Hoa Tình Thương

https://hoatinhthuong.net

Chúc mừng kỷ niệm 350 năm Dòng Mến Thánh Gía.

Năm nay Hội Dòng Mến Thánh Giá Việt Nam mừng kỷ niệm 350 năm Hội Dòng được thành lập do Đức Cha truyền giáo Pierre Lambert de la Motte cho Giáo hội Việt Nam. Chi nhánh hội Dòng Mến Thánh Giá Gòvấp, tu viện lòng Chúa thương xót ở thành phố Bonn bên nước Đức mừng kỷ niệm thánh đức này vào ngày chúa nhật 27.09.2020 ở Bonn.
Chúc mừng kỷ niệm 350 năm Dòng Mến Thánh Gía.
 
1.    Nhớ về ngun gc
 
Từ thế kỷ 17. các Vị Tha Sai từ Âu châu sang loan truyn giáo lý Công giáo trên quê hương đt nưc Vit Nam.
 
Vì giáo lý đo Công giáo qúa mi lạ khác vi văn hóa tôn giáo Vit Nam thi chế độ vua chúa lúc đó, và ni lo sợ bị đe da thách thc không chỉ về phương din tp tc văn hóa tôn giáo cha ông xưa nay trong dân gian, mà còn cả về phương din chính trị kinh tế lúc đó. Nên đã xy ra sự him khích kỳ thị đưa đến cm cách bt bớ trc xut không cho các vị Tha Sai ging đo Công giáo trong xã hi Vit Nam. Du vy, các vị Tha sai vn tìm cách ln trn dn thân hy sinh, dù gp nhng khó khăn bị cm cách bt bớ hng nỗ lc tiếp tc công vic truyn giáo đo Công giáo gia lòng xã hi đt nưc Vit Nam.
 
Về phương din truyn giáo đo đc tinh thn, các Tha Sai là nhng vị linh hưng thy dy khai mở truyn đt con đưng đc tin giáo lý Công giáo cho ngưi tín hu Công Giáo Vit Nam.
 
Về phương din xây dng tổ chc thành lp cu trúc sao cho đi sng sinh hot đo giáo đưc phát trin vươn lên và duy trì, các Vị là nhng „ngưi cha đ, nhng kiến trúc sư sáng to mở đưng“ cho nhng tổ chc sinh hot văn hóa đo trong lòng Giáo Hi Công giáo Vit Nam.
 
Từ năm 1615 đã có nhng vị Tha sai sang mở đưng truyn giáo  bên Vit Nam, và sau đó có hàng trăm, cũng có thể hng ngàn nhng vị Tha sai khác cũng đã theo chân bc cha ông đàn anh nt gót sứ vụ đo đc dn thân sang truyn giáo bên Vit Nam.
 
Các vị Tha sai đã không chỉ nỗ lc hy sinh ging dy rao truyn giáo lý Công giáo cho con ngưi, nhưng các ngài còn vn dng xây dng mở mang nưc Chúa qua nhng công trình xây dng các ngôi thánh đưng nguy nga mang nét đc trưng văn hóa Kitô giáo theo phong cách nghệ thut Âu châu.
 
Hai khuôn mt ni bt vi công trình sáng to cu trúc văn hóa cho sinh hot đo đc Công giáo phát trin duy trì sng đng đưc biết nói đến nhiu hơn cả là Cha Alexander De Rhodes và Đc Cha Pierre Lambert De la Motte .
 
1. Linh mc Alexander de Rhodes - theo tiếng Vit Nam chuyn âm gi ngài bng tên Alch Sơn, hay cũng bng tên Cha Đc Lộ -  là tu sỹ Dòng Chúa Giêsu sinh ngày 15. 01. 1591 hay 1593  Avignon bên nưc Pháp, và qua đi ngày 05.11. 1660  Isfahan bên nưc Iran.
 
Cha Đc l sang truyn giáo bên Vit Nam  Đàng Trong t năm 1624 đến năm 1626. Đến truyn giáo  Đàng Ngoài t ngày 19.03.1627 cho ti tháng Năm 1630. B trc xut tr sang Macao truyn giáo. Tr li truyn giáo  Đàng trong t tháng 12.1640 đến tháng 7.1645. T tháng 12.1645 ngài tr v Âu châu ri đi truyn giáo bên Iran và qua đi ti Ispahan ngày 05.11.1660.
 
Nhng năm tháng dn thân hy sinh truyn giáo  Vit Nam, ngoài vic truyn dy gíao lý, ban các phép Bí Tích, ngài là ngưi đã có công hoàn thành Ch Quc Ng, viết theo nhng vn mu t Latinh, mà trưc đó các v Tha Sai đi trưc đã có công sáng to ra ch vi mc đích đ cho công vic rao truyn dy giáo lý cho dân chúng đưc thun tin d dàng thôi.
 
Nhưng không ng Ch Quc Ng do các V Tha Sai sáng to ra li ph biến rng rãi trong mi tng lp dân chúng xã hi, và đưc công nhn dùng là ch chính thc ca quc gia thay cho Ch Nôm.
 
Đây là mt công trình sáng to, mt du vết văn hóa bén r sâu trong nếp sng xã hi Vit Nam. Công trình văn hóa Ch Quc Ng khai sinh m ra con đưng căn cưc tính riêng bit cho dân tc Vit Nam v phương din ch viết.
 
Sang truyn giáo Cha Alexander de Rhodes cũng đã nghĩ đến vic có ngưi giúp cùng ni tiếp công vic truyn gáo duy trì cho bên vng. Vì thế ngài tiếp tc phát trin Hi Các Thy Ging, cho phái nam mà trưc đó năm 1637 Cha tha sai Gapar de Amaral đã thành lp. Các Thy Gang đưc tuyn chn gia các nam thanh thiếu niên có đi sng đo đc mun hiến thân hy sinh phc v nhà Chúa. H có nhim v giúp các Cha và thay thế các Cha ging dy giáo lý trong trưng hp các cha không th có mt vì b cm cách, b trc xut.
 
Hi các Thy Ging là tin thân Domus Dei mà sau này đưc thành lp dưi quyn ca v Giám mc đa phương, đ đào to ơn kêu gi linh mc bn x.
 
2. V phía n tu, Đc Cha Pierre Lambert de la Motte năm 1670 đã thành lp Dòng Mến Thánh Gía.
 
Cha Pierre Lambert de la Motte sinh ngày 16.01.1624  Lisieux bên nưc Pháp. Ln lên ngài theo hc ngành lut và tr thành lut sư làm vic ti Ngh Vin Paris. Nhưng Lambert de la Motte vn có chí hưng nghiêng thiên v tâm linh sinh hot tôn giáo và xã hi. Đã có ln ngài viết ra tâm tư ca mình: ch thiết tha mt điu là chết đi cho trn gian và sng cho mt mình Thiên Chúa.
 
Vi tâm nguyn đó, ngài t b con đưng s nghip lut sư, xin vào sng theo đui con đưng tu trì và tr thành linh mc tha sai cho vùng Đông Á.
 
Ngày 29.07.1658 Đc giáo hoàng Alexander VII. đã ct c linh mc Lambert de la Motte làm Giám mc đi din Tông Tòa min truyn gíao Đàng Trong Vit Nam và min Nam Trung Hoa
 
Là Giám mc truyn giáo, nên Đc Cha Lambert de la Motte n lc xây dng hàng Giáo sĩ Vit Nam rt tích cc. Ngài lp chng vin thánh Giuse, phong chc linh mc cho nhng linh mc Vit nam đu tiên  Tháilan Juthia, r Vit nam đa phn Đàng Ngoài và đa phn Đàng Trong.
 
Ngài t chc Công Đng Ph Hiến năm 1670, phát trin Giáo Phn Đàng Ngoài lp ra cơ chế „ Nhà Đc Chúa Tri“ đ đào to nhân s phc v cho công vic truyn giáo.
 
Ngài qua đ Juthia Thailan ngày 15.06.1679
 
Trưc đó thi Cha Alenxander de Rhodes và các v Tha Sai khác, cũng đã có nhng ngưi ph n t hp sng chung vi nhau theo tôn ch đo đc mun dâng mình cho Chúa, phc v vic nhà Chúa.
 
Ngày Th Tư l Tro,19.02.1670 đc Cha Lambert de la Motte chính thc tiếp nhn Li Khn ca hai ch n tu Ane và Paula ti Ph Hiến đi phn Đàng Ngoài, và xác đnh tên gi cùng hiến pháp ca tu hi vi danh hiu „ Dòng N Mến Thánh Giá Đc Giesu Kitô“. Đó là ngày khai sinh Dòng N Mến Thánh giá đu tiên trên Á Châu và trên Vit Nam.
 
Sau đó năm 1671 đc Cha De la Motte còn lp Dòng Mến Thánh Giá  An Ch đa phn Đàng Ngoài
 
Năm 1672 ngài lp Dòng Mến Thánh Gía  Thailan. Trong dòng thi gian lch s, Dòng mến Thánh Giá đã lan ta sang Campuchia năm 1772, sang Nht Bn năm 1878 và vương quc Lào năm 1887.
 
Cho ti ngày nay các giáo phn trong Giáo hi Công giáo Vit Nam đu thành lp Dòng Mến Thánh giá riêng cho mi giáo phn.
 
Hai V Tha Sai này là cha đ góp công xây dng phát trin Giáo Hi Công giáo Vit Nam còn đ li du tích văn hóa cùng cung cách sinh hot đo đc rõ nét ni bt nht:
 
Linh mc Tha sai Alexander de Rhodes vi công trình sáng to Ch Quc Ng và Hi Thy Ging cho phái nam.
 
Đc Cha Pierre Lambert de la Motte vi công trình sáng lp Dòng Mến Thánh Giá cho phái n, và cơ chế Nhà Đc Chúa Tri cho vic đào to linh mc trong lòng Giáo Hi Công giáo Vit Nam.
 
S sáng lp Dòng n Mến Thánh Giá ca Đc Cha Lambert de la Motte năm 1670 mang ý nghĩa tm vóc rt to ln, và ch có th so sánh vi Hi Thy Ging do Dòng tên cùng cha Alexandre de Rhodes sáng lp ra trưc đó. ( Klaus Schatz, P. Alexander de Rohes und die fruehe Jesuitenmission in Viet Nam, Aschendorf Muenster 2015, tr. 211)
 
Năm 2009 Giáo hi Vit Nam đã đ đơn xin Tòa Thánh phong Chân phưc cho Đc Cha Lambert de la Motte, vì công đóng góp xây dng phát trin Giáo hi Công giáo Vit Nam.
 
2. Châm ngôn linh đo
 
Khi thành lp hi Dòng Mến Thánh Giá, Đc Cha Lambert de la Motte đã chn châm ngôn linh đo cho hi Dòng: „ Đc Giêsu Kitô chu đóng đinh là đi tưng duy nht ca lòng trí chúng con .“
 
Châm ngôn linh đo căn bn này nói lên tâm tình lòng xác tín, như Thánh Phaolô tông đồ đã viết : „ Tôi đã không mun biết đến chuyn gì khác ngoài Đc Giê-su Ki-tô, mà là Đc Giê-su Ki-tô chu đóng đinh vào thp giá. ( 1. cor, 2,2)
 
Thp giá không chỉ là hình nh du chỉ riêng ca ngưi tín hu Chúa Kitô. Hình nh thp gía có lch sử cổ lâu hơn trưc đó, và là hình nh đã đưc lan truyn rng rãi dưi nhiu hình dng khác nhau, như là vòng bánh xe mt tri, như thp gía chéo hình chữ X Thánh Andre, thp giá Giáo Hi Chính Thng, hay như hình chữ T ( Tau) trong mu tự Hylp.
 
Cây thp gía tri ra bn chiu hưng: tri , đt, phi, trái. Nên din tả du chỉ nói về bn phương hưng trong tri đt cũng như bn mùa thi tiết thiên nhiên thay đi tun hoàn,  nhng yếu tố theo như sự hiu biết khoa hc thi cổ đi xa xưa : nưc, la, khí, đt, bn góc vưn đa đàng, và du chỉ bn sách phúc âm Chúa Giêsu.
 
Thp gía hình vòng bánh xe mt tri din tả du chỉ về ánh sáng và sự sng, về sự sáng to và thng nht, cũng là du chỉ nói về con ngưi và mi tương quan gia con ngưi vi vũ tr.
 
Thp gía từ lâu đi là hình nh du chỉ và dng cụ phương tin ca hình pht, về sự chết. Nó cũng đưc dùng để nói lên sự bị kết án xử tử hành quyết. Và như thế trở thành du chỉ din tả sự hạ nhc lăng mạ bt phc tùng, như trong thư Philippe nói về sự chết ca Chúa Giêsu trên cây thp giá:
 
„Ngưi hạ mình, vâng li cho đến ni bng lòng chu chết, chết trên cây thp t.“ ( Philipphe 2,8)
 
Thp gía là hình nh du chỉ ơn cu ri ca ngưi tín hu Chúa Giêsu Kitô. Chiu thng đng cây thp gía Chúa Giêsu hưng lên tri cao liên kết mi tương quan liên hệ gia Thiên Chúa và con ngưi: Thiên Chúa đi xung trn gian đến vi con ngưi, và con ngưi từ i trn gian hưng lên Thiên Chúa trên tri cao thm.
 
Chiu hình ngang đưng chân tri cây thp gía ni kết mi tương quan gia con ngưi vi nhau trong vũ tr.
 
Hình nh Thp gía là du chỉ nim tin tôn giáo đưc lưu truyn rng rãi, và từ năm 431 sau Chúa giáng sinh thi công đng Epheso hình nh du chỉ thp gía đưc chính thc lưu truyn dùng trong Hi Thánh Công giáo.
 
3. Mu nhim lòng tin nơi thp gía
 
Kính thờ hình nh du chỉ thp gía Chúa Giêsu din tả sâu xa lòng tin vào tình yêu ca Thiên Chúa đi vi con ngưi:
 
  „ Du thp gía là du chỉ hu hình và công khai tuyên xưng nim tin:
 
- vào Đng đã chu khổ hình bị đóng đinh vào trên đó vì chúng ta,
 
- vào Đng đã din tả tình yêu Thiên Chúa tỏ hin ra tn bên ngoài qua chính sự sng thân xác mình,
 
- vào Thiên Chúa điu hành không dùng sự hy dit phá đ, nhưng qua đi sng khiêm hạ chu đau khổ và tình yêu. Tình yêu tuy vô hình, nhưng mnh hơn tt cả sc mnh ca trn gian, và khôn ngoan hơn tt cả sự thông thái ca con ngưi.“
……
Thp gía là du hiu nói về sự đau kh, và đng thi cũng là du chỉ sự phc sinh sng li. Có thể nói đưc rng đó là chiếc gy chỉ huy sự cu ri mà Thiên Chúa nm giữ trong tay ngài, là nhp cu giúp chúng ta có thể c vưt qua từ bờ vc sâu thm sự chết và sự đe da ca sự dữ sang ti thành công.“ ( Joseph Ratzinger, Benedickt XVI., Theologisches ABC,  Herder 2012, tr. 137- 138).
 
4. Thp gía thôi thúc dn thân
 
Hi Dòng Mến Thánh Giá Vit Nam mng kỷ nim 350 năm thành lp vào gia thi cơn khng hong do đi dch Corona lây lan truyn nhim đe da sc khoẻ đi sng con ngưi trên khp thế gii. Biến cố khng hong này gây chao đo làm đo ln ngưng trệ tt cả mi trt t, mi dự đnh cùng mi sinh hot đo đi, từ phm vi chính trị kinh tế ti văn hóa tinh thn.
 
Biến cố đi dch Corona làm biến đi đi sng sâu rng và trở thành nng nề gây đau kh, như cây thp gía đè nng. Cơn khng hong đi dch càng kéo dài, con ngưi càng cm thy hoang mang bt lc, ta như cây thiếu nưc đang héo tàn dn.
 
„ Thp gía (vi trùng Corona) “ chp chn vô hình đè nng đi sng làm cho tinh thn ln thể xác mt nhc mòn mi. Du vy cũng vn có lc vô hình đi chiếu thôi thúc kêu gi dn thân chu đng vươn lên, để cho đi sng luôn là cây cỏ có cành lá xanh tươi. Vì sự đau khổ khn khó hng luôn có trong đi sng xưa nay ở mi nơi chn cùng ở mi thi đi, không tránh đưc. Đó là mu nhim bí n, mà Đng To Hóa phú bm khc ghi vào sự sng mi sinh vt trong công trình sáng to vũ trụ thiên nhiên, để to nên sự cân bng quân bình cho đi sng
 
„Thp gía (vi trùng Corona) “ không phi là cây thp gía cui cùng. Nhưng còn có nhng cây thp gía khác tiếp sau na. Sự sng từ cổ chí kim xưa nay vn luôn hng tiếp tc từ thế hệ này sang nhng thế hệ kế tiếp.
 
Chị em nữ tu Hi Dòng Mến Thánh Giá xưa nay hng sng tri qua trong chu đng nhng cây „ thp giá cuc đi“. Nhưng không để cho bị khng hong nhn chìm xung.
 
Trái li trong tin tưng phó thác tìm nhn đưc sc lc trợ giúp phn khi vươn lên dn thân hy sinh cu nguyn và phc vụ con ngưi làm nhân chng cho tình yêu Chúa Giêsu Kitô gia dòng đi sng xã hi quê hương nơi sinh sng.
 
Lch sử Hi Dòng ta như mt tm thm có chiu dài cùng chiu ngang sâu rng, đưc đan bn dt thêu nên bng nhng si chỉ „ thp gía" nỗ lc sng hy sinh dn thân âm thở tng vị trí khung ô nh. Tt cả ni kết đan bn to thành tm thm bc tranh lch sử đo đc sinh đng.
 
Tm thm bc tranh lch sử Hi Dòng Mến Thánh Gía Vit Nam thành hình từ 350 năm nay là do nhng si chỉ đi sng dn thân tn hiến yêu mến Thp Giá Chúa Giêsu ca mi Nữ Tu thành viên Hi Dòng đan bn thêu dt nên.
 
Xin chúc mng Hi Dòng Mến Thánh Gía Vit Nam.
 
Cùng chúc mng chi nhánh Hi Dòng Mến Thánh Giá Gòvp thuc Tu vin lòng Chúa thương xót thành Bonn, dp mng kỷ nim thánh đc này.
 
Ad multos annos!
Lm. Daminh Nguyn ngc Long

 

Nguồn tin: Lm. Daminh Nguyễn ngọc Long

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây