Hoa Tình Thương

https://hoatinhthuong.net

ĐÀO TẠO LINH MỤC HÔM NAY THÁCH ĐỐ VÀ HY VỌNG CỦA GIÁO HỘI VIỆT NAM NGÀY MAI

tải xuống (2)
Giáo Hội Việt Nam đang bước đi trong một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, giữa một xã hội đầy biến động: toàn cầu hóa mở rộng biên giới tiếp xúc nhưng cũng làm mờ nhạt căn tính; chủ nghĩa cá nhân thúc đẩy tự do nhưng dễ đánh mất chiều sâu nội tâm; và các thế lực văn hóa kỹ thuật số ngày càng xâm nhập vào đời sống tôn giáo, gây ra những chuyển biến thầm lặng nhưng sâu xa trong cách con người cảm nhận, tin tưởng và chọn lựa. Trong khung cảnh ấy, việc đào tạo linh mục – những người sẽ trở thành cột trụ tinh thần và mục tử của Dân Chúa – đang đứng trước nhiều thách đố chưa từng có. Không chỉ là chuyện chương trình học, hay phương pháp giáo dục, vấn đề đào tạo hôm nay đặt ra những câu hỏi mang tính bản chất và căn cốt: Làm sao đào luyện những con người không chỉ biết rao giảng, mà còn biết lắng nghe? Không chỉ thông minh trí thức, mà còn bén nhạy tâm linh? Không chỉ giữ vai trò chức năng, mà còn trở thành chứng nhân sống động của Tin Mừng trong một thời đại đầy nghi ngờ và vỡ mộng? Tuy nhiên, chính trong khung cảnh thách đố đó, niềm hy vọng vẫn được nhen nhóm. Những sáng kiến đổi mới, mô hình đào tạo đa chiều, kinh nghiệm đồng hành thiêng liêng – nếu được kết hợp hài hòa và đặt trên nền tảng linh đạo vững chắc – có thể giúp Giáo Hội tái khám phá căn tính linh mục, và chuẩn bị những mục tử “đẹp lòng Thiên Chúa và đáng mến phục nơi con người”. Chuyên đề này được viết nên không hề quy kết hay than phiền, nhưng như một lời cảnh tỉnh và lời mời gọi, để cùng nhau suy nghĩ, phân định và canh tân tiến trình đào tạo linh mục tại Việt Nam – vì một tương lai mục vụ thánh thiện, nhân bản và sống động hơn.
1 I. NHỮNG DẤU CHỈ ĐÁNG LO TRONG VIỆC ĐÀO TẠO LINH MỤC HÔM NAY
1. Ơn gọi linh mục giữa thời đại chuyển mình Ơn gọi linh mục là một hồng ân cao cả và đòi hỏi sự dấn thân trọn vẹn. Linh mục không chỉ là người thực thi chức thánh, nhưng là “alter Christus” – hiện thân của Đức Kitô Mục Tử trong thế giới hôm nay. Tuy nhiên, xã hội hiện đại với nhịp sống gấp gáp, luân lý biến động, và các giá trị truyền thống bị thách thức đang làm cho hành trình ơn gọi trở nên mong manh và dễ bị biến dạng. Tại Việt Nam, điều này càng rõ nét khi nhiều người trẻ đến với chủng viện mà chưa được chuẩn bị đầy đủ về nhân bản, tâm linh lẫn lý tưởng. Một số vào vì cảm tính, áp lực gia đình, hay đơn thuần là vì “chưa biết chọn gì”. Trong khi đó, việc phân định ơn gọi trong giai đoạn đầu đời sống tu trì lại còn nhiều hạn chế, thiếu chiều sâu linh hướng hoặc hỗ trợ chuyên môn (như tâm lý học). Sự trưởng thành nhân bản – vốn là nền tảng cho mọi chiều kích khác trong đời sống linh mục – lại thường bị xem nhẹ hoặc nhầm lẫn với sự “ngoan ngoãn” bề ngoài. Kết quả là sau nhiều năm tu luyện, vẫn có người được phong chức mà chưa thực sự sẵn sàng sống đời mục tử. Một số rơi vào tình trạng mệt mỏi, khủng hoảng căn tính, hoặc buông xuôi trước những cám dỗ thường trực trong đời sống linh mục hôm nay. Giáo hội từng nhấn mạnh trong Ratio Fundamentalis Institutionis Sacerdotalis – Kim chỉ nam đào tạo linh mục (2016): “Việc đào tạo linh mục phải là một tiến trình hoán cải liên lỉ và toàn diện, giúp ứng sinh lớn lên như một con người tự do, trưởng thành và đầy lòng yêu mến” (số 3).

2. Ứng sinh linh mục hôm nay: Căn tính và động cơ thật sự?
Ơn gọi linh mục luôn khởi đi từ một lời mời gọi mầu nhiệm của Thiên Chúa. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay,  không ít người trẻ bước vào chủng viện với những hành trang đan xen giữa lý tưởng và lệch hướng. Nếu không được phân định và thanh luyện sớm, những lệch lạc ban đầu này có thể dẫn đến khủng hoảng căn tính trong hành trình ơn gọi, hoặc thậm chí là gây tổn hại cho Hội Thánh mai sau. Một số động cơ lệch lạc thường gặp nơi ứng sinh hôm nay:
- Tìm kiếm địa vị và danh xưng xã hội: Trong một xã hội vẫn còn nặng tính hình thức, vai trò của “linh mục” dễ bị ngộ nhận như một địa vị cao quý. Có những bạn trẻ – vì thiếu định hướng đời sống – đã chọn con đường chủng viện như một lối thoát danh giá, được kính trọng và an toàn, hơn là một sự dấn thân phục vụ.
- Tránh né trách nhiệm xã hội và lập nghiệp: Một bộ phận người trẻ khi đối diện với thất bại trong học hành, áp lực gia đình, hay bất định tương lai, đã chọn con đường tu trì như nơi trú ngụ tạm thời. Chủng viện trong trường hợp đó không còn là “đất thánh” cho ơn gọi, mà là một “ốc đảo” tránh né thực tại.
- Thiếu nền tảng đức tin cá vị: Không ít ứng sinh bước vào nhà Chúa khi chưa thực sự “gặp Chúa”. Họ sống đạo theo thói quen, thiếu chiều sâu thiêng liêng, chưa có một hành trình hoán cải cá nhân. Điều này dễ dẫn đến tình trạng sống hình thức, lặp lại các công thức tôn giáo mà không chạm đến một tương quan thật sự với Thiên Chúa.
- Lệch chuẩn về nhân cách và các tương quan: Một số ứng sinh còn bị chi phối bởi đời sống cảm xúc thất thường, nghiện mạng xã hội, hoặc sống đắm chìm trong thế giới ảo. Thiếu khả năng làm chủ bản thân và thiết lập các mối quan hệ lành mạnh, họ khó có thể xây dựng đời sống cộng đoàn hay thi hành sứ vụ trong tương lai.
3. Như Hội đồng Giám mục Việt Nam đã cảnh báo trong Ratio Nationalis (2012):
“Việc huấn luyện cần chú trọng đến việc thanh luyện ơn gọi và động cơ ngay từ đầu, giúp người dự tu dần khám phá ý nghĩa đích thực của đời sống linh mục.” Quả thật, nếu không làm rõ căn tính ngay từ những bước đầu, việc đào tạo sẽ chỉ là “thay áo ngoài” cho những tâm hồn chưa được biến đổi. Chủng viện cần trở lại đúng nghĩa là nơi phân định và trưởng thành, chứ không phải là nơi “sản xuất linh mục hàng loạt” theo kiểu “lò ấp trứng”.
4. Khi cánh cửa chủng viện không còn là “cổng trời” Chủng viện vốn được xem như “vườn ươm ơn gọi” và là “cổng trời” đưa các ứng sinh vào hành trình nên thánh. Tuy nhiên, tại nhiều nơi hôm nay, cánh cửa ấy không còn là nơi khai mở một cuộc gặp gỡ sâu xa với Đức Kitô, mà trở nên cánh cổng đóng kín, nơi người trẻ “ẩn mình” trong hình thức mà không thực sự hoán cải nội tâm.
- Có những ứng sinh chọn lối sống “đóng vai tốt”, cố gắng hoàn thành các thủ tục bên ngoài: giờ kinh, giờ học, giờ thao luyện…, nhưng lại không để cho Lời Chúa xuyên thấu tâm hồn, không bước vào hành trình tự khám phá và sám hối. Họ “nín thở qua cầu” với mong muốn duy trì hình ảnh lý tưởng, mà không dám đối diện với những vùng tối trong con người thật của mình.
- Việc thiếu linh hướng cá nhân sâu sát là một trong những lỗ hổng nghiêm trọng. Nhiều chủng sinh không có người đồng hành thiêng liêng, hoặc chỉ đồng hành theo hình thức, nên không đủ không gian để bộc lộ, đối thoại, hay được giúp đỡ trong tiến trình trưởng thành thiêng liêng và nhân bản. Họ học cách giấu mình thay vì được chữa lành.
5 . Đáng báo động là sự nghi lễ hóa việc đạo đức, biến đời sống thiêng liêng thành chuỗi công việc phải làm. Cầu nguyện trở thành nghĩa vụ chứ không còn là nơi gặp gỡ Thiên Chúa. Hệ quả là hình thành nên một đời sống hai mặt: một bên là vỏ bọc đạo đức sốt sắng, bên kia là cõi lòng khô cạn và cô đơn.
- Một số chủng viện vẫn còn thiếu đội ngũ chuyên môn – những nhà đào tạo có khả năng phân định thiêng liêng, có hiểu biết về tâm lý con người và biết đồng hành với sự tôn trọng và chân thành. Khi việc lượng giá và phân định bị lệ thuộc vào cảm tính, hoặc chạy theo chỉ tiêu số lượng, thì quá trình đào tạo sẽ đánh mất bản chất là một cuộc huấn luyện để nên giống Đức Kitô. Tông huấn Pastores Dabo Vobis (1992) đã nói rõ: “Chủng viện không phải là nơi tuyển lựa nhân sự, nhưng là nơi đào luyện những tâm hồn trưởng thành, nhờ hoán cải liên lỉ trong ánh sáng của Lời Chúa và Thánh Thần.” (số 66)
4. Khi linh mục trẻ bị vướng mắc bởi ba chữ T: “Tình – Tiền – Tửu” Những năm đầu đời linh mục là giai đoạn đầy nguy cơ, bởi người mục tử trẻ bước ra khỏi môi trường có sự kiểm soát, để bước vào đời sống mục vụ nơi giáo xứ – nơi họ phải tự mình đối diện với tự do, trách nhiệm và cám dỗ. Khi nền móng thiêng liêng và nhân bản chưa đủ vững, họ dễ rơi vào ba thử thách quen thuộc: Tình – Tiền – Tửu.
- Tình cảm và đời sống cô đơn là thực tế lớn. Một số linh mục trẻ rơi vào các mối tương quan tình cảm vượt giới hạn. Không được đồng hành, họ dễ bị thao túng cảm xúc, không phân định rõ ràng giữa tình thương mục vụ và dính bén tâm lý. Có người sống trong cô đơn triền miên, dẫn đến khủng hoảng bản thân, thậm chí đánh mất ơn gọi.
5 - Tiền bạc – một phương tiện mục vụ – lại trở thành nơi cám dỗ. Khi linh mục chưa được đào tạo tinh thần nghèo khó, họ dễ bị cuốn vào vòng xoáy vật chất: tiêu xài không tiết độ, say mê công nghệ, biến tài sản giáo xứ thành phương tiện hưởng thụ. Nguy cơ “thương mại hóa chức thánh” ngày càng lớn khi các dịch vụ mục vụ bị lạm dụng.
- Rượu bia, từ một sinh hoạt xã hội, đã trở thành lệch chuẩn trong lối sống mục tử. Việc lạm dụng rượu, không biết tiết độ trong các cuộc tiếp khách, tiệc tùng, dẫn đến mất hình ảnh nơi cộng đoàn dân Chúa. Có trường hợp linh mục rơi vào tình trạng nghiện rượu thầm lặng, mà không ai dám góp ý. Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong Evangelii Gaudium đã cảnh báo: “Thật đáng buồn khi thấy một linh mục sống xa hoa, lệ thuộc vật chất, trở thành ‘nhà quản trị’ chứ không còn là mục tử mang mùi chiên.” (EG, 49) Cả ba yếu tố trên không chỉ là biểu hiện của sự sa sút cá nhân, mà còn phản ánh sự thiếu sót trong quá trình đào tạo: thiếu chiều sâu nhân bản, thiếu thói quen cầu nguyện, thiếu sự đồng hành và thiếu khả năng tự chăm sóc đời sống nội tâm.
6. Không phủ nhận ánh sáng: Vẫn có những mục tử thánh thiện Nói đến những lệch lạc trong đời sống linh mục hôm nay không phải để chỉ trích, nhưng là để cảnh tỉnh – như ánh đèn pha quét qua đêm tối, giúp nhận diện chướng ngại và mở đường cho đổi mới. Bởi giữa những thách đố ấy, vẫn có những linh mục thánh thiện âm thầm, sống trọn vẹn căn tính mục tử theo Tin Mừng.  Họ là những người không rao giảng bằng ngôn từ, mà bằng đời sống hiền lành, cầu nguyện và phục vụ. Họ không cần nổi bật giữa đám đông, nhưng lại hiện diện nơi những người nghèo, nơi giường bệnh, nơi tòa giải tội, nơi một cuộc điện thoại thăm hỏi đơn sơ.
7- Họ sống khó nghèo thực sự, không dính bén của cải, không để công nghệ thống trị đời sống. Họ sống với niềm vui đơn sơ, là dấu chỉ của một tình yêu thuộc trọn về Thiên Chúa.  Họ là những người “ở lại với Chúa” mỗi ngày trong Thánh Thể, sống trung thành với giờ kinh, biết dành thời gian cho thinh lặng và chiêm niệm, không để hoạt động mục vụ nuốt mất linh hồn mình. Thánh Gioan Maria Vianney từng nói: “Linh mục là tình yêu của trái tim Chúa Giêsu.” Và chỉ những ai sống gắn bó với trái tim ấy mới có thể phản chiếu ánh sáng yêu thương cho trần gian. Những vị mục tử ấy không được truyền thông nhắc đến. Nhưng họ là muối ướp mặn Hội Thánh, là ánh sáng âm thầm giữa một thời đại hoang mang và mất định hướng.
II. THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐÀO TẠO LINH MỤC TẠI VIỆT NAM
Nếu phần mở đầu đã phác họa những biểu hiện bề mặt và những dấu chỉ đáng lo trong việc đào tạo linh mục hiện nay, thì phần này đi sâu hơn vào những căn nguyên nội tại của hệ thống huấn luyện. Những phân tích dưới đây không nhằm quy kết hay phủ nhận các nỗ lực hiện tại, nhưng như một tiếng chuông tỉnh thức – mời gọi những nhà đào tạo dũng cảm nhìn lại mô hình đào tạo linh mục với tinh thần cải tổ và canh tân trong ánh sáng Tin Mừng.
1. Đào tạo chưa thực sự toàn diện: Thiên lệch về trí thức – thiếu nhân bản và thuộc linh Hầu hết các chương trình đào tạo linh mục tại Việt Nam hiện nay vẫn đang vận hành theo mô hình truyền thống, với trọng tâm đặt nặng vào việc trang bị kiến thức hàn lâm: triết học, thần học, Kinh Thánh, giáo luật, phụng vụ… Đây là một phần thiết yếu của hành trình huấn luyện, nhằm giúp chủng sinh có nền tảng tư duy vững 7 vàng. Tuy nhiên, một sự mất cân đối đang diễn ra: đào tạo thiên về trí thức, nhưng thiếu chăm sóc chiều kích nhân bản và thuộc linh – vốn là hai trụ cột làm nên căn tính và sự trưởng thành mục tử. Nhiều chủng viện vô tình rơi vào tình trạng “học viện hóa” chương trình huấn luyện: các môn học được tổ chức như trong đại học thế tục, với giáo trình, điểm số, thi cử nghiêm ngặt, nhưng thiếu môi trường nuôi dưỡng chiều sâu nội tâm. Chủng sinh dễ bị kéo vào vòng xoáy của việc “học để qua môn”, “học vì sĩ diện”, mà không còn học để suy tư, để chiêm niệm, để biến đổi đời sống.  Trong khi đó, việc đào luyện đời sống cầu nguyện, nhân cách, khả năng lắng nghe, đối thoại, làm chủ cảm xúc, sống trung thực, biết yêu thương và sống đơn sơ – lại không được chăm sóc đúng mức, hoặc chỉ diễn ra trong các khóa phụ trợ ngắn ngủi, thiếu tính hệ thống. Chính vì thế, một số người khi lãnh chức linh mục có thể nói rất hay về Chúa, nhưng lại khó mở lòng để yêu thương tha nhân hoặc sống đời cầu nguyện bền bỉ.  Mô hình đào tạo hiện nay cũng thường thiếu sự tích hợp giữa lý thuyết và thực hành mục vụ. Chủng sinh được trang bị nhiều kiến thức tín lý nhưng không được huấn luyện đủ khả năng đồng hành với người trẻ, cảm thông với người nghèo, hay đối diện với các vấn đề thực tế như tâm lý, truyền thông, khủng hoảng đức tin, hay các tình huống đạo đức phức tạp. Tài liệu Kim chỉ nam đào tạo (2016) của Bộ Giáo sĩ đã cảnh báo: “Không thể chỉ đào tạo linh mục như những nhà chuyên môn về thần học, mà quên mất họ là những môn đệ đang trên hành trình nên giống Chúa Kitô.” (số 28) Và Đức Phanxicô cũng nhấn mạnh: “Tôi sợ những linh mục được đào tạo như những người trí thức – những người biết mọi thứ nhưng không biết làm chứng về Chúa 8 Kitô bằng đời sống mình.” (Bài nói với chủng sinh tại Đại chủng viện Leonine, Anagni vào 14/4/2014). Một nền đào tạo bị tách rời khỏi kinh nghiệm nội tâm và đời sống đức tin thực tế dễ sinh ra một thế hệ linh mục giỏi về mặt kiến thức nhưng nghèo nàn về mặt nhân bản và thiếu lửa thánh thiêng – những người có thể giảng dạy nhưng không lay động, có thể tổ chức tốt nhưng không biết ở lại trong cầu nguyện, có thể lãnh đạo cộng đoàn nhưng không thể hiện được lòng nhân từ của Đức Kitô. Do đó, cần một cuộc cải tổ sâu xa – nhằm tái quân bình giữa bốn trụ cột của việc đào tạo linh mục: nhân bản, thiêng liêng, trí thức và mục vụ – như Giáo Hội đã nhiều lần nhấn mạnh. Sự thiếu vắng một trong bốn chiều kích này sẽ làm lệch cán cân và ảnh hưởng nghiêm trọng đến căn tính linh mục sau này. 2. Môi trường chủng viện thiếu chiều sâu linh hướng và đồng hành cá vị Một trong những yếu tố then chốt trong việc đào tạo linh mục là sự đồng hành thiêng liêng thường xuyên và mang tính cá vị. Tuy nhiên, tại nhiều chủng viện Việt Nam hiện nay, điều này vẫn chưa được quan tâm đúng mức – hoặc vì thiếu nhân sự chuyên sâu, hoặc vì xem nhẹ giá trị thật sự của tiến trình linh hướng.  Nhiều chủng sinh không có người đồng hành thực sự – không được lắng nghe câu chuyện đời sống nội tâm của họ với sự tôn trọng, kín đáo và dẫn dắt thiêng liêng.  Một số người vì thiếu tương quan đồng hành nên sống đạo như “đóng vai tốt”, chỉ thể hiện phần nổi, nhưng đời sống nội tâm thì khô cứng, nghèo nàn và không có nơi để phân định hay hoán cải.  Không hiếm việc linh hướng được thực hiện một cách hình thức – mỗi tháng một lần, với những buổi gặp gỡ ngắn ngủi mang tính “báo cáo thiêng liêng” hơn là đồng hành đức tin. 9 Điều này dẫn đến một khủng hoảng âm thầm nhưng đáng lo ngại: chủng sinh không học được cách lắng nghe chính mình, không cảm nhận được lời mời gọi của Thiên Chúa một cách cá vị, và dễ bước vào đời linh mục với một nền tảng đức tin mong manh – dễ dao động trước cám dỗ và khủng hoảng. Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh trong Christus Vivit: “Một người đồng hành thiêng liêng đích thực không thay bạn ra quyết định, nhưng giúp bạn học cách lắng nghe tiếng nói của Chúa trong lòng mình.” (CV 246) Trên thực tế, một số giáo phận tại Việt Nam đã bắt đầu triển khai mô hình “đồng hành hai chiều” – kết hợp giữa linh hướng thiêng liêng và tư vấn tâm lý. Những mô hình này, tuy còn mới mẻ, nhưng bước đầu đã cho thấy hiệu quả rõ rệt: chủng sinh cởi mở hơn, bớt khép kín, có khả năng gọi tên những xung đột nội tâm, học cách phân định từ chính đời sống cá vị. Chỉ khi một chủng sinh được đi sâu vào chính mình trong ánh sáng của Lời Chúa và với sự đồng hành khôn ngoan, họ mới có thể phân định đúng ơn gọi, trưởng thành thật sự trong đời sống linh mục, và trở thành người dẫn dắt lương tâm người khác cách chân thành, khiêm tốn và đầy cảm thông. 3. Quản trị nội viện thiếu dân chủ – thiếu giáo dục tinh thần trách nhiệm cá nhân Nhiều mô hình chủng viện hiện nay vẫn vận hành theo mô hình quản trị hành chính khép kín, nhấn mạnh sự vâng phục bề trên theo kiểu mệnh lệnh – thi hành, mà thiếu đi tiến trình huấn luyện cá nhân trên nền tảng tự do nội tâm và trách nhiệm cá nhân. Từ sinh hoạt, giờ giấc đến công việc đều được quy định cứng nhắc, khiến chủng sinh quen sống theo “lịch trình đã định”, làm mọi sự vì bị nhắc nhở hoặc theo thói quen, chứ không phải từ xác tín bên trong. 10  Điều này vô tình tạo ra một cơ chế “ủy thác trách nhiệm”, nơi người trẻ không thực sự tự quyết hay học cách đối diện với chính mình. Họ có thể trở nên ngoan ngoãn bên ngoài nhưng thụ động bên trong – thiếu khả năng phân định, lựa chọn và chịu trách nhiệm về chính cuộc đời mình.  Khi rời khỏi môi trường nội viện, không ít người bị “sốc tự do”, cảm thấy trống rỗng hoặc mất phương hướng vì bỗng dưng không còn ai giám sát, không còn lịch trình ép buộc – dẫn đến lệch chuẩn trong đời sống mục vụ hoặc sa ngã cá nhân.
⚠  Hệ quả đào luyện: trưởng thành nhân cách bị trì hoãn Một nền đào tạo như thế, dù vô tình hay hữu ý, đã không giúp chủng sinh lớn lên trong phẩm chất tự chủ – một điều cốt yếu nơi đời sống linh mục: người mục tử phải là người “đứng vững một mình trước mặt Thiên Chúa”, có khả năng hành động với tự do nội tâm, biết chọn điều đúng trong cô đơn, và kiên định giữa thử thách.
� � Hướng đi cần thiết: nuôi dưỡng tự do trưởng thành Việc đào luyện phải đặt trọng tâm nơi giáo dục tinh thần trách nhiệm cá nhân:  Từ những việc nhỏ như giữ giờ, phân chia công việc, sống cộng đoàn, đến các chọn lựa thiêng liêng – đều cần giúp chủng sinh thực hành sự tự chủ, biết lượng giá bản thân, học cách phân định và quyết định từ nội tâm.  Đồng thời, nên xây dựng cơ cấu huấn luyện có sự tham gia – nơi chủng sinh không chỉ là người thụ động tiếp nhận lệnh, mà được mời gọi đóng góp, chia sẻ, phản hồi một cách chân thành. Một thực trạng đáng quan ngại khác là tại một số chủng viện, môi trường sống đang ngày càng bị “dễ dãi hóa”. Có nơi chủng sinh được nuông chiều quá mức về ăn uống, vui chơi, nhưng lại thiếu tinh thần 11 phục vụ và ý thức kỷ luật: lười biếng trong công tác vệ sinh, lao động cộng đoàn, chỉ làm qua loa cho xong. Nhiều chủng sinh cũng có khuynh hướng né tránh các giờ đạo đức – viện lý do như mệt, đau đầu – và không ai dám nhắc nhở hoặc đồng hành điều chỉnh một cách nghiêm túc. Không chỉ trong nội viện, mà cả trong năm mục vụ hay năm thử, có chủng viện lại ưu tiên chọn những giáo xứ có điều kiện vật chất tốt, phương tiện đầy đủ, cha xứ dễ tính và ít yêu cầu mạnh dạn. Điều đó khiến các thầy không có dịp va chạm thực tế, không học được kinh nghiệm sống khó nghèo, phục vụ âm thầm, hay đối diện với những nghịch cảnh mục vụ thực sự. Tinh thần hy sinh, sẵn sàng dấn thân và trưởng thành thiêng liêng từ đó bị mai một. Thậm chí, khi xảy ra sự việc bất ổn trong mục vụ, một số chủng viện có xu hướng tin tưởng chủng sinh ngay lập tức, bênh vực theo cảm tính mà không tìm hiểu kỹ càng từ cả hai phía. Cách xử lý này vô tình làm méo mó tinh thần trách nhiệm, hình thành nơi chủng sinh lối sống “nạn nhân hóa” – luôn cho mình đúng và ít có khả năng hoán cải nội tâm. Một nền đào tạo như thế không thể hình thành những mục tử trưởng thành, mà chỉ tạo ra những “người được đào tạo” về mặt chức năng – thiếu nội lực, thiếu tự lập và thiếu khả năng tự nguyện gánh vác sứ vụ giữa một thế giới nhiều thách đố. “Đào tạo linh mục không chỉ là huấn luyện chức năng, mà là đào tạo một con người – một con người trưởng thành, có khả năng sống hiệp thông và yêu thương trong tự do.” (PDV, số 44) 4. Thiếu sự sàng lọc và dũng cảm trong phân định ơn gọi Một trong những khủng hoảng âm thầm nhưng nguy hiểm trong đào tạo linh mục hôm nay chính là sự thiếu dũng cảm trong phân định – khi quá trình tuyển chọn không dựa trên sự thật và cầu nguyện, mà bị chi phối bởi áp lực nhân sự, tình cảm hoặc tâm lý “ngại mất lòng”. 12 Ở một số nơi, có xu hướng ngại loại bỏ những ứng sinh không đủ tiêu chuẩn hoặc có dấu hiệu lệch lạc về nhân cách – vì sợ làm tổn thương gia đình, sợ giảm số lượng chủng sinh, hoặc vì tính toán mục vụ trong tương lai. Nhưng chính sự không dám “dừng lại kịp thời” ấy lại gây ra hậu quả sâu rộng cho Hội Thánh: � � Tổn hại chính ứng sinh: Một người chưa trưởng thành nhân cách hoặc có động cơ ơn gọi lệch lạc (tìm kiếm an toàn, danh dự, ảnh hưởng...) mà vẫn được đưa vào chức thánh, có nguy cơ sống trong xung đột nội tâm kéo dài. Họ dễ rơi vào khủng hoảng, hụt hẫng, hoặc sống hai mặt – ngoài thì đạo đức, trong thì trống rỗng, dẫn đến những đổ vỡ đau lòng. � � Tổn thương Dân Chúa: Một mục tử không có đời sống thiêng liêng thật sự, thiếu trưởng thành nhân bản và khiếm khuyết trong khả năng đồng hành sẽ dễ rơi vào lối hành xử độc đoán, vô cảm hoặc vụ lợi. Người giáo dân – thay vì được dẫn dắt và chăm sóc – lại bị bỏ rơi, tổn thương hoặc thậm chí bị lạm dụng. � � Tổn hại hình ảnh Hội Thánh: Chỉ cần một vụ bê bối, dù nhỏ, nếu đến từ một linh mục, cũng dễ bị thổi phồng, xuyên tạc và phát tán rộng rãi. Trong thời đại truyền thông kỹ thuật số, điều này gây tổn thất nghiêm trọng cho niềm tin của người trẻ và hình ảnh Hội Thánh trong xã hội. “Việc phân định ơn gọi là một trách nhiệm lớn lao, không chỉ để tuyển lựa, mà còn để bảo vệ chính Giáo Hội và phẩm giá của thiên chức linh mục.” (Ratio Nationalis, HĐGMVN 2012) Trong Tông huấn Pastores Dabo Vobis, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II cũng cảnh báo rằng: “Ơn gọi là một hồng ân của Thiên Chúa, được Giáo Hội nhận biết và xác nhận. Việc chịu chức linh mục không thể là kết quả của một đòi hỏi, nhưng là hoa trái của một hành trình phân định nghiêm túc.” (PDV, số 35) 13 Giáo hội cần can đảm như người thợ gốm, biết “nắn lại” hay “bỏ đi” những bình đất chưa thể dùng vào việc thánh (x. Gr 18,1-6). Sự từ chối hôm nay có thể là ân sủng giải thoát, giúp người trẻ định hướng lại đời mình, thay vì bị trói buộc vào một vai diễn không phù hợp. Tóm lại, việc sàng lọc ứng sinh không phải là hành động loại trừ, mà là một việc trung thực với Thiên Chúa, với ơn gọi và với chính người được gọi. Đó là một hành động yêu thương can đảm, vì không chọn vì số lượng, mà chọn vì chất lượng linh mục tương lai – những người sẽ là hiện thân của Đức Kitô giữa lòng Hội Thánh và thế giới. 5. Thiếu hội nhập với bối cảnh xã hội Việt Nam đương đại Một trong những thách đố nổi bật trong công cuộc đào tạo linh mục hiện nay là sự lệch pha giữa chương trình huấn luyện và thực tế xã hội đang thay đổi từng ngày. Dù giáo trình thần học vẫn được giữ gìn cẩn trọng, nhưng không ít nơi chương trình đào tạo còn khép kín, thiếu tính cập nhật, và chưa tạo điều kiện cho việc đọc các “dấu chỉ của thời đại” (x. Gaudium et Spes, số 4). a. Xa rời những mối ưu tư của người trẻ hôm nay Ngày nay, giới trẻ Việt Nam đang sống trong một xã hội biến đổi nhanh chóng với nhiều vấn đề phức tạp: áp lực thành đạt, khủng hoảng danh tính, cảm giác cô đơn, mất phương hướng sau đại dịch, lệ thuộc vào công nghệ và mạng xã hội. Tuy nhiên, nhiều chủng viện vẫn còn giảng dạy theo mô hình cũ, nặng tính lý thuyết, ít tạo cơ hội để chủng sinh lắng nghe và đối thoại với những nỗi niềm thực tế ấy. Thực tế cho thấy: một chủng sinh có thể tốt nghiệp với kiến thức thần học vững vàng, nhưng không hiểu được trái tim người trẻ, không cảm nhận được những băn khoăn, trăn trở, và khát vọng tinh thần đang tiềm ẩn trong xã hội. b. Thiếu chuẩn bị cho các môi trường mục vụ đa dạng Xã hội Việt Nam hôm nay không còn là một bức tranh thuần nông hay làng quê đồng nhất như trước. Giáo xứ ngày nay có thể nằm 14 giữa phố thị đông đúc, có giáo dân sống phân tán vì mưu sinh, có người ngoại đạo tham dự phụng vụ, có người trẻ bị ảnh hưởng bởi trào lưu vô thần mềm, và cả người nghèo thành thị ít tiếp xúc với Giáo hội. Tuy vậy, nhiều chương trình đào tạo lại chưa tạo cơ hội cho ứng sinh:  Tiếp xúc thực tế với môi trường đa văn hóa, đa tín ngưỡng  Học cách phục vụ giữa đô thị hóa, nạn di dân, phân hóa giàu nghèo  Phát triển kỹ năng giao tiếp, truyền thông, sử dụng công nghệ truyền giáo Điều này khiến nhiều tân linh mục bước ra đời sống mục vụ như người vừa đến một vùng đất xa lạ: thiếu vốn sống, thiếu sự bén nhạy, thiếu những “ngôn ngữ mục vụ mới” để diễn tả đức tin một cách thuyết phục cho người hôm nay. c. Nguy cơ trở thành “người canh giữ cơ cấu” hơn là người đồng hành Khi không được đào tạo trong tương quan với bối cảnh cụ thể, người mục tử dễ rơi vào thái độ bảo thủ hình thức, lặp lại các mô thức cũ, mà không còn khả năng “làm mới” Tin Mừng trong hoàn cảnh đang sống. Như lời cảnh báo của Đức Giáo hoàng Phanxicô: “Chúng ta không thể là những người loan báo Tin Mừng nếu sống xa rời thực tế... Người rao giảng Tin Mừng phải mang lấy mùi của chiên.” (Evangelii Gaudium, số 24) Chính vì vậy, sự “đóng kín” trong đào tạo – dù có thể đảm bảo an toàn – lại khiến mục tử tương lai khó trở thành chứng nhân có khả năng bước ra ngoài, lắng nghe, và đồng hành với dân Chúa trong thế giới đương đại. d. Cần một nền đào tạo “cắm rễ vào Lời Chúa và đâm chồi trong xã hội” Như Đức Giáo hoàng Gioan XXIII từng nói: 15 “Chúng ta không thay đổi Tin Mừng, nhưng hãy để Tin Mừng soi sáng hoàn cảnh hôm nay.” (Diễn văn khai mạc Công đồng Vatican II, 11 tháng 10, 1962). Đào tạo linh mục hôm nay không thể chỉ lo “bảo tồn” nhưng còn phải giúp người trẻ sống Tin Mừng giữa thực tại xã hội Việt Nam đang chuyển mình. Điều này đòi hỏi một chương trình đào tạo:  Luôn gắn liền với đời sống và thao thức của dân Chúa.  Khơi dậy nơi ứng sinh khả năng suy tư thần học từ những vấn đề xã hội cụ thể.  Tạo điều kiện cho tiếp xúc thực địa, hội nhập văn hóa, và sống linh đạo giữa đời. Tóm lại, một Hội Thánh hiện diện giữa lòng thế giới cần những mục tử không sống trong tháp ngà, nhưng bước đi giữa con người với sự thấu hiểu, sáng tạo và lòng trắc ẩn. Việc canh tân chương trình đào tạo – sao cho vừa trung thành với Tin Mừng, vừa bén nhạy với hoàn cảnh xã hội Việt Nam – không còn là một chọn lựa, mà là một đòi hỏi cấp thiết cho tương lai Hội Thánh. Sự hội nhập đòi hỏi can đảm bước ra, nhưng không phải để ‘theo thời’ hay chạy theo thị hiếu, mà để đem ánh sáng Tin Mừng chiếu rọi vào từng ngóc ngách của xã hội hôm nay – bằng một con tim mục tử và một trí óc bén nhạy.”  Cần một cuộc cải tổ có chiều sâu Đã đến lúc các vị hữu trách cần can đảm nhìn lại toàn bộ tiến trình đào tạo linh mục – không phải để chỉ trích hay đổ lỗi, nhưng để định hướng lại hành trình hình thành những mục tử theo trái tim Chúa Kitô. Cuộc cải tổ không chỉ là điều chỉnh vài phương pháp, mà là trở về với nền linh đạo đích thực và chiều sâu nhân bản, giúp chủng sinh không chỉ "sẵn sàng ra đi", mà còn biết “ở lại” với Chúa, ở giữa Dân Ngài, và ở trong lòng thời đại. Giữa thế giới đầy biến động và đói khát thiêng liêng hôm nay, chúng ta cần những người mục tử vừa vững vàng đức tin, vừa bén nhạy với con người và bối cảnh 16 đương đại. Vì thế, một hướng đào tạo mới mẻ, tích hợp, và mang tính hoán cải toàn diện là điều không thể trì hoãn.
III. TÁI CƠ CẤU VIỆC ĐÀO TẠO LINH MỤC: HƯỚNG ĐẾN MỘT MÔ HÌNH TOÀN DIỆN DỰA TRÊN 4 TRỤ CỘT Từ “học để làm cha” đến “trưởng thành để trở nên một người cha đích thực” Đào tạo linh mục không thể chỉ là sự truyền thụ kiến thức và kỹ năng để thi hành một chức năng mục vụ. Đó là một tiến trình biến đổi toàn diện con người – trong suy nghĩ, tình cảm và đời sống nội tâm – nhằm dẫn đến việc “trở nên đồng hình đồng dạng với Đức Kitô” (x. Rm 8,29), Đấng là Mục Tử nhân lành và Tôi Tớ khiêm hạ. Theo Kim chỉ nam đào tạo linh mục: “Mục tiêu của việc đào tạo linh mục là giúp ứng sinh trở thành môn đệ – mục tử, thấm nhuần và biến đổi bởi Lời Chúa, sống theo gương Đức Kitô, và hiến mình hoàn toàn cho Dân Chúa.” (số 4) Trên nền tảng đó, việc đào tạo phải dựa trên bốn trụ cột căn bản không thể tách rời: Nhân bản – Thuộc linh – Trí thức – Mục vụ, không như những “khuôn mẫu song song”, nhưng hòa quyện trong một tiến trình duy nhất: hình thành con người linh mục của Đức Kitô. 1. Nhân bản – hình thành một con người tự do, trưởng thành và đáng tin cậy - Thực trạng Không ít chủng sinh gia nhập chủng viện khi tuổi đời còn trẻ, nhân cách còn lệ thuộc vào môi trường gia đình hoặc cộng đoàn. Một số người mang những vết thương tâm lý, sự non nớt trong cảm xúc, hay lối sống khép kín – dẫn đến khó khăn trong thiết lập các tương quan lành mạnh và thiếu khả năng phân định cá nhân. - Định hướng cải tổ
17 - Đánh giá và đồng hành tâm lý cá vị ngay từ giai đoạn dự tu, để nhận diện sớm những xu hướng lệch lạc, và tạo điều kiện cho sự phát triển lành mạnh nhân cách.  Huấn luyện các kỹ năng nền tảng: giao tiếp liên nhân vị, làm chủ cảm xúc, giải quyết xung đột, tự lập trong sinh hoạt cá nhân – như tài chính, chăm sóc sức khỏe, phục vụ cộng đoàn…  Xây dựng môi trường huấn luyện khích lệ sự trung thực, tự do nội tâm, và khả năng sống thật với chính mình – để ứng sinh không “đóng vai đạo đức”, nhưng can đảm sống tiến trình hoán cải. Kim chỉ nam đào tạo (số 44) nhấn mạnh: “Sự trưởng thành nhân bản là điều kiện thiết yếu để sống đời sống thiêng liêng và mục vụ cách chân thực. Nó là chiếc cầu nối giữa đức tin và tình yêu.” 2. Thuộc linh – hình thành một người môn đệ biết cầu nguyện và phân định - Thực trạng Có tình trạng đáng báo động khi một số chủng sinh sống đạo theo khuôn mẫu và hình thức, nhưng thiếu sự sống nội tâm, thiếu tương quan cá vị với Chúa. Việc linh hướng đôi khi chỉ dừng lại ở mức độ kiểm điểm lương tâm, mà không thực sự chạm đến chiều sâu của hành trình thiêng liêng. - Định hướng cải tổ  Khơi dậy linh đạo người môn đệ: không phải “học để làm linh mục”, mà “sống như người bạn của Chúa”, như lời Đức Giêsu: “Anh em là bạn hữu của Thầy” (Ga 15,15).  Huấn luyện các phương pháp cầu nguyện và phân định thiêng liêng: Lectio Divina, Linh Thao I-nhã, nhật ký thiêng liêng, tĩnh tâm thinh lặng… 18  Tổ chức đồng hành cá vị thường xuyên: kết hợp giữa linh hướng thiêng liêng và tư vấn tâm lý, để ứng sinh có thể mở lòng trong một không gian được bảo đảm an toàn và đồng cảm. Đức Bênêđictô XVI cảnh báo trong Sacramentum Caritatis (số 80): “Một linh mục không biết cầu nguyện sẽ đánh mất chính mình, và kéo người khác vào trong cơn khủng hoảng.” 3. Trí thức – học để biết, và để sống những gì mình biết - Thực trạng Nhiều chủng viện vẫn chú trọng vào việc truyền đạt kiến thức theo lối tuyến tính, học để thi, thiếu sự hội nhập giữa đức tin và trí tuệ. Kết quả là có những chủng sinh nắm vững giáo trình nhưng lại không biết trả lời những vấn đề mục vụ đời thực. - Định hướng cải tổ  Đổi mới phương pháp học tập: từ lối học thụ động sang hướng “học để biến đổi” – nghĩa là lấy đức tin làm ánh sáng cho việc học, và lấy việc học để đào sâu đức tin.  Tích hợp kiến thức thần học với thực tại mục vụ: thần học trong bối cảnh văn hóa Việt Nam, đối thoại liên tôn, phân định các vấn đề về sinh học, giới tính, môi sinh, công nghệ…  Khuyến khích tự học, nghiên cứu, và viết học thuật: giảm lối học đọc-chép, tăng năng lực suy tư và đối thoại liên ngành. Kim chỉ nam đào tạo (số 116) khẳng định: “Chiều kích trí thức là một cuộc hành trình thiêng liêng, giúp ứng sinh tìm kiếm và chiêm ngắm chân lý trong Đức Kitô – Logos vĩnh cửu.” 4. Mục vụ – từ người giữ vai trò phụng vụ đến mục tử giữa dân mình - Thực trạng 19 Việc mục vụ trong đào tạo thường giới hạn trong giáo xứ, trường học hay nhà thờ – thiếu kinh nghiệm sống thực với những vùng ngoại biên: người nghèo, người bị gạt ra bên lề, người không tin Chúa. Một số ứng sinh quen làm việc theo phân công, thiếu tinh thần dấn thân thực sự. - Định hướng cải tổ  Mở rộng môi trường mục vụ đến các “biên cương”: khu ổ chuột, người nghiện, nạn nhân bạo hành, bệnh viện, nhà tù, người ngoài Công giáo, người trẻ mất đức tin...  Huấn luyện mục tử như một người hiện diện yêu thương: biết lắng nghe, chia sẻ, hiện diện giữa những đau khổ thật của con người chứ không chỉ làm “người của nghi thức”.  Thực tập mục vụ liên ngành: cùng làm việc với giáo dân, chuyên viên xã hội, y tế, tâm lý – để học tinh thần cộng tác và làm việc theo nhóm.  Dạy sự hiện diện truyền giáo trong xã hội: người mục tử không “ẩn mình” trong khuôn viên nhà xứ, mà phải dấn thân “ra khỏi mình” vì Tin Mừng (Evangelii Gaudium, 20). Đức Phanxicô từng nhấn mạnh: “Người mục tử không phải là một quan chức phụng vụ, nhưng là người biết khóc với người đang khóc và vui với người đang vui.” (Gặp gỡ các chủng sinh, 2014) Tóm lại, cả bốn trụ cột không tồn tại như bốn chương trình riêng biệt, mà là các chiều kích hòa quyện trong một hành trình duy nhất: biến đổi con người thành một biểu tượng sống động của Đức Kitô, mục tử nhân lành. Đào tạo không chỉ là “sản xuất linh mục”, mà là nuôi dưỡng một con người biết yêu – biết cầu nguyện – biết lắng nghe – biết dấn thân, để có thể sống Tin Mừng và trở thành một linh mục thực sự là “của lễ sống động” giữa đời (x. Rm 12,1).
20 IV. KẾT LUẬN CHUNG VÀ LỜI MỜI GỌI: CANH TÂN TỪ CĂN CỐT – VÌ TƯƠNG LAI GIÁO HỘI VIỆT NAM
1. Đổi mới không chỉ là thay đổi chương trình, mà là thay đổi con người Cải tổ việc đào tạo linh mục không đơn thuần là viết lại giáo trình hay thêm vài môn học mới. Đổi mới thật sự là hoán cải cái nhìn về ơn gọi – không như một “con đường chuyên môn tôn giáo”, mà là một hành trình nên thánh trong thân phận yếu đuối của con người. Giữa một thời đại mà tốc độ, hiệu năng và hình thức có nguy cơ lấn át nội dung, chúng ta cần trở về với điều cốt lõi: linh mục là người được Chúa chọn và thánh hiến để ở với Ngài và sống cho đoàn chiên (x. Mc 3,14). Điều đó không thể đạt được qua bằng cấp, thành tích hay biểu hiện đạo đức bề ngoài, mà chỉ có thể được hình thành qua một cuộc biến đổi nội tâm sâu xa. “Không ai được phong chức linh mục chỉ vì ‘đã học xong’ hay ‘đủ điều kiện hành chính’. Chỉ những ai đã để cho Chúa Kitô uốn nắn trái tim mình mới có thể trở thành khí cụ của Người.” (Đức Bênêđictô XVI – Bài giảng lễ truyền chức, 2006) 2. Những lựa chọn hôm nay sẽ định hình diện mạo Hội Thánh ngày mai Chúng ta không thể chờ đợi một Giáo Hội hiền lành, nhân ái, thấm đẫm Tin Mừng… nếu hôm nay, việc đào tạo mục tử vẫn tiếp tục dễ dãi, duy hình thức hoặc thiếu chiều sâu phân định. Những linh mục được huấn luyện hôm nay sẽ là người hướng dẫn các cộng đoàn, điều hành các giáo phận, dạy dỗ và rao giảng cho hàng triệu tín hữu trong những thập niên tới. Việc đầu tư nghiêm túc cho việc đào tạo không phải là “xa xỉ mục vụ”, mà là một ưu tiên chiến lược và là trách nhiệm khẩn cấp của Hội Thánh Việt Nam. Nếu thiếu sự chọn lọc, thiếu đồng hành, và không dám đối diện với động cơ ơn gọi lệch lạc, thì hậu quả sẽ là: 21  Nhiều linh mục có chức vụ, nhưng thiếu chứng tá;  Nhiều người giỏi điều hành, nhưng nghèo kinh nghiệm thiêng liêng;  Nhiều người giảng dạy đức tin, nhưng sống xa rời Tin Mừng. Ngược lại, nếu dám bước vào con đường hẹp – con đường thanh luyện, đồng hành và cầu nguyện – thì chính những người yếu đuối hôm nay có thể trở thành mục tử thánh thiện của ngày mai, nếu họ được yêu thương và được uốn nắn trong ánh sáng Lời Chúa. “Chúng ta không đào tạo những ‘công chức của linh đạo’, mà là những con người biết rung động, biết khóc và biết chạm vào vết thương của tha nhân.” (Đức Phanxicô – Diễn văn với Hội nghị về đào tạo linh mục, 2017) 3. Lời mời gọi gửi đến các thành phần Dân Chúa a. Với các nhà đào tạo Xin hãy trở nên người cha và người đồng hành, chứ không chỉ là người giám sát. Việc đào tạo không chỉ là “đặt rào chắn”, mà là gieo niềm tin vào tiến trình trưởng thành thiêng liêng của một con người. Chủng viện không phải là nhà máy sản xuất linh mục, nhưng là vườn ươm ơn gọi, nơi có ánh sáng, sự cắt tỉa, và cả mùa đông âm thầm để nảy sinh hoa trái. Chúng ta cần những nhà đào tạo dám sống nghèo, sống thật, và sống gắn bó với Chúa – bởi ơn gọi không thể truyền đạt bằng lời nói, nếu không được làm chứng bằng chính đời sống. b. Với các chủng sinh và người dự tu Bạn không được gọi vì bạn xứng đáng, mà vì Chúa yêu bạn cách nhưng không. Hãy để Ngài biến đổi bạn – không phải thành một “nhân viên phụng vụ chuyên nghiệp”, nhưng thành một mục tử mang mùi chiên, một người biết quỳ gối cầu nguyện, biết đón nhận 22 thập giá, và dám “sống cho người khác sống” (x. Pastores Dabo Vobis 23). Trước khi học làm linh mục, hãy học làm người. Trước khi học giảng dạy, hãy học cầu nguyện. Trước khi học truyền đạt đức tin, hãy học để sống đức tin như là một lựa chọn toàn diện của cuộc đời. c. Với cộng đoàn giáo dân Ơn gọi không mọc lên từ sách vở, mà nảy sinh từ gia đình cầu nguyện, cộng đoàn sống đức tin, và những người giáo dân biết cầu nguyện cho các linh mục. Xin hãy tiếp tục cầu nguyện, nâng đỡ, và sống như người bạn đồng hành thật sự. Bởi ơn gọi linh mục là hồng ân của Chúa, nhưng cũng là kết quả của một Hội Thánh biết cộng tác với ân sủng. “Ơn gọi là công trình chung của Chúa và của toàn Dân Ngài.” (Tông huấn Christus Vivit, số 274) 4. Cầu nguyện và hành động – Bước đường đôi không thể tách rời Không ai có thể cải tổ đào tạo linh mục chỉ bằng nghị quyết. Điều cần là cầu nguyện, hoán cải và dấn thân trong âm thầm. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu – dù chưa một lần rao giảng – vẫn là bổn mạng các linh mục truyền giáo, bởi những hy sinh và lời cầu nguyện của chị đã nâng đỡ biết bao linh mục trên toàn thế giới. “Thế giới cần những linh mục thánh thiện hơn là những linh mục giỏi giang.” (Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu) Chúng ta hãy kiên trì cầu nguyện cho những người đang trong tiến trình đào luyện – để họ không chỉ “vượt qua chủng viện”, mà được Chúa biến đổi thành khí cụ mang ánh sáng và lòng thương xót cho thế giới. LỜI KẾT 23 Những phân tích trong chuyên đề này không nhằm làm dấy lên sự bi quan, nhưng là để đặt lại một câu hỏi cấp thiết: chúng ta đang đào tạo những ai cho Hội Thánh của ngày mai? Liệu đó là những mục tử biết sống với đoàn chiên, hay những chức sắc sống giữa đám đông mà vẫn cô đơn, không ai chạm được đến trái tim? Thực trạng của việc đào tạo linh mục tại Việt Nam hiện nay đang bộc lộ nhiều giới hạn: hình thức hóa đời sống tu đức, thiếu chiều sâu nhân bản, mờ nhạt căn tính ơn gọi và lối sống “đóng kịch” trong môi trường nội trú. Trong khi đó, các thách đố của thời đại – từ cuộc khủng hoảng đức tin, lối sống tiêu thụ, đến chủ nghĩa cá nhân lan rộng – đang đòi hỏi một kiểu linh mục mới: không phải là người làm công việc thánh, nhưng là người thuộc trọn về Thiên Chúa và sẵn lòng thuộc về con người. Vì thế, canh tân đào tạo không thể dừng ở việc thay đổi chương trình hay thêm giờ học, mà cần một cuộc hoán cải tận gốc:  Hoán cải não trạng giáo dục: từ mô hình huấn luyện hành chính sang đồng hành cá vị.  Hoán cải mục tiêu đào luyện: từ đào tạo “người giữ vai trò” sang hình thành “người sống hiệp thông và phục vụ”.  Và hoán cải chính bản thân những người đào tạo: trở thành nhân chứng sống động của niềm tin, niềm vui và sự trưởng thành thiêng liêng. Đây là thách đố lớn lao, nhưng cũng là niềm hy vọng lớn lao. Bởi khi Giáo Hội dám trở về với căn cốt Tin Mừng trong công cuộc đào tạo, thì ngay cả giữa lòng thế giới nhiều chuyển động. Chính Thiên Chúa vẫn không ngừng gọi và sai đi những mục tử mang trái tim của Đức Kitô – hiền lành, nghèo khó và chan chứa lòng thương xót. Hạt giống tương lai được gieo từ hôm nay. Việc đào tạo linh mục không chỉ là một nhiệm vụ nội bộ, mà là một trách nhiệm thiêng liêng cho sự sống còn và trưởng thành của Giáo Hội tại Việt Nam. Chính 24 nơi tiến trình này, thách đố và hy vọng không loại trừ nhau – mà cùng song hành, như thập giá và phục sinh trên hành trình ơn gọi.

Nguồn tin: Lm. Thái Nguyên

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây