, tiếp đến là những cuộc gặp gỡ, những lớp giáo lý, những công việc hành chính, những cuộc điện thoại, những người cần tư vấn, những bệnh nhân cần xức dầu, những gia đình có tang, những đôi bạn chuẩn bị hôn nhân, những mâu thuẫn phải hòa giải, những kế hoạch mục vụ phải hoàn thành. Có những hôm đang ăn thì có người gọi. Đang nghỉ thì có việc khẩn cấp. Đang bệnh vẫn phải cố gắng hiện diện vì không có ai thay thế. Có khi vừa nghe tin người thân của mình đau nặng, ngài vẫn phải lên đường thăm một bệnh nhân trong giáo xứ. Có khi vừa trải qua một biến cố riêng, ngài vẫn phải chủ sự thánh lễ và giữ giọng nói bình tĩnh. Thân xác ngài cũng có giới hạn. Ngài cũng cần ngủ, cần ăn uống điều độ, cần vận động, cần khám bệnh, cần một khoảng thời gian tĩnh lặng. Thế nhưng nhiều người chỉ nhớ đến linh mục khi họ cần một điều gì đó, còn ít khi tự hỏi rằng người linh mục ấy có đang mệt không, có được nghỉ ngơi không, có ai chăm sóc khi đau yếu không.
Có những người cho rằng linh mục nghỉ ngơi là thiếu nhiệt thành. Thấy ngài đi đâu đó vài ngày, họ lập tức thắc mắc. Thấy ngài chơi thể thao, đọc sách, uống cà phê với bạn bè hay dành thời gian cho gia đình, họ cho rằng ngài đang sống hưởng thụ. Nhưng người linh mục không phải là một cỗ máy mục vụ. Nghỉ ngơi không đối nghịch với hy sinh. Chăm sóc sức khỏe không đối nghịch với tinh thần phục vụ. Một người không biết nghỉ ngơi đúng cách sẽ có ngày kiệt sức và trở nên khó chịu với chính những người mình muốn yêu thương. Một người luôn cho đi mà không biết trở về với Chúa, với bản thân và với những tương quan lành mạnh sẽ dần cạn kiệt. Chính Chúa Giêsu cũng từng bảo các môn đệ: “Anh em hãy lánh riêng ra đến một nơi thanh vắng mà nghỉ ngơi đôi chút.” Người linh mục cần những khoảng lặng không phải để trốn tránh cộng đoàn, nhưng để có thể trở lại với cộng đoàn bằng một trái tim bình an hơn. Ngài cần những người bạn không tìm đến ngài chỉ vì chức vụ, nhưng có thể ngồi bên ngài như một người anh em. Ngài cần những cuộc gặp không phải để giải quyết vấn đề, nhưng để được cười, được nói những chuyện bình thường và được là chính mình.
Có lẽ một trong những cô đơn lớn nhất của đời linh mục là ngài được nhiều người biết đến nhưng chưa chắc được nhiều người thật sự hiểu. Mỗi ngày ngài có thể gặp rất nhiều người, nhưng đêm về vẫn cảm thấy không có ai để tâm sự. Không phải điều gì ngài cũng có thể kể, bởi trách nhiệm và sự kín đáo buộc ngài phải giữ trong lòng rất nhiều chuyện. Ngài nghe biết bao bí mật trong tòa giải tội nhưng không bao giờ được phép tiết lộ. Ngài biết những khó khăn của nhiều gia đình nhưng phải giữ sự tôn trọng. Ngài chứng kiến những xung đột trong cộng đoàn nhưng không thể công khai mọi nguyên nhân. Đôi khi ngài bị hiểu lầm mà cũng không thể giải thích hết, vì nếu nói ra có thể làm tổn thương người khác. Vì thế ngài chọn im lặng, và chính sự im lặng ấy lại khiến người ta nghĩ rằng ngài sai. Có những nỗi oan người linh mục phải mang mà không thể tự biện hộ. Có những quyết định ngài đưa ra vì biết những điều người khác không biết, nhưng người ta chỉ nhìn thấy bề mặt rồi phán xét. Ngài học cách để Chúa hiểu mình, nhưng điều đó không có nghĩa là ngài không cần sự cảm thông của con người.
Xin đừng thần tượng hóa người linh mục đến mức không cho phép ngài được sai. Khi đặt một người lên bệ quá cao, chúng ta vô tình chuẩn bị cho chính mình một sự thất vọng lớn. Linh mục là người được Thiên Chúa tuyển chọn, nhưng kho tàng ân sủng ấy vẫn được chứa đựng trong chiếc bình sành dễ vỡ. Ngài có thể có những thiếu sót trong cách nói, cách làm, cách ứng xử. Ngài có thể nóng nảy, vụng về, thiếu tinh tế hoặc quyết định chưa đúng. Ngài cần được góp ý, cần được sửa sai và cần không ngừng hoán cải. Nhưng giữa góp ý và hạ nhục có một khoảng cách rất lớn. Giữa mong muốn giúp một người trưởng thành và việc cố tình làm tổn thương họ là hai thái độ hoàn toàn khác nhau. Góp ý chân thành là gặp trực tiếp, nói sự thật trong tình yêu, tôn trọng phẩm giá và sẵn sàng lắng nghe. Còn nói xấu là kể với tất cả mọi người trừ chính người cần được nghe. Góp ý là muốn người kia tốt hơn. Nói xấu là muốn người khác nhìn người kia tệ hơn. Người linh mục không đứng ngoài nhu cầu được sửa dạy, nhưng ngài xứng đáng được sửa dạy bằng lòng bác ái.
Cũng xin đừng vì một linh mục vấp ngã mà phủ nhận tất cả những linh mục đang âm thầm sống tốt. Những sai phạm của người có trách nhiệm cần được nhìn nhận nghiêm túc, cần được xử lý công bằng và minh bạch, nhất là khi gây tổn thương cho người khác. Không thể dùng chiếc áo dòng để che đậy sự dữ. Không thể nhân danh sự thánh thiêng để trốn tránh trách nhiệm. Nhưng cũng không thể lấy lỗi lầm của một người để kết án cả một đời sống hay cả một hàng ngũ. Có biết bao linh mục đang sống ở những vùng xa xôi, ngày ngày đi trên những con đường khó khăn để dâng lễ cho một cộng đoàn nhỏ bé. Có những linh mục dành cả đời chăm sóc người bệnh, người khuyết tật, trẻ mồ côi, người nghiện, người vô gia cư và những người bị xã hội bỏ quên. Có những linh mục tuổi đã cao nhưng vẫn miệt mài ngồi tòa, vẫn đi xức dầu, vẫn lắng nghe những tâm hồn đau khổ. Có những linh mục không có thành tích lớn lao, không xuất hiện trên truyền thông, không được nhiều người biết đến, nhưng từng ngày vẫn trung thành với bàn thờ, với kinh nguyện và với đoàn chiên được trao phó. Sự thánh thiện của họ không ồn ào. Nó ẩn trong những việc rất nhỏ được lặp lại suốt nhiều năm, trong những bữa ăn vội, những đêm mất ngủ, những chuyến đi không ai ghi nhận và những lần tha thứ không ai hay biết.
Phía sau chiếc áo dòng có một con người cần được yêu thương, nhưng yêu thương linh mục không có nghĩa là tâng bốc hay bao che. Tình yêu trưởng thành không biến linh mục thành thần tượng, không chiếm hữu, không tìm cách kéo ngài về phe của mình, không dùng tiền bạc hay sự đóng góp để gây ảnh hưởng. Tình yêu trưởng thành biết tôn trọng sứ mạng và tự do nội tâm của người linh mục. Nó không đòi ngài phải ưu tiên mình hơn người khác. Nó không ghen tị khi ngài quan tâm đến những người đang cần hơn. Nó không buồn giận chỉ vì lời mời của mình không được đáp ứng. Nó không dùng những món quà để ràng buộc. Nó không biến sự thân thiết thành quyền kiểm soát. Yêu thương linh mục là cầu nguyện cho ngài, góp ý khi cần, nâng đỡ khi ngài mệt, bảo vệ sự thật khi ngài bị hiểu lầm, nhưng cũng can đảm nhắc nhở khi ngài đi sai. Yêu thương linh mục là giúp ngài sống đúng căn tính của mình, chứ không kéo ngài ra khỏi căn tính ấy để đáp ứng những nhu cầu tình cảm hoặc lợi ích riêng của chúng ta.
Người linh mục cũng cần tình huynh đệ linh mục. Có những nỗi niềm chỉ một người cùng sống ơn gọi mới hiểu được. Một cuộc điện thoại của người anh em, một bữa cơm chung, một lời hỏi thăm giữa những người cùng sứ vụ có thể trở thành nguồn nâng đỡ lớn lao. Thế nhưng đôi khi chính trong hàng ngũ linh mục cũng có những khoảng cách, những so sánh, những hiểu lầm hoặc cạnh tranh âm thầm. Người này được khen nhiều, người kia cảm thấy mình bị lãng quên. Người này thành công trong mục vụ, người khác có thể chạnh lòng. Người này được trao trách nhiệm, người kia thấy mình không được tin tưởng. Những cảm xúc ấy rất con người, nhưng nếu không được soi sáng bởi đời sống cầu nguyện và tình huynh đệ, chúng có thể tạo nên những vết thương sâu sắc. Một linh mục bị cộng đoàn hiểu lầm đã đau, nhưng bị chính người anh em linh mục lạnh nhạt còn đau hơn. Bởi người mà ngài mong có thể hiểu mình nhất lại trở thành người đứng xa nhất. Vì thế, chiếc áo dòng không chỉ mời gọi người giáo dân yêu thương linh mục, mà còn mời gọi các linh mục biết yêu thương, nâng đỡ và gìn giữ nhau. Đừng chỉ gặp nhau trong những buổi họp. Đừng chỉ nói với nhau về công việc. Hãy dành cho nhau tình huynh đệ thật sự, nơi mỗi người được nhìn nhận không phải theo chức vụ, khả năng hay thành quả, nhưng như một người anh em cùng được Chúa gọi.
Có những lúc người linh mục muốn khóc nhưng phải nén lại. Không phải vì nước mắt là dấu hiệu của yếu đuối, mà vì ngài sợ người khác lo lắng, sợ mình mất đi hình ảnh mạnh mẽ mà cộng đoàn vẫn trông cậy. Nhưng có lẽ người linh mục cũng cần được phép khóc. Ngài cần được thừa nhận rằng có những điều quá sức chịu đựng. Ngài cần được nói: “Tôi đang mệt”, “Tôi đang buồn”, “Tôi cần được giúp đỡ.” Không ai trưởng thành bằng cách phủ nhận giới hạn của mình. Sự trưởng thành thật sự bắt đầu khi một người dám nhìn nhận mình không thể làm tất cả. Linh mục không phải là Đấng Cứu Thế. Chỉ Đức Kitô mới cứu được nhân loại. Linh mục là người phục vụ công trình cứu độ, nhưng bản thân ngài cũng là người cần được cứu. Ngài trao ban bí tích hòa giải, nhưng chính ngài cũng cần lãnh nhận ơn tha thứ. Ngài xức dầu cho người bệnh, nhưng chính ngài cũng có những bệnh tật thể xác và tâm hồn cần được chữa lành. Ngài bẻ bánh cho cộng đoàn, nhưng chính ngài cũng phải được nuôi dưỡng bởi Thánh Thể. Ngài nói về Chúa, nhưng mỗi ngày vẫn phải tìm kiếm Chúa giữa những khô khan và bóng tối của đức tin.
Có những giai đoạn người linh mục cầu nguyện rất sốt sắng, nhưng cũng có những giai đoạn lời kinh trở nên khô khan. Ngài quỳ trước Nhà Tạm nhưng tâm trí đầy những lo toan. Ngài đọc kinh phụng vụ nhưng có khi chỉ cảm thấy sự mệt mỏi. Ngài dâng thánh lễ trong niềm tin, dù cảm xúc chẳng còn gì. Chính trong những thời điểm ấy, sự trung thành của ngài được thanh luyện. Ngài không cầu nguyện vì luôn cảm thấy Chúa gần, mà vì tin rằng Chúa vẫn ở đó ngay cả khi tâm hồn không cảm nhận được. Ngài không dâng lễ chỉ khi lòng đầy nhiệt huyết, mà vẫn bước lên bàn thờ trong những ngày mỏi mệt, bởi Thánh Thể không dựa trên cảm xúc của người cử hành nhưng trên lòng trung tín của Đức Kitô. Có những thánh lễ người linh mục cử hành cho cộng đoàn cũng là thánh lễ giữ ngài khỏi gục ngã. Khi ngài đọc: “Này là Mình Thầy, sẽ bị nộp vì các con”, ngài không chỉ nhắc lại lời của Chúa, mà còn được mời gọi nhìn lại chính đời mình: một cuộc đời cũng đang được bẻ ra, trao đi, đôi khi trong âm thầm và đau đớn.
Chiếc áo dòng có thể là niềm vui, nhưng cũng là một lời nhắc nhở không ngừng. Mỗi khi khoác áo dòng, người linh mục nhớ rằng mình không còn chỉ sống cho riêng mình. Cách ngài nói, cách ngài đi, cách ngài hiện diện đều có thể ảnh hưởng đến đức tin của người khác. Một cử chỉ thiếu suy nghĩ có thể làm ai đó tổn thương. Một lời nói nóng nảy có thể khiến một người yếu đức tin xa rời cộng đoàn. Một đời sống thiếu gương sáng có thể trở thành cớ vấp phạm. Trách nhiệm ấy không nhẹ. Có khi người ta được phép có một ngày sống buông thả, nhưng linh mục luôn bị nhìn thấy. Có khi một người bình thường sai, người ta chỉ nói về người ấy; nhưng khi một linh mục sai, người ta có thể đem cả Giáo Hội ra phán xét. Điều đó không phải lúc nào cũng công bằng, nhưng là thực tế ngài phải đối diện. Vì vậy, chiếc áo dòng vừa là hồng ân vừa là thập giá. Nó là dấu chỉ của việc thuộc về Chúa, nhưng cũng nhắc người mặc phải sống sao cho xứng đáng với điều mình biểu lộ.
Tuy nhiên, xin đừng chỉ nhìn chiếc áo dòng để đòi hỏi sự hoàn hảo; hãy nhìn vào con người bên trong để biết cầu nguyện. Đừng chỉ hỏi cha đã làm gì cho giáo xứ, hãy có lúc hỏi cha có khỏe không. Đừng chỉ tìm cha khi gia đình có chuyện, hãy có khi ghé thăm mà không cần nhờ vả điều gì. Đừng chỉ nhớ đến cha trong ngày chịu chức hay bổn mạng, hãy nhớ đến cha trong những ngày rất bình thường, khi tiếng vỗ tay đã tắt và công việc vẫn còn đó. Đừng chỉ tặng những món quà lớn, đôi khi một lời chân thành còn quý hơn nhiều. Đừng nghĩ rằng vì cha là linh mục nên cha không cần được an ủi. Đừng nghĩ rằng vì cha giảng về tha thứ nên mọi lời làm tổn thương cha đều không để lại dấu vết. Đừng nghĩ rằng vì cha sống độc thân nên cha không biết cô đơn. Đừng nghĩ rằng vì cha đã khấn hứa nên cha không bao giờ mệt mỏi với lời hứa của mình. Chính những lúc ấy, cha càng cần lời cầu nguyện và sự đồng hành của cộng đoàn.
Có những người linh mục đã dành tuổi trẻ cho Giáo Hội. Ngày còn trẻ, ngài khỏe mạnh, nhiệt thành, có thể đi nhiều nơi, làm nhiều việc và được nhiều người yêu mến. Nhưng rồi thời gian trôi qua, tóc ngài bạc, bước chân chậm lại, trí nhớ không còn nhanh nhạy, sức khỏe giảm sút. Những công việc trước đây ngài làm dễ dàng nay trở thành gánh nặng. Một linh mục trẻ hơn được sai đến, năng động hơn, nói hay hơn, tổ chức giỏi hơn, và cộng đoàn có thể nhanh chóng hướng sự chú ý về người mới. Vị linh mục già lặng lẽ lui vào phía sau. Có khi ngài đã dành vài chục năm xây dựng một giáo xứ, nhưng đến cuối đời chỉ còn một căn phòng nhỏ và vài người thỉnh thoảng ghé thăm. Đời linh mục có thể bắt đầu trong tiếng hát và hoa tươi, nhưng kết thúc trong sự thinh lặng. Ngày chịu chức, nhà thờ đông kín. Ngày nằm xuống, có thể chỉ còn những người thật sự nhớ. Điều ấy khiến chúng ta phải tự hỏi: chúng ta yêu linh mục vì những gì ngài làm được cho mình hay vì chính con người và ơn gọi của ngài? Khi ngài còn khỏe, chúng ta thường xuyên tìm đến. Khi ngài già yếu, liệu chúng ta còn nhớ không?
Xin hãy yêu thương những linh mục lớn tuổi. Các ngài có thể không còn theo kịp những thay đổi mới, có thể lặp lại một câu chuyện nhiều lần, có thể khó tính hơn vì bệnh tật và tuổi tác, nhưng phía sau đó là cả một cuộc đời đã được trao ban. Đôi bàn tay run rẩy ấy từng nâng Mình Thánh Chúa hàng ngàn lần. Đôi chân chậm chạp ấy từng đi qua nhiều con đường để thăm người bệnh và người nghèo. Giọng nói yếu ớt ấy từng rao giảng, an ủi và tha thứ cho biết bao người. Có thể các ngài không còn tạo ra những chương trình lớn, nhưng sự hiện diện của một linh mục già trung thành đã là một bài giảng sâu sắc. Đó là bài giảng về việc ở lại với lời mình đã hứa. Đó là bài giảng về một đời người đi qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn giữ bàn tay trong bàn tay Chúa. Đừng để các ngài cảm thấy mình là người thừa sau khi đã trao cả cuộc đời cho cộng đoàn.
Cũng xin nhớ đến những linh mục đang đau bệnh. Khi một linh mục bệnh, ngài không chỉ đối diện với đau đớn thể xác mà đôi khi còn đối diện với cảm giác bất lực. Người từng chăm sóc người khác nay phải để người khác chăm sóc. Người từng tự mình đi khắp nơi nay phải nằm yên trên giường. Người từng cử hành thánh lễ mỗi ngày nay có thể không còn đủ sức đứng bên bàn thờ. Đó là một cuộc từ bỏ rất lớn. Ngài phải học dâng cho Chúa không còn là những công việc, mà là chính sự yếu đuối của mình. Có thể ngài tự hỏi mình còn ích gì cho Giáo Hội. Nhưng trong mầu nhiệm thập giá, một linh mục đau bệnh vẫn có thể sống sứ vụ cách sâu xa qua việc kết hợp những đau khổ của mình với hy lễ của Đức Kitô. Dẫu vậy, ngài vẫn cần sự hiện diện của cộng đoàn. Một lần thăm hỏi, một lời kinh, một cuộc gọi có thể giúp ngài biết rằng mình không bị lãng quên.
Phía sau chiếc áo dòng còn có một gia đình. Có cha mẹ đã dâng con cho Chúa nhưng vẫn âm thầm nhớ thương. Có người mẹ tuổi già chỉ mong con trai linh mục có thời gian về ăn một bữa cơm. Có người cha đau bệnh nhưng không muốn báo vì sợ con đang bận việc giáo xứ. Có anh chị em trong gia đình đôi khi phải chấp nhận rằng người thân của mình thuộc về nhiều người. Khi giáo xứ vui, người linh mục hiện diện. Khi người khác gặp tang, ngài đến an ủi. Nhưng khi chính gia đình ngài có việc, có khi ngài lại không thể ở bên lâu vì trách nhiệm đang chờ. Những hy sinh ấy không chỉ thuộc về người linh mục mà còn thuộc về cả gia đình đã dâng hiến ngài. Vì thế, yêu thương một linh mục cũng là biết trân trọng gia đình của ngài, những người đã âm thầm chia sẻ cuộc dâng hiến ấy suốt nhiều năm.
Người linh mục cũng có thể trải qua khủng hoảng ơn gọi. Có những ngày ngài tự hỏi mình có đang đi đúng đường không. Có những lúc sứ vụ trở nên quá nặng, đời sống cộng đoàn quá khó khăn, sự cô đơn quá sâu hoặc những thất bại liên tiếp làm ngài muốn buông xuôi. Những khủng hoảng ấy không nhất thiết có nghĩa là ngài mất ơn gọi. Đôi khi khủng hoảng là nơi ơn gọi được thanh luyện, nơi người linh mục không còn dựa vào những lý tưởng lãng mạn ban đầu mà học chọn Chúa một lần nữa trong sự thật trần trụi của đời sống. Ngày mới vào chủng viện, người ta có thể đầy nhiệt huyết vì muốn làm những điều lớn lao. Nhưng sau nhiều năm, người linh mục nhận ra Chúa thường mời ngài trung thành với những điều nhỏ bé: dâng một thánh lễ khi chỉ có vài người tham dự, kiên nhẫn nghe một câu chuyện đã được kể nhiều lần, đến thăm một bệnh nhân không thể nói lời cảm ơn, tiếp tục phục vụ một cộng đoàn đôi khi chẳng hiểu mình. Ơn gọi trưởng thành không còn đặt nền trên cảm giác mình hữu ích hay được yêu mến, nhưng trên xác tín rằng Chúa đã gọi và vẫn đang ở lại.
Nếu một ngày người linh mục trở nên ít nói hơn, xin đừng vội cho rằng ngài lạnh lùng. Có thể ngài đang mang một nỗi đau không tiện kể. Nếu một ngày ngài từ chối một lời mời, xin đừng vội nghĩ ngài coi thường. Có thể sức khỏe ngài đã cạn. Nếu một ngày bài giảng của ngài không hay như mọi khi, xin đừng vội phán xét. Có thể đêm trước ngài vừa thức bên giường một bệnh nhân hấp hối. Nếu một ngày ngài có vẻ nóng nảy, hãy góp ý, nhưng cũng hãy tự hỏi điều gì đang xảy ra trong lòng ngài. Không phải để biện minh cho những hành vi sai, mà để nhớ rằng mọi cách ứng xử đều có một câu chuyện phía sau. Càng gần một con người, chúng ta càng phải học nhìn họ bằng đôi mắt của lòng thương xót, chứ không chỉ qua một khoảnh khắc khiến mình không hài lòng.
Người linh mục cần cộng đoàn, và cộng đoàn cũng cần người linh mục. Đây không phải là tương quan giữa một người cung cấp dịch vụ tôn giáo và những người sử dụng dịch vụ. Đây là một gia đình đức tin. Trong gia đình, người ta không chỉ đòi hỏi nhưng còn biết sẻ chia; không chỉ nhìn thấy lỗi nhưng còn ghi nhận cố gắng; không chỉ ở bên nhau khi mọi sự thuận lợi nhưng còn biết trung thành trong lúc khó khăn. Giáo dân không phải là những người đứng ngoài để chấm điểm linh mục, và linh mục cũng không phải là người đứng trên để ra lệnh cho giáo dân. Tất cả cùng là dân Thiên Chúa, cùng có trách nhiệm xây dựng Hội Thánh, cùng cần hoán cải và cùng nâng đỡ nhau trên đường nên thánh. Một giáo xứ trưởng thành không phải là giáo xứ có một linh mục làm tất cả, nhưng là nơi linh mục và giáo dân biết cộng tác, tôn trọng vai trò của nhau và cùng mang lấy trách nhiệm chung.
Có người nói rằng linh mục đã tự chọn con đường này thì phải chấp nhận mọi đau khổ. Đúng là người linh mục đã tự nguyện đáp lại tiếng Chúa và biết rằng đời mình sẽ có hy sinh. Nhưng tự nguyện hy sinh không có nghĩa là người khác được quyền làm ngài đau. Một người mẹ tự nguyện sinh con không có nghĩa là con cái được quyền bất hiếu. Một bác sĩ chọn nghề cứu người không có nghĩa là bệnh nhân được quyền xúc phạm. Một người linh mục chọn đời phục vụ không có nghĩa là cộng đoàn được phép lợi dụng lòng tốt của ngài. Thập giá mà Chúa gửi đến cần được đón nhận, nhưng chúng ta không được nhân danh thập giá để chất thêm gánh nặng không cần thiết lên vai người khác. Đừng bảo người linh mục phải chịu đựng vì Chúa trong khi chính chúng ta có thể chọn đối xử tử tế hơn. Đừng khuyên ngài tha thứ để khỏi phải nhìn nhận lỗi lầm của mình. Đừng dùng những lời đạo đức để né tránh trách nhiệm sửa chữa tổn thương đã gây ra.
Người linh mục cần được yêu thương, nhưng trước hết ngài phải học để mình được Chúa yêu. Nếu không, ngài có thể tìm kiếm tình cảm nơi cộng đoàn cách thiếu tự do, lệ thuộc vào lời khen hoặc sợ hãi trước lời chê. Khi không cảm nhận đủ tình yêu của Chúa, người ta dễ lấy công việc để chứng minh giá trị của mình, dễ mệt mỏi vì luôn muốn được công nhận, dễ tổn thương khi không được đáp lại. Vì vậy, nơi quan trọng nhất của đời linh mục vẫn là căn phòng cầu nguyện, là Nhà Tạm, là bàn thờ. Ở đó, ngài không còn là cha xứ, cha giáo, bề trên hay người lãnh đạo. Ngài chỉ là một người con đứng trước mặt Cha. Ngài được phép đặt xuống mọi danh xưng, mọi kỳ vọng và mọi gánh nặng để nghe lại lời Chúa: “Con là con yêu dấu của Cha.” Chỉ khi biết mình được yêu không vì thành công hay thành tích, người linh mục mới có thể yêu cộng đoàn mà không chiếm hữu, phục vụ mà không tìm phần thưởng và đứng vững khi bị hiểu lầm.
Có lẽ điều cộng đoàn có thể làm đẹp nhất cho người linh mục là cầu nguyện. Không phải chỉ cầu nguyện chung chung, nhưng cầu nguyện cho con người cụ thể ấy, với những giới hạn, hoàn cảnh và trách nhiệm cụ thể. Hãy cầu cho ngài giữ được lòng yêu mến Chúa giữa những bận rộn. Cầu cho ngài không đánh mất sự dịu dàng giữa những va chạm. Cầu cho ngài biết khiêm nhường nhận lỗi khi sai và can đảm bảo vệ sự thật khi cần. Cầu cho ngài có những người bạn tốt, những người dám nói sự thật nhưng không bỏ rơi ngài. Cầu cho ngài biết chăm sóc thân xác, tâm hồn và đời sống thiêng liêng. Cầu cho ngài không tìm kiếm quyền lực, tiền bạc hay sự nổi tiếng. Cầu cho ngài luôn nhớ rằng điều quan trọng nhất không phải là xây được bao nhiêu công trình, tổ chức được bao nhiêu sự kiện hay được bao nhiêu người biết đến, nhưng là trở nên giống Đức Kitô hơn mỗi ngày.
Và người linh mục cũng cần cầu nguyện cho cộng đoàn biết yêu mình đúng cách. Bởi có những tình cảm tưởng là yêu nhưng lại trở thành gánh nặng. Có người quá đề cao linh mục, khiến ngài dễ rơi vào ảo tưởng về bản thân. Có người luôn bênh vực ngài bất kể đúng sai, làm ngài mất cơ hội hoán cải. Có người muốn gần gũi quá mức, không tôn trọng những ranh giới cần thiết. Có người dùng sự quan tâm để đòi hỏi một vị trí đặc biệt trong lòng ngài. Một tình yêu lành mạnh luôn giúp người kia tự do và sống đúng ơn gọi. Nó không kéo người linh mục về phía mình nhưng đẩy ngài gần Chúa hơn. Nó không biến ngài thành sở hữu riêng, nhưng giúp ngài thuộc trọn về cộng đoàn. Nó không che giấu sự thật nhưng nói sự thật với lòng nhân hậu.
Chiếc áo dòng đẹp không chỉ vì hình thức, nhưng vì câu chuyện dâng hiến ẩn sau nó. Có biết bao lần người linh mục muốn chọn điều dễ dàng hơn nhưng vẫn chọn trung thành. Có biết bao điều ngài đã từ bỏ mà chẳng ai biết. Có những ước mơ riêng đã được đặt xuống. Có những mối quan hệ phải giữ khoảng cách. Có những nơi muốn đến nhưng không thể đến, những người muốn ở bên nhưng phải rời xa, những ngày lễ của gia đình phải vắng mặt vì đang phục vụ gia đình thiêng liêng. Không phải mọi hy sinh đều được nhìn thấy. Có những hy sinh chỉ Chúa biết. Và có lẽ chính những điều không ai thấy mới làm nên chiều sâu của đời dâng hiến. Chiếc áo dòng không kể hết câu chuyện. Nó chỉ là bề mặt của một hành trình dài, nơi mỗi ngày người linh mục phải nói lại tiếng xin vâng bằng những lựa chọn rất cụ thể.
Nhưng cũng có lúc người linh mục quên mất con người bên trong mình. Ngài mải mê phục vụ đến mức không còn lắng nghe những tín hiệu của thân xác và tâm hồn. Ngài dùng công việc để chạy trốn những khoảng trống. Ngài sợ dừng lại vì khi dừng lại sẽ phải đối diện với những điều chưa được giải quyết. Ngài chăm sóc mọi người nhưng không biết chăm sóc chính mình. Ngài khuyên người khác tìm sự trợ giúp nhưng lại thấy xấu hổ khi bản thân cần được giúp. Đó là một nguy hiểm. Chăm sóc bản thân không phải là ích kỷ, nếu việc ấy giúp người linh mục sống sứ vụ cách lành mạnh và lâu dài. Nhìn nhận mình cần được đồng hành tâm lý hay thiêng liêng không phải là yếu đuối, nhưng là sự khiêm nhường. Một người không thể trao sự bình an mà mình không có. Không thể dẫn người khác đến tự do nếu chính mình đang bị trói buộc bởi những vết thương không được nhìn nhận.
Xin người linh mục cũng đừng tự ép mình phải trở thành tất cả cho mọi người. Cha không thể giải quyết mọi vấn đề. Cha không thể cứu mọi cuộc hôn nhân, chữa lành mọi bệnh tật, thuyết phục mọi người trở về và làm cho mọi người hài lòng. Cha có thể gieo hạt nhưng không thể bắt hạt nảy mầm. Cha có thể khuyên bảo nhưng không thể sống thay người khác. Cha có thể yêu thương nhưng không thể buộc người ta đón nhận tình yêu. Có những điều phải trao lại cho Chúa. Có những người phải để họ tự chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình. Có những thất bại không phải vì cha thiếu tận tâm, nhưng vì cha chỉ là một khí cụ hữu hạn. Biết giới hạn của mình không làm giảm giá trị của sứ vụ; trái lại, nó giúp cha phục vụ trong tự do, khiêm tốn và bình an hơn.
Và xin cộng đoàn đừng chỉ yêu chiếc áo dòng mà quên con người đang mặc nó. Đừng chỉ kính trọng chức thánh nhưng bỏ quên trái tim. Đừng chỉ cúi đầu thưa “cha” mà lời nói sau đó lại làm ngài đau. Đừng chỉ xin ngài cầu nguyện mà không bao giờ cầu nguyện cho ngài. Đừng chỉ mong ngài hiện diện trong mọi biến cố của gia đình mình mà không tự hỏi ai sẽ hiện diện bên ngài khi ngài có biến cố. Đừng chỉ tìm kiếm sự thánh thiện nơi ngài mà không góp phần tạo nên một môi trường giúp ngài sống thánh thiện. Một người linh mục được sống trong cộng đoàn biết yêu thương, tôn trọng và cộng tác sẽ có nhiều điều kiện hơn để trưởng thành. Ngược lại, một môi trường đầy nghi kỵ, tranh chấp, phe nhóm và đòi hỏi có thể bào mòn ngay cả một người từng rất nhiệt thành.
Đôi khi chỉ cần nhìn người linh mục bằng ánh mắt nhân hậu hơn, chúng ta sẽ hiểu được nhiều điều. Sau giọng nói có phần cứng rắn có thể là một người đã phải gánh quá nhiều trách nhiệm. Sau sự im lặng có thể là một tâm hồn đang cố không làm tổn thương ai. Sau vẻ bình thản có thể là một cuộc chiến nội tâm dữ dội. Sau một quyết định không vừa lòng chúng ta có thể là những đêm dài suy nghĩ và cầu nguyện. Chúng ta không biết hết câu chuyện của nhau. Vì thế, trước khi phán xét, hãy chậm lại. Trước khi kể một điều chưa rõ, hãy kiểm chứng. Trước khi trách móc, hãy gặp gỡ. Trước khi bỏ đi, hãy đối thoại. Có những tương quan có thể được cứu chỉ bằng một cuộc nói chuyện chân thành, nhưng lại bị phá hủy bởi những lời đồn truyền từ người này sang người khác.
Một ngày kia, chiếc áo dòng sẽ cũ. Người linh mục từng trẻ trung sẽ già đi. Những thành công rồi cũng được thay thế bằng những công việc mới. Những công trình mang tên ngài có thể bị sửa đổi. Những bài giảng từng làm người ta xúc động rồi cũng dần bị quên. Những người từng vây quanh ngài có thể đi nơi khác. Cuối cùng, điều còn lại không phải là ngài đã nổi tiếng ra sao, nhưng là ngài đã yêu thế nào; không phải bao nhiêu người từng khen ngợi ngài, nhưng là bao nhiêu người đã nhận ra lòng thương xót của Chúa qua đời ngài; không phải ngài đã tránh được mọi sai lầm, nhưng là sau mỗi lần vấp ngã, ngài có biết khiêm nhường đứng dậy và trở về hay không.
Ngày cuối đời, có thể chiếc áo dòng ấy được đặt trên thân xác đã mỏi mệt. Đôi bàn tay từng chúc lành sẽ nằm yên. Đôi chân từng đi khắp nơi sẽ không còn bước nữa. Giọng nói từng giảng dạy sẽ chìm vào thinh lặng. Khi ấy, mọi chức vụ, mọi lời khen chê, mọi thành công và thất bại đều trở nên rất nhỏ. Người linh mục trở về trước mặt Chúa như một người con, mang theo một cuộc đời có cả ánh sáng lẫn bóng tối, có nhiệt thành và mỏi mệt, có trung thành và những lần yếu đuối. Ngài không được cứu vì chiếc áo dòng, nhưng nhờ lòng thương xót của Đức Kitô, Đấng đã gọi ngài và vẫn yêu ngài đến cùng. Có lẽ lúc ấy, lời đẹp nhất ngài mong được nghe không phải là những lời ca tụng của thế gian, nhưng là tiếng Chúa dịu dàng: “Hỡi đầy tớ tốt lành và trung tín, hãy vào hưởng niềm vui của Chủ ngươi.”
Vì thế, khi nhìn thấy một chiếc áo dòng, xin hãy kính trọng dấu chỉ thánh thiêng ấy, nhưng cũng hãy nhớ đến con người bên trong. Đó là một con người biết vui khi được yêu, biết buồn khi bị quên lãng, biết tổn thương khi bị phản bội, biết mệt mỏi sau những ngày dài và cũng cần một nơi để tựa đầu. Đó là một con người không hoàn hảo nhưng đang cố gắng mỗi ngày. Đó là một người đã trao đời mình cho Chúa nhưng vẫn cần cộng đoàn nâng đỡ để sống trọn lời trao hiến ấy. Đó là một trái tim được mời gọi ôm lấy bao người, nhưng cũng có những lúc cần được một ai đó ôm lấy bằng sự cảm thông, lời cầu nguyện và tình huynh đệ chân thành.
Xin đừng chờ đến khi người linh mục ngã quỵ mới nhận ra ngài đã mệt. Đừng chờ đến khi ngài xin nghỉ mới hiểu rằng ngài đã chịu đựng quá lâu. Đừng chờ đến khi ngài chuyển đi mới tiếc nuối những điều tốt đẹp. Đừng chờ đến khi ngài nằm xuống mới kể lại những hy sinh của ngài. Hãy nói một lời cảm ơn khi ngài còn có thể nghe. Hãy dành một sự cảm thông khi ngài còn đang cần. Hãy cầu nguyện khi ngài còn đang chiến đấu. Hãy đồng hành khi con đường vẫn còn dài. Tình yêu không chỉ là những vòng hoa đặt trên quan tài, nhưng là sự hiện diện trong những ngày người ta còn sống. Lòng biết ơn không chỉ là những lời điếu văn cảm động, nhưng là cách chúng ta đối xử với nhau trong những ngày rất bình thường.
Chiếc áo dòng không che giấu con người. Chiếc áo dòng mời con người ấy mỗi ngày trở nên giống Chúa hơn, nhưng hành trình đó cần ân sủng, thời gian, sự kiên nhẫn và tình yêu. Xin cho người linh mục đừng bao giờ dùng chiếc áo dòng để trốn khỏi sự thật về chính mình, nhưng biết can đảm nhìn nhận những giới hạn để được Chúa chữa lành. Xin cho cộng đoàn đừng dùng chiếc áo dòng để đặt lên vai ngài những đòi hỏi phi nhân, nhưng biết nhìn ngài bằng ánh mắt của lòng thương xót. Xin cho giữa linh mục và giáo dân luôn có sự chân thành, tôn trọng và nâng đỡ lẫn nhau. Bởi cuối cùng, tất cả chúng ta đều là những con người mong manh đang cùng bước về phía Chúa. Người linh mục cần cộng đoàn, và cộng đoàn cần người linh mục. Không ai có thể nên thánh một mình.
Phía sau chiếc áo dòng là một con người. Một con người đã được gọi, nhưng vẫn đang học cách đáp lời. Một con người đã được thánh hiến, nhưng vẫn cần hoán cải mỗi ngày. Một con người có thể nâng đỡ nhiều người, nhưng đôi khi cũng cần một bàn tay nâng đỡ. Một con người có thể nói về hy vọng, nhưng cũng có lúc cần người khác giữ giúp mình một ngọn lửa. Một con người có thể trao Chúa cho cộng đoàn, nhưng chính mình cũng phải từng ngày trở về để được Chúa nuôi dưỡng. Xin hãy yêu thương con người ấy, không phải bằng sự thần tượng mù quáng, nhưng bằng một tình yêu trưởng thành; không phải bằng sự tâng bốc, nhưng bằng sự thật; không phải bằng sự chiếm hữu, nhưng bằng tự do; không phải chỉ bằng lời nói, nhưng bằng lời cầu nguyện, lòng biết ơn và sự hiện diện.
Và xin người linh mục, khi khoác chiếc áo dòng mỗi ngày, cũng nhớ rằng cha không cần phải giả vờ mình không đau, không mệt, không yếu đuối. Chúa đã gọi cha khi biết rõ con người cha. Chúa không yêu một hình ảnh hoàn hảo mà cha cố tạo ra. Chúa yêu chính con người thật của cha, với những giọt nước mắt, những vết thương, những giới hạn và cả những lần thất bại. Cha được phép nghỉ ngơi. Cha được phép tìm kiếm sự trợ giúp. Cha được phép thú nhận rằng mình cần người khác. Cha được phép là một con người, bởi chính Con Thiên Chúa cũng đã làm người, đã mệt bên bờ giếng, đã khóc trước mộ người bạn, đã buồn sầu trong vườn Cây Dầu và đã cần các môn đệ ở lại bên mình. Sự mong manh không làm cha mất đi phẩm giá linh mục. Khi được trao vào tay Chúa, chính sự mong manh ấy có thể trở thành nơi quyền năng của Ngài được biểu lộ.
Ước gì mỗi chiếc áo dòng giữa cuộc đời không chỉ được nhìn bằng sự kính trọng, mà còn được bao bọc bằng lời cầu nguyện. Ước gì mỗi người linh mục, dù trẻ hay già, thành công hay âm thầm, mạnh khỏe hay đau yếu, đều cảm nhận rằng mình không đơn độc. Ước gì cộng đoàn biết nói với ngài không chỉ rằng: “Thưa cha, chúng con cần cha”, nhưng còn rằng: “Thưa cha, chúng con thương cha, chúng con cầu nguyện cho cha, và khi cha mệt, chúng con vẫn ở đây.” Có lẽ chỉ một lời như thế thôi cũng đủ giúp một người linh mục tiếp tục bước đi qua một ngày rất khó khăn, tiếp tục đứng lên bàn thờ, tiếp tục tin vào vẻ đẹp của ơn gọi và tiếp tục trao ban đời mình trong bình an.
Bởi phía sau chiếc áo dòng không phải là một vị thánh đã hoàn tất hành trình, mà là một người đang đi trên con đường nên thánh. Ngài có thể vấp, có thể mệt, có thể chậm lại, nhưng miễn là vẫn nắm lấy tay Chúa và được cộng đoàn nâng đỡ, ngài vẫn có thể tiếp tục. Và biết đâu, chính khi chúng ta biết yêu thương người linh mục trong sự thật rất người của ngài, chúng ta cũng giúp chiếc áo dòng ấy trở nên đẹp hơn, không phải vì nó che đi mọi yếu đuối, mà vì nó bao bọc một cuộc đời mong manh đã can đảm để cho Chúa sử dụng, bẻ ra và trao ban vì hạnh phúc của muôn người.
Chiếc áo dòng bên ngoài có thể ngay ngắn, nhưng con người bên trong đôi khi đang rối bời. Khuôn mặt người linh mục có thể vẫn nở nụ cười khi gặp giáo dân, nhưng có những ngày lòng ngài nặng trĩu vì những điều không biết tâm sự cùng ai. Ngài có thể đứng trên bục giảng nói về niềm hy vọng, trong khi chính mình đang phải vật lộn để giữ lấy một tia sáng nhỏ bé giữa những thất vọng âm thầm. Ngài có thể nâng đỡ một người đang đau khổ, khuyên họ hãy can đảm, hãy tin tưởng, hãy phó thác, nhưng sau khi người ấy ra về, ngài lại ngồi một mình trong căn phòng vắng và nhận ra rằng chính mình cũng cần một ai đó nói với mình những lời như thế. Ngài có thể ngồi hàng giờ trong tòa giải tội để lắng nghe những giọt nước mắt, những đổ vỡ, những yếu đuối và tội lỗi của người khác, nhưng những giọt nước mắt của ngài thì đôi khi chẳng biết rơi ở đâu. Ngài có thể hiện diện trong đám tang để an ủi gia đình người quá cố, nhưng khi chính người thân của ngài qua đời, có thể ngài vẫn phải cố nén nỗi đau để tiếp tục chu toàn công việc mục vụ. Ngài có thể chúc lành cho những đôi vợ chồng trong ngày cưới, nhìn những gia đình quây quần bên nhau, rồi trở về căn phòng riêng với một bữa cơm đơn sơ và sự thinh lặng kéo dài. Không phải vì đời sống độc thân khiết tịnh là một thất bại hay một sự trống rỗng, nhưng vì mọi chọn lựa lớn lao đều có cái giá của nó, và cái giá của việc thuộc trọn về Chúa đôi khi được trả bằng những đêm dài chỉ có mình ngài đối diện với chính mình.
Người linh mục cũng biết vui. Ngài vui khi thấy một người lâu năm xa Chúa tìm được đường trở về. Ngài vui khi nhìn những em nhỏ lần đầu rước Chúa với ánh mắt trong veo. Ngài vui khi thấy một gia đình đã từng đứng bên bờ đổ vỡ biết tha thứ cho nhau. Ngài vui khi lời giảng của mình chạm được đến một tâm hồn đang tuyệt vọng. Ngài vui khi cộng đoàn biết yêu thương, hiệp nhất và cùng nhau sống đức tin cách trưởng thành. Ngài vui vì một lời hỏi thăm chân thành, một bữa cơm bình dị, một cuộc gặp gỡ không có tính toán, một người giáo dân nhớ đến ngày bổn mạng, hay chỉ đơn giản là một em bé chạy đến nắm tay gọi hai tiếng “cha ơi”. Những niềm vui ấy có thể rất nhỏ, nhưng đủ sưởi ấm đời linh mục giữa bao trách nhiệm nặng nề. Có những ngày chỉ một ánh mắt cảm thông cũng giúp ngài lấy lại sức mạnh. Có những lúc chỉ một câu nói: “Thưa cha, cha giữ gìn sức khỏe” cũng làm người linh mục cảm thấy những hy sinh của mình được nhìn thấy. Không phải ngài cần được ca tụng, cũng không phải ngài phục vụ để mong đền đáp, nhưng con người nào cũng cần được đón nhận. Một người mẹ hy sinh cho con vẫn cần con biết yêu thương. Một người cha làm việc vất vả vẫn cần gia đình thấu hiểu. Người linh mục trao đời mình cho cộng đoàn cũng cần được cộng đoàn yêu thương bằng một tình yêu trưởng thành, chân thật và không chiếm hữu.
Người linh mục cũng biết buồn. Ngài buồn khi thấy người ta đến với nhau chỉ vì lợi ích rồi rời bỏ nhau khi không còn điều gì để nhận. Ngài buồn khi cộng đoàn chia rẽ vì những chuyện rất nhỏ, khi người ta dùng danh nghĩa phục vụ để tranh giành vị trí, khi những người vẫn đọc kinh mỗi ngày lại không thể nói với nhau một lời tử tế. Ngài buồn khi thấy người nghèo bị bỏ quên, người yếu thế bị khinh thường, người lầm lỗi bị đóng đinh mãi vào quá khứ. Ngài buồn khi những điều mình cố gắng xây dựng trong nhiều năm có thể bị phá hỏng chỉ bằng vài lời đồn đoán. Ngài buồn khi thiện chí bị hiểu lầm, sự im lặng bị xem là yếu đuối, lòng bao dung bị lợi dụng, còn sự nghiêm khắc vì trách nhiệm lại bị coi là độc đoán. Ngài buồn khi mình đã cố hết sức mà kết quả vẫn không như mong muốn. Ngài buồn khi phải chứng kiến một người trẻ từ bỏ ơn gọi, một gia đình không thể hàn gắn, một bệnh nhân ra đi sau bao lời cầu nguyện, một người từng rất sốt sắng dần nguội lạnh và xa rời cộng đoàn. Những nỗi buồn ấy không phải lúc nào cũng có thể kể ra, bởi nhiều người vẫn nghĩ linh mục phải luôn mạnh mẽ, phải luôn bình an, phải luôn có câu trả lời. Thế là ngài học cách cất nỗi buồn vào trong, vẫn mặc áo lễ, vẫn bước lên cung thánh, vẫn đọc lời nguyện và vẫn dang tay chúc lành, dù trong lòng có những vết thương chưa kịp lành.
Người linh mục cũng biết tổn thương. Có những lời nói đối với người khác chỉ là một câu buông ra trong lúc tức giận, nhưng đối với người linh mục lại trở thành vết cứa nằm lại rất lâu. Có người nói xấu ngài mà chưa từng một lần gặp ngài để hỏi rõ. Có người nghe một phía rồi lập tức kết luận. Có người đem những chuyện chưa được kiểm chứng kể cho nhiều người khác như thể đó là sự thật. Có người vì không được đáp ứng ý riêng mà quay sang phủ nhận tất cả những điều tốt đẹp ngài đã làm. Có người từng thân thiết, từng hứa sẽ đồng hành, nhưng khi ngài gặp khó khăn lại lặng lẽ rời xa. Có người trước mặt thì kính thưa, khen ngợi, nhưng sau lưng lại dùng những lời cay nghiệt. Những điều ấy làm người linh mục đau không chỉ vì danh dự cá nhân, mà còn vì ngài đã từng chân thành tin tưởng, từng mở lòng, từng coi họ như những người thân trong gia đình đức tin. Đau nhất không phải là bị một người xa lạ hiểu lầm, nhưng là bị chính những người mình từng yêu thương và phục vụ quay lưng. Đau nhất không phải là lời phê bình chân thành, bởi phê bình đúng có thể giúp người ta trưởng thành; đau nhất là sự kết án thiếu công bằng, là sự bóp méo sự thật, là việc biến một giới hạn thành toàn bộ con người, biến một sai sót thành bản án không có đường trở về.
Chiếc áo dòng đôi khi khiến người ta quên mất rằng người mặc nó cũng có lòng tự trọng. Người linh mục được mời gọi khiêm nhường, nhưng khiêm nhường không có nghĩa là phải im lặng trước mọi sự xúc phạm. Ngài được mời gọi tha thứ, nhưng tha thứ không có nghĩa là không cảm thấy đau. Ngài được mời gọi phục vụ, nhưng phục vụ không có nghĩa là phải đáp ứng mọi yêu cầu, kể cả những yêu cầu vô lý. Ngài được mời gọi sống khó nghèo, nhưng khó nghèo không có nghĩa là cộng đoàn được quyền bỏ mặc ngài trong những nhu cầu chính đáng. Ngài được mời gọi sống vâng phục, nhưng vâng phục không có nghĩa là ngài không có suy nghĩ, cảm xúc và những thao thức riêng. Ngài được mời gọi sống khiết tịnh, nhưng khiết tịnh không xóa đi nhu cầu được thuộc về, được đón nhận và được yêu thương. Đời sống thánh hiến không phủ nhận bản tính con người, nhưng thanh luyện và hướng mọi khát vọng của con người về một tình yêu lớn hơn. Chính vì thế, đời linh mục không phải là đời của một con người không còn cảm xúc, mà là đời của một người phải học cách sống mọi cảm xúc của mình dưới ánh sáng Tin Mừng. Ngài vẫn có thể giận, nhưng phải học không để cơn giận biến thành thù hận. Ngài vẫn có thể buồn, nhưng phải học không để nỗi buồn nhấn chìm hy vọng. Ngài vẫn có thể thất vọng, nhưng phải học không từ bỏ sứ mạng. Ngài vẫn có thể bị tổn thương, nhưng phải học không dùng vết thương của mình để làm tổn thương người khác.
Có khi cộng đoàn đặt lên vai người linh mục quá nhiều mong đợi. Người ta muốn ngài giảng phải hay, tổ chức phải giỏi, quản trị phải khéo, giao tiếp phải tinh tế, tài chính phải minh bạch, lúc nào cũng vui vẻ, đi đâu cũng đúng giờ, ai mời cũng hiện diện, ai nhờ cũng đáp ứng. Người lớn tuổi muốn ngài theo cách của người lớn tuổi. Người trẻ muốn ngài suy nghĩ giống người trẻ. Người bảo thủ muốn ngài giữ nguyên mọi điều. Người thích đổi mới lại muốn ngài thay đổi thật nhanh. Người giàu mong ngài tôn trọng sự đóng góp của họ. Người nghèo mong ngài luôn ưu tiên cho những người túng thiếu. Người sốt sắng muốn ngài tổ chức thêm nhiều giờ cầu nguyện. Người bận rộn lại thấy các sinh hoạt quá dài. Khi ngài im lặng, người ta bảo ngài xa cách. Khi ngài gần gũi, người ta lại có thể cho rằng ngài thiếu nghiêm trang. Khi ngài tiết kiệm, có người nói ngài keo kiệt. Khi ngài rộng rãi, người khác lại đặt câu hỏi về cách sử dụng tiền bạc. Khi ngài sửa dạy, người ta bảo ngài khó tính. Khi ngài nhẫn nhịn, người ta lại nghĩ ngài không có khả năng lãnh đạo. Đứng giữa biết bao kỳ vọng trái ngược ấy, người linh mục nhiều lúc không biết phải làm sao để vừa lòng tất cả. Nhưng sự thật là ngài không thể và cũng không được gọi để làm hài lòng tất cả mọi người. Ngài được gọi để trung thành với Chúa, với Tin Mừng và với lương tâm ngay thẳng của mình. Dù vậy, khi bị chê trách, bị hiểu lầm hoặc nhìn thấy những người mình phục vụ thất vọng về mình, ngài vẫn không khỏi đau lòng.
Có những linh mục mang trong lòng những vết thương từ thời thơ ấu. Có người lớn lên trong một gia đình thiếu thốn. Có người từng mất cha, mất mẹ từ sớm. Có người từng chứng kiến những đổ vỡ, những xung đột hoặc những ngày tháng cơ cực. Có người bước vào chủng viện với nhiều khát vọng nhưng cũng mang theo những khoảng trống chưa được chữa lành. Những năm đào tạo giúp họ trưởng thành, nhưng không phải mọi vết thương đều biến mất chỉ vì đã trải qua nhiều năm học triết học, thần học và linh đạo. Có những ký ức vẫn bất chợt trở về. Có những nỗi sợ vẫn âm thầm hiện diện. Có những mặc cảm được che giấu rất kỹ sau dáng vẻ bình thản. Có người luôn cố gắng làm thật nhiều vì sợ mình không đủ tốt. Có người khó mở lòng vì từng bị phản bội. Có người không biết cách nghỉ ngơi vì từ nhỏ đã quen phải gồng mình. Có người rất nhạy cảm trước lời phê bình vì đã từng sống nhiều năm trong cảm giác không được công nhận. Chiếc áo dòng không tự động chữa lành mọi vết thương ấy. Chỉ tình yêu của Chúa, sự đồng hành chân thành, đời sống cầu nguyện, tình huynh đệ và đôi khi cả sự trợ giúp chuyên môn mới có thể giúp người linh mục từ từ nhận diện, đón nhận và chữa lành con người bên trong mình.
Người linh mục cũng mệt. Mệt không chỉ vì nhiều công việc, mà còn vì phải liên tục mang lấy những tâm tư của người khác. Một ngày của ngài có thể bắt đầu từ rất sớm với thánh lễ, tiếp đến là những cuộc gặp gỡ, những lớp giáo lý, những công việc hành chính, những cuộc điện thoại, những người cần tư vấn, những bệnh nhân cần xức dầu, những gia đình có tang, những đôi bạn chuẩn bị hôn nhân, những mâu thuẫn phải hòa giải, những kế hoạch mục vụ phải hoàn thành. Có những hôm đang ăn thì có người gọi. Đang nghỉ thì có việc khẩn cấp. Đang bệnh vẫn phải cố gắng hiện diện vì không có ai thay thế. Có khi vừa nghe tin người thân của mình đau nặng, ngài vẫn phải lên đường thăm một bệnh nhân trong giáo xứ. Có khi vừa trải qua một biến cố riêng, ngài vẫn phải chủ sự thánh lễ và giữ giọng nói bình tĩnh. Thân xác ngài cũng có giới hạn. Ngài cũng cần ngủ, cần ăn uống điều độ, cần vận động, cần khám bệnh, cần một khoảng thời gian tĩnh lặng. Thế nhưng nhiều người chỉ nhớ đến linh mục khi họ cần một điều gì đó, còn ít khi tự hỏi rằng người linh mục ấy có đang mệt không, có được nghỉ ngơi không, có ai chăm sóc khi đau yếu không.
Có những người cho rằng linh mục nghỉ ngơi là thiếu nhiệt thành. Thấy ngài đi đâu đó vài ngày, họ lập tức thắc mắc. Thấy ngài chơi thể thao, đọc sách, uống cà phê với bạn bè hay dành thời gian cho gia đình, họ cho rằng ngài đang sống hưởng thụ. Nhưng người linh mục không phải là một cỗ máy mục vụ. Nghỉ ngơi không đối nghịch với hy sinh. Chăm sóc sức khỏe không đối nghịch với tinh thần phục vụ. Một người không biết nghỉ ngơi đúng cách sẽ có ngày kiệt sức và trở nên khó chịu với chính những người mình muốn yêu thương. Một người luôn cho đi mà không biết trở về với Chúa, với bản thân và với những tương quan lành mạnh sẽ dần cạn kiệt. Chính Chúa Giêsu cũng từng bảo các môn đệ: “Anh em hãy lánh riêng ra đến một nơi thanh vắng mà nghỉ ngơi đôi chút.” Người linh mục cần những khoảng lặng không phải để trốn tránh cộng đoàn, nhưng để có thể trở lại với cộng đoàn bằng một trái tim bình an hơn. Ngài cần những người bạn không tìm đến ngài chỉ vì chức vụ, nhưng có thể ngồi bên ngài như một người anh em. Ngài cần những cuộc gặp không phải để giải quyết vấn đề, nhưng để được cười, được nói những chuyện bình thường và được là chính mình.
Có lẽ một trong những cô đơn lớn nhất của đời linh mục là ngài được nhiều người biết đến nhưng chưa chắc được nhiều người thật sự hiểu. Mỗi ngày ngài có thể gặp rất nhiều người, nhưng đêm về vẫn cảm thấy không có ai để tâm sự. Không phải điều gì ngài cũng có thể kể, bởi trách nhiệm và sự kín đáo buộc ngài phải giữ trong lòng rất nhiều chuyện. Ngài nghe biết bao bí mật trong tòa giải tội nhưng không bao giờ được phép tiết lộ. Ngài biết những khó khăn của nhiều gia đình nhưng phải giữ sự tôn trọng. Ngài chứng kiến những xung đột trong cộng đoàn nhưng không thể công khai mọi nguyên nhân. Đôi khi ngài bị hiểu lầm mà cũng không thể giải thích hết, vì nếu nói ra có thể làm tổn thương người khác. Vì thế ngài chọn im lặng, và chính sự im lặng ấy lại khiến người ta nghĩ rằng ngài sai. Có những nỗi oan người linh mục phải mang mà không thể tự biện hộ. Có những quyết định ngài đưa ra vì biết những điều người khác không biết, nhưng người ta chỉ nhìn thấy bề mặt rồi phán xét. Ngài học cách để Chúa hiểu mình, nhưng điều đó không có nghĩa là ngài không cần sự cảm thông của con người.
Xin đừng thần tượng hóa người linh mục đến mức không cho phép ngài được sai. Khi đặt một người lên bệ quá cao, chúng ta vô tình chuẩn bị cho chính mình một sự thất vọng lớn. Linh mục là người được Thiên Chúa tuyển chọn, nhưng kho tàng ân sủng ấy vẫn được chứa đựng trong chiếc bình sành dễ vỡ. Ngài có thể có những thiếu sót trong cách nói, cách làm, cách ứng xử. Ngài có thể nóng nảy, vụng về, thiếu tinh tế hoặc quyết định chưa đúng. Ngài cần được góp ý, cần được sửa sai và cần không ngừng hoán cải. Nhưng giữa góp ý và hạ nhục có một khoảng cách rất lớn. Giữa mong muốn giúp một người trưởng thành và việc cố tình làm tổn thương họ là hai thái độ hoàn toàn khác nhau. Góp ý chân thành là gặp trực tiếp, nói sự thật trong tình yêu, tôn trọng phẩm giá và sẵn sàng lắng nghe. Còn nói xấu là kể với tất cả mọi người trừ chính người cần được nghe. Góp ý là muốn người kia tốt hơn. Nói xấu là muốn người khác nhìn người kia tệ hơn. Người linh mục không đứng ngoài nhu cầu được sửa dạy, nhưng ngài xứng đáng được sửa dạy bằng lòng bác ái.
Cũng xin đừng vì một linh mục vấp ngã mà phủ nhận tất cả những linh mục đang âm thầm sống tốt. Những sai phạm của người có trách nhiệm cần được nhìn nhận nghiêm túc, cần được xử lý công bằng và minh bạch, nhất là khi gây tổn thương cho người khác. Không thể dùng chiếc áo dòng để che đậy sự dữ. Không thể nhân danh sự thánh thiêng để trốn tránh trách nhiệm. Nhưng cũng không thể lấy lỗi lầm của một người để kết án cả một đời sống hay cả một hàng ngũ. Có biết bao linh mục đang sống ở những vùng xa xôi, ngày ngày đi trên những con đường khó khăn để dâng lễ cho một cộng đoàn nhỏ bé. Có những linh mục dành cả đời chăm sóc người bệnh, người khuyết tật, trẻ mồ côi, người nghiện, người vô gia cư và những người bị xã hội bỏ quên. Có những linh mục tuổi đã cao nhưng vẫn miệt mài ngồi tòa, vẫn đi xức dầu, vẫn lắng nghe những tâm hồn đau khổ. Có những linh mục không có thành tích lớn lao, không xuất hiện trên truyền thông, không được nhiều người biết đến, nhưng từng ngày vẫn trung thành với bàn thờ, với kinh nguyện và với đoàn chiên được trao phó. Sự thánh thiện của họ không ồn ào. Nó ẩn trong những việc rất nhỏ được lặp lại suốt nhiều năm, trong những bữa ăn vội, những đêm mất ngủ, những chuyến đi không ai ghi nhận và những lần tha thứ không ai hay biết.
Phía sau chiếc áo dòng có một con người cần được yêu thương, nhưng yêu thương linh mục không có nghĩa là tâng bốc hay bao che. Tình yêu trưởng thành không biến linh mục thành thần tượng, không chiếm hữu, không tìm cách kéo ngài về phe của mình, không dùng tiền bạc hay sự đóng góp để gây ảnh hưởng. Tình yêu trưởng thành biết tôn trọng sứ mạng và tự do nội tâm của người linh mục. Nó không đòi ngài phải ưu tiên mình hơn người khác. Nó không ghen tị khi ngài quan tâm đến những người đang cần hơn. Nó không buồn giận chỉ vì lời mời của mình không được đáp ứng. Nó không dùng những món quà để ràng buộc. Nó không biến sự thân thiết thành quyền kiểm soát. Yêu thương linh mục là cầu nguyện cho ngài, góp ý khi cần, nâng đỡ khi ngài mệt, bảo vệ sự thật khi ngài bị hiểu lầm, nhưng cũng can đảm nhắc nhở khi ngài đi sai. Yêu thương linh mục là giúp ngài sống đúng căn tính của mình, chứ không kéo ngài ra khỏi căn tính ấy để đáp ứng những nhu cầu tình cảm hoặc lợi ích riêng của chúng ta.
Người linh mục cũng cần tình huynh đệ linh mục. Có những nỗi niềm chỉ một người cùng sống ơn gọi mới hiểu được. Một cuộc điện thoại của người anh em, một bữa cơm chung, một lời hỏi thăm giữa những người cùng sứ vụ có thể trở thành nguồn nâng đỡ lớn lao. Thế nhưng đôi khi chính trong hàng ngũ linh mục cũng có những khoảng cách, những so sánh, những hiểu lầm hoặc cạnh tranh âm thầm. Người này được khen nhiều, người kia cảm thấy mình bị lãng quên. Người này thành công trong mục vụ, người khác có thể chạnh lòng. Người này được trao trách nhiệm, người kia thấy mình không được tin tưởng. Những cảm xúc ấy rất con người, nhưng nếu không được soi sáng bởi đời sống cầu nguyện và tình huynh đệ, chúng có thể tạo nên những vết thương sâu sắc. Một linh mục bị cộng đoàn hiểu lầm đã đau, nhưng bị chính người anh em linh mục lạnh nhạt còn đau hơn. Bởi người mà ngài mong có thể hiểu mình nhất lại trở thành người đứng xa nhất. Vì thế, chiếc áo dòng không chỉ mời gọi người giáo dân yêu thương linh mục, mà còn mời gọi các linh mục biết yêu thương, nâng đỡ và gìn giữ nhau. Đừng chỉ gặp nhau trong những buổi họp. Đừng chỉ nói với nhau về công việc. Hãy dành cho nhau tình huynh đệ thật sự, nơi mỗi người được nhìn nhận không phải theo chức vụ, khả năng hay thành quả, nhưng như một người anh em cùng được Chúa gọi.
Có những lúc người linh mục muốn khóc nhưng phải nén lại. Không phải vì nước mắt là dấu hiệu của yếu đuối, mà vì ngài sợ người khác lo lắng, sợ mình mất đi hình ảnh mạnh mẽ mà cộng đoàn vẫn trông cậy. Nhưng có lẽ người linh mục cũng cần được phép khóc. Ngài cần được thừa nhận rằng có những điều quá sức chịu đựng. Ngài cần được nói: “Tôi đang mệt”, “Tôi đang buồn”, “Tôi cần được giúp đỡ.” Không ai trưởng thành bằng cách phủ nhận giới hạn của mình. Sự trưởng thành thật sự bắt đầu khi một người dám nhìn nhận mình không thể làm tất cả. Linh mục không phải là Đấng Cứu Thế. Chỉ Đức Kitô mới cứu được nhân loại. Linh mục là người phục vụ công trình cứu độ, nhưng bản thân ngài cũng là người cần được cứu. Ngài trao ban bí tích hòa giải, nhưng chính ngài cũng cần lãnh nhận ơn tha thứ. Ngài xức dầu cho người bệnh, nhưng chính ngài cũng có những bệnh tật thể xác và tâm hồn cần được chữa lành. Ngài bẻ bánh cho cộng đoàn, nhưng chính ngài cũng phải được nuôi dưỡng bởi Thánh Thể. Ngài nói về Chúa, nhưng mỗi ngày vẫn phải tìm kiếm Chúa giữa những khô khan và bóng tối của đức tin.
Có những giai đoạn người linh mục cầu nguyện rất sốt sắng, nhưng cũng có những giai đoạn lời kinh trở nên khô khan. Ngài quỳ trước Nhà Tạm nhưng tâm trí đầy những lo toan. Ngài đọc kinh phụng vụ nhưng có khi chỉ cảm thấy sự mệt mỏi. Ngài dâng thánh lễ trong niềm tin, dù cảm xúc chẳng còn gì. Chính trong những thời điểm ấy, sự trung thành của ngài được thanh luyện. Ngài không cầu nguyện vì luôn cảm thấy Chúa gần, mà vì tin rằng Chúa vẫn ở đó ngay cả khi tâm hồn không cảm nhận được. Ngài không dâng lễ chỉ khi lòng đầy nhiệt huyết, mà vẫn bước lên bàn thờ trong những ngày mỏi mệt, bởi Thánh Thể không dựa trên cảm xúc của người cử hành nhưng trên lòng trung tín của Đức Kitô. Có những thánh lễ người linh mục cử hành cho cộng đoàn cũng là thánh lễ giữ ngài khỏi gục ngã. Khi ngài đọc: “Này là Mình Thầy, sẽ bị nộp vì các con”, ngài không chỉ nhắc lại lời của Chúa, mà còn được mời gọi nhìn lại chính đời mình: một cuộc đời cũng đang được bẻ ra, trao đi, đôi khi trong âm thầm và đau đớn.
Chiếc áo dòng có thể là niềm vui, nhưng cũng là một lời nhắc nhở không ngừng. Mỗi khi khoác áo dòng, người linh mục nhớ rằng mình không còn chỉ sống cho riêng mình. Cách ngài nói, cách ngài đi, cách ngài hiện diện đều có thể ảnh hưởng đến đức tin của người khác. Một cử chỉ thiếu suy nghĩ có thể làm ai đó tổn thương. Một lời nói nóng nảy có thể khiến một người yếu đức tin xa rời cộng đoàn. Một đời sống thiếu gương sáng có thể trở thành cớ vấp phạm. Trách nhiệm ấy không nhẹ. Có khi người ta được phép có một ngày sống buông thả, nhưng linh mục luôn bị nhìn thấy. Có khi một người bình thường sai, người ta chỉ nói về người ấy; nhưng khi một linh mục sai, người ta có thể đem cả Giáo Hội ra phán xét. Điều đó không phải lúc nào cũng công bằng, nhưng là thực tế ngài phải đối diện. Vì vậy, chiếc áo dòng vừa là hồng ân vừa là thập giá. Nó là dấu chỉ của việc thuộc về Chúa, nhưng cũng nhắc người mặc phải sống sao cho xứng đáng với điều mình biểu lộ.
Tuy nhiên, xin đừng chỉ nhìn chiếc áo dòng để đòi hỏi sự hoàn hảo; hãy nhìn vào con người bên trong để biết cầu nguyện. Đừng chỉ hỏi cha đã làm gì cho giáo xứ, hãy có lúc hỏi cha có khỏe không. Đừng chỉ tìm cha khi gia đình có chuyện, hãy có khi ghé thăm mà không cần nhờ vả điều gì. Đừng chỉ nhớ đến cha trong ngày chịu chức hay bổn mạng, hãy nhớ đến cha trong những ngày rất bình thường, khi tiếng vỗ tay đã tắt và công việc vẫn còn đó. Đừng chỉ tặng những món quà lớn, đôi khi một lời chân thành còn quý hơn nhiều. Đừng nghĩ rằng vì cha là linh mục nên cha không cần được an ủi. Đừng nghĩ rằng vì cha giảng về tha thứ nên mọi lời làm tổn thương cha đều không để lại dấu vết. Đừng nghĩ rằng vì cha sống độc thân nên cha không biết cô đơn. Đừng nghĩ rằng vì cha đã khấn hứa nên cha không bao giờ mệt mỏi với lời hứa của mình. Chính những lúc ấy, cha càng cần lời cầu nguyện và sự đồng hành của cộng đoàn.
Có những người linh mục đã dành tuổi trẻ cho Giáo Hội. Ngày còn trẻ, ngài khỏe mạnh, nhiệt thành, có thể đi nhiều nơi, làm nhiều việc và được nhiều người yêu mến. Nhưng rồi thời gian trôi qua, tóc ngài bạc, bước chân chậm lại, trí nhớ không còn nhanh nhạy, sức khỏe giảm sút. Những công việc trước đây ngài làm dễ dàng nay trở thành gánh nặng. Một linh mục trẻ hơn được sai đến, năng động hơn, nói hay hơn, tổ chức giỏi hơn, và cộng đoàn có thể nhanh chóng hướng sự chú ý về người mới. Vị linh mục già lặng lẽ lui vào phía sau. Có khi ngài đã dành vài chục năm xây dựng một giáo xứ, nhưng đến cuối đời chỉ còn một căn phòng nhỏ và vài người thỉnh thoảng ghé thăm. Đời linh mục có thể bắt đầu trong tiếng hát và hoa tươi, nhưng kết thúc trong sự thinh lặng. Ngày chịu chức, nhà thờ đông kín. Ngày nằm xuống, có thể chỉ còn những người thật sự nhớ. Điều ấy khiến chúng ta phải tự hỏi: chúng ta yêu linh mục vì những gì ngài làm được cho mình hay vì chính con người và ơn gọi của ngài? Khi ngài còn khỏe, chúng ta thường xuyên tìm đến. Khi ngài già yếu, liệu chúng ta còn nhớ không?
Xin hãy yêu thương những linh mục lớn tuổi. Các ngài có thể không còn theo kịp những thay đổi mới, có thể lặp lại một câu chuyện nhiều lần, có thể khó tính hơn vì bệnh tật và tuổi tác, nhưng phía sau đó là cả một cuộc đời đã được trao ban. Đôi bàn tay run rẩy ấy từng nâng Mình Thánh Chúa hàng ngàn lần. Đôi chân chậm chạp ấy từng đi qua nhiều con đường để thăm người bệnh và người nghèo. Giọng nói yếu ớt ấy từng rao giảng, an ủi và tha thứ cho biết bao người. Có thể các ngài không còn tạo ra những chương trình lớn, nhưng sự hiện diện của một linh mục già trung thành đã là một bài giảng sâu sắc. Đó là bài giảng về việc ở lại với lời mình đã hứa. Đó là bài giảng về một đời người đi qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn giữ bàn tay trong bàn tay Chúa. Đừng để các ngài cảm thấy mình là người thừa sau khi đã trao cả cuộc đời cho cộng đoàn.
Cũng xin nhớ đến những linh mục đang đau bệnh. Khi một linh mục bệnh, ngài không chỉ đối diện với đau đớn thể xác mà đôi khi còn đối diện với cảm giác bất lực. Người từng chăm sóc người khác nay phải để người khác chăm sóc. Người từng tự mình đi khắp nơi nay phải nằm yên trên giường. Người từng cử hành thánh lễ mỗi ngày nay có thể không còn đủ sức đứng bên bàn thờ. Đó là một cuộc từ bỏ rất lớn. Ngài phải học dâng cho Chúa không còn là những công việc, mà là chính sự yếu đuối của mình. Có thể ngài tự hỏi mình còn ích gì cho Giáo Hội. Nhưng trong mầu nhiệm thập giá, một linh mục đau bệnh vẫn có thể sống sứ vụ cách sâu xa qua việc kết hợp những đau khổ của mình với hy lễ của Đức Kitô. Dẫu vậy, ngài vẫn cần sự hiện diện của cộng đoàn. Một lần thăm hỏi, một lời kinh, một cuộc gọi có thể giúp ngài biết rằng mình không bị lãng quên.
Phía sau chiếc áo dòng còn có một gia đình. Có cha mẹ đã dâng con cho Chúa nhưng vẫn âm thầm nhớ thương. Có người mẹ tuổi già chỉ mong con trai linh mục có thời gian về ăn một bữa cơm. Có người cha đau bệnh nhưng không muốn báo vì sợ con đang bận việc giáo xứ. Có anh chị em trong gia đình đôi khi phải chấp nhận rằng người thân của mình thuộc về nhiều người. Khi giáo xứ vui, người linh mục hiện diện. Khi người khác gặp tang, ngài đến an ủi. Nhưng khi chính gia đình ngài có việc, có khi ngài lại không thể ở bên lâu vì trách nhiệm đang chờ. Những hy sinh ấy không chỉ thuộc về người linh mục mà còn thuộc về cả gia đình đã dâng hiến ngài. Vì thế, yêu thương một linh mục cũng là biết trân trọng gia đình của ngài, những người đã âm thầm chia sẻ cuộc dâng hiến ấy suốt nhiều năm.
Người linh mục cũng có thể trải qua khủng hoảng ơn gọi. Có những ngày ngài tự hỏi mình có đang đi đúng đường không. Có những lúc sứ vụ trở nên quá nặng, đời sống cộng đoàn quá khó khăn, sự cô đơn quá sâu hoặc những thất bại liên tiếp làm ngài muốn buông xuôi. Những khủng hoảng ấy không nhất thiết có nghĩa là ngài mất ơn gọi. Đôi khi khủng hoảng là nơi ơn gọi được thanh luyện, nơi người linh mục không còn dựa vào những lý tưởng lãng mạn ban đầu mà học chọn Chúa một lần nữa trong sự thật trần trụi của đời sống. Ngày mới vào chủng viện, người ta có thể đầy nhiệt huyết vì muốn làm những điều lớn lao. Nhưng sau nhiều năm, người linh mục nhận ra Chúa thường mời ngài trung thành với những điều nhỏ bé: dâng một thánh lễ khi chỉ có vài người tham dự, kiên nhẫn nghe một câu chuyện đã được kể nhiều lần, đến thăm một bệnh nhân không thể nói lời cảm ơn, tiếp tục phục vụ một cộng đoàn đôi khi chẳng hiểu mình. Ơn gọi trưởng thành không còn đặt nền trên cảm giác mình hữu ích hay được yêu mến, nhưng trên xác tín rằng Chúa đã gọi và vẫn đang ở lại.
Nếu một ngày người linh mục trở nên ít nói hơn, xin đừng vội cho rằng ngài lạnh lùng. Có thể ngài đang mang một nỗi đau không tiện kể. Nếu một ngày ngài từ chối một lời mời, xin đừng vội nghĩ ngài coi thường. Có thể sức khỏe ngài đã cạn. Nếu một ngày bài giảng của ngài không hay như mọi khi, xin đừng vội phán xét. Có thể đêm trước ngài vừa thức bên giường một bệnh nhân hấp hối. Nếu một ngày ngài có vẻ nóng nảy, hãy góp ý, nhưng cũng hãy tự hỏi điều gì đang xảy ra trong lòng ngài. Không phải để biện minh cho những hành vi sai, mà để nhớ rằng mọi cách ứng xử đều có một câu chuyện phía sau. Càng gần một con người, chúng ta càng phải học nhìn họ bằng đôi mắt của lòng thương xót, chứ không chỉ qua một khoảnh khắc khiến mình không hài lòng.
Người linh mục cần cộng đoàn, và cộng đoàn cũng cần người linh mục. Đây không phải là tương quan giữa một người cung cấp dịch vụ tôn giáo và những người sử dụng dịch vụ. Đây là một gia đình đức tin. Trong gia đình, người ta không chỉ đòi hỏi nhưng còn biết sẻ chia; không chỉ nhìn thấy lỗi nhưng còn ghi nhận cố gắng; không chỉ ở bên nhau khi mọi sự thuận lợi nhưng còn biết trung thành trong lúc khó khăn. Giáo dân không phải là những người đứng ngoài để chấm điểm linh mục, và linh mục cũng không phải là người đứng trên để ra lệnh cho giáo dân. Tất cả cùng là dân Thiên Chúa, cùng có trách nhiệm xây dựng Hội Thánh, cùng cần hoán cải và cùng nâng đỡ nhau trên đường nên thánh. Một giáo xứ trưởng thành không phải là giáo xứ có một linh mục làm tất cả, nhưng là nơi linh mục và giáo dân biết cộng tác, tôn trọng vai trò của nhau và cùng mang lấy trách nhiệm chung.
Có người nói rằng linh mục đã tự chọn con đường này thì phải chấp nhận mọi đau khổ. Đúng là người linh mục đã tự nguyện đáp lại tiếng Chúa và biết rằng đời mình sẽ có hy sinh. Nhưng tự nguyện hy sinh không có nghĩa là người khác được quyền làm ngài đau. Một người mẹ tự nguyện sinh con không có nghĩa là con cái được quyền bất hiếu. Một bác sĩ chọn nghề cứu người không có nghĩa là bệnh nhân được quyền xúc phạm. Một người linh mục chọn đời phục vụ không có nghĩa là cộng đoàn được phép lợi dụng lòng tốt của ngài. Thập giá mà Chúa gửi đến cần được đón nhận, nhưng chúng ta không được nhân danh thập giá để chất thêm gánh nặng không cần thiết lên vai người khác. Đừng bảo người linh mục phải chịu đựng vì Chúa trong khi chính chúng ta có thể chọn đối xử tử tế hơn. Đừng khuyên ngài tha thứ để khỏi phải nhìn nhận lỗi lầm của mình. Đừng dùng những lời đạo đức để né tránh trách nhiệm sửa chữa tổn thương đã gây ra.
Người linh mục cần được yêu thương, nhưng trước hết ngài phải học để mình được Chúa yêu. Nếu không, ngài có thể tìm kiếm tình cảm nơi cộng đoàn cách thiếu tự do, lệ thuộc vào lời khen hoặc sợ hãi trước lời chê. Khi không cảm nhận đủ tình yêu của Chúa, người ta dễ lấy công việc để chứng minh giá trị của mình, dễ mệt mỏi vì luôn muốn được công nhận, dễ tổn thương khi không được đáp lại. Vì vậy, nơi quan trọng nhất của đời linh mục vẫn là căn phòng cầu nguyện, là Nhà Tạm, là bàn thờ. Ở đó, ngài không còn là cha xứ, cha giáo, bề trên hay người lãnh đạo. Ngài chỉ là một người con đứng trước mặt Cha. Ngài được phép đặt xuống mọi danh xưng, mọi kỳ vọng và mọi gánh nặng để nghe lại lời Chúa: “Con là con yêu dấu của Cha.” Chỉ khi biết mình được yêu không vì thành công hay thành tích, người linh mục mới có thể yêu cộng đoàn mà không chiếm hữu, phục vụ mà không tìm phần thưởng và đứng vững khi bị hiểu lầm.
Có lẽ điều cộng đoàn có thể làm đẹp nhất cho người linh mục là cầu nguyện. Không phải chỉ cầu nguyện chung chung, nhưng cầu nguyện cho con người cụ thể ấy, với những giới hạn, hoàn cảnh và trách nhiệm cụ thể. Hãy cầu cho ngài giữ được lòng yêu mến Chúa giữa những bận rộn. Cầu cho ngài không đánh mất sự dịu dàng giữa những va chạm. Cầu cho ngài biết khiêm nhường nhận lỗi khi sai và can đảm bảo vệ sự thật khi cần. Cầu cho ngài có những người bạn tốt, những người dám nói sự thật nhưng không bỏ rơi ngài. Cầu cho ngài biết chăm sóc thân xác, tâm hồn và đời sống thiêng liêng. Cầu cho ngài không tìm kiếm quyền lực, tiền bạc hay sự nổi tiếng. Cầu cho ngài luôn nhớ rằng điều quan trọng nhất không phải là xây được bao nhiêu công trình, tổ chức được bao nhiêu sự kiện hay được bao nhiêu người biết đến, nhưng là trở nên giống Đức Kitô hơn mỗi ngày.
Và người linh mục cũng cần cầu nguyện cho cộng đoàn biết yêu mình đúng cách. Bởi có những tình cảm tưởng là yêu nhưng lại trở thành gánh nặng. Có người quá đề cao linh mục, khiến ngài dễ rơi vào ảo tưởng về bản thân. Có người luôn bênh vực ngài bất kể đúng sai, làm ngài mất cơ hội hoán cải. Có người muốn gần gũi quá mức, không tôn trọng những ranh giới cần thiết. Có người dùng sự quan tâm để đòi hỏi một vị trí đặc biệt trong lòng ngài. Một tình yêu lành mạnh luôn giúp người kia tự do và sống đúng ơn gọi. Nó không kéo người linh mục về phía mình nhưng đẩy ngài gần Chúa hơn. Nó không biến ngài thành sở hữu riêng, nhưng giúp ngài thuộc trọn về cộng đoàn. Nó không che giấu sự thật nhưng nói sự thật với lòng nhân hậu.
Chiếc áo dòng đẹp không chỉ vì hình thức, nhưng vì câu chuyện dâng hiến ẩn sau nó. Có biết bao lần người linh mục muốn chọn điều dễ dàng hơn nhưng vẫn chọn trung thành. Có biết bao điều ngài đã từ bỏ mà chẳng ai biết. Có những ước mơ riêng đã được đặt xuống. Có những mối quan hệ phải giữ khoảng cách. Có những nơi muốn đến nhưng không thể đến, những người muốn ở bên nhưng phải rời xa, những ngày lễ của gia đình phải vắng mặt vì đang phục vụ gia đình thiêng liêng. Không phải mọi hy sinh đều được nhìn thấy. Có những hy sinh chỉ Chúa biết. Và có lẽ chính những điều không ai thấy mới làm nên chiều sâu của đời dâng hiến. Chiếc áo dòng không kể hết câu chuyện. Nó chỉ là bề mặt của một hành trình dài, nơi mỗi ngày người linh mục phải nói lại tiếng xin vâng bằng những lựa chọn rất cụ thể.
Nhưng cũng có lúc người linh mục quên mất con người bên trong mình. Ngài mải mê phục vụ đến mức không còn lắng nghe những tín hiệu của thân xác và tâm hồn. Ngài dùng công việc để chạy trốn những khoảng trống. Ngài sợ dừng lại vì khi dừng lại sẽ phải đối diện với những điều chưa được giải quyết. Ngài chăm sóc mọi người nhưng không biết chăm sóc chính mình. Ngài khuyên người khác tìm sự trợ giúp nhưng lại thấy xấu hổ khi bản thân cần được giúp. Đó là một nguy hiểm. Chăm sóc bản thân không phải là ích kỷ, nếu việc ấy giúp người linh mục sống sứ vụ cách lành mạnh và lâu dài. Nhìn nhận mình cần được đồng hành tâm lý hay thiêng liêng không phải là yếu đuối, nhưng là sự khiêm nhường. Một người không thể trao sự bình an mà mình không có. Không thể dẫn người khác đến tự do nếu chính mình đang bị trói buộc bởi những vết thương không được nhìn nhận.
Xin người linh mục cũng đừng tự ép mình phải trở thành tất cả cho mọi người. Cha không thể giải quyết mọi vấn đề. Cha không thể cứu mọi cuộc hôn nhân, chữa lành mọi bệnh tật, thuyết phục mọi người trở về và làm cho mọi người hài lòng. Cha có thể gieo hạt nhưng không thể bắt hạt nảy mầm. Cha có thể khuyên bảo nhưng không thể sống thay người khác. Cha có thể yêu thương nhưng không thể buộc người ta đón nhận tình yêu. Có những điều phải trao lại cho Chúa. Có những người phải để họ tự chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình. Có những thất bại không phải vì cha thiếu tận tâm, nhưng vì cha chỉ là một khí cụ hữu hạn. Biết giới hạn của mình không làm giảm giá trị của sứ vụ; trái lại, nó giúp cha phục vụ trong tự do, khiêm tốn và bình an hơn.
Và xin cộng đoàn đừng chỉ yêu chiếc áo dòng mà quên con người đang mặc nó. Đừng chỉ kính trọng chức thánh nhưng bỏ quên trái tim. Đừng chỉ cúi đầu thưa “cha” mà lời nói sau đó lại làm ngài đau. Đừng chỉ xin ngài cầu nguyện mà không bao giờ cầu nguyện cho ngài. Đừng chỉ mong ngài hiện diện trong mọi biến cố của gia đình mình mà không tự hỏi ai sẽ hiện diện bên ngài khi ngài có biến cố. Đừng chỉ tìm kiếm sự thánh thiện nơi ngài mà không góp phần tạo nên một môi trường giúp ngài sống thánh thiện. Một người linh mục được sống trong cộng đoàn biết yêu thương, tôn trọng và cộng tác sẽ có nhiều điều kiện hơn để trưởng thành. Ngược lại, một môi trường đầy nghi kỵ, tranh chấp, phe nhóm và đòi hỏi có thể bào mòn ngay cả một người từng rất nhiệt thành.
Đôi khi chỉ cần nhìn người linh mục bằng ánh mắt nhân hậu hơn, chúng ta sẽ hiểu được nhiều điều. Sau giọng nói có phần cứng rắn có thể là một người đã phải gánh quá nhiều trách nhiệm. Sau sự im lặng có thể là một tâm hồn đang cố không làm tổn thương ai. Sau vẻ bình thản có thể là một cuộc chiến nội tâm dữ dội. Sau một quyết định không vừa lòng chúng ta có thể là những đêm dài suy nghĩ và cầu nguyện. Chúng ta không biết hết câu chuyện của nhau. Vì thế, trước khi phán xét, hãy chậm lại. Trước khi kể một điều chưa rõ, hãy kiểm chứng. Trước khi trách móc, hãy gặp gỡ. Trước khi bỏ đi, hãy đối thoại. Có những tương quan có thể được cứu chỉ bằng một cuộc nói chuyện chân thành, nhưng lại bị phá hủy bởi những lời đồn truyền từ người này sang người khác.
Một ngày kia, chiếc áo dòng sẽ cũ. Người linh mục từng trẻ trung sẽ già đi. Những thành công rồi cũng được thay thế bằng những công việc mới. Những công trình mang tên ngài có thể bị sửa đổi. Những bài giảng từng làm người ta xúc động rồi cũng dần bị quên. Những người từng vây quanh ngài có thể đi nơi khác. Cuối cùng, điều còn lại không phải là ngài đã nổi tiếng ra sao, nhưng là ngài đã yêu thế nào; không phải bao nhiêu người từng khen ngợi ngài, nhưng là bao nhiêu người đã nhận ra lòng thương xót của Chúa qua đời ngài; không phải ngài đã tránh được mọi sai lầm, nhưng là sau mỗi lần vấp ngã, ngài có biết khiêm nhường đứng dậy và trở về hay không.
Ngày cuối đời, có thể chiếc áo dòng ấy được đặt trên thân xác đã mỏi mệt. Đôi bàn tay từng chúc lành sẽ nằm yên. Đôi chân từng đi khắp nơi sẽ không còn bước nữa. Giọng nói từng giảng dạy sẽ chìm vào thinh lặng. Khi ấy, mọi chức vụ, mọi lời khen chê, mọi thành công và thất bại đều trở nên rất nhỏ. Người linh mục trở về trước mặt Chúa như một người con, mang theo một cuộc đời có cả ánh sáng lẫn bóng tối, có nhiệt thành và mỏi mệt, có trung thành và những lần yếu đuối. Ngài không được cứu vì chiếc áo dòng, nhưng nhờ lòng thương xót của Đức Kitô, Đấng đã gọi ngài và vẫn yêu ngài đến cùng. Có lẽ lúc ấy, lời đẹp nhất ngài mong được nghe không phải là những lời ca tụng của thế gian, nhưng là tiếng Chúa dịu dàng: “Hỡi đầy tớ tốt lành và trung tín, hãy vào hưởng niềm vui của Chủ ngươi.”
Vì thế, khi nhìn thấy một chiếc áo dòng, xin hãy kính trọng dấu chỉ thánh thiêng ấy, nhưng cũng hãy nhớ đến con người bên trong. Đó là một con người biết vui khi được yêu, biết buồn khi bị quên lãng, biết tổn thương khi bị phản bội, biết mệt mỏi sau những ngày dài và cũng cần một nơi để tựa đầu. Đó là một con người không hoàn hảo nhưng đang cố gắng mỗi ngày. Đó là một người đã trao đời mình cho Chúa nhưng vẫn cần cộng đoàn nâng đỡ để sống trọn lời trao hiến ấy. Đó là một trái tim được mời gọi ôm lấy bao người, nhưng cũng có những lúc cần được một ai đó ôm lấy bằng sự cảm thông, lời cầu nguyện và tình huynh đệ chân thành.
Xin đừng chờ đến khi người linh mục ngã quỵ mới nhận ra ngài đã mệt. Đừng chờ đến khi ngài xin nghỉ mới hiểu rằng ngài đã chịu đựng quá lâu. Đừng chờ đến khi ngài chuyển đi mới tiếc nuối những điều tốt đẹp. Đừng chờ đến khi ngài nằm xuống mới kể lại những hy sinh của ngài. Hãy nói một lời cảm ơn khi ngài còn có thể nghe. Hãy dành một sự cảm thông khi ngài còn đang cần. Hãy cầu nguyện khi ngài còn đang chiến đấu. Hãy đồng hành khi con đường vẫn còn dài. Tình yêu không chỉ là những vòng hoa đặt trên quan tài, nhưng là sự hiện diện trong những ngày người ta còn sống. Lòng biết ơn không chỉ là những lời điếu văn cảm động, nhưng là cách chúng ta đối xử với nhau trong những ngày rất bình thường.
Chiếc áo dòng không che giấu con người. Chiếc áo dòng mời con người ấy mỗi ngày trở nên giống Chúa hơn, nhưng hành trình đó cần ân sủng, thời gian, sự kiên nhẫn và tình yêu. Xin cho người linh mục đừng bao giờ dùng chiếc áo dòng để trốn khỏi sự thật về chính mình, nhưng biết can đảm nhìn nhận những giới hạn để được Chúa chữa lành. Xin cho cộng đoàn đừng dùng chiếc áo dòng để đặt lên vai ngài những đòi hỏi phi nhân, nhưng biết nhìn ngài bằng ánh mắt của lòng thương xót. Xin cho giữa linh mục và giáo dân luôn có sự chân thành, tôn trọng và nâng đỡ lẫn nhau. Bởi cuối cùng, tất cả chúng ta đều là những con người mong manh đang cùng bước về phía Chúa. Người linh mục cần cộng đoàn, và cộng đoàn cần người linh mục. Không ai có thể nên thánh một mình.
Phía sau chiếc áo dòng là một con người. Một con người đã được gọi, nhưng vẫn đang học cách đáp lời. Một con người đã được thánh hiến, nhưng vẫn cần hoán cải mỗi ngày. Một con người có thể nâng đỡ nhiều người, nhưng đôi khi cũng cần một bàn tay nâng đỡ. Một con người có thể nói về hy vọng, nhưng cũng có lúc cần người khác giữ giúp mình một ngọn lửa. Một con người có thể trao Chúa cho cộng đoàn, nhưng chính mình cũng phải từng ngày trở về để được Chúa nuôi dưỡng. Xin hãy yêu thương con người ấy, không phải bằng sự thần tượng mù quáng, nhưng bằng một tình yêu trưởng thành; không phải bằng sự tâng bốc, nhưng bằng sự thật; không phải bằng sự chiếm hữu, nhưng bằng tự do; không phải chỉ bằng lời nói, nhưng bằng lời cầu nguyện, lòng biết ơn và sự hiện diện.
Và xin người linh mục, khi khoác chiếc áo dòng mỗi ngày, cũng nhớ rằng cha không cần phải giả vờ mình không đau, không mệt, không yếu đuối. Chúa đã gọi cha khi biết rõ con người cha. Chúa không yêu một hình ảnh hoàn hảo mà cha cố tạo ra. Chúa yêu chính con người thật của cha, với những giọt nước mắt, những vết thương, những giới hạn và cả những lần thất bại. Cha được phép nghỉ ngơi. Cha được phép tìm kiếm sự trợ giúp. Cha được phép thú nhận rằng mình cần người khác. Cha được phép là một con người, bởi chính Con Thiên Chúa cũng đã làm người, đã mệt bên bờ giếng, đã khóc trước mộ người bạn, đã buồn sầu trong vườn Cây Dầu và đã cần các môn đệ ở lại bên mình. Sự mong manh không làm cha mất đi phẩm giá linh mục. Khi được trao vào tay Chúa, chính sự mong manh ấy có thể trở thành nơi quyền năng của Ngài được biểu lộ.
Ước gì mỗi chiếc áo dòng giữa cuộc đời không chỉ được nhìn bằng sự kính trọng, mà còn được bao bọc bằng lời cầu nguyện. Ước gì mỗi người linh mục, dù trẻ hay già, thành công hay âm thầm, mạnh khỏe hay đau yếu, đều cảm nhận rằng mình không đơn độc. Ước gì cộng đoàn biết nói với ngài không chỉ rằng: “Thưa cha, chúng con cần cha”, nhưng còn rằng: “Thưa cha, chúng con thương cha, chúng con cầu nguyện cho cha, và khi cha mệt, chúng con vẫn ở đây.” Có lẽ chỉ một lời như thế thôi cũng đủ giúp một người linh mục tiếp tục bước đi qua một ngày rất khó khăn, tiếp tục đứng lên bàn thờ, tiếp tục tin vào vẻ đẹp của ơn gọi và tiếp tục trao ban đời mình trong bình an.
Bởi phía sau chiếc áo dòng không phải là một vị thánh đã hoàn tất hành trình, mà là một người đang đi trên con đường nên thánh. Ngài có thể vấp, có thể mệt, có thể chậm lại, nhưng miễn là vẫn nắm lấy tay Chúa và được cộng đoàn nâng đỡ, ngài vẫn có thể tiếp tục. Và biết đâu, chính khi chúng ta biết yêu thương người linh mục trong sự thật rất người của ngài, chúng ta cũng giúp chiếc áo dòng ấy trở nên đẹp hơn, không phải vì nó che đi mọi yếu đuối, mà vì nó bao bọc một cuộc đời mong manh đã can đảm để cho Chúa sử dụng, bẻ ra và trao ban vì hạnh phúc của muôn người.