CHƯƠNG II THỪA SAI BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG NGƯỜI GẦN NHẤT
- Chủ nhật - 04/10/2026 08:48
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Thư Mục vụ, số 3
“Người ta sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy ở điểm này: anh em có lòng yêu thương nhau.” (Ga 13,35)
1. Vùng truyền giáo khó nhất
Khi nghe nói đến truyền giáo, chúng ta thường nghĩ đến một nơi xa. Một miền đất chưa có nhà thờ, một buôn làng chưa có người loan báo Tin Mừng, một khu phố ít người biết đến Đức Kitô, một chuyến đi cần hành trang, cần thời gian, cần những người có khả năng nói chuyện và tổ chức. Những hình ảnh ấy có vẻ đẹp của chúng. Hội thánh luôn cần những người sẵn sàng lên đường, rời nơi quen thuộc để đến với những người chưa được nghe Tin Mừng. Nhưng có một nơi rất gần mà chúng ta có thể đã đi ngang qua nhiều năm mà chưa thực sự bước vào bằng tình yêu của Đức Kitô. Đó là chính mái nhà của mình. Có những con đường truyền giáo bắt đầu bằng việc mua một tấm vé. Cũng có những con đường truyền giáo bắt đầu bằng việc kéo chiếc ghế đến gần người bạn đời, đặt điện thoại xuống, nhìn vào đôi mắt của con và hỏi một câu mà lâu rồi mình chưa hỏi: “Dạo này con có điều gì làm con buồn không?” Có những chuyến lên đường cần vượt núi. Có những chuyến lên đường chỉ cần vượt qua lòng tự ái, nhưng lại khó đến mức một người có thể trì hoãn suốt nhiều năm.
Gia đình là vùng truyền giáo khó vì nơi đó chúng ta không dễ giữ một hình ảnh được chuẩn bị sẵn. Khi bước vào nhà thờ, ta biết mình đang ở trong một không gian thánh. Khi tham gia một buổi sinh hoạt, ta ý thức người khác đang nhìn mình. Khi đứng trước cộng đoàn, ta lựa lời, giữ giọng, điều chỉnh nét mặt. Nhưng khi trở về nhà, những lớp giữ gìn ấy thường được tháo xuống. Ta mệt thì để lộ sự mệt. Ta bực thì để lộ sự bực. Ta có một ngày không như ý thì đôi khi người phải hứng lấy lại là người chẳng gây ra chuyện gì. Một lời nói khó chịu của người ngoài có thể được ta bỏ qua vì muốn giữ hòa khí; một câu hỏi rất bình thường của người thân lại có thể khiến ta nổi nóng vì nghĩ rằng ở nhà mình không cần phải giữ gìn. Chính ở chỗ ấy, đời sống đức tin được thử. Người trong gia đình không chỉ biết ta có đi lễ hay không. Họ biết việc đi lễ có làm ta biết xin lỗi hay không. Họ không chỉ thấy ta cầm tràng chuỗi. Họ còn nghe những lời ta nói ngay sau khi đặt tràng chuỗi xuống.
Người bạn đời biết những khoảng tối của ta mà nhiều người ngoài không biết. Con cái biết tiếng bước chân nào báo hiệu một buổi tối bình an và tiếng bước chân nào khiến chúng phải dè chừng. Cha mẹ già biết lúc nào lời hỏi thăm của con là quan tâm thật, lúc nào chỉ là một câu nói vội để hoàn tất bổn phận. Một người có thể được khen rất nhiều ở giáo xứ nhưng lại làm người thân cảm thấy khó sống bên cạnh. Một người có thể sẵn sàng dành cả buổi để giải quyết chuyện của cộng đoàn nhưng không chịu dành mười phút để nghe nỗi lo của vợ. Một người có thể kiên nhẫn hướng dẫn thiếu nhi nhà thờ nhưng lại mất bình tĩnh trước một lỗi nhỏ của con mình. Những điều ấy không làm mọi việc phục vụ trở nên vô nghĩa. Chúng cho thấy đời sống của ta còn cần được Tin Mừng đi vào sâu hơn. Có thể chúng ta đã đem nhiều năng lực đến phục vụ Hội thánh, nhưng vẫn còn giữ một góc tính khí chưa muốn trao cho Chúa sửa đổi.
Bởi vậy, câu hỏi đầu tiên của gia đình thừa sai phải đi vào nơi gần nhất: người đang sống bên cạnh tôi có cảm nhận được tình yêu của Đức Kitô qua cách tôi đối xử với họ không? Câu hỏi ấy không thể trả lời bằng số buổi họp, số lần tham gia đoàn thể hay số công việc đã hoàn thành. Nó cần được trả lời bằng đời sống. Người bạn đời có được nói hết một câu mà không bị cắt ngang không? Đứa con có dám kể một lỗi lầm mà không lập tức bị làm nhục không? Người mẹ già có thấy mình vẫn được cần đến khi không còn làm được việc gì cho con cháu không? Người cha đang thất nghiệp có được gia đình nhìn như một người cần được nâng đỡ, hay chỉ như một gánh nặng vì không còn đem tiền về? Người thân đang yếu đuối có được ở lại trong tình yêu của gia đình, hay phải chứng minh mình xứng đáng mới được đón nhận?
Đức Kitô hiện diện nơi ta ở khoảng cách gần ấy bằng những điều rất cụ thể. Người hiện diện trong giọng nói biết hạ xuống khi thấy người kia đang tổn thương. Người hiện diện trong bàn tay không hất một chiếc bát để biểu lộ cơn giận. Người hiện diện trong quyết định không kể chuyện riêng của vợ chồng cho người ngoài chỉ để mình được bênh vực. Người hiện diện trong việc cha mẹ không đem những điều con đã tin tưởng thổ lộ ra làm câu chuyện vui trước họ hàng. Người hiện diện trong sự trung thực khi nhận rằng mình đã cư xử sai. Có những người chưa bao giờ nghe chúng ta giảng một bài về Thiên Chúa, nhưng họ đã biết ít nhiều về Người qua cách chúng ta để họ được sống bên cạnh mình. Ngược lại, có những người nghe chúng ta nói về Chúa rất nhiều mà vẫn thấy khó tin rằng Người là Đấng hiền lành, bởi đời sống gần gũi nhất của chúng ta đem đến cho họ quá nhiều sợ hãi.
Điều đau lòng là chúng ta có thể quen với sự thiếu yêu thương trong nhà đến mức không còn nhận ra. Một giọng nói gắt gỏng lặp lại mỗi ngày trở thành “tính của ba”. Một sự im lặng kéo dài trở thành “tính của mẹ”. Một thói quen coi thường trở thành “nhà mình xưa nay vẫn vậy”. Nhưng những điều đã quen không vì thế mà trở thành đúng. Tin Mừng đến để đánh thức cả những chỗ chúng ta đã thôi đặt câu hỏi. Khi một đứa trẻ phải học cách đoán nét mặt người lớn trước khi xin một điều gì, gia đình ấy cần được chữa lành. Khi một người vợ phải cân nhắc từng chữ vì sợ bị chế giễu, tình yêu ấy cần được đổi mới. Khi một người chồng không dám nói mình đang lo vì sợ bị xem là yếu đuối, mái nhà ấy cần học lại cách đón nhận nhau. Truyền giáo trong gia đình bắt đầu khi có người đủ khiêm tốn để nói: “Điều này đã kéo dài lâu rồi, nhưng chúng ta không nên tiếp tục sống như thế.”
Đây là một sứ mạng không có nhiều tiếng vỗ tay. Người ta thường thấy một chuyến bác ái, một buổi tổ chức thành công, một công trình được hoàn tất. Ít người thấy một người cha đã cố giữ giọng bình tĩnh khi con làm sai. Ít người biết một người mẹ đã dừng lại giữa cơn giận để không nói câu có thể làm con mang mặc cảm suốt đời. Ít người nhận ra một người chồng đã từ bỏ thói quen luôn muốn thắng trong cuộc tranh luận. Nhưng Chúa thấy. Và người được sống gần ta cũng thấy. Những thay đổi ấy có thể nhỏ trong mắt đám đông, nhưng rất lớn trong đời sống một gia đình. Một mái nhà bắt đầu trở thành nơi loan báo Tin Mừng khi những người trong đó không còn phải tìm cách tránh nhau để giữ bình an, mà có thể tìm đến nhau để được nâng đỡ.
2. Sống chung chưa phải là thuộc về nhau
Có những gia đình cùng ở dưới một mái nhà nhưng đời sống đã chia thành nhiều vùng biệt lập. Người cha có những lo lắng không nói. Người mẹ có những tủi thân không kể. Con cái có một thế giới riêng mà người lớn chỉ biết qua điểm số, giờ giấc và những lời nhắc nhở. Ông bà ngồi giữa nhà nhưng ít khi được hỏi ý kiến. Mọi người vẫn gặp nhau, vẫn trao đổi những việc cần làm, vẫn cùng xuất hiện trong một tấm ảnh, nhưng sự gặp gỡ bên trong ngày càng thưa. Sống chung có thể được duy trì bằng lịch sinh hoạt và trách nhiệm vật chất. Thuộc về nhau cần nhiều hơn thế. Nó cần một sự hiện diện có lòng, một ý muốn hiểu nhau, một sự sẵn sàng để cuộc đời của người kia thật sự có chỗ trong cuộc đời mình.
Thuộc về nhau không có nghĩa là sở hữu nhau. Người bạn đời không phải người phải xin phép ta để được có cảm xúc riêng. Con cái không phải phần nối dài của những ước mơ ta chưa thực hiện được. Cha mẹ già không phải những người chỉ được sống theo cách thuận tiện nhất cho con cháu. Tình yêu gia đình có trách nhiệm, có gắn bó, có những bổn phận không thể phủi đi; đồng thời, tình yêu ấy biết kính trọng phẩm giá và tự do của mỗi người. Một người được yêu đúng cách có thể nói điều mình nghĩ mà không sợ mất tình thương. Một đứa trẻ được yêu đúng cách biết rằng cha mẹ có thể không đồng ý với lựa chọn của mình, nhưng vẫn muốn hiểu mình trước khi phán xét. Một người bạn đời được yêu đúng cách không phải liên tục thu nhỏ bản thân để tránh làm người kia khó chịu.
Trong hôn nhân, điều này trở nên sâu sắc vì hai người đã trao cho nhau một lời hứa. Ngày cưới, lời hứa thường được nói trong niềm vui, giữa những ánh mắt chúc mừng và trong sự nâng đỡ của cộng đoàn. Nhưng lời hứa ấy sẽ đi vào những ngày rất khác: ngày bệnh tật, ngày thất nghiệp, ngày phải thức đêm chăm con, ngày tiền bạc không đủ, ngày một người không còn vui vẻ như trước, ngày những khác biệt tưởng nhỏ bỗng trở thành khó khăn lớn. Chính lúc ấy, giao ước cần được sống bằng những lựa chọn cụ thể. Có khi là tiếp tục chăm sóc người kia trong một thời gian dài mà ít được cảm ơn. Có khi là chấp nhận học cách nói chuyện mới vì cách cũ đã làm nhau đau. Có khi là đi tìm sự trợ giúp vì hai người nhận ra thiện chí của mình chưa đủ để tháo gỡ một khủng hoảng.
Lòng trung tín không đòi người ta giả vờ rằng mình không đau. Nó mời người ta đem cả nỗi đau vào một hành trình tìm kiếm sự thật và chữa lành. Trong một cuộc hôn nhân đang khó khăn, câu hỏi “Tôi còn cảm thấy hạnh phúc không?” có thể rất thật và cần được lắng nghe. Nhưng đức tin còn mở thêm những câu hỏi khác: “Điều gì đang làm chúng ta xa nhau? Tôi đã góp phần vào đó thế nào? Người kia đang cần điều gì mà tôi chưa hiểu? Chúng ta có thể nhờ ai giúp? Tôi cần thay đổi điều gì để tình yêu có thể sống được?” Những câu hỏi ấy giúp đôi bạn đi xa hơn sự chờ đợi rằng một ngày nào đó cảm xúc sẽ tự trở lại. Tình yêu cần được chăm sóc. Một mối quan hệ không thể sống mãi nhờ những kỷ niệm đẹp ban đầu nếu hiện tại chỉ còn những lời làm nhau tổn thương.
Đồng thời, nói về giao ước hôn nhân phải luôn đi cùng sự kính trọng sự sống và phẩm giá của con người. Bạo hành không được gọi bằng tên của hy sinh. Đe dọa, cưỡng ép, đánh đập hay kiểm soát làm người khác sống trong sợ hãi không thể được xem là điều phải âm thầm chịu đựng để chứng minh lòng đạo đức. Khi có nguy hiểm, bảo vệ người bị tổn thương và tìm sự trợ giúp là việc cần thiết. Người gây hại phải nhận trách nhiệm và thay đổi bằng hành động. Gia đình thừa sai không làm đẹp hình ảnh của mình bằng cách che giấu điều đang hủy hoại những thành viên yếu thế. Gia đình thừa sai học sống trong sự thật, vì chỉ trong sự thật tình yêu mới có thể được chữa lành.
Với con cái, thuộc về nhau trước hết là để con cảm nhận rằng mình được yêu như một con người. Có những đứa trẻ được đầu tư rất nhiều nhưng lại ít được hiểu. Cha mẹ lo học phí, lo lớp học thêm, lo ngoại ngữ, lo kỹ năng, lo một tương lai đủ đầy; tất cả những điều ấy có thể phát xuất từ tình thương. Nhưng nếu tình thương chỉ được diễn tả bằng việc đòi con tiến bộ, con sẽ dần nghĩ rằng mình được yêu vì thành tích. Khi đạt điểm tốt, con yên tâm. Khi thất bại, con sợ trở về. Một mái nhà như thế có thể tạo ra những đứa trẻ biết cố gắng, nhưng cũng có thể làm chúng kiệt sức vì không biết mình có được phép yếu đuối hay không. Người con được Thiên Chúa ký thác cho cha mẹ cần được lớn lên trong một sự thật căn bản: trước khi làm được điều gì đáng khen, con đã có phẩm giá và đã đáng được yêu thương.
Cha mẹ không thể sống thay con, tin thay con hay quyết định thay con suốt đời. Sứ mạng của cha mẹ là đồng hành để con dần biết sống có trách nhiệm trước Thiên Chúa và trước người khác. Điều ấy đòi hỏi một sự chuyển đổi âm thầm: từ kiểm soát mọi việc sang hướng dẫn, từ chỉ ra lệnh sang giải thích, từ chỉ hỏi kết quả sang quan tâm đến hành trình. Một người cha có thể hỏi con đã học được gì sau một thất bại. Một người mẹ có thể hỏi con đang sợ điều gì trước một lựa chọn. Gia đình có thể cùng cầu nguyện khi chưa biết nên đi hướng nào. Chính trong những cuộc trò chuyện ấy, con học rằng đức tin có liên hệ với đời sống thật, với những phân vân, những giới hạn và những quyết định của mình.
Thuộc về nhau cũng cần được mở đến ông bà, cha mẹ già và những người ít có khả năng tự bảo vệ tiếng nói của mình. Một người già có thể kể đi kể lại cùng một câu chuyện. Ta dễ thấy phiền vì đã nghe nhiều lần, nhưng có thể câu chuyện ấy là nơi họ còn cảm thấy mình có một đời sống đáng được nhớ đến. Một người bệnh có thể cần giúp trong những việc rất nhỏ mà trước kia họ tự làm được. Ta dễ chỉ thấy công việc tăng thêm, nhưng họ còn đang chịu nỗi đau mất dần khả năng tự chủ. Nếu gia đình biết nhìn sâu hơn nhu cầu bên ngoài, việc chăm sóc sẽ có lòng kính trọng. Ta không chỉ giúp người già ăn một bữa; ta giữ cho họ cảm nhận mình vẫn là một người được quý trọng. Ta không chỉ đưa người bệnh đi khám; ta đi cùng họ trong sự mong manh của thân phận con người.
Hiệp hành trong gia đình bắt đầu từ sự lắng nghe như thế. Lắng nghe không có nghĩa là mọi người sẽ luôn đồng ý, cũng không có nghĩa là mọi ý kiến có cùng trọng lượng trong mọi quyết định. Cha mẹ vẫn có trách nhiệm giáo dục; người lớn vẫn phải bảo vệ những điều đúng; mỗi thành viên vẫn phải học giới hạn của mình. Nhưng không ai nên bị gạt ra khỏi cuộc trò chuyện chỉ vì ít tuổi, ít tiền hoặc ít khả năng diễn đạt. Khi gia đình đứng trước việc chuyển nơi ở, đổi công việc, chăm sóc cha mẹ già, cho con học xa hay giải quyết một khoản nợ, những người chịu ảnh hưởng cần được nghe và được nói. Có những quyết định làm tổn thương gia đình không chỉ vì kết quả, mà vì một người đã tự quyết tất cả rồi gọi đó là yêu thương.
Cùng phân định thánh ý Chúa là đặt những lựa chọn ấy trước Tin Mừng với sự thành thật. Điều gì giúp chúng ta sống có trách nhiệm hơn? Ai có thể bị bỏ quên trong quyết định này? Chúng ta đang chọn vì cần thiết, vì muốn phục vụ, hay vì muốn được người khác ngưỡng mộ? Có điều gì ta biết là sai nhưng vẫn muốn làm vì thuận lợi? Những câu hỏi ấy không tự động đem đến một đáp án dễ dàng. Chúng giúp gia đình tránh việc lấy lợi ích trước mắt làm thước đo duy nhất. Một mái nhà biết cùng nhau tìm điều tốt, cùng nhận giới hạn và cùng chịu trách nhiệm sẽ dần có sự gắn bó sâu hơn. Người ta thuộc về nhau khi biết rằng những điều quan trọng trong đời mình sẽ được người thân đón nhận bằng sự quan tâm.
3. Để tình yêu có một hình hài trong đời sống hằng ngày
Tình yêu trong gia đình cần được diễn tả thành những điều người khác có thể nhận ra. Nhiều người thành thật nói rằng mình thương vợ, thương chồng, thương con, nhưng người được thương lại không cảm nhận điều ấy. Khoảng cách này có thể đến từ cách diễn tả khác nhau. Người cha nghĩ đi làm vất vả là đủ để con hiểu tình thương. Người con lại mong một lần cha ngồi nghe mình nói mà không nhìn đồng hồ. Người chồng nghĩ lo đủ kinh tế là đã chu toàn. Người vợ còn cần được chia sẻ công việc, được hỏi han và được nhìn nhận những gì mình đang gánh. Tình thương có thật vẫn cần học một ngôn ngữ để đến được với người nhận. Nếu chỉ diễn tả bằng cách mình quen mà không quan tâm người kia cần gì, ta có thể yêu nhiều nhưng vẫn để họ cô đơn.
Bữa cơm là một nơi rất nhỏ để học ngôn ngữ ấy. Một gia đình có thể không đủ điều kiện ăn chung mỗi ngày vì công việc, giờ học và những hoàn cảnh riêng. Nhưng khi có thể ngồi lại, điều quý nhất không nằm ở món ăn đắt hay rẻ. Điều quý là mọi người có được hiện diện với nhau hay không. Có những bữa cơm rất đầy mà ai cũng vội kết thúc vì chỉ nghe trách móc. Có những bữa cơm đơn sơ nhưng người đi xa nhớ suốt đời vì ở đó mình được hỏi han. Một câu hỏi chân thành có thể mở một cuộc trò chuyện. Một lời chê bai có thể đóng lại mọi tâm sự. Nếu mỗi bữa cơm trở thành một cuộc kiểm tra, trẻ sẽ tìm cách trả lời ngắn nhất. Nếu mỗi câu chuyện đều bị biến thành bài học, người thân sẽ dần ngại kể những điều chưa hoàn chỉnh trong lòng mình.
Có lúc việc yêu thương cần một lời nói. Có lúc nó cần sự im lặng. Nhưng sự im lặng cũng có nhiều loại. Có một sự im lặng giúp người kia được nói hết. Có một sự im lặng để cơn giận lắng xuống trước khi tiếp tục đối thoại. Cũng có một sự im lặng dùng để trừng phạt, khiến người kia phải đoán mình đã sai ở đâu và phải nhượng bộ để được nói chuyện trở lại. Gia đình cần phân biệt những điều ấy. Nếu cần thời gian bình tĩnh, ta có thể nói rõ: “Bây giờ tôi đang quá căng thẳng. Tôi muốn dừng một chút rồi chúng ta nói tiếp.” Một câu nói như thế giữ được sợi dây liên hệ. Còn việc biến mất khỏi cuộc trò chuyện nhiều ngày mà không giải thích có thể làm người kia sống trong bất an. Tình yêu cần sự bình tĩnh, nhưng cũng cần trách nhiệm đối với nỗi lo mình gây ra.
Xin lỗi là một trong những hành vi truyền giáo gần gũi nhất trong gia đình. Một người cha biết xin lỗi con đang cho con thấy rằng quyền làm cha không miễn cho mình khỏi sự thật. Một người mẹ biết nhận mình đã nói quá lời đang dạy con cách chịu trách nhiệm. Một người chồng hay người vợ biết nói rõ lỗi của mình đang mở cửa cho việc hòa giải. Lời xin lỗi cần cụ thể: “Tôi đã nói điều làm em đau”; “Ba đã trách con trước mặt người khác”; “Mẹ đã không nghe con giải thích”; “Anh đã để em gánh việc ấy một mình.” Khi lời xin lỗi đi kèm một chuỗi biện hộ, người bị tổn thương dễ cảm thấy mình lại phải nhường chỗ cho người gây lỗi. Khi lời xin lỗi có sự thật và có thay đổi, người kia có thể dần tin rằng mình đã được hiểu.
Tha thứ cũng cần thời gian và sự tôn trọng. Có những chuyện nhỏ có thể được bỏ qua nhanh. Có những tổn thương sâu cần một hành trình dài. Không nên dùng lòng đạo đức để thúc người bị đau phải tỏ ra bình an trước khi họ thật sự được chữa lành. Người xin được tha thứ cần kiên nhẫn với hậu quả của điều mình đã làm. Nếu đã làm mất lòng tin, họ cần sống đáng tin trở lại trong những việc cụ thể. Nếu đã bỏ bê gia đình, họ cần hiện diện đều đặn. Nếu đã nói dối, họ cần trung thực. Nếu đã có những hành vi gây hại, họ cần chấm dứt và tìm cách sửa đổi. Gia đình sống Tin Mừng khi biết mở đường cho người có lỗi trở về, đồng thời bảo vệ người đã bị tổn thương.
Lời cảm ơn cũng giữ tình yêu khỏi trở thành một bổn phận khô cứng. Những gì lặp lại mỗi ngày dễ bị coi là đương nhiên: bữa ăn được chuẩn bị, quần áo được giặt, tiền điện được đóng, người bệnh được chăm, con được đưa đi học, nhà cửa được dọn. Nhưng đằng sau mỗi việc ấy là thời gian, sức lực và sự chú ý của một người. Khi không được nhìn nhận lâu ngày, người ấy có thể cảm thấy mình chỉ còn là một chức năng trong gia đình. Một lời cảm ơn chân thành giúp họ biết công việc của mình đã được thấy. Hơn nữa, lòng biết ơn cần đi đến sự chia sẻ. Nếu đã nhận ra người kia mệt, ta có thể đứng dậy làm một phần việc. Tình yêu trở nên đáng tin khi lời nói có bàn tay đi cùng.
Cũng cần giữ gìn danh dự của nhau. Người thân trao cho ta một sự gần gũi mà người ngoài không có. Nhờ sự gần gũi ấy, ta biết điểm yếu, lỗi lầm, nỗi sợ và những chuyện riêng của họ. Những điều đó không nên trở thành chất liệu để mua vui, tranh thủ sự đồng tình hay làm mình nổi bật. Một người vợ không đáng bị đem ra chế giễu trong cuộc trò chuyện của chồng. Một người chồng không đáng bị kể mọi yếu kém cho người quen nghe chỉ để vợ được bênh vực. Một đứa con không đáng bị phơi bày lỗi lầm trước đám đông vì cha mẹ muốn dạy cho nhớ. Khi cần giúp đỡ, gia đình có thể chia sẻ với người đáng tin và có khả năng đồng hành. Việc tìm sự trợ giúp khác với việc làm người thân mất danh dự. Tình yêu biết tìm người giúp chữa lành, và biết giữ những điều không cần phổ biến.
Trong đời sống có nhiều thiết bị, sự chú ý trở thành một món quà lớn. Có khi người trong nhà không thiếu nhau về khoảng cách, nhưng thiếu nhau về sự hiện diện. Một người đang kể chuyện, người kia vẫn lướt màn hình. Một đứa trẻ đang tìm ánh mắt của cha mẹ, cha mẹ vẫn bận trả lời người ngoài. Công việc có thể thật sự cần thiết, nhưng gia đình cũng cần những khoảng thời gian được bảo vệ. Đặt điện thoại xuống khi người thân đang nói là một cử chỉ đơn giản mà có ý nghĩa: chuyện của người kia đáng để ta dừng lại. Một mái nhà có thể bắt đầu thay đổi khi mỗi ngày có một khoảng ngắn mà mọi người không phải cạnh tranh với màn hình để được nghe.
4. Đem những người gần nhất vào trong lời cầu nguyện
Cầu nguyện trong gia đình giúp chúng ta nhìn nhau trước mặt Thiên Chúa. Người mà ta đang bực có thể đã bị thu nhỏ trong mắt ta thành một lỗi lầm. Người khiến ta thất vọng có thể đã bị nhìn chỉ qua điều họ chưa làm được. Khi cầu nguyện thành thật, ta được mời nhớ rằng họ là người Chúa yêu, cũng đang yếu đuối, cũng đang cần được nâng đỡ. Cầu nguyện không làm mọi bất đồng biến mất, nhưng có thể sửa cách ta bước vào bất đồng. Ta có thể vẫn cần nói một điều khó, vẫn cần yêu cầu một sự thay đổi, vẫn cần đặt giới hạn, nhưng không nhất thiết phải làm điều ấy bằng sự khinh miệt.
Giờ kinh gia đình có giá trị khi đời sống thật được mang vào đó. Có những mái nhà đọc kinh đều nhưng không bao giờ cầu nguyện về điều đang làm mọi người đau. Người cha đang lo mất việc, người mẹ đang kiệt sức, đứa con đang hoang mang, ông bà đang sợ bệnh tật; tất cả cùng hiện diện nhưng những nỗi lo ấy vẫn ở ngoài lời cầu nguyện. Gia đình có thể học nói với Chúa bằng những lời rất đơn sơ: “Xin Chúa giúp ba trong công việc”; “Xin cho mẹ được nghỉ ngơi”; “Xin giúp con biết phải làm gì”; “Xin cho chúng con biết nói chuyện với nhau.” Một lời cầu nguyện tự phát, chân thành, có thể giúp người thân nhận ra rằng nỗi lo của mình đã được cả nhà đón nhận.
Không nên dùng giờ kinh để gián tiếp trách móc nhau. Khi lời cầu nguyện trở thành cách nói cho người kia nghe rằng họ sai, người ta dễ thấy Chúa bị đưa vào một cuộc tranh chấp. Người cha cầu xin con cái biết vâng lời nhưng không chịu cầu xin mình biết lắng nghe sẽ làm giờ kinh mất đi sự ngay thẳng. Người vợ cầu xin chồng sửa tính trước mặt cả nhà, trong khi mục đích là khiến chồng xấu hổ, cũng có thể làm lời kinh thêm nặng. Cầu nguyện cần bắt đầu từ sự khiêm tốn của từng người: “Xin Chúa sửa đổi con”; “Xin cho con nhận ra điều con chưa làm tốt”; “Xin cho con biết yêu người thân bằng cách họ thật sự cần.” Khi mỗi người đặt mình trước Chúa như thế, gia đình có thể dần bớt việc chỉ chờ người khác thay đổi.
Một đoạn Tin Mừng ngắn cũng có thể giúp cả nhà nhìn lại một ngày. Không nhất thiết phải có những giải thích dài. Có thể chỉ cần hỏi: “Hôm nay lời này nhắc chúng ta điều gì?” Trẻ nhỏ có thể trả lời bằng một câu rất đơn sơ. Người lớn có thể nhận ra một điều mình đã bỏ quên. Có khi cả nhà im lặng vì chưa biết nói gì, và sự im lặng ấy vẫn có giá trị nếu mọi người thật sự đang nghe. Điều quan trọng là để Lời Chúa có quyền chạm đến cách sống của gia đình. Nếu nghe lời về lòng thương xót, ta có thể nhớ đến người trong nhà đang cần được cảm thông. Nếu nghe lời về sự thật, ta có thể nhìn lại một điều đang giấu. Nếu nghe lời về phục vụ, ta có thể nhận ra công việc mình thường đẩy cho người khác.
Gia đình cũng cần học cầu nguyện khi có người chưa sẵn sàng tham gia. Một đứa con đang lớn có thể đặt nhiều câu hỏi về đức tin. Một người bạn đời có thể đang nguội lạnh. Một thành viên có thể đã trải qua điều làm họ khó tin tưởng. Trong những hoàn cảnh ấy, sự ép buộc và làm nhục dễ khiến khoảng cách thêm rộng. Người có đức tin được mời sống kiên trì, đối thoại chân thành và cầu nguyện cho người thân. Có thể mời họ tham gia, có thể chia sẻ điều mình tin, có thể nói rõ những bổn phận trong gia đình; nhưng luôn cần để họ được nói những câu hỏi thật. Đôi khi con đường đưa một người trở lại với cầu nguyện bắt đầu bằng kinh nghiệm rằng người có đạo trong nhà biết nghe họ mà không hoảng sợ hay nổi giận.
5. Từ nhà mình đến những gia đình khác
Một gia đình biết yêu thương nhau sẽ dần có khả năng nâng đỡ những gia đình khác. Khả năng ấy không đòi họ phải có một đời sống hoàn hảo. Nhiều khi điều giúp họ đồng hành lại là những khó khăn đã trải qua với sự trợ giúp của Chúa và của người khác. Một đôi vợ chồng từng có thời gian không hiểu nhau có thể cảm thông với đôi trẻ đang bối rối. Một gia đình từng chăm người bệnh lâu năm có thể biết người chăm sóc đang cần gì. Một người mẹ từng đau vì con xa đức tin có thể ngồi bên một người mẹ khác mà không vội nói những lời đơn giản hóa nỗi đau. Một người cha từng mất việc có thể hiểu nỗi xấu hổ của người đang không đủ tiền nuôi gia đình.
Đồng hành cần một thái độ bình đẳng trong phẩm giá. Không ai nên đến với gia đình khác bằng ý nghĩ mình là nhà mẫu để chỉnh sửa nhà kém. Cách đến ấy thường làm người đang khó khăn phải che giấu thêm. Họ sợ rằng nếu kể thật, mình sẽ bị đánh giá. Một gia đình có khả năng giúp là gia đình biết nói bằng đời sống: “Chúng tôi cũng đã có những lúc không biết làm sao. Chúng tôi sẵn sàng nghe.” Sự chân thành ấy giúp người khác thở được. Nó tạo ra một nơi mà những câu hỏi chưa có đáp án, những nỗi đau chưa nói thành lời và những lỗi lầm cần sửa có thể được đưa ra trong lòng tin.
Nhiều hình thức đồng hành rất đơn sơ. Một bữa ăn được gửi đến gia đình có người nằm viện. Một buổi trông con để đôi vợ chồng có thời gian giải quyết một việc quan trọng. Một cuộc gọi hỏi thăm người vừa mất người thân. Một sự giới thiệu đến người có chuyên môn khi gia đình cần giúp đỡ. Một buổi cùng cầu nguyện với những người đang lo lắng. Những việc ấy không gây tiếng vang, nhưng có thể giúp một gia đình vượt qua một ngày khó. Trong khủng hoảng, con người thường không chỉ cần lời khuyên. Họ cần có ai đó giúp phần công việc đang làm họ kiệt sức, và cần biết mình vẫn được nhớ đến.
Muốn đồng hành, phải biết giữ kín. Những chuyện riêng của một gia đình không được biến thành đề tài bàn tán sau buổi thăm hỏi. Nếu người đang đau phải lo rằng tâm sự của mình sẽ lan khắp giáo xứ, họ sẽ đóng cửa. Sự đáng tin được xây bằng việc biết nghe, biết giới hạn của mình và biết giữ những điều đã được trao trong lòng tin. Khi có vấn đề vượt khả năng, người đồng hành cần giúp gia đình tìm sự trợ giúp phù hợp. Lòng nhiệt tình không thay thế được chuyên môn trong mọi hoàn cảnh. Khiêm tốn nhận điều mình chưa biết cũng là một cách bảo vệ người đang cần giúp.
Đồng hành còn đòi sự bền bỉ. Có những gia đình không thay đổi nhanh. Có những đôi vợ chồng hòa giải được một thời gian rồi lại gặp khó khăn. Có những người trẻ vừa mở lòng rồi lại khép mình. Nếu người giúp chỉ kiên nhẫn khi nhìn thấy kết quả, họ sẽ dễ bỏ đi đúng lúc người khác cần một sự hiện diện ổn định. Điều này không có nghĩa là phải gánh thay mọi trách nhiệm hay chấp nhận mọi cách cư xử. Nó có nghĩa là sự quan tâm không nên tùy thuộc hoàn toàn vào tốc độ tiến bộ của người được giúp. Tình yêu biết đặt giới hạn, đồng thời không vội xóa một người khỏi lòng mình vì họ chưa thay đổi như mình mong.
Trong giáo xứ, những gia đình như thế có thể làm cho việc mục vụ trở nên gần gũi hơn. Linh mục và các đoàn thể có thể tổ chức, hướng dẫn, nâng đỡ; đời sống giữa gia đình với gia đình đem những điều ấy vào những giờ mà sinh hoạt chung không thể hiện diện. Một đôi vợ chồng trẻ có thể dễ kể chuyện với một đôi lớn tuổi đã có kinh nghiệm. Một gia đình di dân có thể cần một nhà quen biết để hỏi những việc rất thực tế. Một người mới đến giáo xứ có thể bắt đầu cảm thấy mình thuộc về cộng đoàn nhờ được một gia đình nhớ tên và hỏi thăm. Qua những mối liên hệ ấy, Hội thánh được cảm nhận như một cộng đoàn có người biết đến mình, chứ không chỉ là nơi mình đến tham dự rồi ra về.
6. Từ gia đình Công giáo đến khu xóm
Sứ mạng của gia đình mở ra nơi những người láng giềng. Đó có thể là những gia đình cùng đức tin, những người thuộc tôn giáo khác, những người chưa có niềm tin tôn giáo hoặc những người chỉ đang cố sống qua những khó khăn thường ngày. Họ cùng chia sẻ một con đường, một hành lang, một nguồn nước, một khoảng sân, những quy định chung và những vấn đề chung. Chính ở đó, đức tin được nhìn qua thái độ sống. Người hàng xóm có thể không hiểu giáo lý Công giáo, nhưng họ hiểu sự tử tế. Họ biết ai thường làm ồn bất chấp giờ nghỉ. Họ biết ai giữ lời. Họ biết ai nhận trách nhiệm khi làm ảnh hưởng đến người khác. Họ biết ai đến thăm khi nhà có chuyện buồn.
Sống hài hòa không có nghĩa là không bao giờ bất đồng. Khu xóm nào cũng có thể có chuyện rác thải, tiếng ồn, chỗ để xe, vật nuôi, sửa nhà, ranh giới hay những lời hiểu lầm. Gia đình Công giáo cũng có quyền nói điều đúng và bảo vệ quyền lợi chính đáng. Nhưng cách nói cần phù hợp với đức tin mình tuyên xưng. Có thể trình bày rõ mà không sỉ nhục. Có thể yêu cầu người khác tôn trọng mà không đe dọa. Có thể giải quyết qua những cách thích hợp mà không nuôi lòng trả đũa. Khi chính mình làm sai, cần xin lỗi và khắc phục. Một người hàng xóm nhận lỗi thành thật có thể làm người khác hiểu về đạo nhiều hơn một cuộc tranh luận mà người có đạo nhất quyết không chịu nhận phần sai.
Sự quan tâm cần đến được đúng lúc. Một gia đình có tang cần người đến chia buồn với lòng kính trọng. Một người bệnh cần có ai hỏi việc đưa đón, thuốc men hoặc những nhu cầu thực tế. Một gia đình có con gặp khó khăn cần được hỏi thăm kín đáo, không bị tò mò. Một người sống một mình cần có người nhận ra sự vắng mặt bất thường của họ. Những việc ấy phát xuất từ việc nhìn người khác như người anh em mình cùng sống bên cạnh. Nếu chỉ quan tâm khi muốn mời họ đến một sinh hoạt tôn giáo, sự gần gũi sẽ dễ mang vẻ tính toán. Lòng bác ái cần được trao cách chân thành, kể cả khi người nhận không bao giờ đáp lại bằng điều ta mong.
Giới thiệu Chúa Giêsu là một phần của sứ mạng, và việc ấy cần sự tế nhị cùng lòng can đảm. Có những lúc người khác chủ động hỏi: “Vì sao anh chị vẫn cầu nguyện giữa lúc khó khăn?”; “Điều gì giúp gia đình anh chị vượt qua?”; “Người Công giáo tin gì khi có người qua đời?” Ta có thể trả lời đơn sơ từ đức tin của mình. Không cần biến mọi cuộc gặp thành một bài giảng, nhưng cũng không cần che giấu Đấng mình yêu mến. Có thể nói rằng Chúa giúp mình có hy vọng, rằng cầu nguyện giúp mình bớt cô độc, rằng mình vẫn còn nhiều yếu đuối nhưng đang học yêu theo lời Người. Lời chứng chân thành thường có sức chạm vì người nói không đặt mình trên người nghe.
Việc chia sẻ đức tin phải tôn trọng tự do của người khác. Một gia đình đang thiếu thốn không nên cảm thấy mình phải tham gia sinh hoạt đạo mới xứng đáng được giúp. Một người đang đau buồn không nên bị thúc ép vào một cuộc trò chuyện họ chưa sẵn sàng. Ta có thể mời, có thể giải thích, có thể cầu nguyện khi họ đồng ý, và có thể tiếp tục làm người láng giềng tốt khi họ chưa muốn tìm hiểu. Sứ mạng được sống với lòng tín thác: mình có trách nhiệm yêu thương, làm chứng và chia sẻ điều đã nhận; sự lớn lên của đức tin nơi một người còn có hành trình riêng trước Thiên Chúa.
Một gia đình càng sống đức tin chân thành càng có thể hiện diện tốt trong những việc chung. Họ quan tâm đến người yếu thế trong khu xóm, biết giữ môi trường sống, tham gia những việc có ích và không khép mình trong nhóm quen. Trẻ em nhìn cha mẹ đối xử với hàng xóm sẽ học cách gặp người khác. Nếu cha mẹ luôn nghi ngờ người không cùng đạo, con dễ lớn lên với khoảng cách. Nếu cha mẹ biết kính trọng, cộng tác và giúp đỡ, con học rằng đức tin thúc đẩy mình mở lòng. Mái nhà trở thành nơi chuẩn bị cho con bước vào thế giới bằng một trái tim có trách nhiệm.
7. Một sứ mạng được sống giữa những giới hạn
Khi nghe nói gia đình thừa sai, có người cảm thấy áp lực vì nhà mình còn quá nhiều điều chưa ổn. Vợ chồng vẫn bất đồng. Con cái vẫn có lúc chống đối. Việc cầu nguyện chưa đều. Công việc làm mọi người mệt. Cha mẹ già cần chăm sóc. Tiền bạc có lúc không đủ. Nếu hình ảnh gia đình thừa sai chỉ gắn với những mái nhà luôn vui vẻ và hòa thuận, nhiều người sẽ nghĩ mình đứng ngoài lời mời gọi ấy. Nhưng sứ mạng có thể bắt đầu ngay trong một gia đình đang học lại cách sống. Một lời xin lỗi thật hôm nay, một quyết định tìm giúp đỡ, một cuộc trò chuyện được mở ra sau thời gian dài, một sự chăm sóc được trao giữa mệt mỏi: đó là những bước rất thật của đức tin.
Điều cần tránh là sự tự mãn, nghĩ rằng nhà mình có đạo nên mọi cách sống của mình đã đúng. Một gia đình biết mình còn cần được Chúa sửa đổi sẽ có khả năng lớn lên. Họ có thể nói với con rằng người lớn cũng đang học. Họ có thể nhận với nhau rằng có những thói quen cần thay. Họ có thể tìm sự trợ giúp mà không xem đó là điều đáng xấu hổ. Họ có thể phục vụ người khác bằng kinh nghiệm thật, không phải bằng một hình ảnh được tô đẹp. Một mái nhà có những vết thương được chăm sóc bằng sự thật có thể đem hy vọng cho người khác: tình yêu vẫn có thể được học lại; một khởi đầu mới vẫn có thể được thực hiện.
Cũng cần giữ một nhịp sống vừa sức. Phục vụ cộng đoàn là việc tốt, nhưng người phục vụ cần phân định thời gian và trách nhiệm. Không phải mọi lời mời đều phải nhận. Nếu việc tham gia quá nhiều làm người thân thường xuyên bị bỏ lại, gia đình cần nhìn lại. Một người có thể nói rõ hoàn cảnh, chọn những việc phù hợp và phục vụ với sự đồng thuận hơn. Ngược lại, gia đình cũng không nên khép kín đến mức chỉ lo cho sự thuận tiện của mình. Tình yêu trong nhà và sự mở ra với người khác cần được nuôi dưỡng cùng nhau. Khi biết bàn bạc, chia sẻ việc nhà và hỗ trợ nhau, các thành viên có thể giúp nhau sống sứ mạng mà không biến một người thành người âm thầm gánh mọi hậu quả.
Có lúc gia đình sẽ phải chấp nhận những bước rất nhỏ. Một người chưa thể thay đổi toàn bộ cách nói chuyện trong một ngày, nhưng có thể bắt đầu bằng việc không dùng một câu làm người kia đau. Một người chưa quen lắng nghe, nhưng có thể tập dành mười phút không ngắt lời. Một gia đình chưa duy trì được giờ kinh dài, nhưng có thể cùng đọc một đoạn Tin Mừng và dâng một lời nguyện. Một nhà chưa có khả năng giúp ai về tiền bạc, nhưng có thể thăm người bệnh hoặc hỏi han người sống một mình. Những điều nhỏ ấy cần sự trung thành. Khi được làm đều đặn, chúng tạo ra một nếp sống mà mọi người có thể cảm nhận và tin cậy.
Sứ mạng gia đình không phải công việc hoàn tất một lần. Nó đi qua các giai đoạn khác nhau. Khi con còn nhỏ, tình yêu có nhiều giờ thức đêm và nhiều việc chăm sóc. Khi con lớn, tình yêu cần kiên nhẫn với câu hỏi, với khoảng cách và với nhu cầu tự lập. Khi cha mẹ già đi, tình yêu cần học chậm lại. Khi một người qua đời, tình yêu đi vào việc nâng đỡ nhau trong mất mát. Mỗi giai đoạn đặt ra một cách phục vụ mới. Gia đình được mời lắng nghe Chúa trong hoàn cảnh hôm nay, thay vì chỉ tiếc một thời đã qua hoặc chờ đến lúc thuận lợi mới bắt đầu sống tốt hơn.
8. Những câu hỏi không dành cho sân khấu
Có những câu hỏi chỉ nên được trả lời trong sự thinh lặng trước mặt Chúa, vì chúng chạm đến phần đời sống mà người ngoài ít thấy. Tuần này, ai trong nhà đã phải chịu sự cáu gắt mà tôi thường biết kìm lại trước người khác? Tôi có đang dành cho người ngoài một sự dịu dàng mà người thân của mình hiếm khi nhận được không? Người bạn đời có thể kể nỗi buồn với tôi mà không sợ bị sửa ngay, bị chê yếu đuối hoặc bị đem chuyện ấy ra nhắc lại trong lần cãi nhau sau không? Con tôi có biết rằng khi làm sai, nó vẫn có thể trở về nói thật? Cha mẹ già có cảm thấy mình được kính trọng, hay chỉ được lo đủ những nhu cầu để không gây phiền?
Bữa cơm gần nhất, tôi có thật sự biết người ngồi cạnh đang mang điều gì không? Có một câu chuyện họ đã bắt đầu mà tôi không nghe hết? Có một dấu hiệu mệt mỏi tôi đã thấy nhưng bỏ qua? Có ai trong nhà luôn phải mạnh mẽ vì mọi người đã quen dựa vào họ? Tôi có biết công việc âm thầm của người ấy không? Có việc nào tôi có thể chia sẻ ngay, thay vì tiếp tục khen họ giỏi chịu đựng? Có lời cảm ơn nào đã quá lâu tôi chưa nói? Có lời xin lỗi nào tôi đang giữ lại chỉ vì nghĩ rằng người lớn không cần xin lỗi người nhỏ?
Chúng tôi có một chuyện quan trọng chưa từng cùng nhau đặt trước mặt Chúa không? Một khoản nợ, một sự rạn nứt, một nỗi sợ về con, một chuyện với họ hàng, một quyết định sắp tới? Chúng tôi có đang dùng sự bận rộn để tránh nói điều cần nói? Giờ kinh của gia đình có giúp chúng tôi sống thật hơn, hay chỉ giúp chúng tôi yên tâm rằng mình vẫn còn giữ một thói quen đạo đức? Khi cầu nguyện, tôi có xin Chúa thay đổi mình với cùng sự tha thiết mà tôi xin Người thay đổi người khác?
Gia đình nào gần chúng tôi đang cần một sự nâng đỡ mà chúng tôi vẫn trì hoãn? Có người hàng xóm nào đau bệnh, có tang, thất nghiệp hoặc sống cô đơn mà chúng tôi đã biết nhưng chưa đến? Có một sự bất hòa nào trong khu xóm mà gia đình tôi cần chủ động góp phần tháo gỡ? Chúng tôi có giữ lời, sống công bằng và kính trọng người không cùng đức tin không? Nếu một người chỉ biết đạo Công giáo qua cách gia đình tôi sống, họ sẽ cảm nhận được điều gì về Đức Kitô?
Những câu hỏi ấy không nhằm làm gia đình chìm trong mặc cảm. Chúng giúp ta nhận ra nơi có thể bắt đầu. Không cần giải quyết tất cả trong một buổi tối. Có thể chọn một việc thật, một người thật, một thay đổi thật. Đến gần người mình đã lạnh nhạt. Nghe lại điều mình từng gạt đi. Nhận lỗi về một câu đã nói. Chia một công việc. Mời cả nhà cầu nguyện cho một nỗi lo cụ thể. Đi thăm người hàng xóm. Khi một việc được làm bằng tình yêu chân thành, đời sống đã có một cánh cửa mở ra cho ân sủng.
Mỗi ngày trở về nhà, chúng ta được trao lại những người quen thuộc. Vì quá quen, ta có thể quên rằng họ cũng là những người cần được đón nhận hôm nay, với những điều đã thay đổi trong lòng họ hôm nay. Người vợ không chỉ là người đã ở đó từ nhiều năm trước. Người chồng không chỉ là người mình đã biết hết. Đứa con không chỉ là đứa trẻ của ngày hôm qua. Cha mẹ không chỉ là những người vẫn luôn có mặt. Mỗi người đang đi qua một ngày riêng, mang một nỗi lo riêng, có một nhu cầu được yêu thương mà ta cần học để nhận ra. Sứ mạng bắt đầu khi ta bước qua cửa nhà với sự sẵn sàng gặp họ một lần nữa.
Có thể người gần nhất chưa cần nghe thêm một lời giải thích về đạo. Họ đang cần thấy đức tin giúp ta biết yêu họ thế nào. Có thể họ cần một giọng nói dịu hơn, một lời hứa được giữ, một sự thật được nhìn nhận, một lần ta chịu đứng về phía phẩm giá của họ. Có thể họ cần được biết rằng sau một ngày mệt mỏi, mái nhà vẫn có chỗ cho mình. Khi những điều ấy được trao, Tin Mừng đã có một hình hài gần gũi. Và từ hình hài ấy, lời nói về Chúa Giêsu sẽ có nền đất để được lắng nghe.
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã gọi chúng con làm môn đệ và trao cho chúng con những người rất gần để yêu thương. Xin giúp chúng con nhận ra sứ mạng trong chính mái nhà mình. Xin cho người bạn đời được cảm thấy mình có một người cùng chia sẻ; cho con cái được lớn lên trong tình thương có sự thật và lòng kiên nhẫn; cho cha mẹ già được sống những ngày còn lại với phẩm giá và sự kính trọng. Xin mở mắt chúng con trước những công việc âm thầm, những nỗi buồn chưa nói và những nhu cầu bị bỏ quên.
Xin cho chúng con biết hạ giọng khi đang giận, biết nghe khi muốn cãi, biết nhận lỗi khi đã làm người khác đau. Xin chữa lành những điều đã trở thành thói quen mà vẫn gây tổn thương. Xin nâng đỡ những gia đình đang khủng hoảng, bảo vệ những người đang chịu bạo hành, dẫn chúng con đến những sự trợ giúp cần thiết và ban lòng can đảm để sống trong sự thật.
Xin cho giờ kinh của chúng con mang theo đời sống thật của cả nhà. Xin cho chúng con cùng tìm thánh ý Chúa trong những quyết định lớn nhỏ. Xin mở cửa gia đình chúng con đến với những gia đình khác và những người láng giềng, để sự quan tâm của chúng con đến được đúng lúc và được trao cách chân thành. Khi chúng con nói về Chúa, xin cho lời ấy có sự nâng đỡ của một đời sống đang cố gắng yêu thương.
Lạy Chúa, xin giúp chúng con bắt đầu ngay hôm nay, từ người đang ở gần nhất. Xin cho họ được cảm nhận một chút lòng hiền lành của Chúa qua chúng con, và xin cho chính chúng con cũng biết đón nhận Chúa đang đến qua họ. Amen.
“Người ta sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy ở điểm này: anh em có lòng yêu thương nhau.” (Ga 13,35)
1. Vùng truyền giáo khó nhất
Khi nghe nói đến truyền giáo, chúng ta thường nghĩ đến một nơi xa. Một miền đất chưa có nhà thờ, một buôn làng chưa có người loan báo Tin Mừng, một khu phố ít người biết đến Đức Kitô, một chuyến đi cần hành trang, cần thời gian, cần những người có khả năng nói chuyện và tổ chức. Những hình ảnh ấy có vẻ đẹp của chúng. Hội thánh luôn cần những người sẵn sàng lên đường, rời nơi quen thuộc để đến với những người chưa được nghe Tin Mừng. Nhưng có một nơi rất gần mà chúng ta có thể đã đi ngang qua nhiều năm mà chưa thực sự bước vào bằng tình yêu của Đức Kitô. Đó là chính mái nhà của mình. Có những con đường truyền giáo bắt đầu bằng việc mua một tấm vé. Cũng có những con đường truyền giáo bắt đầu bằng việc kéo chiếc ghế đến gần người bạn đời, đặt điện thoại xuống, nhìn vào đôi mắt của con và hỏi một câu mà lâu rồi mình chưa hỏi: “Dạo này con có điều gì làm con buồn không?” Có những chuyến lên đường cần vượt núi. Có những chuyến lên đường chỉ cần vượt qua lòng tự ái, nhưng lại khó đến mức một người có thể trì hoãn suốt nhiều năm.
Gia đình là vùng truyền giáo khó vì nơi đó chúng ta không dễ giữ một hình ảnh được chuẩn bị sẵn. Khi bước vào nhà thờ, ta biết mình đang ở trong một không gian thánh. Khi tham gia một buổi sinh hoạt, ta ý thức người khác đang nhìn mình. Khi đứng trước cộng đoàn, ta lựa lời, giữ giọng, điều chỉnh nét mặt. Nhưng khi trở về nhà, những lớp giữ gìn ấy thường được tháo xuống. Ta mệt thì để lộ sự mệt. Ta bực thì để lộ sự bực. Ta có một ngày không như ý thì đôi khi người phải hứng lấy lại là người chẳng gây ra chuyện gì. Một lời nói khó chịu của người ngoài có thể được ta bỏ qua vì muốn giữ hòa khí; một câu hỏi rất bình thường của người thân lại có thể khiến ta nổi nóng vì nghĩ rằng ở nhà mình không cần phải giữ gìn. Chính ở chỗ ấy, đời sống đức tin được thử. Người trong gia đình không chỉ biết ta có đi lễ hay không. Họ biết việc đi lễ có làm ta biết xin lỗi hay không. Họ không chỉ thấy ta cầm tràng chuỗi. Họ còn nghe những lời ta nói ngay sau khi đặt tràng chuỗi xuống.
Người bạn đời biết những khoảng tối của ta mà nhiều người ngoài không biết. Con cái biết tiếng bước chân nào báo hiệu một buổi tối bình an và tiếng bước chân nào khiến chúng phải dè chừng. Cha mẹ già biết lúc nào lời hỏi thăm của con là quan tâm thật, lúc nào chỉ là một câu nói vội để hoàn tất bổn phận. Một người có thể được khen rất nhiều ở giáo xứ nhưng lại làm người thân cảm thấy khó sống bên cạnh. Một người có thể sẵn sàng dành cả buổi để giải quyết chuyện của cộng đoàn nhưng không chịu dành mười phút để nghe nỗi lo của vợ. Một người có thể kiên nhẫn hướng dẫn thiếu nhi nhà thờ nhưng lại mất bình tĩnh trước một lỗi nhỏ của con mình. Những điều ấy không làm mọi việc phục vụ trở nên vô nghĩa. Chúng cho thấy đời sống của ta còn cần được Tin Mừng đi vào sâu hơn. Có thể chúng ta đã đem nhiều năng lực đến phục vụ Hội thánh, nhưng vẫn còn giữ một góc tính khí chưa muốn trao cho Chúa sửa đổi.
Bởi vậy, câu hỏi đầu tiên của gia đình thừa sai phải đi vào nơi gần nhất: người đang sống bên cạnh tôi có cảm nhận được tình yêu của Đức Kitô qua cách tôi đối xử với họ không? Câu hỏi ấy không thể trả lời bằng số buổi họp, số lần tham gia đoàn thể hay số công việc đã hoàn thành. Nó cần được trả lời bằng đời sống. Người bạn đời có được nói hết một câu mà không bị cắt ngang không? Đứa con có dám kể một lỗi lầm mà không lập tức bị làm nhục không? Người mẹ già có thấy mình vẫn được cần đến khi không còn làm được việc gì cho con cháu không? Người cha đang thất nghiệp có được gia đình nhìn như một người cần được nâng đỡ, hay chỉ như một gánh nặng vì không còn đem tiền về? Người thân đang yếu đuối có được ở lại trong tình yêu của gia đình, hay phải chứng minh mình xứng đáng mới được đón nhận?
Đức Kitô hiện diện nơi ta ở khoảng cách gần ấy bằng những điều rất cụ thể. Người hiện diện trong giọng nói biết hạ xuống khi thấy người kia đang tổn thương. Người hiện diện trong bàn tay không hất một chiếc bát để biểu lộ cơn giận. Người hiện diện trong quyết định không kể chuyện riêng của vợ chồng cho người ngoài chỉ để mình được bênh vực. Người hiện diện trong việc cha mẹ không đem những điều con đã tin tưởng thổ lộ ra làm câu chuyện vui trước họ hàng. Người hiện diện trong sự trung thực khi nhận rằng mình đã cư xử sai. Có những người chưa bao giờ nghe chúng ta giảng một bài về Thiên Chúa, nhưng họ đã biết ít nhiều về Người qua cách chúng ta để họ được sống bên cạnh mình. Ngược lại, có những người nghe chúng ta nói về Chúa rất nhiều mà vẫn thấy khó tin rằng Người là Đấng hiền lành, bởi đời sống gần gũi nhất của chúng ta đem đến cho họ quá nhiều sợ hãi.
Điều đau lòng là chúng ta có thể quen với sự thiếu yêu thương trong nhà đến mức không còn nhận ra. Một giọng nói gắt gỏng lặp lại mỗi ngày trở thành “tính của ba”. Một sự im lặng kéo dài trở thành “tính của mẹ”. Một thói quen coi thường trở thành “nhà mình xưa nay vẫn vậy”. Nhưng những điều đã quen không vì thế mà trở thành đúng. Tin Mừng đến để đánh thức cả những chỗ chúng ta đã thôi đặt câu hỏi. Khi một đứa trẻ phải học cách đoán nét mặt người lớn trước khi xin một điều gì, gia đình ấy cần được chữa lành. Khi một người vợ phải cân nhắc từng chữ vì sợ bị chế giễu, tình yêu ấy cần được đổi mới. Khi một người chồng không dám nói mình đang lo vì sợ bị xem là yếu đuối, mái nhà ấy cần học lại cách đón nhận nhau. Truyền giáo trong gia đình bắt đầu khi có người đủ khiêm tốn để nói: “Điều này đã kéo dài lâu rồi, nhưng chúng ta không nên tiếp tục sống như thế.”
Đây là một sứ mạng không có nhiều tiếng vỗ tay. Người ta thường thấy một chuyến bác ái, một buổi tổ chức thành công, một công trình được hoàn tất. Ít người thấy một người cha đã cố giữ giọng bình tĩnh khi con làm sai. Ít người biết một người mẹ đã dừng lại giữa cơn giận để không nói câu có thể làm con mang mặc cảm suốt đời. Ít người nhận ra một người chồng đã từ bỏ thói quen luôn muốn thắng trong cuộc tranh luận. Nhưng Chúa thấy. Và người được sống gần ta cũng thấy. Những thay đổi ấy có thể nhỏ trong mắt đám đông, nhưng rất lớn trong đời sống một gia đình. Một mái nhà bắt đầu trở thành nơi loan báo Tin Mừng khi những người trong đó không còn phải tìm cách tránh nhau để giữ bình an, mà có thể tìm đến nhau để được nâng đỡ.
2. Sống chung chưa phải là thuộc về nhau
Có những gia đình cùng ở dưới một mái nhà nhưng đời sống đã chia thành nhiều vùng biệt lập. Người cha có những lo lắng không nói. Người mẹ có những tủi thân không kể. Con cái có một thế giới riêng mà người lớn chỉ biết qua điểm số, giờ giấc và những lời nhắc nhở. Ông bà ngồi giữa nhà nhưng ít khi được hỏi ý kiến. Mọi người vẫn gặp nhau, vẫn trao đổi những việc cần làm, vẫn cùng xuất hiện trong một tấm ảnh, nhưng sự gặp gỡ bên trong ngày càng thưa. Sống chung có thể được duy trì bằng lịch sinh hoạt và trách nhiệm vật chất. Thuộc về nhau cần nhiều hơn thế. Nó cần một sự hiện diện có lòng, một ý muốn hiểu nhau, một sự sẵn sàng để cuộc đời của người kia thật sự có chỗ trong cuộc đời mình.
Thuộc về nhau không có nghĩa là sở hữu nhau. Người bạn đời không phải người phải xin phép ta để được có cảm xúc riêng. Con cái không phải phần nối dài của những ước mơ ta chưa thực hiện được. Cha mẹ già không phải những người chỉ được sống theo cách thuận tiện nhất cho con cháu. Tình yêu gia đình có trách nhiệm, có gắn bó, có những bổn phận không thể phủi đi; đồng thời, tình yêu ấy biết kính trọng phẩm giá và tự do của mỗi người. Một người được yêu đúng cách có thể nói điều mình nghĩ mà không sợ mất tình thương. Một đứa trẻ được yêu đúng cách biết rằng cha mẹ có thể không đồng ý với lựa chọn của mình, nhưng vẫn muốn hiểu mình trước khi phán xét. Một người bạn đời được yêu đúng cách không phải liên tục thu nhỏ bản thân để tránh làm người kia khó chịu.
Trong hôn nhân, điều này trở nên sâu sắc vì hai người đã trao cho nhau một lời hứa. Ngày cưới, lời hứa thường được nói trong niềm vui, giữa những ánh mắt chúc mừng và trong sự nâng đỡ của cộng đoàn. Nhưng lời hứa ấy sẽ đi vào những ngày rất khác: ngày bệnh tật, ngày thất nghiệp, ngày phải thức đêm chăm con, ngày tiền bạc không đủ, ngày một người không còn vui vẻ như trước, ngày những khác biệt tưởng nhỏ bỗng trở thành khó khăn lớn. Chính lúc ấy, giao ước cần được sống bằng những lựa chọn cụ thể. Có khi là tiếp tục chăm sóc người kia trong một thời gian dài mà ít được cảm ơn. Có khi là chấp nhận học cách nói chuyện mới vì cách cũ đã làm nhau đau. Có khi là đi tìm sự trợ giúp vì hai người nhận ra thiện chí của mình chưa đủ để tháo gỡ một khủng hoảng.
Lòng trung tín không đòi người ta giả vờ rằng mình không đau. Nó mời người ta đem cả nỗi đau vào một hành trình tìm kiếm sự thật và chữa lành. Trong một cuộc hôn nhân đang khó khăn, câu hỏi “Tôi còn cảm thấy hạnh phúc không?” có thể rất thật và cần được lắng nghe. Nhưng đức tin còn mở thêm những câu hỏi khác: “Điều gì đang làm chúng ta xa nhau? Tôi đã góp phần vào đó thế nào? Người kia đang cần điều gì mà tôi chưa hiểu? Chúng ta có thể nhờ ai giúp? Tôi cần thay đổi điều gì để tình yêu có thể sống được?” Những câu hỏi ấy giúp đôi bạn đi xa hơn sự chờ đợi rằng một ngày nào đó cảm xúc sẽ tự trở lại. Tình yêu cần được chăm sóc. Một mối quan hệ không thể sống mãi nhờ những kỷ niệm đẹp ban đầu nếu hiện tại chỉ còn những lời làm nhau tổn thương.
Đồng thời, nói về giao ước hôn nhân phải luôn đi cùng sự kính trọng sự sống và phẩm giá của con người. Bạo hành không được gọi bằng tên của hy sinh. Đe dọa, cưỡng ép, đánh đập hay kiểm soát làm người khác sống trong sợ hãi không thể được xem là điều phải âm thầm chịu đựng để chứng minh lòng đạo đức. Khi có nguy hiểm, bảo vệ người bị tổn thương và tìm sự trợ giúp là việc cần thiết. Người gây hại phải nhận trách nhiệm và thay đổi bằng hành động. Gia đình thừa sai không làm đẹp hình ảnh của mình bằng cách che giấu điều đang hủy hoại những thành viên yếu thế. Gia đình thừa sai học sống trong sự thật, vì chỉ trong sự thật tình yêu mới có thể được chữa lành.
Với con cái, thuộc về nhau trước hết là để con cảm nhận rằng mình được yêu như một con người. Có những đứa trẻ được đầu tư rất nhiều nhưng lại ít được hiểu. Cha mẹ lo học phí, lo lớp học thêm, lo ngoại ngữ, lo kỹ năng, lo một tương lai đủ đầy; tất cả những điều ấy có thể phát xuất từ tình thương. Nhưng nếu tình thương chỉ được diễn tả bằng việc đòi con tiến bộ, con sẽ dần nghĩ rằng mình được yêu vì thành tích. Khi đạt điểm tốt, con yên tâm. Khi thất bại, con sợ trở về. Một mái nhà như thế có thể tạo ra những đứa trẻ biết cố gắng, nhưng cũng có thể làm chúng kiệt sức vì không biết mình có được phép yếu đuối hay không. Người con được Thiên Chúa ký thác cho cha mẹ cần được lớn lên trong một sự thật căn bản: trước khi làm được điều gì đáng khen, con đã có phẩm giá và đã đáng được yêu thương.
Cha mẹ không thể sống thay con, tin thay con hay quyết định thay con suốt đời. Sứ mạng của cha mẹ là đồng hành để con dần biết sống có trách nhiệm trước Thiên Chúa và trước người khác. Điều ấy đòi hỏi một sự chuyển đổi âm thầm: từ kiểm soát mọi việc sang hướng dẫn, từ chỉ ra lệnh sang giải thích, từ chỉ hỏi kết quả sang quan tâm đến hành trình. Một người cha có thể hỏi con đã học được gì sau một thất bại. Một người mẹ có thể hỏi con đang sợ điều gì trước một lựa chọn. Gia đình có thể cùng cầu nguyện khi chưa biết nên đi hướng nào. Chính trong những cuộc trò chuyện ấy, con học rằng đức tin có liên hệ với đời sống thật, với những phân vân, những giới hạn và những quyết định của mình.
Thuộc về nhau cũng cần được mở đến ông bà, cha mẹ già và những người ít có khả năng tự bảo vệ tiếng nói của mình. Một người già có thể kể đi kể lại cùng một câu chuyện. Ta dễ thấy phiền vì đã nghe nhiều lần, nhưng có thể câu chuyện ấy là nơi họ còn cảm thấy mình có một đời sống đáng được nhớ đến. Một người bệnh có thể cần giúp trong những việc rất nhỏ mà trước kia họ tự làm được. Ta dễ chỉ thấy công việc tăng thêm, nhưng họ còn đang chịu nỗi đau mất dần khả năng tự chủ. Nếu gia đình biết nhìn sâu hơn nhu cầu bên ngoài, việc chăm sóc sẽ có lòng kính trọng. Ta không chỉ giúp người già ăn một bữa; ta giữ cho họ cảm nhận mình vẫn là một người được quý trọng. Ta không chỉ đưa người bệnh đi khám; ta đi cùng họ trong sự mong manh của thân phận con người.
Hiệp hành trong gia đình bắt đầu từ sự lắng nghe như thế. Lắng nghe không có nghĩa là mọi người sẽ luôn đồng ý, cũng không có nghĩa là mọi ý kiến có cùng trọng lượng trong mọi quyết định. Cha mẹ vẫn có trách nhiệm giáo dục; người lớn vẫn phải bảo vệ những điều đúng; mỗi thành viên vẫn phải học giới hạn của mình. Nhưng không ai nên bị gạt ra khỏi cuộc trò chuyện chỉ vì ít tuổi, ít tiền hoặc ít khả năng diễn đạt. Khi gia đình đứng trước việc chuyển nơi ở, đổi công việc, chăm sóc cha mẹ già, cho con học xa hay giải quyết một khoản nợ, những người chịu ảnh hưởng cần được nghe và được nói. Có những quyết định làm tổn thương gia đình không chỉ vì kết quả, mà vì một người đã tự quyết tất cả rồi gọi đó là yêu thương.
Cùng phân định thánh ý Chúa là đặt những lựa chọn ấy trước Tin Mừng với sự thành thật. Điều gì giúp chúng ta sống có trách nhiệm hơn? Ai có thể bị bỏ quên trong quyết định này? Chúng ta đang chọn vì cần thiết, vì muốn phục vụ, hay vì muốn được người khác ngưỡng mộ? Có điều gì ta biết là sai nhưng vẫn muốn làm vì thuận lợi? Những câu hỏi ấy không tự động đem đến một đáp án dễ dàng. Chúng giúp gia đình tránh việc lấy lợi ích trước mắt làm thước đo duy nhất. Một mái nhà biết cùng nhau tìm điều tốt, cùng nhận giới hạn và cùng chịu trách nhiệm sẽ dần có sự gắn bó sâu hơn. Người ta thuộc về nhau khi biết rằng những điều quan trọng trong đời mình sẽ được người thân đón nhận bằng sự quan tâm.
3. Để tình yêu có một hình hài trong đời sống hằng ngày
Tình yêu trong gia đình cần được diễn tả thành những điều người khác có thể nhận ra. Nhiều người thành thật nói rằng mình thương vợ, thương chồng, thương con, nhưng người được thương lại không cảm nhận điều ấy. Khoảng cách này có thể đến từ cách diễn tả khác nhau. Người cha nghĩ đi làm vất vả là đủ để con hiểu tình thương. Người con lại mong một lần cha ngồi nghe mình nói mà không nhìn đồng hồ. Người chồng nghĩ lo đủ kinh tế là đã chu toàn. Người vợ còn cần được chia sẻ công việc, được hỏi han và được nhìn nhận những gì mình đang gánh. Tình thương có thật vẫn cần học một ngôn ngữ để đến được với người nhận. Nếu chỉ diễn tả bằng cách mình quen mà không quan tâm người kia cần gì, ta có thể yêu nhiều nhưng vẫn để họ cô đơn.
Bữa cơm là một nơi rất nhỏ để học ngôn ngữ ấy. Một gia đình có thể không đủ điều kiện ăn chung mỗi ngày vì công việc, giờ học và những hoàn cảnh riêng. Nhưng khi có thể ngồi lại, điều quý nhất không nằm ở món ăn đắt hay rẻ. Điều quý là mọi người có được hiện diện với nhau hay không. Có những bữa cơm rất đầy mà ai cũng vội kết thúc vì chỉ nghe trách móc. Có những bữa cơm đơn sơ nhưng người đi xa nhớ suốt đời vì ở đó mình được hỏi han. Một câu hỏi chân thành có thể mở một cuộc trò chuyện. Một lời chê bai có thể đóng lại mọi tâm sự. Nếu mỗi bữa cơm trở thành một cuộc kiểm tra, trẻ sẽ tìm cách trả lời ngắn nhất. Nếu mỗi câu chuyện đều bị biến thành bài học, người thân sẽ dần ngại kể những điều chưa hoàn chỉnh trong lòng mình.
Có lúc việc yêu thương cần một lời nói. Có lúc nó cần sự im lặng. Nhưng sự im lặng cũng có nhiều loại. Có một sự im lặng giúp người kia được nói hết. Có một sự im lặng để cơn giận lắng xuống trước khi tiếp tục đối thoại. Cũng có một sự im lặng dùng để trừng phạt, khiến người kia phải đoán mình đã sai ở đâu và phải nhượng bộ để được nói chuyện trở lại. Gia đình cần phân biệt những điều ấy. Nếu cần thời gian bình tĩnh, ta có thể nói rõ: “Bây giờ tôi đang quá căng thẳng. Tôi muốn dừng một chút rồi chúng ta nói tiếp.” Một câu nói như thế giữ được sợi dây liên hệ. Còn việc biến mất khỏi cuộc trò chuyện nhiều ngày mà không giải thích có thể làm người kia sống trong bất an. Tình yêu cần sự bình tĩnh, nhưng cũng cần trách nhiệm đối với nỗi lo mình gây ra.
Xin lỗi là một trong những hành vi truyền giáo gần gũi nhất trong gia đình. Một người cha biết xin lỗi con đang cho con thấy rằng quyền làm cha không miễn cho mình khỏi sự thật. Một người mẹ biết nhận mình đã nói quá lời đang dạy con cách chịu trách nhiệm. Một người chồng hay người vợ biết nói rõ lỗi của mình đang mở cửa cho việc hòa giải. Lời xin lỗi cần cụ thể: “Tôi đã nói điều làm em đau”; “Ba đã trách con trước mặt người khác”; “Mẹ đã không nghe con giải thích”; “Anh đã để em gánh việc ấy một mình.” Khi lời xin lỗi đi kèm một chuỗi biện hộ, người bị tổn thương dễ cảm thấy mình lại phải nhường chỗ cho người gây lỗi. Khi lời xin lỗi có sự thật và có thay đổi, người kia có thể dần tin rằng mình đã được hiểu.
Tha thứ cũng cần thời gian và sự tôn trọng. Có những chuyện nhỏ có thể được bỏ qua nhanh. Có những tổn thương sâu cần một hành trình dài. Không nên dùng lòng đạo đức để thúc người bị đau phải tỏ ra bình an trước khi họ thật sự được chữa lành. Người xin được tha thứ cần kiên nhẫn với hậu quả của điều mình đã làm. Nếu đã làm mất lòng tin, họ cần sống đáng tin trở lại trong những việc cụ thể. Nếu đã bỏ bê gia đình, họ cần hiện diện đều đặn. Nếu đã nói dối, họ cần trung thực. Nếu đã có những hành vi gây hại, họ cần chấm dứt và tìm cách sửa đổi. Gia đình sống Tin Mừng khi biết mở đường cho người có lỗi trở về, đồng thời bảo vệ người đã bị tổn thương.
Lời cảm ơn cũng giữ tình yêu khỏi trở thành một bổn phận khô cứng. Những gì lặp lại mỗi ngày dễ bị coi là đương nhiên: bữa ăn được chuẩn bị, quần áo được giặt, tiền điện được đóng, người bệnh được chăm, con được đưa đi học, nhà cửa được dọn. Nhưng đằng sau mỗi việc ấy là thời gian, sức lực và sự chú ý của một người. Khi không được nhìn nhận lâu ngày, người ấy có thể cảm thấy mình chỉ còn là một chức năng trong gia đình. Một lời cảm ơn chân thành giúp họ biết công việc của mình đã được thấy. Hơn nữa, lòng biết ơn cần đi đến sự chia sẻ. Nếu đã nhận ra người kia mệt, ta có thể đứng dậy làm một phần việc. Tình yêu trở nên đáng tin khi lời nói có bàn tay đi cùng.
Cũng cần giữ gìn danh dự của nhau. Người thân trao cho ta một sự gần gũi mà người ngoài không có. Nhờ sự gần gũi ấy, ta biết điểm yếu, lỗi lầm, nỗi sợ và những chuyện riêng của họ. Những điều đó không nên trở thành chất liệu để mua vui, tranh thủ sự đồng tình hay làm mình nổi bật. Một người vợ không đáng bị đem ra chế giễu trong cuộc trò chuyện của chồng. Một người chồng không đáng bị kể mọi yếu kém cho người quen nghe chỉ để vợ được bênh vực. Một đứa con không đáng bị phơi bày lỗi lầm trước đám đông vì cha mẹ muốn dạy cho nhớ. Khi cần giúp đỡ, gia đình có thể chia sẻ với người đáng tin và có khả năng đồng hành. Việc tìm sự trợ giúp khác với việc làm người thân mất danh dự. Tình yêu biết tìm người giúp chữa lành, và biết giữ những điều không cần phổ biến.
Trong đời sống có nhiều thiết bị, sự chú ý trở thành một món quà lớn. Có khi người trong nhà không thiếu nhau về khoảng cách, nhưng thiếu nhau về sự hiện diện. Một người đang kể chuyện, người kia vẫn lướt màn hình. Một đứa trẻ đang tìm ánh mắt của cha mẹ, cha mẹ vẫn bận trả lời người ngoài. Công việc có thể thật sự cần thiết, nhưng gia đình cũng cần những khoảng thời gian được bảo vệ. Đặt điện thoại xuống khi người thân đang nói là một cử chỉ đơn giản mà có ý nghĩa: chuyện của người kia đáng để ta dừng lại. Một mái nhà có thể bắt đầu thay đổi khi mỗi ngày có một khoảng ngắn mà mọi người không phải cạnh tranh với màn hình để được nghe.
4. Đem những người gần nhất vào trong lời cầu nguyện
Cầu nguyện trong gia đình giúp chúng ta nhìn nhau trước mặt Thiên Chúa. Người mà ta đang bực có thể đã bị thu nhỏ trong mắt ta thành một lỗi lầm. Người khiến ta thất vọng có thể đã bị nhìn chỉ qua điều họ chưa làm được. Khi cầu nguyện thành thật, ta được mời nhớ rằng họ là người Chúa yêu, cũng đang yếu đuối, cũng đang cần được nâng đỡ. Cầu nguyện không làm mọi bất đồng biến mất, nhưng có thể sửa cách ta bước vào bất đồng. Ta có thể vẫn cần nói một điều khó, vẫn cần yêu cầu một sự thay đổi, vẫn cần đặt giới hạn, nhưng không nhất thiết phải làm điều ấy bằng sự khinh miệt.
Giờ kinh gia đình có giá trị khi đời sống thật được mang vào đó. Có những mái nhà đọc kinh đều nhưng không bao giờ cầu nguyện về điều đang làm mọi người đau. Người cha đang lo mất việc, người mẹ đang kiệt sức, đứa con đang hoang mang, ông bà đang sợ bệnh tật; tất cả cùng hiện diện nhưng những nỗi lo ấy vẫn ở ngoài lời cầu nguyện. Gia đình có thể học nói với Chúa bằng những lời rất đơn sơ: “Xin Chúa giúp ba trong công việc”; “Xin cho mẹ được nghỉ ngơi”; “Xin giúp con biết phải làm gì”; “Xin cho chúng con biết nói chuyện với nhau.” Một lời cầu nguyện tự phát, chân thành, có thể giúp người thân nhận ra rằng nỗi lo của mình đã được cả nhà đón nhận.
Không nên dùng giờ kinh để gián tiếp trách móc nhau. Khi lời cầu nguyện trở thành cách nói cho người kia nghe rằng họ sai, người ta dễ thấy Chúa bị đưa vào một cuộc tranh chấp. Người cha cầu xin con cái biết vâng lời nhưng không chịu cầu xin mình biết lắng nghe sẽ làm giờ kinh mất đi sự ngay thẳng. Người vợ cầu xin chồng sửa tính trước mặt cả nhà, trong khi mục đích là khiến chồng xấu hổ, cũng có thể làm lời kinh thêm nặng. Cầu nguyện cần bắt đầu từ sự khiêm tốn của từng người: “Xin Chúa sửa đổi con”; “Xin cho con nhận ra điều con chưa làm tốt”; “Xin cho con biết yêu người thân bằng cách họ thật sự cần.” Khi mỗi người đặt mình trước Chúa như thế, gia đình có thể dần bớt việc chỉ chờ người khác thay đổi.
Một đoạn Tin Mừng ngắn cũng có thể giúp cả nhà nhìn lại một ngày. Không nhất thiết phải có những giải thích dài. Có thể chỉ cần hỏi: “Hôm nay lời này nhắc chúng ta điều gì?” Trẻ nhỏ có thể trả lời bằng một câu rất đơn sơ. Người lớn có thể nhận ra một điều mình đã bỏ quên. Có khi cả nhà im lặng vì chưa biết nói gì, và sự im lặng ấy vẫn có giá trị nếu mọi người thật sự đang nghe. Điều quan trọng là để Lời Chúa có quyền chạm đến cách sống của gia đình. Nếu nghe lời về lòng thương xót, ta có thể nhớ đến người trong nhà đang cần được cảm thông. Nếu nghe lời về sự thật, ta có thể nhìn lại một điều đang giấu. Nếu nghe lời về phục vụ, ta có thể nhận ra công việc mình thường đẩy cho người khác.
Gia đình cũng cần học cầu nguyện khi có người chưa sẵn sàng tham gia. Một đứa con đang lớn có thể đặt nhiều câu hỏi về đức tin. Một người bạn đời có thể đang nguội lạnh. Một thành viên có thể đã trải qua điều làm họ khó tin tưởng. Trong những hoàn cảnh ấy, sự ép buộc và làm nhục dễ khiến khoảng cách thêm rộng. Người có đức tin được mời sống kiên trì, đối thoại chân thành và cầu nguyện cho người thân. Có thể mời họ tham gia, có thể chia sẻ điều mình tin, có thể nói rõ những bổn phận trong gia đình; nhưng luôn cần để họ được nói những câu hỏi thật. Đôi khi con đường đưa một người trở lại với cầu nguyện bắt đầu bằng kinh nghiệm rằng người có đạo trong nhà biết nghe họ mà không hoảng sợ hay nổi giận.
5. Từ nhà mình đến những gia đình khác
Một gia đình biết yêu thương nhau sẽ dần có khả năng nâng đỡ những gia đình khác. Khả năng ấy không đòi họ phải có một đời sống hoàn hảo. Nhiều khi điều giúp họ đồng hành lại là những khó khăn đã trải qua với sự trợ giúp của Chúa và của người khác. Một đôi vợ chồng từng có thời gian không hiểu nhau có thể cảm thông với đôi trẻ đang bối rối. Một gia đình từng chăm người bệnh lâu năm có thể biết người chăm sóc đang cần gì. Một người mẹ từng đau vì con xa đức tin có thể ngồi bên một người mẹ khác mà không vội nói những lời đơn giản hóa nỗi đau. Một người cha từng mất việc có thể hiểu nỗi xấu hổ của người đang không đủ tiền nuôi gia đình.
Đồng hành cần một thái độ bình đẳng trong phẩm giá. Không ai nên đến với gia đình khác bằng ý nghĩ mình là nhà mẫu để chỉnh sửa nhà kém. Cách đến ấy thường làm người đang khó khăn phải che giấu thêm. Họ sợ rằng nếu kể thật, mình sẽ bị đánh giá. Một gia đình có khả năng giúp là gia đình biết nói bằng đời sống: “Chúng tôi cũng đã có những lúc không biết làm sao. Chúng tôi sẵn sàng nghe.” Sự chân thành ấy giúp người khác thở được. Nó tạo ra một nơi mà những câu hỏi chưa có đáp án, những nỗi đau chưa nói thành lời và những lỗi lầm cần sửa có thể được đưa ra trong lòng tin.
Nhiều hình thức đồng hành rất đơn sơ. Một bữa ăn được gửi đến gia đình có người nằm viện. Một buổi trông con để đôi vợ chồng có thời gian giải quyết một việc quan trọng. Một cuộc gọi hỏi thăm người vừa mất người thân. Một sự giới thiệu đến người có chuyên môn khi gia đình cần giúp đỡ. Một buổi cùng cầu nguyện với những người đang lo lắng. Những việc ấy không gây tiếng vang, nhưng có thể giúp một gia đình vượt qua một ngày khó. Trong khủng hoảng, con người thường không chỉ cần lời khuyên. Họ cần có ai đó giúp phần công việc đang làm họ kiệt sức, và cần biết mình vẫn được nhớ đến.
Muốn đồng hành, phải biết giữ kín. Những chuyện riêng của một gia đình không được biến thành đề tài bàn tán sau buổi thăm hỏi. Nếu người đang đau phải lo rằng tâm sự của mình sẽ lan khắp giáo xứ, họ sẽ đóng cửa. Sự đáng tin được xây bằng việc biết nghe, biết giới hạn của mình và biết giữ những điều đã được trao trong lòng tin. Khi có vấn đề vượt khả năng, người đồng hành cần giúp gia đình tìm sự trợ giúp phù hợp. Lòng nhiệt tình không thay thế được chuyên môn trong mọi hoàn cảnh. Khiêm tốn nhận điều mình chưa biết cũng là một cách bảo vệ người đang cần giúp.
Đồng hành còn đòi sự bền bỉ. Có những gia đình không thay đổi nhanh. Có những đôi vợ chồng hòa giải được một thời gian rồi lại gặp khó khăn. Có những người trẻ vừa mở lòng rồi lại khép mình. Nếu người giúp chỉ kiên nhẫn khi nhìn thấy kết quả, họ sẽ dễ bỏ đi đúng lúc người khác cần một sự hiện diện ổn định. Điều này không có nghĩa là phải gánh thay mọi trách nhiệm hay chấp nhận mọi cách cư xử. Nó có nghĩa là sự quan tâm không nên tùy thuộc hoàn toàn vào tốc độ tiến bộ của người được giúp. Tình yêu biết đặt giới hạn, đồng thời không vội xóa một người khỏi lòng mình vì họ chưa thay đổi như mình mong.
Trong giáo xứ, những gia đình như thế có thể làm cho việc mục vụ trở nên gần gũi hơn. Linh mục và các đoàn thể có thể tổ chức, hướng dẫn, nâng đỡ; đời sống giữa gia đình với gia đình đem những điều ấy vào những giờ mà sinh hoạt chung không thể hiện diện. Một đôi vợ chồng trẻ có thể dễ kể chuyện với một đôi lớn tuổi đã có kinh nghiệm. Một gia đình di dân có thể cần một nhà quen biết để hỏi những việc rất thực tế. Một người mới đến giáo xứ có thể bắt đầu cảm thấy mình thuộc về cộng đoàn nhờ được một gia đình nhớ tên và hỏi thăm. Qua những mối liên hệ ấy, Hội thánh được cảm nhận như một cộng đoàn có người biết đến mình, chứ không chỉ là nơi mình đến tham dự rồi ra về.
6. Từ gia đình Công giáo đến khu xóm
Sứ mạng của gia đình mở ra nơi những người láng giềng. Đó có thể là những gia đình cùng đức tin, những người thuộc tôn giáo khác, những người chưa có niềm tin tôn giáo hoặc những người chỉ đang cố sống qua những khó khăn thường ngày. Họ cùng chia sẻ một con đường, một hành lang, một nguồn nước, một khoảng sân, những quy định chung và những vấn đề chung. Chính ở đó, đức tin được nhìn qua thái độ sống. Người hàng xóm có thể không hiểu giáo lý Công giáo, nhưng họ hiểu sự tử tế. Họ biết ai thường làm ồn bất chấp giờ nghỉ. Họ biết ai giữ lời. Họ biết ai nhận trách nhiệm khi làm ảnh hưởng đến người khác. Họ biết ai đến thăm khi nhà có chuyện buồn.
Sống hài hòa không có nghĩa là không bao giờ bất đồng. Khu xóm nào cũng có thể có chuyện rác thải, tiếng ồn, chỗ để xe, vật nuôi, sửa nhà, ranh giới hay những lời hiểu lầm. Gia đình Công giáo cũng có quyền nói điều đúng và bảo vệ quyền lợi chính đáng. Nhưng cách nói cần phù hợp với đức tin mình tuyên xưng. Có thể trình bày rõ mà không sỉ nhục. Có thể yêu cầu người khác tôn trọng mà không đe dọa. Có thể giải quyết qua những cách thích hợp mà không nuôi lòng trả đũa. Khi chính mình làm sai, cần xin lỗi và khắc phục. Một người hàng xóm nhận lỗi thành thật có thể làm người khác hiểu về đạo nhiều hơn một cuộc tranh luận mà người có đạo nhất quyết không chịu nhận phần sai.
Sự quan tâm cần đến được đúng lúc. Một gia đình có tang cần người đến chia buồn với lòng kính trọng. Một người bệnh cần có ai hỏi việc đưa đón, thuốc men hoặc những nhu cầu thực tế. Một gia đình có con gặp khó khăn cần được hỏi thăm kín đáo, không bị tò mò. Một người sống một mình cần có người nhận ra sự vắng mặt bất thường của họ. Những việc ấy phát xuất từ việc nhìn người khác như người anh em mình cùng sống bên cạnh. Nếu chỉ quan tâm khi muốn mời họ đến một sinh hoạt tôn giáo, sự gần gũi sẽ dễ mang vẻ tính toán. Lòng bác ái cần được trao cách chân thành, kể cả khi người nhận không bao giờ đáp lại bằng điều ta mong.
Giới thiệu Chúa Giêsu là một phần của sứ mạng, và việc ấy cần sự tế nhị cùng lòng can đảm. Có những lúc người khác chủ động hỏi: “Vì sao anh chị vẫn cầu nguyện giữa lúc khó khăn?”; “Điều gì giúp gia đình anh chị vượt qua?”; “Người Công giáo tin gì khi có người qua đời?” Ta có thể trả lời đơn sơ từ đức tin của mình. Không cần biến mọi cuộc gặp thành một bài giảng, nhưng cũng không cần che giấu Đấng mình yêu mến. Có thể nói rằng Chúa giúp mình có hy vọng, rằng cầu nguyện giúp mình bớt cô độc, rằng mình vẫn còn nhiều yếu đuối nhưng đang học yêu theo lời Người. Lời chứng chân thành thường có sức chạm vì người nói không đặt mình trên người nghe.
Việc chia sẻ đức tin phải tôn trọng tự do của người khác. Một gia đình đang thiếu thốn không nên cảm thấy mình phải tham gia sinh hoạt đạo mới xứng đáng được giúp. Một người đang đau buồn không nên bị thúc ép vào một cuộc trò chuyện họ chưa sẵn sàng. Ta có thể mời, có thể giải thích, có thể cầu nguyện khi họ đồng ý, và có thể tiếp tục làm người láng giềng tốt khi họ chưa muốn tìm hiểu. Sứ mạng được sống với lòng tín thác: mình có trách nhiệm yêu thương, làm chứng và chia sẻ điều đã nhận; sự lớn lên của đức tin nơi một người còn có hành trình riêng trước Thiên Chúa.
Một gia đình càng sống đức tin chân thành càng có thể hiện diện tốt trong những việc chung. Họ quan tâm đến người yếu thế trong khu xóm, biết giữ môi trường sống, tham gia những việc có ích và không khép mình trong nhóm quen. Trẻ em nhìn cha mẹ đối xử với hàng xóm sẽ học cách gặp người khác. Nếu cha mẹ luôn nghi ngờ người không cùng đạo, con dễ lớn lên với khoảng cách. Nếu cha mẹ biết kính trọng, cộng tác và giúp đỡ, con học rằng đức tin thúc đẩy mình mở lòng. Mái nhà trở thành nơi chuẩn bị cho con bước vào thế giới bằng một trái tim có trách nhiệm.
7. Một sứ mạng được sống giữa những giới hạn
Khi nghe nói gia đình thừa sai, có người cảm thấy áp lực vì nhà mình còn quá nhiều điều chưa ổn. Vợ chồng vẫn bất đồng. Con cái vẫn có lúc chống đối. Việc cầu nguyện chưa đều. Công việc làm mọi người mệt. Cha mẹ già cần chăm sóc. Tiền bạc có lúc không đủ. Nếu hình ảnh gia đình thừa sai chỉ gắn với những mái nhà luôn vui vẻ và hòa thuận, nhiều người sẽ nghĩ mình đứng ngoài lời mời gọi ấy. Nhưng sứ mạng có thể bắt đầu ngay trong một gia đình đang học lại cách sống. Một lời xin lỗi thật hôm nay, một quyết định tìm giúp đỡ, một cuộc trò chuyện được mở ra sau thời gian dài, một sự chăm sóc được trao giữa mệt mỏi: đó là những bước rất thật của đức tin.
Điều cần tránh là sự tự mãn, nghĩ rằng nhà mình có đạo nên mọi cách sống của mình đã đúng. Một gia đình biết mình còn cần được Chúa sửa đổi sẽ có khả năng lớn lên. Họ có thể nói với con rằng người lớn cũng đang học. Họ có thể nhận với nhau rằng có những thói quen cần thay. Họ có thể tìm sự trợ giúp mà không xem đó là điều đáng xấu hổ. Họ có thể phục vụ người khác bằng kinh nghiệm thật, không phải bằng một hình ảnh được tô đẹp. Một mái nhà có những vết thương được chăm sóc bằng sự thật có thể đem hy vọng cho người khác: tình yêu vẫn có thể được học lại; một khởi đầu mới vẫn có thể được thực hiện.
Cũng cần giữ một nhịp sống vừa sức. Phục vụ cộng đoàn là việc tốt, nhưng người phục vụ cần phân định thời gian và trách nhiệm. Không phải mọi lời mời đều phải nhận. Nếu việc tham gia quá nhiều làm người thân thường xuyên bị bỏ lại, gia đình cần nhìn lại. Một người có thể nói rõ hoàn cảnh, chọn những việc phù hợp và phục vụ với sự đồng thuận hơn. Ngược lại, gia đình cũng không nên khép kín đến mức chỉ lo cho sự thuận tiện của mình. Tình yêu trong nhà và sự mở ra với người khác cần được nuôi dưỡng cùng nhau. Khi biết bàn bạc, chia sẻ việc nhà và hỗ trợ nhau, các thành viên có thể giúp nhau sống sứ mạng mà không biến một người thành người âm thầm gánh mọi hậu quả.
Có lúc gia đình sẽ phải chấp nhận những bước rất nhỏ. Một người chưa thể thay đổi toàn bộ cách nói chuyện trong một ngày, nhưng có thể bắt đầu bằng việc không dùng một câu làm người kia đau. Một người chưa quen lắng nghe, nhưng có thể tập dành mười phút không ngắt lời. Một gia đình chưa duy trì được giờ kinh dài, nhưng có thể cùng đọc một đoạn Tin Mừng và dâng một lời nguyện. Một nhà chưa có khả năng giúp ai về tiền bạc, nhưng có thể thăm người bệnh hoặc hỏi han người sống một mình. Những điều nhỏ ấy cần sự trung thành. Khi được làm đều đặn, chúng tạo ra một nếp sống mà mọi người có thể cảm nhận và tin cậy.
Sứ mạng gia đình không phải công việc hoàn tất một lần. Nó đi qua các giai đoạn khác nhau. Khi con còn nhỏ, tình yêu có nhiều giờ thức đêm và nhiều việc chăm sóc. Khi con lớn, tình yêu cần kiên nhẫn với câu hỏi, với khoảng cách và với nhu cầu tự lập. Khi cha mẹ già đi, tình yêu cần học chậm lại. Khi một người qua đời, tình yêu đi vào việc nâng đỡ nhau trong mất mát. Mỗi giai đoạn đặt ra một cách phục vụ mới. Gia đình được mời lắng nghe Chúa trong hoàn cảnh hôm nay, thay vì chỉ tiếc một thời đã qua hoặc chờ đến lúc thuận lợi mới bắt đầu sống tốt hơn.
8. Những câu hỏi không dành cho sân khấu
Có những câu hỏi chỉ nên được trả lời trong sự thinh lặng trước mặt Chúa, vì chúng chạm đến phần đời sống mà người ngoài ít thấy. Tuần này, ai trong nhà đã phải chịu sự cáu gắt mà tôi thường biết kìm lại trước người khác? Tôi có đang dành cho người ngoài một sự dịu dàng mà người thân của mình hiếm khi nhận được không? Người bạn đời có thể kể nỗi buồn với tôi mà không sợ bị sửa ngay, bị chê yếu đuối hoặc bị đem chuyện ấy ra nhắc lại trong lần cãi nhau sau không? Con tôi có biết rằng khi làm sai, nó vẫn có thể trở về nói thật? Cha mẹ già có cảm thấy mình được kính trọng, hay chỉ được lo đủ những nhu cầu để không gây phiền?
Bữa cơm gần nhất, tôi có thật sự biết người ngồi cạnh đang mang điều gì không? Có một câu chuyện họ đã bắt đầu mà tôi không nghe hết? Có một dấu hiệu mệt mỏi tôi đã thấy nhưng bỏ qua? Có ai trong nhà luôn phải mạnh mẽ vì mọi người đã quen dựa vào họ? Tôi có biết công việc âm thầm của người ấy không? Có việc nào tôi có thể chia sẻ ngay, thay vì tiếp tục khen họ giỏi chịu đựng? Có lời cảm ơn nào đã quá lâu tôi chưa nói? Có lời xin lỗi nào tôi đang giữ lại chỉ vì nghĩ rằng người lớn không cần xin lỗi người nhỏ?
Chúng tôi có một chuyện quan trọng chưa từng cùng nhau đặt trước mặt Chúa không? Một khoản nợ, một sự rạn nứt, một nỗi sợ về con, một chuyện với họ hàng, một quyết định sắp tới? Chúng tôi có đang dùng sự bận rộn để tránh nói điều cần nói? Giờ kinh của gia đình có giúp chúng tôi sống thật hơn, hay chỉ giúp chúng tôi yên tâm rằng mình vẫn còn giữ một thói quen đạo đức? Khi cầu nguyện, tôi có xin Chúa thay đổi mình với cùng sự tha thiết mà tôi xin Người thay đổi người khác?
Gia đình nào gần chúng tôi đang cần một sự nâng đỡ mà chúng tôi vẫn trì hoãn? Có người hàng xóm nào đau bệnh, có tang, thất nghiệp hoặc sống cô đơn mà chúng tôi đã biết nhưng chưa đến? Có một sự bất hòa nào trong khu xóm mà gia đình tôi cần chủ động góp phần tháo gỡ? Chúng tôi có giữ lời, sống công bằng và kính trọng người không cùng đức tin không? Nếu một người chỉ biết đạo Công giáo qua cách gia đình tôi sống, họ sẽ cảm nhận được điều gì về Đức Kitô?
Những câu hỏi ấy không nhằm làm gia đình chìm trong mặc cảm. Chúng giúp ta nhận ra nơi có thể bắt đầu. Không cần giải quyết tất cả trong một buổi tối. Có thể chọn một việc thật, một người thật, một thay đổi thật. Đến gần người mình đã lạnh nhạt. Nghe lại điều mình từng gạt đi. Nhận lỗi về một câu đã nói. Chia một công việc. Mời cả nhà cầu nguyện cho một nỗi lo cụ thể. Đi thăm người hàng xóm. Khi một việc được làm bằng tình yêu chân thành, đời sống đã có một cánh cửa mở ra cho ân sủng.
Mỗi ngày trở về nhà, chúng ta được trao lại những người quen thuộc. Vì quá quen, ta có thể quên rằng họ cũng là những người cần được đón nhận hôm nay, với những điều đã thay đổi trong lòng họ hôm nay. Người vợ không chỉ là người đã ở đó từ nhiều năm trước. Người chồng không chỉ là người mình đã biết hết. Đứa con không chỉ là đứa trẻ của ngày hôm qua. Cha mẹ không chỉ là những người vẫn luôn có mặt. Mỗi người đang đi qua một ngày riêng, mang một nỗi lo riêng, có một nhu cầu được yêu thương mà ta cần học để nhận ra. Sứ mạng bắt đầu khi ta bước qua cửa nhà với sự sẵn sàng gặp họ một lần nữa.
Có thể người gần nhất chưa cần nghe thêm một lời giải thích về đạo. Họ đang cần thấy đức tin giúp ta biết yêu họ thế nào. Có thể họ cần một giọng nói dịu hơn, một lời hứa được giữ, một sự thật được nhìn nhận, một lần ta chịu đứng về phía phẩm giá của họ. Có thể họ cần được biết rằng sau một ngày mệt mỏi, mái nhà vẫn có chỗ cho mình. Khi những điều ấy được trao, Tin Mừng đã có một hình hài gần gũi. Và từ hình hài ấy, lời nói về Chúa Giêsu sẽ có nền đất để được lắng nghe.
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã gọi chúng con làm môn đệ và trao cho chúng con những người rất gần để yêu thương. Xin giúp chúng con nhận ra sứ mạng trong chính mái nhà mình. Xin cho người bạn đời được cảm thấy mình có một người cùng chia sẻ; cho con cái được lớn lên trong tình thương có sự thật và lòng kiên nhẫn; cho cha mẹ già được sống những ngày còn lại với phẩm giá và sự kính trọng. Xin mở mắt chúng con trước những công việc âm thầm, những nỗi buồn chưa nói và những nhu cầu bị bỏ quên.
Xin cho chúng con biết hạ giọng khi đang giận, biết nghe khi muốn cãi, biết nhận lỗi khi đã làm người khác đau. Xin chữa lành những điều đã trở thành thói quen mà vẫn gây tổn thương. Xin nâng đỡ những gia đình đang khủng hoảng, bảo vệ những người đang chịu bạo hành, dẫn chúng con đến những sự trợ giúp cần thiết và ban lòng can đảm để sống trong sự thật.
Xin cho giờ kinh của chúng con mang theo đời sống thật của cả nhà. Xin cho chúng con cùng tìm thánh ý Chúa trong những quyết định lớn nhỏ. Xin mở cửa gia đình chúng con đến với những gia đình khác và những người láng giềng, để sự quan tâm của chúng con đến được đúng lúc và được trao cách chân thành. Khi chúng con nói về Chúa, xin cho lời ấy có sự nâng đỡ của một đời sống đang cố gắng yêu thương.
Lạy Chúa, xin giúp chúng con bắt đầu ngay hôm nay, từ người đang ở gần nhất. Xin cho họ được cảm nhận một chút lòng hiền lành của Chúa qua chúng con, và xin cho chính chúng con cũng biết đón nhận Chúa đang đến qua họ. Amen.