Đức Giáo Hoàng Leo trong năm đầu tiên dưới mắt tạp chí America
- Chủ nhật - 26/04/2026 07:02
- In ra
- Đóng cửa sổ này
bởi Colleen Dulle, M. Cathleen Kaveny, Robert P. Hagan, O.S.A., Anna Rowlands và Agbonkhianmeghe E. Orobator, ngày 16 tháng 4 năm 2026
Giới thiệu của Ban Biên Tập
Sau khi Đức Giáo Hoàng Leo XIV được bầu vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, nhiều nhà tiên tri và đồng nghiệp đã dự đoán một khởi đầu yên tĩnh cho triều đại giáo hoàng của Người. Một số người nói: Vị trước đây là Robert Prevost “dành thời gian và lắng nghe trước khi nói hoặc thực hiện hành động cụ thể”. Các sự kiện thế giới và mong muốn của rất nhiều người—cả Công Giáo lẫn không Công Giáo—muốn có những bình luận hoặc cân nhắc của vị giáo hoàng có lẽ vốn loại bỏ vĩnh viễn khả năng một năm đầu tiên yên tĩnh đối với bất cứ vị giáo hoàng nào. Nhưng khi chúng ta tiến gần đến lúc kỷ niệm một năm ngày Người được bầu, chúng ta có thể thấy những nét phác thảo về một triều đại giáo hoàng kết hợp giữa sự cân nhắc kỹ lưỡng và thận trọng với một tiếng nói rõ ràng và mang tính tiên tri về nhiều vấn đề đương thời, cả trong và ngoài Giáo hội.
Tạp chí America đã yêu cầu năm học giả đưa ra ý kiến về năm đầu tiên của Đức Leo trên ngôi vị Giáo hoàng – và về những gì chúng ta có thể mong đợi trong tương lai. Người đầu tiên là Colleen Dulle, phóng viên Vatican của America, về mối quan hệ của Đức Leo với (và tác động của Người đối với) Giáo hội tại Hoa Kỳ cho đến nay. Tiếp theo, M. Cathleen Kaveny của Cao đẳng Boston đưa ra những suy nghĩ của bà về tầm nhìn của Đức Leo đối với triều giáo hoàng của Người (và cách tầm nhìn đó có thể khác biệt so với các giáo hoàng gần đây khác), cũng như nhiệm vụ của Người là tiếp tục củng cố những giáo huấn của Công đồng Vatican II trong các định chế của Giáo hội.
Robert P. Hagan, O.S.A., viết về những cách thức mà năm đầu tiên của Đức Leo đã cho thấy nguồn gốc Augustinô của Người cũng như ảnh hưởng sâu sắc của linh đạo Augustinô. Anna Rowlands của Đại học Durham sau đó xem xét sự ủng hộ công khai của Đức Leo đối với tính hiệp thông và các quy trình mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thiết lập để nuôi dưỡng nó trong Giáo hội. Cuối cùng, Agbonkhianmeghe E. Orobator, S.J., suy gẫm về ý nghĩa của triều đại Đức Leo đối với châu Phi, đặc biệt là trong bối cảnh chuyến thăm bốn quốc gia trên lục địa phát triển nhanh nhất của Kitô giáo vào tháng Tư.
—Ban biên tập
1. Giáo hội Hoa Kỳ và Giáo hoàng Hoa Kỳ
Của Colleen Dulle, phóng viên Vatican tại Mỹ.
Một năm trước, các Hồng Y cử tri tại mật nghị bầu Giáo hoàng đã bác bỏ mạnh mẽ niềm tin thường được lặp đi lặp lại rằng sẽ không bao giờ có một Giáo hoàng đến từ Hoa Kỳ. Quan điểm thông thường là một Giáo hoàng đến từ một siêu cường hoàn cầu có thể mang lại cho quốc gia đó ảnh hưởng quá lớn trong Giáo hội—một hình ảnh phản chiếu của nỗi sợ hãi lịch sử của người Mỹ rằng một tổng thống Công Giáo sẽ nhận lệnh từ Vatican. Năm 1894, tạp chí Puck đã đăng một bức tranh biếm họa chính trị nổi tiếng mô tả vị sứ giả Giáo hoàng đầu tiên đến Hoa Kỳ đang phủ một bóng đen đe dọa khắp đất nước với dòng chú thích “Giáo hoàng Hoa Kỳ”. Sự nghi ngờ lan truyền theo cả hai chiều: Năm năm sau, bên kia Đại Tây Dương, Đức Giáo Hoàng Leo XIII lên án một số dị giáo mà Người gộp chung dưới nhãn hiệu “chủ nghĩa Mỹ”.
Thế nhưng giờ đây chúng ta lại có một vị Giáo hoàng người Mỹ—và Hoa Kỳ đã từng có hai vị tổng thống Công Giáo. Quốc tịch của Robert Prevost, như các đại cử tri Hoa Kỳ khẳng định trong một cuộc họp báo sau Mật nghị Hồng Y, không phải là điều mà các Hồng Y cử tri cân nhắc. Các đại cử tri khác cho rằng một vị Giáo hoàng người Mỹ có thể đóng vai trò là đối trọng cần thiết với Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trên trường quốc tế và thậm chí có thể mang lại những khoản quyên góp từ Hoa Kỳ vốn đã cạn kiệt dưới thời Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, với hy vọng giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính của Vatican. Một số nhà giải thích suy đoán rằng các Hồng Y cởi mở với một vị Giáo hoàng người Mỹ bởi vì, như Hồng Y Francis George đã dự đoán, Hoa Kỳ đã bước vào giai đoạn suy thoái chính trị.
Dù sao đi nữa, do mang hai quốc tịch (Hoa Kỳ và Peru) và nhiều năm làm nhà truyền giáo và du lịch khắp thế giới, Hồng Y Prevost được nhiều người coi là “người Mỹ ít nhất trong số những người Mỹ”, khiến viễn cảnh một vị giáo hoàng người Mỹ dễ được chấp nhận hơn đối với những người có thể cảm thấy không thoải mái với viễn cảnh một người Mỹ ngồi trên ngôi vị Thánh Phêrô.
Nhưng những người hy vọng một vị giáo hoàng người Mỹ có thể sử dụng quyền lực của mình để đối đầu với ông Trump cho đến nay phần lớn đều thất vọng. Mặc dù vị giáo hoàng đã đăng lại các bài báo chỉ trích chính quyền Trump trước khi được bầu và được cho là đã giúp Đức Giáo Hoàng Phanxicô soạn thảo một bức thư gửi các giám mục Hoa Kỳ để phản bác cách giải thích của JD Vance về Thánh Augustinô về “thứ tự các tình yêu”, Đức Leo XIV đã thận trọng và gián tiếp trong những lời chỉ trích đối với đất nước của mình. Những người trong nội bộ Vatican cho biết Người đã cố tình nhường diễn đàn cho các giám mục địa phương; Người cũng dựa vào Hồng Y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Vatican và người về nhì trong cuộc bầu cử Giáo hoàng, trong khi Đức Giáo Hoàng Leo đã trải qua, như Người nói với Crux, một “quá trình học hỏi khổng lồ” để trở thành một nhà lãnh đạo thế giới chỉ sau một đêm. Hồng Y Parolin gần đây đã trực tiếp kêu gọi ông Trump chấm dứt chiến tranh ở Iran, đi ngược lại truyền thống của Vatican là không nêu đích danh kẻ gây hấn.
Những bình luận mạnh mẽ hơn từ Đức Giáo Hoàng có thể sắp diễn ra. Như Christopher Lamb, một nhà báo đã ghi lại sự phản kháng của Mỹ đối với Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô trong cuốn sách The Outsider của ông, đã viết, “Leo là một con sư tử biết khi nào nên gầm.”
Tuy nhiên, những bình luận ít trực tiếp hơn của Đức Leo lại khá thường xuyên và đáng chú ý. Trong nửa đầu nhiệm kỳ giáo hoàng của mình cho đến nay, Người thường xuyên có những cuộc trò chuyện ngẫu hứng với các nhà báo bên ngoài ngôi nhà nghỉ dưỡng của mình ở Castel Gandolfo, nơi Người dành phần lớn các ngày thứ Ba. Tại đó, Người nói vào tháng Mười, “Một người nói rằng, ‘Tôi phản đối phá thai nhưng tôi đồng ý với việc đối xử vô nhân đạo với người nhập cư ở Hoa Kỳ,’ tôi không biết liệu đó có phải là ủng hộ sự sống hay không.”
Đức Leo đã ngừng nói chuyện với các phóng viên vào cuối Năm Thánh; tuy nhiên, sau khi Hoa Kỳ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran, Đức Giáo Hoàng đã tiếp cận một phóng viên người Mỹ tại Castel Gandolfo, dường như mong đợi được hỏi về chiến tranh. Người cũng kêu gọi “ít thù hận hơn và nhiều hòa bình hơn, và nỗ lực cho một cuộc đối thoại chân thành,” lặp lại những lời kêu gọi hòa bình thường xuyên của mình.
Sau chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm bắt giữ tổng thống Venezuela, Nicolás Maduro, vào tháng Giêng, Đức Giáo Hoàng đã phát biểu trước các đại diện của 184 quốc gia có quan hệ ngoại giao với Tòa Thánh, bày tỏ sự tiếc nuối rằng “nguyên tắc được thiết lập sau Thế chiến thứ hai, cấm các quốc gia sử dụng vũ lực để xâm phạm biên giới của các quốc gia khác, đã bị phá vỡ hoàn toàn”. Thay vào đó, Người nói, “Một nền ngoại giao thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm sự đồng thuận giữa tất cả các bên đang bị thay thế bởi một nền ngoại giao dựa trên vũ lực”.
Phân tích bài phát biểu này trên tờ The New York Times, nhà báo David Gibson viết rằng thay vì “một nửa của cuộc đối đầu tay đôi giữa vị Giáo hoàng và tổng thống”, những bình luận của Đức Giáo Hoàng Leo “có thể được xem như nói lên một trật tự hoàn cầu hậu Trump, một trật tự được định hướng bởi các giá trị phổ quát và các chuẩn mực định chế hơn là lợi ích bộ lạc và cá nhân”. Người kết luận, “Đức Leo không tìm kiếm một cuộc đối đầu với ông Trump; Người đang nhìn xa hơn ông ấy”.
Việc “nhìn xa hơn” chính quyền hiện tại có thể bao hàm điều gì đối với vị Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên này? Trước hết, điều đó có nghĩa là nhìn vượt qua chính trị để hướng đến Giáo hội, vốn đã tồn tại lâu hơn cả những đế quốc vĩ đại và trường tồn hơn đế quốc của chúng ta. Đức Leo không chỉ là, hay thậm chí không phải là, người đứng đầu nhà nước; Người là một vị Giáo hoàng, và là một vị Giáo hoàng tương đối trẻ. Người có thể sẽ có tác động tương tự đến Giáo hội Hoa Kỳ, đặc biệt là hàng giám mục, như Thánh Gioan Phaolô II.
Những lựa chọn ban đầu của Đức Leo cho hàng giám mục Hoa Kỳ cho thấy hướng tác động đó. Người đã nhiều lần bổ nhiệm các giám mục lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ chính sách siết chặt nhập cư của ông Trump, bao gồm Giám mục Michael Pham ở San Diego, Tổng Giám mục Ronald Hicks ở New York và Giám mục Manuel de Jesús Rodríguez ở Palm Beach; một số người được Người bổ nhiệm là những người đàn ông nhập cư. Leo đang củng cố một thế hệ giám mục biết chia sẻ mối quan tâm của Người đối với người di cư và ủng hộ họ ở bình diện địa phương.
Tuy nhiên, sự thay đổi quan trọng nhất của Đức Giáo Hoàng đối với Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ không phải là các cuộc bổ nhiệm của Người; đó là khả năng thúc đẩy các giám mục Hoa Kỳ hướng tới sự thống nhất lớn hơn trong tiếng nói chính trị của họ. Trong vài thập niên qua, dường như sự thống nhất như vậy chỉ có thể hình thành xung quanh sự phản đối phá thai của các giám mục; tuy nhiên, hiện nay, các giám mục thường xuyên và mạnh dạn lên tiếng về vấn đề di cư và đã bỏ phiếu gần như nhất trí thông qua một “thông điệp đặc biệt” hiếm hoi, tuyên bố phản đối “việc trục xuất hàng loạt bừa bãi”.
Khi nói đến đất nước của mình, Đức Giáo Hoàng Leo đang chơi một ván cờ dài hạn. Người lên tiếng mạnh mẽ nhưng gián tiếp, để lại những lời chỉ trích trực tiếp hơn cho các giám mục địa phương và hoạt động ngoại giao của Vatican. Người nhận ra rằng Tổng thống Trump không quan tâm đến việc lắng nghe Người (thực tế, hai người chưa bao giờ nói chuyện), vì vậy thay vào đó, Đức Leo kêu gọi lương tâm của những người trong chính quyền có thể quan tâm. Nhưng trên hết, Người nhìn xa hơn Tổng thống Trump: về mặt thời gian, địa lý và chính trị. Đức Leo biết rằng quyền lực đạo đức của Người sẽ được thực thi sau khi ông Trump không còn là tổng thống, rằng thông điệp của Người được lắng nghe bên ngoài Hoa Kỳ và được người dân bình thường trên khắp thế giới đánh giá cao. Có lẽ điều đó mang lại cho vị giáo hoàng người Mỹ này tầm ảnh hưởng thậm chí còn lớn hơn cả vị giáo hoàng từng gây lo sợ ở Hoa Kỳ một thế kỷ trước.
2. Trách nhiệm ba mặt của Đức Leo
Của M. Cathleen Kaveny, Giáo sư Luật và Thần học Darald và Juliet Libby tại Cao đẳng Boston
“Sau một vị giáo hoàng mập, sẽ đến một vị giáo hoàng gầy”—người Ý thường nói như vậy.
Câu nói này không có ý nói tới chỉ số BMI của những người kế vị ngôi vị Giáo hoàng—mà là một phép ẩn dụ cho quan điểm và phong cách chung của các Người. Một số bình luận Công Giáo đã ngầm dựa vào ý nghĩa tiềm ẩn của câu nói này để cho rằng Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ có thái độ khác biệt đáng kể đối với Công đồng Vatican II so với người tiền nhiệm của Người, Đức Giáo Hoàng Phanxicô. Thay vì ưu tiên sự đổi mới (aggiornamento), Người sẽ vun đắp việc về nguồn (ressourcement). Thay vì đón nhận nghi thức Thánh lễ mới (novus ordo), Người sẽ có cái nhìn thiện cảm đối với Thánh lễ Latinh truyền thống. Thay vì khuyến khích các tín hữu Công Giáo trẻ "gây lộn xộn" như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã làm, Người sẽ thúc đẩy luật pháp và trật tự.
Nhưng cách phân tích các phong cách giáo hoàng khác nhau và kế tiếp nhau này là không đủ vì ba lý do. Thứ nhất, sự phân đôi mà nó đề xuất quá đơn giản, thậm chí là đơn giản hóa quá mức. Thứ hai, nó quá đối lập. Nó trình bày một vị giáo hoàng kế nhiệm như thể Người là một ứng cử viên từ một đảng chính trị khác, người tìm cách hủy bỏ công việc của người tiền nhiệm. Thứ ba, và quan trọng nhất, nó không có cơ sở thần học.
Một sơ đồ tốt hơn nhiều có thể được tìm thấy trong sự hiểu biết cổ xưa về munus triplex—công trình ba mặt của Chúa Giêsu với tư cách là tiên tri, tư tế và vua. Được Eusebius thành Caesarea (khoảng 263-330) trình bày lần đầu tiên, munus triplex giúp cấu trúc “Lumen Gentium”, “Hiến chế Tín lý về Giáo hội” của Công đồng Vatican II.
Tất cả người Công Giáo, giáo dân và giáo sĩ, đều tham gia vào công trình ba mặt của Chúa Kitô. Nhưng sơ đồ này cung cấp một cách đặc biệt hữu ích để hiểu công việc của giáo hoàng, người đại diện của Chúa Kitô. Tất cả các giáo hoàng phải trung thành thực hiện cả ba khía cạnh trong công trình của Chúa Kitô. Tuy nhiên, những thời điểm khác nhau trong đời sống của Giáo hội có thể đòi hỏi một vị Giáo hoàng nhấn mạnh một khía cạnh này hơn hai khía cạnh kia, mà không làm giảm giá trị hay thay thế chúng.
Theo quan điểm của tôi, cả Thánh Gioan Phaolô II và Đức Bênêđictô XVI đều nhấn mạnh khía cạnh tiên tri của munus triplex (nhiệm vụ ba chiều). Điều này có vẻ trái ngược với trực giác. Khi nghĩ về các nhà tiên tri, chúng ta thường nghĩ đến những kẻ bị xã hội ruồng bỏ với đôi mắt hoang dại, mái tóc bù xù. Nhưng nếu đọc kỹ “Lumen Gentium” (Ánh sáng muôn dân), chúng ta nên nghĩ đến những người thầy và những người làm chứng. Là những giáo sư cả về tính cách và đào tạo, cả Đức Gioan Phaolô II lẫn Đức Bênêđictô XVI đều giúp Giáo hội suy nghĩ và học hỏi về ý nghĩa của lòng trung thành với Tin Mừng trong thế giới đương thời. Trong khi Đức Gioan Phaolô II tập trung nhiều hơn vào các vấn đề đạo đức, đặc biệt nhấn mạnh phẩm giá của mỗi con người, thì Đức Bênêđictô XVI lại tập trung vào các vấn đề siêu hình và nhận thức luận: Người hỏi chúng ta ý nghĩa của việc giữ vững chân lý của Chúa Kitô trong một thời đại bị chi phối bởi chủ nghĩa tương đối là gì.
Đức Phanxicô đã hiện thân trọn vẹn nhất vai trò tư tế của Chúa Giêsu, vai trò ưu tiên chữa lành, tha thứ và hòa giải. Hai vị tiền nhiệm của Người đã làm sáng tỏ giáo lý sau những biến động của Công đồng Vatican II. Nhưng các Người đã không hoàn toàn giải quyết được những vết thương của thế giới và của Giáo hội, nhiều trong số đó là do chính Giáo hội tự gây ra. Vị Giáo hoàng người Argentina đã gặp gỡ những người bị ruồng bỏ của cả Giáo hội và thế giới, kêu gọi một “cuộc cách mạng của lòng thương xót”. Cũng như Thánh Phanxicô Assisi đã ôm lấy một người mắc bệnh phong, Đức Phanxicô đã gặp một người đàn ông bị biến dạng tương tự do bệnh u sợi thần kinh. Người đã chữa lành bằng cách lắng nghe—trên hết là các nạn nhân bị lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ.
Còn về Đức Leo XIV thì sao? Tôi nghi ngờ rằng Người sẽ ưu tiên vai trò vương giả của Chúa Giêsu. Như “Lumen Gentium” đã làm rõ, lòng trung thành với vương quyền của Chúa Kitô đòi hỏi phải vừa là người chăn chiên vừa là người tôi tớ chịu đau khổ—chứ không phải là một bạo chúa ích kỷ. Vương miện Chúa Giêsu đội được trang trí bằng gai, chứ không phải bằng châu báu. Dường như, rất ít điều có thể đau đớn hơn việc đối phó với những gai nhọn của bộ máy quan liêu Giáo hội, cả ở Rome lẫn trên hoàn cầu. Nhưng Đức Leo phải đảm nhận nhiệm vụ này nếu những đóng góp mang tính tiên tri và tư tế của các vị tiền nhiệm của Người muốn có tác động lâu dài đến các thế hệ Công Giáo tương lai.
Như chính Đức Leo nhận thức rõ, Công đồng Vatican II đang chuyển từ ký ức bản thân sang ký ức định chế trong đời sống của Giáo hội. Chỉ còn bốn trong số hơn 2,000 giám mục tham gia công đồng còn sống. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II tham gia công đồng với tư cách là Giám Mục Phụ Tá; Người rời đi với tư cách là tổng giám mục Krakow. Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI cũng tham dự công đồng; Người giữ chức cố vấn thần học cho tổng giám mục Cologne; Đức Giáo Hoàng Phanxicô không tham dự, nhưng Người đã gia nhập Dòng Tên trước khi công đồng triệu tập. Trái ngược hoàn toàn, khi công đồng khai mạc vào tháng 10 năm 1962, Đức Giáo Hoàng Leo XVI mới chỉ bắt đầu học lớp hai. Không phải giám mục, linh mục hay tu sĩ Dòng Tên, Người chỉ là một cậu bé vừa mới rước lễ lần đầu.
Theo tôi, nhiệm vụ chính của Đức Leo là đưa Công đồng Vatican II vào các định chế của Giáo hội. Công đồng không chỉ đơn thuần là một tập hợp các văn kiện; Nó phác họa một cách tiếp cận ba chiều để gặp gỡ Thiên Chúa và những người khác, bao gồm nhưng không giới hạn ở các thành viên cùng thuộc thân thể Chúa Kitô. Người cần đảm bảo rằng thân thể này phát triển “trí nhớ cơ bắp” đối với những giáo huấn của Công đồng Vatican II. Tôi nghĩ rằng Đức Leo hoàn toàn nhận thức được nhiệm vụ của mình. Ví dụ, Người đang thực hiện các bước để định chế hóa và chuẩn hóa việc thực hành tính đồng nghị, điều này phát triển trực tiếp từ giáo lý về Giáo hội của Công đồng Vatican II.
Với tư cách là một nhà lãnh đạo phục vụ [servant leader], Đức Leo phải giúp thế hệ hậu Công đồng đầu tiên truyền lại di sản của một công đồng mà họ không những không tham dự mà còn không nhớ đến. Lãnh đạo phục vụ hỗ trợ các chức năng tiên tri và tư tế của munus triplex, cho phép sự toàn vẹn về giáo lý, niềm tin xã hội, lòng thương xót và sự tha thứ được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Tháng Giêng này, Đức Leo đã bắt đầu một loạt các buổi giáo lý hàng tuần về chính Công đồng Vatican II. Mặc dù Người nhận ra rằng đã nhiều thập niên trôi qua kể từ khi công đồng kết thúc vào năm 1965, Người vẫn nhấn mạnh rằng nó phải được giữ sống động trong ký ức định chế của chúng ta. Đức Leo viết: “Khi chúng ta tiếp cận các văn kiện của Công đồng Vatican II và để tái khám phá tầm quan trọng mang tính tiên tri và đương thời của chúng, chúng ta hoan nghênh truyền thống phong phú của đời sống Giáo hội và đồng thời, chúng ta tự vấn về hiện tại và làm mới niềm vui của mình trong việc hướng tới thế giới để mang đến cho thế giới Tin Mừng về vương quốc của Thiên Chúa, một vương quốc của tình yêu thương, công lý và hòa bình.”
3. Ảnh hưởng của ‘Luật’ thánh Au-gus-ti-nô
Của Robert P. Hagan, O.S.A., Bề trên Tỉnh dòng Augustinô thứ 41 tại Tỉnh dòng Thánh Thomas Aquinas ở Villanova.
Các ngày kỷ niệm là thời điểm tuyệt vời để suy gẫm và nhớ lại những gì chúng ta đã trải qua và hướng tới những gì phía trước. Vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, Hồng Y Robert Francis Prevost, O.S.A., đã được bầu dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần để phục vụ với tư cách là vị Giáo hoàng thứ 267 cho Giáo hội hoàn vũ của chúng ta. Thật trùng hợp khi điều này diễn ra đối với vị tự xưng là “con trai của Thánh Au-gus-ti-nô” này vào ngày lễ Đức Mẹ của ân sủng. Thánh Au-gus-ti-nô, gữa những điều khác, vốn được biết dưới danh hiệu tiến sĩ của Ân sủng. Đối với các tu sĩ dòng Au-gus-ti-nô ở Hoa Kỳ, những người đầu tiên đến từ Ái Nhĩ Lan vào cuối thế kỷ 18, ngày 8 tháng 5 sẽ có ý nghĩa đặc biệt hơn. Nó cũng là ngày Kỷ niệm nhà thờ Thánh Au-gus-ti-nô ở Philadelphia bị đốt cháy năm 1884, một phần của cuộc bạo loạn của đảng Know Nothing theo chủ nghĩa dân tộc chống lại người nhập cư Công Giáo. Tuy nhiên, từ đống tro tàn đã xuất hiện người kế vị Thánh Phêrô đầu tiên thuộc dòng Au-gus-ti-nô, và vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Hoa Kỳ: Đức Giáo Hoàng Leo XIV.
Các tu sĩ dòng Au-gus-ti-nô trên khắp thế giới cảm thấy một sự kết hợp giữa ngạc nhiên, kính sợ, khiêm nhường và tự hào rằng vị linh mục tài năng này sẽ được kêu gọi nắm vị trí lãnh đạo bằng phục vụ cho Giáo hội và thế giới của chúng ta. Ngay lập tức, nhiều câu hỏi xuất hiện từ khắp nơi trên thế giới về vị tu sĩ dòng Au-gus-ti-nô xuất thân từ vùng Trung Tây Hoa Kỳ này, người đã tốt nghiệp Đại học Villanova, phục vụ nhiều năm với những người nghèo nhất ở Peru, và nắm giữ nhiều vị trí lãnh đạo trong dòng. Nhiều người đã đặt ra những câu hỏi quan trọng như: Người có thích pizza đĩa dày không? Người cổ vũ cho đội Cubs hay đội White Sox? Tuy nhiên, không lâu sau khi khói trắng tan đi, một cuộc tìm hiểu sâu xa hơn bắt đầu: Người sẽ lãnh đạo như thế nào? Những giá trị nào quan trọng đối với Người? Nguồn gốc và nền tảng Au-gus-ti-nô của Người sẽ ảnh hưởng đến Giáo hoàng và Giáo hội hoàn cầu như thế nào?
Không cần phải nhìn thật xa để thấy nền tảng dòng Augustinô của Người đã ảnh hưởng như thế nào đến thông điệp, các buổi tiếp kiến, các cuộc gặp gỡ, các bài giảng và cách tiếp cận của Đức Giáo Hoàng Leo đối với những vấn đề đầy thách thức mà Giáo hội và thế giới đang phải đối diện. Hãy tìm hiểu sâu hơn về cuộc đời của Thánh Augustinô và bạn sẽ khám phá ra một người sống từ năm 354 đến năm 430 Công nguyên, một người từng là kẻ tội lỗi trước khi trở thành thánh nhân. Người được bạn bè và gia đình ủng hộ, đặc biệt là mẹ Người, Monica, người không bao giờ ngừng ủng hộ con trai mình. Augustinô vô cùng thông minh và trong nhiều năm đã bị cuốn vào những cám dỗ của thế gian, những thứ có thể đánh cắp sự tập trung và mục đích sống của chúng ta. Bị dày vò bởi sự bồn chồn và khao khát tìm kiếm bình an, Người đã cầu xin Chúa thương xót và chỉ cho Người con đường đúng đắn. Ngay sau trải nghiệm hoán cải, Augustinô bắt đầu sống trong cộng đồng, nơi các tu sĩ dành thời gian tập trung vào cầu nguyện, phục vụ người khác và phát triển mối quan hệ với Chúa và với nhau.
Người đã thiết lập một cẩm nang thực tiễn cho cuộc sống đơn tu, Luật của Thánh Augustinô. Luật này là luật đơn tu cổ nhất tập trung vào các nhân đức nghèo khó, khiết tịnh và vâng phục. Sự nhấn mạnh vào lợi ích chung cho tất cả mọi người này tập trung vào mệnh lệnh trong Kinh Thánh về việc yêu thương Thiên Chúa và tha nhân, không phải là điều bị ép buộc, mà là sự lựa chọn tự do. Luật của Thánh Augustinô cũng thiết lập mục đích và nền tảng của đời sống cộng đồng: “Trước hết, hãy yêu thương Thiên Chúa và tha nhân, vì đó là những điều răn quan trọng nhất đã được ban cho chúng ta.” Quy luật và linh đạo dòng Augustinô nhấn mạnh những giá trị cốt lõi như cầu nguyện, cộng đồng, tình bạn, chiêm niệm và hành động, phục vụ, tinh thần truyền giáo, tình liên đới với người nghèo, lắng nghe, thông đạt hữu hiệu, tha thứ, hòa giải và kiến tạo hòa bình.
Đối với một người theo dòng Augustinô, Luật Thánh Augustinô là một lối sống, một kim chỉ nam cơ bản cho cuộc sống tốt đẹp và làm chứng cho Tin Mừng. Đức Giáo Hoàng Leo không chỉ hiến dâng cuộc đời mình để sống theo Quy luật này, mà còn dành phần lớn cuộc đời để dạy dỗ các học sinh, giáo dân và vô số người khác làm điều tương tự. Thật phấn khích và truyền cảm hứng khi thấy những dấu vết của hệ thống niềm tin cốt lõi đó tự biểu lộ trong phong cách lãnh đạo của Người, thách thức những người truyền đạt thông tin trong thời đại chúng ta phải nói lên sự thật và kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới hãy là những người kiến tạo hòa bình và quan tâm đến người nghèo và những người bị tước quyền.
Như chúng ta đã chứng kiến, Đức Leo không ngại đối diện với những căng thẳng xung quanh vấn đề nhập cư và, với tư cách là một nhà truyền giáo, nhắc nhở chúng ta rằng tất cả chúng ta đều là “anh chị em cần lòng thương xót”. Người lặp lại lời của Thánh Augustinô, người đã khích lệ giáo đoàn của mình khi đối diện với khó khăn bằng bài giảng: “Thời thế đầy khó khăn—hãy thay đổi con người, và thời thế sẽ thay đổi.” Leo sẽ giúp dẫn dắt chúng ta. Trong kỷ nguyên mới của trí tuệ nhân tạo, dựa vào Chúa Thánh Thần, sự khuyên bảo tốt lành và “người thầy bên trong”, người luôn nhắc nhở chúng ta rằng chỉ vì chúng ta có thể làm điều gì đó không có nghĩa là chúng ta nên làm, và hãy nhớ rằng tất cả chúng ta đều được tạo dựng theo hình ảnh và họa ảnh Thiên Chúa, và luôn luôn phải đối xử với nhau bằng phẩm giá và sự tôn trọng.
Một trong những nhận xét của những người đã biết Đức Leo trong nhiều năm là Người dường như đã đảm nhận vai trò mục tử hoàn cầu một cách suông sẻ, cùng với tất cả những trách nhiệm và gánh nặng đi kèm. Không có trường đào tạo giáo hoàng, không có thời gian thực tập giáo hoàng, vậy mà Người vẫn nói chuyện rõ ràng và điềm tĩnh. Người cầu nguyện, hát, giảng đạo và tiếp đón mọi người với một ân sủng khiêm nhường nhất định mà Thánh Augustinô gọi là “nội tâm”. Ân sủng nội tại này đến từ Thiên Chúa và dường như được ban tặng một cách thần thiêng cho Người vì tất cả chúng ta.
Cha Prevost đã viết luận án học thuật của mình về vai trò của bề trên, một vị trí lãnh đạo cốt lõi trong dòng tu. Chương về quản trị và vâng phục trong Quy Luật có nhiều điều để nói về việc thực thi quyền lãnh đạo và rõ ràng đã định hình phong cách lãnh đạo của Đức Giáo Hoàng Leo. Nội dung như sau:
Về phần bề trên, Người không được tự cho mình là may mắn trong việc thực thi quyền lực mà là trong vai trò phục vụ anh em bằng tình yêu thương. Trong mắt anh em, Người sẽ giữ vị trí hàng đầu trong số anh em bởi phẩm giá chức vụ của mình, nhưng vì kính sợ Chúa, Người sẽ là người thấp kém nhất trong số anh em… Hãy để Người khuyên răn kẻ ngỗ ngược, an ủi người yếu đuối, nâng đỡ người bất lực, và kiên nhẫn với tất cả mọi người (1 Tx 5:14)… Người nên cố gắng được anh em yêu mến hơn là bị sợ hãi, luôn ghi nhớ rằng mình phải chịu trách nhiệm về anh em trước mặt Chúa.
Mong rằng Đức Giáo Hoàng Leo sẽ tiếp tục làm như vậy.
Thưa Đức Giáo Hoàng Leo XIV, xin Chúc mừng lễ kỷ niệm của Người! Xin Chúa ban cho Người ân sủng, sự khôn ngoan, sức mạnh và lòng khiêm nhường để giúp tất cả chúng ta tìm thấy sự bình an cho những tâm hồn bất an của mình. Khi chúng ta bước qua những thời điểm đầy thách thức và bất ổn này, với những giá trị không bao giờ lỗi thời, xin cho vị mục tử nhân lành này dẫn dắt tất cả chúng ta trên con đường đến hòa bình.
4. Đức Giáo Hoàng giữa dân Chúa
Của Anna Rowlands, giảng dạy tư tưởng và thực hành xã hội Công Giáo tại Đại học Durham ở Durham, Anh, và là thành viên của Bộ Phát triển Con người Toàn diện của Vatican.
Trong những ngày giữa thời điểm Đức Giáo Hoàng Phanxicô qua đời và cuộc bầu chọn Đức Giáo Hoàng Leo XIV, chủ đề tính đồng nghị nổi lên như một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất trong quá trình chuyển giao quyền lực giáo hoàng. Vấn đề về sự đón nhận sự đổi mới đồng nghị được Đức Phanxicô hình dung đã trở thành một điểm yếu rõ ràng, có thể nhận thấy khi một vị giáo hoàng mới được lựa chọn. Trong những thông tin rò rỉ đến công chúng đang chờ đợi thông qua các cuộc phỏng vấn truyền thông được dàn dựng cẩn thận và các cuộc họp báo của Vatican, rõ ràng là có thể nhận ra ba quan điểm khá khác biệt. Một số người muốn ngăn chặn tính đồng nghị; những người khác muốn tiến hành thận trọng trong các khía cạnh mục vụ và truyền giáo và có lẽ trên một con đường được điều chỉnh liên quan đến các vấn đề cấu trúc và giáo lý; và những người khác vẫn hy vọng sẽ tiếp tục tiến về phía trước một cách đầy năng lực.
Khi Đức Leo bước ra ban công của Nhà thờ Thánh Phêrô, câu trả lời cho câu hỏi về sự đón nhận của các Hồng Y đối với Thượng Hội đồng dường như là chúng ta sẽ tiếp tục tiến về phía trước. Các Hồng Y cử tri đã chọn một vị giáo hoàng từng một cách âm thầm nhưng đầy tính xây dựng tham gia vào tiến trình đồng nghị, có kinh nghiệm trước đó về tính đồng nghị như một cách làm việc thường xuyên ở Mỹ Latinh và sẵn sàng sử dụng chữ này một cách xây dựng trong bài diễn văn đầu tiên của Người, một lần nữa từ ban công của Nhà thờ Thánh Phêrô.
Những khẩu hiệu lên khuôn viễn ảnh đồng nghị của Người trong bài diễn văn đó là sự hiệp nhất, sự hiệp thông, việc xây dựng cầu nối và hòa bình cho Giáo hội và cho thế giới. Điều này đánh dấu một sự thay đổi rõ rệt so với ngôn ngữ lên khuôn của chính Đức Phanxicô là duy trì các căng thẳng, tìm kiếm những điểm dư tràn (overflow) được hướng dẫn bởi Thánh Linh, và không sợ xung đột và khác biệt. Tôi nhớ mình đã đứng ở Quảng trường Thánh Phêrô giữa những lá cờ và tiếng reo hò, tự hỏi liệu chúng ta có tiếp tục đi trên con đường này nhưng với một viễn kiến sinh động hóa khá khác biệt hay không. Trong những ngày sau khi đắc cử, Đức Leo nói với các Hồng Y tập hợp rằng Người không những dự định tiếp tục tiến trình đồng nghị mà còn muốn trở thành một vị giáo hoàng mang tính đồng nghị hơn. Người sẽ thường xuyên triệu tập các Hồng Y của mình, lắng nghe họ và cùng họ phân định. Mô hình của Người sẽ là sự đồng hành hỗ tương: một vị giáo hoàng giữa các Hồng Y. Họ sẽ chỉ cùng nhau bước đi.
Đây là một ranh giới mà Đức Phan-xi-cô đã không thể vượt qua. Bị bao vây, cần phải nhanh chóng tìm ra người mà Người có thể tin tưởng, Người đã theo đuổi một phương thức hoạt động đôi khi mạnh mẽ trái ngược với thông điệp đồng nghị của chính mình. Đức Leo bắt đầu triều giáo hoàng của Người từ phía bên kia ranh giới đó, và điều này dường như đã mang lại sự nhẹ nhõm rõ rệt cho nhiều người.
Trong năm kể từ khi đắc cử, sự tiến triển vững chắc về viễn kiến đồng nghị rộng lớn hơn khó có thể đo lường được. Đức Leo đã bật đèn xanh cho việc thực hiện đầy đủ “Văn kiện cuối cùng của Thượng Hội đồng” và cho việc lập kế hoạch cho một đại hội toàn giáo hội vào năm 2028. Cuộc họp quan trọng đầu tiên của các Hồng Y đã diễn ra, và phương pháp được sử dụng để hướng dẫn cuộc họp là đồng nghị. Điều này cho phép các Hồng Y lựa chọn chủ đề ưa thích của họ và tạo điều kiện cho một cuộc trao đổi cởi mở và tự do hơn. Một số người phàn nàn, thậm chí công khai với giới truyền thông, nhưng hầu hết dường như hoan nghênh động thái này.
10 nhóm nghiên cứu đồng nghị được thành lập để xem xét các chủ đề phức tạp mà không thể được giải quyết một cách hợp lý bởi một nhóm 400 người trong hai phiên họp kéo dài bốn tuần đã và đang dần công bố các báo cáo của họ. Nhiều câu hỏi về giáo lý và cấu trúc được nêu ra trong diễn trình đồng nghị được đề cập ở đây: cải cách luật giáo hội, sự tham gia của phụ nữ, các vấn đề mục vụ và đạo đức liên quan đến gia đình, tình dục, v.v. Những báo cáo đó, giống như toàn bộ diễn trình đồng nghị, cấu thành lời khuyên cho Đức Giáo Hoàng, chứ không phải là các diễn trình song song. Do đó, điều quan trọng không phải chỉ là nội dung của các báo cáo, mà là quyền sở hữu nội dung đó của Đức Giáo Hoàng Leo một khi chúng được công bố.
Trong các lĩnh vực khác trong đó, văn kiện cuối cùng đã đề xuất các hướng đi mục vụ khá rõ ràng, sự tiến triển thận trọng dường như đang được tiến hành. Bất chấp những phức tạp về mặt pháp lý, Đức Giáo Hoàng Leo vẫn tiếp tục bổ nhiệm phụ nữ vào các vị trí quan trọng trong Giáo triều. Đây là một điểm nóng giữa các Hồng Y bảo thủ hơn trong những ngày trước Mật nghị Hồng Y. Cho đến nay, Người vẫn từ chối đảo ngược các động thái của Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong lĩnh vực này. Thay vào đó, Đức Giáo Hoàng Leo đã thúc đẩy sự nghiệp này, ít nhất là đối với các nữ tu. Do đó, các điều khoản giáo luật cần phải được cập nhật để các vị trí như vậy được thiết lập và bảo vệ tốt hơn; với tư cách là một luật sư giáo luật, hẳn Người phải biết điều này.
Tuy nhiên, về nhiều mặt, phạm vi hoạt động đã chuyển từ Rome sang các Giáo hội địa phương và các nhóm giáo hội ở lục địa. Liệu tính đồng nghị có trở thành trọng tâm tạo ra sự đổi mới và cải cách hay không sẽ được quyết định bởi những gì xảy ra trong các bối cảnh này. Mức độ mà các giám mục, linh mục, phó tế và giáo dân sẽ cùng đồng hành với Đức Giáo Hoàng Leo trong nhiệm vụ thực hiện vẫn còn phải chờ xem. Có thể chúng ta sẽ thấy một Giáo hoàng mang tính đồng nghị hơn như một điểm tương phản hơn là tiếp nối với hàng giám mục và hàng linh mục rộng lớn hơn.
Ở đây, câu hỏi đặt ra là đến mức độ nào Đức Leo có thể vừa là ngọn hải đăng đồng nghị ở trên đồi, vừa là chất men trong thế giới các linh mục và giám mục của Người.
Một thử thách rõ ràng của Giáo hội La Mã vẫn còn đó. Tiến trình đồng nghị sẽ chỉ được thực hiện một phần và, theo một nghĩa khác, sẽ bị cản trở vĩnh viễn nếu Đức Leo không thể đưa cả Giáo triều La Mã cùng tiến lên. Đây có thể là thách thức khó khăn nhất. Có những người trong Giáo triều khao khát một sự chuyển đổi văn hóa như vậy, nhưng vẫn còn những trở ngại rất đáng kể đối với sự thay đổi đó.
Trong các bản tóm tắt hàng ngày do văn phòng báo chí Vatican phát hành và trong các cuộc phỏng vấn truyền thông của các Hồng Y trong những ngày diễn ra các thánh lễ trước Mật nghị Hồng Y năm ngoái, rõ ràng là ba quan điểm khá khác nhau về tính đồng nghị đã nổi lên sau cái chết của Đức Phanxicô. Có lẽ những quan điểm này vẫn chưa biến mất, nhưng bằng cách nào đó Đức Leo dường như đang thận trọng định hướng con đường riêng của Người. Người đã lắng nghe những người chỉ trích, xây dựng một mô hình mục vụ đồng nghị và đã đưa ra một bước tiến vượt xa Đức Phanxicô trong việc tích hợp tính đồng nghị vào hoạt động của chính Đức Giáo Hoàng và mối quan hệ giữa người kế vị Phêrô với các Hồng Y của Người. Điều cũng có thể nhận thấy trong những ghi chép hàng ngày đó là kiểu giáo hoàng mà các Hồng Y cho rằng Giáo hội cần: một mục tử, một người thầy, một người thống nhất, một người yêu chuộng hòa bình.
Năm đầu tiên này là năm quan sát và chờ đợi; hầu hết các quyết định lớn mà Đức Leo phải đối diện vẫn còn ở phía trước, bao gồm cả viễn kiến thần học và thực tiễn về tính đồng nghị mà Người sẽ vun đắp. Tuy nhiên, trong một thời đại bị mê hoặc bởi ý tưởng cho rằng sự lãnh đạo tốt mang hình thức của một ý chí tùy tiện, không bị ràng buộc chi phối cuộc sống của người khác, dấu hiệu đồng nghị sâu sắc nhất của Đức Leo cho đến nay có lẽ là sự lựa chọn của Người trong việc hành xử theo phong cách, giọng điệu và thông điệp với tư cách là một giáo hoàng giữa dân Chúa, giữa các giám mục và Hồng Y đồng nghiệp của Người, và giữa những người đang đấu tranh, đau khổ và khao khát của thời đại này. Kiểu lãnh đạo đồng nghị này là dấu hiệu cho một kiểu cai trị khác: kiểu cai trị của Thiên Chúa.
5. Đức Giáo Hoàng Leo và Giáo hội Châu Phi
Của Agbonkhianmeghe E. Orobator, S.J., trưởng khoa và giáo sư thần học tại Trường Thần học Dòng Tên thuộc Đại học Santa Clara, đồng thời là biên tập viên của cuốn sách "Thần học Công đồng Châu Phi: Cây cao mạnh mẽ như rễ của nó".
Người ta chỉ có thể hình dung được mức độ khó khăn của quá trình học hỏi mà Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã trải qua kể từ khi được bầu. Và với chuyến đi 10 ngày tới bốn quốc gia châu Phi dự kiến vào tháng Tư, việc khám phá mối quan hệ giữa Đức Leo và lục địa Châu Phi chưa đầy một năm sau khi nhậm chức giáo hoàng cũng rất hấp dẫn.
Khi còn là người lãnh đạo hoàn cầu của dòng Augustinô, Cha Robert Prevost đã nhiều lần đến thăm các thành viên trong dòng tu của mình đang phục vụ ở nhiều nơi khác nhau trên lục địa. Tôi nhớ sau khi Người được bầu, tôi đã thấy một Ảnh mờ chụp Người cùng các giáo dân tại một giáo xứ hẻo lánh ở quê hương tôi, thành phố Benin, Nigeria. Đức Giáo Hoàng Leo biết châu Phi. Châu Phi biết Đức Giáo Hoàng Leo.
Mối quan hệ này sẽ phát triển nhờ chuyến đi tháng Tư của Người. Một chuyến tông du kéo dài như vậy là minh chứng hùng hồn cho tầm ảnh hưởng tôn giáo của lục địa này và sẽ mang lại nhiều cơ hội cho Đức Giáo Hoàng kết nối lại với một khu vực có dân số Công Giáo đang tăng nhanh. Xu hướng này chắc chắn sẽ được thể hiện rõ ràng qua sự tham gia đông đảo của người Công Giáo chào đón Đức Giáo Hoàng.
Giới lãnh đạo của 280 triệu người Công Giáo trên lục địa đôi khi có vẻ không đồng nhất với chương trình nghị sự của Đức Giáo Hoàng. Mặc dù bằng chứng cho thấy tính đồng nghị đã nhận được sự đón nhận trái chiều từ các nhà lãnh đạo Công Giáo trên lục địa, nhưng cũng đúng là châu Phi chưa được đại diện đầy đủ ở các cấp lãnh đạo cao nhất của Giáo hội. Việc khai thác tiềm năng lãnh đạo của châu Phi sẽ làm phong phú thêm Giáo Hội Công Giáo hoàn cầu. Với lợi thế từ kiến thức trước đây về châu Phi và cơ hội đến thăm lại, Đức Leo có thể khuyến khích sự cởi mở hơn đối với tính đồng nghị và nhắc nhở thế giới rằng vị trí của châu Phi trong Giáo hội là rất quan trọng. Việc Đức Giáo Hoàng Leo lựa chọn các quốc gia cho chuyến thăm của mình rất đáng chú ý. Vì Người là thành viên của một dòng tu có nguồn gốc từ Thánh Au-gus-ti-nô thành Hippo (354-430), Algeria là một địa điểm thích hợp cho chuyến hành hương của Đức Giáo Hoàng. Quốc gia đa số theo đạo Hồi này cũng là nơi diễn ra các cuộc gặp gỡ giữa Kitô giáo và Hồi giáo. Một chuyến thăm của Giáo hoàng sẽ thu hút sự chú ý đến vấn đề tế nhị về mối quan hệ giữa hai tôn giáo lớn trên thế giới và cuộc xung đột đôi khi làm hoen ố hoặc làm suy yếu sự khoan dung và chung sống tôn giáo ở châu Phi.
Điều đáng lưu ý là một số quốc gia trong lịch trình của Đức Giáo Hoàng Leo đang nằm dưới các chế độ có uy tín dân chủ đáng ngờ và lịch sử kinh tế yếu kém. Tại Algeria, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền báo cáo về tình trạng đàn áp liên tục những người bất đồng chính kiến, hạn chế đối thoại dân sự và hạn chế tự do ngôn luận, báo chí, hội họp, lập hội và đi lại.
Tương tự như vậy ở Angola: Sau 50 năm độc lập và trước thềm cuộc bầu cử năm 2027, tình hình chính trị của Angola đã xấu đi, với các vụ bạo lực bùng phát có thể làm lung lay nền dân chủ mong manh được chắp vá sau nhiều thập niên bạo lực và xung đột. Tại Guinea Xích đạo, nghèo đói hoành hành khi quốc gia này phải vật lộn với nạn tham nhũng tràn lan và các lệnh trừng phạt khắc nghiệt do dòng tiền bất hợp pháp liên quan đến buôn lậu ma túy gây ra. Còn Cameroon thì bị kìm kẹp bởi một chế độ đã nắm quyền quá lâu, đàn áp phe đối lập và khiến nền kinh tế tan nát.
Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI đã ca ngợi châu Phi là “lá phổi tinh thần rộng lớn cho nhân loại đang dường như khủng hoảng về đức tin và hy vọng”. Chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo sẽ nhắc lại thông điệp này về châu Phi như một nơi kiên cường và đầy hy vọng trước nhiều nghịch cảnh.
Một thực tế nghiệt ngã khác mà Đức Giáo Hoàng Leo chắc hẳn đang trăn trở là làn sóng bạo lực nhắm vào người Kitô hữu và các tổ chức của họ ở một số vùng của châu Phi. Tại Nigeria và khu vực Sahel lân cận, các băng nhóm chiến binh và những kẻ cực đoan tôn giáo đã tấn công các nơi thờ phượng, trường học và làng mạc, đồng thời bắt cóc trẻ em. Đức Giáo Hoàng Leo nhận thức được tình hình này và luôn nhất quán trong việc lên án xu hướng này. Những tuyên bố của Người tràn ngập lời cầu nguyện cho sự giải thoát của những người Kitô hữu bị bắt cóc và các mục tử của họ, cũng như chấm dứt nạn bạo lực và xung đột do tôn giáo gây ra. Có thể trong tương lai, Người sẽ đưa ra lời lên án mạnh mẽ hơn đối với hiện tượng này, đồng thời khuyến khích sự quyết tâm và hy vọng lớn lao hơn từ phía các cộng đồng Kitô giáo dễ bị tổn thương.
Giống như những người tiền nhiệm của mình, Đức Giáo Hoàng Leo sở hữu một sức mạnh đạo đức thầm lặng cho phép Người chỉ ra những tệ nạn xã hội, bênh vực người nghèo và những người dễ bị tổn thương, và thúc giục các nhà lãnh đạo chính trị ưu tiên hòa bình, công lý và sự phát triển toàn diện của con người. Chuyến thăm đầu tiên của Đức Giáo Hoàng này mang đến cho Người cơ hội lắng nghe các Kitô hữu châu Phi, tìm hiểu về thực tế cuộc sống hàng ngày của họ, và khích lệ những người châu Phi đã mất niềm tin vào các định chế chính trị và trông cậy vào Giáo hội để tìm kiếm sự an ủi, tình liên đới và định hướng.
Thông điệp về sự hòa giải, công lý và hòa bình trong một thế giới đầy biến động, cùng với sự nhấn mạnh của Người về tầm quan trọng của ngoại giao và phẩm giá con người, đặc biệt là người nghèo và những người bị gạt ra ngoài lề xã hội, sẽ được đón nhận nồng nhiệt trong các chuyến hành trình của Người ở châu Phi.
Giới thiệu của Ban Biên Tập
Sau khi Đức Giáo Hoàng Leo XIV được bầu vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, nhiều nhà tiên tri và đồng nghiệp đã dự đoán một khởi đầu yên tĩnh cho triều đại giáo hoàng của Người. Một số người nói: Vị trước đây là Robert Prevost “dành thời gian và lắng nghe trước khi nói hoặc thực hiện hành động cụ thể”. Các sự kiện thế giới và mong muốn của rất nhiều người—cả Công Giáo lẫn không Công Giáo—muốn có những bình luận hoặc cân nhắc của vị giáo hoàng có lẽ vốn loại bỏ vĩnh viễn khả năng một năm đầu tiên yên tĩnh đối với bất cứ vị giáo hoàng nào. Nhưng khi chúng ta tiến gần đến lúc kỷ niệm một năm ngày Người được bầu, chúng ta có thể thấy những nét phác thảo về một triều đại giáo hoàng kết hợp giữa sự cân nhắc kỹ lưỡng và thận trọng với một tiếng nói rõ ràng và mang tính tiên tri về nhiều vấn đề đương thời, cả trong và ngoài Giáo hội.
Tạp chí America đã yêu cầu năm học giả đưa ra ý kiến về năm đầu tiên của Đức Leo trên ngôi vị Giáo hoàng – và về những gì chúng ta có thể mong đợi trong tương lai. Người đầu tiên là Colleen Dulle, phóng viên Vatican của America, về mối quan hệ của Đức Leo với (và tác động của Người đối với) Giáo hội tại Hoa Kỳ cho đến nay. Tiếp theo, M. Cathleen Kaveny của Cao đẳng Boston đưa ra những suy nghĩ của bà về tầm nhìn của Đức Leo đối với triều giáo hoàng của Người (và cách tầm nhìn đó có thể khác biệt so với các giáo hoàng gần đây khác), cũng như nhiệm vụ của Người là tiếp tục củng cố những giáo huấn của Công đồng Vatican II trong các định chế của Giáo hội.
Robert P. Hagan, O.S.A., viết về những cách thức mà năm đầu tiên của Đức Leo đã cho thấy nguồn gốc Augustinô của Người cũng như ảnh hưởng sâu sắc của linh đạo Augustinô. Anna Rowlands của Đại học Durham sau đó xem xét sự ủng hộ công khai của Đức Leo đối với tính hiệp thông và các quy trình mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thiết lập để nuôi dưỡng nó trong Giáo hội. Cuối cùng, Agbonkhianmeghe E. Orobator, S.J., suy gẫm về ý nghĩa của triều đại Đức Leo đối với châu Phi, đặc biệt là trong bối cảnh chuyến thăm bốn quốc gia trên lục địa phát triển nhanh nhất của Kitô giáo vào tháng Tư.
—Ban biên tập
1. Giáo hội Hoa Kỳ và Giáo hoàng Hoa Kỳ
Của Colleen Dulle, phóng viên Vatican tại Mỹ.
Một năm trước, các Hồng Y cử tri tại mật nghị bầu Giáo hoàng đã bác bỏ mạnh mẽ niềm tin thường được lặp đi lặp lại rằng sẽ không bao giờ có một Giáo hoàng đến từ Hoa Kỳ. Quan điểm thông thường là một Giáo hoàng đến từ một siêu cường hoàn cầu có thể mang lại cho quốc gia đó ảnh hưởng quá lớn trong Giáo hội—một hình ảnh phản chiếu của nỗi sợ hãi lịch sử của người Mỹ rằng một tổng thống Công Giáo sẽ nhận lệnh từ Vatican. Năm 1894, tạp chí Puck đã đăng một bức tranh biếm họa chính trị nổi tiếng mô tả vị sứ giả Giáo hoàng đầu tiên đến Hoa Kỳ đang phủ một bóng đen đe dọa khắp đất nước với dòng chú thích “Giáo hoàng Hoa Kỳ”. Sự nghi ngờ lan truyền theo cả hai chiều: Năm năm sau, bên kia Đại Tây Dương, Đức Giáo Hoàng Leo XIII lên án một số dị giáo mà Người gộp chung dưới nhãn hiệu “chủ nghĩa Mỹ”.
Thế nhưng giờ đây chúng ta lại có một vị Giáo hoàng người Mỹ—và Hoa Kỳ đã từng có hai vị tổng thống Công Giáo. Quốc tịch của Robert Prevost, như các đại cử tri Hoa Kỳ khẳng định trong một cuộc họp báo sau Mật nghị Hồng Y, không phải là điều mà các Hồng Y cử tri cân nhắc. Các đại cử tri khác cho rằng một vị Giáo hoàng người Mỹ có thể đóng vai trò là đối trọng cần thiết với Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trên trường quốc tế và thậm chí có thể mang lại những khoản quyên góp từ Hoa Kỳ vốn đã cạn kiệt dưới thời Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, với hy vọng giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính của Vatican. Một số nhà giải thích suy đoán rằng các Hồng Y cởi mở với một vị Giáo hoàng người Mỹ bởi vì, như Hồng Y Francis George đã dự đoán, Hoa Kỳ đã bước vào giai đoạn suy thoái chính trị.
Dù sao đi nữa, do mang hai quốc tịch (Hoa Kỳ và Peru) và nhiều năm làm nhà truyền giáo và du lịch khắp thế giới, Hồng Y Prevost được nhiều người coi là “người Mỹ ít nhất trong số những người Mỹ”, khiến viễn cảnh một vị giáo hoàng người Mỹ dễ được chấp nhận hơn đối với những người có thể cảm thấy không thoải mái với viễn cảnh một người Mỹ ngồi trên ngôi vị Thánh Phêrô.
Nhưng những người hy vọng một vị giáo hoàng người Mỹ có thể sử dụng quyền lực của mình để đối đầu với ông Trump cho đến nay phần lớn đều thất vọng. Mặc dù vị giáo hoàng đã đăng lại các bài báo chỉ trích chính quyền Trump trước khi được bầu và được cho là đã giúp Đức Giáo Hoàng Phanxicô soạn thảo một bức thư gửi các giám mục Hoa Kỳ để phản bác cách giải thích của JD Vance về Thánh Augustinô về “thứ tự các tình yêu”, Đức Leo XIV đã thận trọng và gián tiếp trong những lời chỉ trích đối với đất nước của mình. Những người trong nội bộ Vatican cho biết Người đã cố tình nhường diễn đàn cho các giám mục địa phương; Người cũng dựa vào Hồng Y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Vatican và người về nhì trong cuộc bầu cử Giáo hoàng, trong khi Đức Giáo Hoàng Leo đã trải qua, như Người nói với Crux, một “quá trình học hỏi khổng lồ” để trở thành một nhà lãnh đạo thế giới chỉ sau một đêm. Hồng Y Parolin gần đây đã trực tiếp kêu gọi ông Trump chấm dứt chiến tranh ở Iran, đi ngược lại truyền thống của Vatican là không nêu đích danh kẻ gây hấn.
Những bình luận mạnh mẽ hơn từ Đức Giáo Hoàng có thể sắp diễn ra. Như Christopher Lamb, một nhà báo đã ghi lại sự phản kháng của Mỹ đối với Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô trong cuốn sách The Outsider của ông, đã viết, “Leo là một con sư tử biết khi nào nên gầm.”
Tuy nhiên, những bình luận ít trực tiếp hơn của Đức Leo lại khá thường xuyên và đáng chú ý. Trong nửa đầu nhiệm kỳ giáo hoàng của mình cho đến nay, Người thường xuyên có những cuộc trò chuyện ngẫu hứng với các nhà báo bên ngoài ngôi nhà nghỉ dưỡng của mình ở Castel Gandolfo, nơi Người dành phần lớn các ngày thứ Ba. Tại đó, Người nói vào tháng Mười, “Một người nói rằng, ‘Tôi phản đối phá thai nhưng tôi đồng ý với việc đối xử vô nhân đạo với người nhập cư ở Hoa Kỳ,’ tôi không biết liệu đó có phải là ủng hộ sự sống hay không.”
Đức Leo đã ngừng nói chuyện với các phóng viên vào cuối Năm Thánh; tuy nhiên, sau khi Hoa Kỳ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran, Đức Giáo Hoàng đã tiếp cận một phóng viên người Mỹ tại Castel Gandolfo, dường như mong đợi được hỏi về chiến tranh. Người cũng kêu gọi “ít thù hận hơn và nhiều hòa bình hơn, và nỗ lực cho một cuộc đối thoại chân thành,” lặp lại những lời kêu gọi hòa bình thường xuyên của mình.
Sau chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm bắt giữ tổng thống Venezuela, Nicolás Maduro, vào tháng Giêng, Đức Giáo Hoàng đã phát biểu trước các đại diện của 184 quốc gia có quan hệ ngoại giao với Tòa Thánh, bày tỏ sự tiếc nuối rằng “nguyên tắc được thiết lập sau Thế chiến thứ hai, cấm các quốc gia sử dụng vũ lực để xâm phạm biên giới của các quốc gia khác, đã bị phá vỡ hoàn toàn”. Thay vào đó, Người nói, “Một nền ngoại giao thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm sự đồng thuận giữa tất cả các bên đang bị thay thế bởi một nền ngoại giao dựa trên vũ lực”.
Phân tích bài phát biểu này trên tờ The New York Times, nhà báo David Gibson viết rằng thay vì “một nửa của cuộc đối đầu tay đôi giữa vị Giáo hoàng và tổng thống”, những bình luận của Đức Giáo Hoàng Leo “có thể được xem như nói lên một trật tự hoàn cầu hậu Trump, một trật tự được định hướng bởi các giá trị phổ quát và các chuẩn mực định chế hơn là lợi ích bộ lạc và cá nhân”. Người kết luận, “Đức Leo không tìm kiếm một cuộc đối đầu với ông Trump; Người đang nhìn xa hơn ông ấy”.
Việc “nhìn xa hơn” chính quyền hiện tại có thể bao hàm điều gì đối với vị Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên này? Trước hết, điều đó có nghĩa là nhìn vượt qua chính trị để hướng đến Giáo hội, vốn đã tồn tại lâu hơn cả những đế quốc vĩ đại và trường tồn hơn đế quốc của chúng ta. Đức Leo không chỉ là, hay thậm chí không phải là, người đứng đầu nhà nước; Người là một vị Giáo hoàng, và là một vị Giáo hoàng tương đối trẻ. Người có thể sẽ có tác động tương tự đến Giáo hội Hoa Kỳ, đặc biệt là hàng giám mục, như Thánh Gioan Phaolô II.
Những lựa chọn ban đầu của Đức Leo cho hàng giám mục Hoa Kỳ cho thấy hướng tác động đó. Người đã nhiều lần bổ nhiệm các giám mục lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ chính sách siết chặt nhập cư của ông Trump, bao gồm Giám mục Michael Pham ở San Diego, Tổng Giám mục Ronald Hicks ở New York và Giám mục Manuel de Jesús Rodríguez ở Palm Beach; một số người được Người bổ nhiệm là những người đàn ông nhập cư. Leo đang củng cố một thế hệ giám mục biết chia sẻ mối quan tâm của Người đối với người di cư và ủng hộ họ ở bình diện địa phương.
Tuy nhiên, sự thay đổi quan trọng nhất của Đức Giáo Hoàng đối với Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ không phải là các cuộc bổ nhiệm của Người; đó là khả năng thúc đẩy các giám mục Hoa Kỳ hướng tới sự thống nhất lớn hơn trong tiếng nói chính trị của họ. Trong vài thập niên qua, dường như sự thống nhất như vậy chỉ có thể hình thành xung quanh sự phản đối phá thai của các giám mục; tuy nhiên, hiện nay, các giám mục thường xuyên và mạnh dạn lên tiếng về vấn đề di cư và đã bỏ phiếu gần như nhất trí thông qua một “thông điệp đặc biệt” hiếm hoi, tuyên bố phản đối “việc trục xuất hàng loạt bừa bãi”.
Khi nói đến đất nước của mình, Đức Giáo Hoàng Leo đang chơi một ván cờ dài hạn. Người lên tiếng mạnh mẽ nhưng gián tiếp, để lại những lời chỉ trích trực tiếp hơn cho các giám mục địa phương và hoạt động ngoại giao của Vatican. Người nhận ra rằng Tổng thống Trump không quan tâm đến việc lắng nghe Người (thực tế, hai người chưa bao giờ nói chuyện), vì vậy thay vào đó, Đức Leo kêu gọi lương tâm của những người trong chính quyền có thể quan tâm. Nhưng trên hết, Người nhìn xa hơn Tổng thống Trump: về mặt thời gian, địa lý và chính trị. Đức Leo biết rằng quyền lực đạo đức của Người sẽ được thực thi sau khi ông Trump không còn là tổng thống, rằng thông điệp của Người được lắng nghe bên ngoài Hoa Kỳ và được người dân bình thường trên khắp thế giới đánh giá cao. Có lẽ điều đó mang lại cho vị giáo hoàng người Mỹ này tầm ảnh hưởng thậm chí còn lớn hơn cả vị giáo hoàng từng gây lo sợ ở Hoa Kỳ một thế kỷ trước.
2. Trách nhiệm ba mặt của Đức Leo
Của M. Cathleen Kaveny, Giáo sư Luật và Thần học Darald và Juliet Libby tại Cao đẳng Boston
“Sau một vị giáo hoàng mập, sẽ đến một vị giáo hoàng gầy”—người Ý thường nói như vậy.
Câu nói này không có ý nói tới chỉ số BMI của những người kế vị ngôi vị Giáo hoàng—mà là một phép ẩn dụ cho quan điểm và phong cách chung của các Người. Một số bình luận Công Giáo đã ngầm dựa vào ý nghĩa tiềm ẩn của câu nói này để cho rằng Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ có thái độ khác biệt đáng kể đối với Công đồng Vatican II so với người tiền nhiệm của Người, Đức Giáo Hoàng Phanxicô. Thay vì ưu tiên sự đổi mới (aggiornamento), Người sẽ vun đắp việc về nguồn (ressourcement). Thay vì đón nhận nghi thức Thánh lễ mới (novus ordo), Người sẽ có cái nhìn thiện cảm đối với Thánh lễ Latinh truyền thống. Thay vì khuyến khích các tín hữu Công Giáo trẻ "gây lộn xộn" như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã làm, Người sẽ thúc đẩy luật pháp và trật tự.
Nhưng cách phân tích các phong cách giáo hoàng khác nhau và kế tiếp nhau này là không đủ vì ba lý do. Thứ nhất, sự phân đôi mà nó đề xuất quá đơn giản, thậm chí là đơn giản hóa quá mức. Thứ hai, nó quá đối lập. Nó trình bày một vị giáo hoàng kế nhiệm như thể Người là một ứng cử viên từ một đảng chính trị khác, người tìm cách hủy bỏ công việc của người tiền nhiệm. Thứ ba, và quan trọng nhất, nó không có cơ sở thần học.
Một sơ đồ tốt hơn nhiều có thể được tìm thấy trong sự hiểu biết cổ xưa về munus triplex—công trình ba mặt của Chúa Giêsu với tư cách là tiên tri, tư tế và vua. Được Eusebius thành Caesarea (khoảng 263-330) trình bày lần đầu tiên, munus triplex giúp cấu trúc “Lumen Gentium”, “Hiến chế Tín lý về Giáo hội” của Công đồng Vatican II.
Tất cả người Công Giáo, giáo dân và giáo sĩ, đều tham gia vào công trình ba mặt của Chúa Kitô. Nhưng sơ đồ này cung cấp một cách đặc biệt hữu ích để hiểu công việc của giáo hoàng, người đại diện của Chúa Kitô. Tất cả các giáo hoàng phải trung thành thực hiện cả ba khía cạnh trong công trình của Chúa Kitô. Tuy nhiên, những thời điểm khác nhau trong đời sống của Giáo hội có thể đòi hỏi một vị Giáo hoàng nhấn mạnh một khía cạnh này hơn hai khía cạnh kia, mà không làm giảm giá trị hay thay thế chúng.
Theo quan điểm của tôi, cả Thánh Gioan Phaolô II và Đức Bênêđictô XVI đều nhấn mạnh khía cạnh tiên tri của munus triplex (nhiệm vụ ba chiều). Điều này có vẻ trái ngược với trực giác. Khi nghĩ về các nhà tiên tri, chúng ta thường nghĩ đến những kẻ bị xã hội ruồng bỏ với đôi mắt hoang dại, mái tóc bù xù. Nhưng nếu đọc kỹ “Lumen Gentium” (Ánh sáng muôn dân), chúng ta nên nghĩ đến những người thầy và những người làm chứng. Là những giáo sư cả về tính cách và đào tạo, cả Đức Gioan Phaolô II lẫn Đức Bênêđictô XVI đều giúp Giáo hội suy nghĩ và học hỏi về ý nghĩa của lòng trung thành với Tin Mừng trong thế giới đương thời. Trong khi Đức Gioan Phaolô II tập trung nhiều hơn vào các vấn đề đạo đức, đặc biệt nhấn mạnh phẩm giá của mỗi con người, thì Đức Bênêđictô XVI lại tập trung vào các vấn đề siêu hình và nhận thức luận: Người hỏi chúng ta ý nghĩa của việc giữ vững chân lý của Chúa Kitô trong một thời đại bị chi phối bởi chủ nghĩa tương đối là gì.
Đức Phanxicô đã hiện thân trọn vẹn nhất vai trò tư tế của Chúa Giêsu, vai trò ưu tiên chữa lành, tha thứ và hòa giải. Hai vị tiền nhiệm của Người đã làm sáng tỏ giáo lý sau những biến động của Công đồng Vatican II. Nhưng các Người đã không hoàn toàn giải quyết được những vết thương của thế giới và của Giáo hội, nhiều trong số đó là do chính Giáo hội tự gây ra. Vị Giáo hoàng người Argentina đã gặp gỡ những người bị ruồng bỏ của cả Giáo hội và thế giới, kêu gọi một “cuộc cách mạng của lòng thương xót”. Cũng như Thánh Phanxicô Assisi đã ôm lấy một người mắc bệnh phong, Đức Phanxicô đã gặp một người đàn ông bị biến dạng tương tự do bệnh u sợi thần kinh. Người đã chữa lành bằng cách lắng nghe—trên hết là các nạn nhân bị lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ.
Còn về Đức Leo XIV thì sao? Tôi nghi ngờ rằng Người sẽ ưu tiên vai trò vương giả của Chúa Giêsu. Như “Lumen Gentium” đã làm rõ, lòng trung thành với vương quyền của Chúa Kitô đòi hỏi phải vừa là người chăn chiên vừa là người tôi tớ chịu đau khổ—chứ không phải là một bạo chúa ích kỷ. Vương miện Chúa Giêsu đội được trang trí bằng gai, chứ không phải bằng châu báu. Dường như, rất ít điều có thể đau đớn hơn việc đối phó với những gai nhọn của bộ máy quan liêu Giáo hội, cả ở Rome lẫn trên hoàn cầu. Nhưng Đức Leo phải đảm nhận nhiệm vụ này nếu những đóng góp mang tính tiên tri và tư tế của các vị tiền nhiệm của Người muốn có tác động lâu dài đến các thế hệ Công Giáo tương lai.
Như chính Đức Leo nhận thức rõ, Công đồng Vatican II đang chuyển từ ký ức bản thân sang ký ức định chế trong đời sống của Giáo hội. Chỉ còn bốn trong số hơn 2,000 giám mục tham gia công đồng còn sống. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II tham gia công đồng với tư cách là Giám Mục Phụ Tá; Người rời đi với tư cách là tổng giám mục Krakow. Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI cũng tham dự công đồng; Người giữ chức cố vấn thần học cho tổng giám mục Cologne; Đức Giáo Hoàng Phanxicô không tham dự, nhưng Người đã gia nhập Dòng Tên trước khi công đồng triệu tập. Trái ngược hoàn toàn, khi công đồng khai mạc vào tháng 10 năm 1962, Đức Giáo Hoàng Leo XVI mới chỉ bắt đầu học lớp hai. Không phải giám mục, linh mục hay tu sĩ Dòng Tên, Người chỉ là một cậu bé vừa mới rước lễ lần đầu.
Theo tôi, nhiệm vụ chính của Đức Leo là đưa Công đồng Vatican II vào các định chế của Giáo hội. Công đồng không chỉ đơn thuần là một tập hợp các văn kiện; Nó phác họa một cách tiếp cận ba chiều để gặp gỡ Thiên Chúa và những người khác, bao gồm nhưng không giới hạn ở các thành viên cùng thuộc thân thể Chúa Kitô. Người cần đảm bảo rằng thân thể này phát triển “trí nhớ cơ bắp” đối với những giáo huấn của Công đồng Vatican II. Tôi nghĩ rằng Đức Leo hoàn toàn nhận thức được nhiệm vụ của mình. Ví dụ, Người đang thực hiện các bước để định chế hóa và chuẩn hóa việc thực hành tính đồng nghị, điều này phát triển trực tiếp từ giáo lý về Giáo hội của Công đồng Vatican II.
Với tư cách là một nhà lãnh đạo phục vụ [servant leader], Đức Leo phải giúp thế hệ hậu Công đồng đầu tiên truyền lại di sản của một công đồng mà họ không những không tham dự mà còn không nhớ đến. Lãnh đạo phục vụ hỗ trợ các chức năng tiên tri và tư tế của munus triplex, cho phép sự toàn vẹn về giáo lý, niềm tin xã hội, lòng thương xót và sự tha thứ được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Tháng Giêng này, Đức Leo đã bắt đầu một loạt các buổi giáo lý hàng tuần về chính Công đồng Vatican II. Mặc dù Người nhận ra rằng đã nhiều thập niên trôi qua kể từ khi công đồng kết thúc vào năm 1965, Người vẫn nhấn mạnh rằng nó phải được giữ sống động trong ký ức định chế của chúng ta. Đức Leo viết: “Khi chúng ta tiếp cận các văn kiện của Công đồng Vatican II và để tái khám phá tầm quan trọng mang tính tiên tri và đương thời của chúng, chúng ta hoan nghênh truyền thống phong phú của đời sống Giáo hội và đồng thời, chúng ta tự vấn về hiện tại và làm mới niềm vui của mình trong việc hướng tới thế giới để mang đến cho thế giới Tin Mừng về vương quốc của Thiên Chúa, một vương quốc của tình yêu thương, công lý và hòa bình.”
3. Ảnh hưởng của ‘Luật’ thánh Au-gus-ti-nô
Của Robert P. Hagan, O.S.A., Bề trên Tỉnh dòng Augustinô thứ 41 tại Tỉnh dòng Thánh Thomas Aquinas ở Villanova.
Các ngày kỷ niệm là thời điểm tuyệt vời để suy gẫm và nhớ lại những gì chúng ta đã trải qua và hướng tới những gì phía trước. Vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, Hồng Y Robert Francis Prevost, O.S.A., đã được bầu dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần để phục vụ với tư cách là vị Giáo hoàng thứ 267 cho Giáo hội hoàn vũ của chúng ta. Thật trùng hợp khi điều này diễn ra đối với vị tự xưng là “con trai của Thánh Au-gus-ti-nô” này vào ngày lễ Đức Mẹ của ân sủng. Thánh Au-gus-ti-nô, gữa những điều khác, vốn được biết dưới danh hiệu tiến sĩ của Ân sủng. Đối với các tu sĩ dòng Au-gus-ti-nô ở Hoa Kỳ, những người đầu tiên đến từ Ái Nhĩ Lan vào cuối thế kỷ 18, ngày 8 tháng 5 sẽ có ý nghĩa đặc biệt hơn. Nó cũng là ngày Kỷ niệm nhà thờ Thánh Au-gus-ti-nô ở Philadelphia bị đốt cháy năm 1884, một phần của cuộc bạo loạn của đảng Know Nothing theo chủ nghĩa dân tộc chống lại người nhập cư Công Giáo. Tuy nhiên, từ đống tro tàn đã xuất hiện người kế vị Thánh Phêrô đầu tiên thuộc dòng Au-gus-ti-nô, và vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Hoa Kỳ: Đức Giáo Hoàng Leo XIV.
Các tu sĩ dòng Au-gus-ti-nô trên khắp thế giới cảm thấy một sự kết hợp giữa ngạc nhiên, kính sợ, khiêm nhường và tự hào rằng vị linh mục tài năng này sẽ được kêu gọi nắm vị trí lãnh đạo bằng phục vụ cho Giáo hội và thế giới của chúng ta. Ngay lập tức, nhiều câu hỏi xuất hiện từ khắp nơi trên thế giới về vị tu sĩ dòng Au-gus-ti-nô xuất thân từ vùng Trung Tây Hoa Kỳ này, người đã tốt nghiệp Đại học Villanova, phục vụ nhiều năm với những người nghèo nhất ở Peru, và nắm giữ nhiều vị trí lãnh đạo trong dòng. Nhiều người đã đặt ra những câu hỏi quan trọng như: Người có thích pizza đĩa dày không? Người cổ vũ cho đội Cubs hay đội White Sox? Tuy nhiên, không lâu sau khi khói trắng tan đi, một cuộc tìm hiểu sâu xa hơn bắt đầu: Người sẽ lãnh đạo như thế nào? Những giá trị nào quan trọng đối với Người? Nguồn gốc và nền tảng Au-gus-ti-nô của Người sẽ ảnh hưởng đến Giáo hoàng và Giáo hội hoàn cầu như thế nào?
Không cần phải nhìn thật xa để thấy nền tảng dòng Augustinô của Người đã ảnh hưởng như thế nào đến thông điệp, các buổi tiếp kiến, các cuộc gặp gỡ, các bài giảng và cách tiếp cận của Đức Giáo Hoàng Leo đối với những vấn đề đầy thách thức mà Giáo hội và thế giới đang phải đối diện. Hãy tìm hiểu sâu hơn về cuộc đời của Thánh Augustinô và bạn sẽ khám phá ra một người sống từ năm 354 đến năm 430 Công nguyên, một người từng là kẻ tội lỗi trước khi trở thành thánh nhân. Người được bạn bè và gia đình ủng hộ, đặc biệt là mẹ Người, Monica, người không bao giờ ngừng ủng hộ con trai mình. Augustinô vô cùng thông minh và trong nhiều năm đã bị cuốn vào những cám dỗ của thế gian, những thứ có thể đánh cắp sự tập trung và mục đích sống của chúng ta. Bị dày vò bởi sự bồn chồn và khao khát tìm kiếm bình an, Người đã cầu xin Chúa thương xót và chỉ cho Người con đường đúng đắn. Ngay sau trải nghiệm hoán cải, Augustinô bắt đầu sống trong cộng đồng, nơi các tu sĩ dành thời gian tập trung vào cầu nguyện, phục vụ người khác và phát triển mối quan hệ với Chúa và với nhau.
Người đã thiết lập một cẩm nang thực tiễn cho cuộc sống đơn tu, Luật của Thánh Augustinô. Luật này là luật đơn tu cổ nhất tập trung vào các nhân đức nghèo khó, khiết tịnh và vâng phục. Sự nhấn mạnh vào lợi ích chung cho tất cả mọi người này tập trung vào mệnh lệnh trong Kinh Thánh về việc yêu thương Thiên Chúa và tha nhân, không phải là điều bị ép buộc, mà là sự lựa chọn tự do. Luật của Thánh Augustinô cũng thiết lập mục đích và nền tảng của đời sống cộng đồng: “Trước hết, hãy yêu thương Thiên Chúa và tha nhân, vì đó là những điều răn quan trọng nhất đã được ban cho chúng ta.” Quy luật và linh đạo dòng Augustinô nhấn mạnh những giá trị cốt lõi như cầu nguyện, cộng đồng, tình bạn, chiêm niệm và hành động, phục vụ, tinh thần truyền giáo, tình liên đới với người nghèo, lắng nghe, thông đạt hữu hiệu, tha thứ, hòa giải và kiến tạo hòa bình.
Đối với một người theo dòng Augustinô, Luật Thánh Augustinô là một lối sống, một kim chỉ nam cơ bản cho cuộc sống tốt đẹp và làm chứng cho Tin Mừng. Đức Giáo Hoàng Leo không chỉ hiến dâng cuộc đời mình để sống theo Quy luật này, mà còn dành phần lớn cuộc đời để dạy dỗ các học sinh, giáo dân và vô số người khác làm điều tương tự. Thật phấn khích và truyền cảm hứng khi thấy những dấu vết của hệ thống niềm tin cốt lõi đó tự biểu lộ trong phong cách lãnh đạo của Người, thách thức những người truyền đạt thông tin trong thời đại chúng ta phải nói lên sự thật và kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới hãy là những người kiến tạo hòa bình và quan tâm đến người nghèo và những người bị tước quyền.
Như chúng ta đã chứng kiến, Đức Leo không ngại đối diện với những căng thẳng xung quanh vấn đề nhập cư và, với tư cách là một nhà truyền giáo, nhắc nhở chúng ta rằng tất cả chúng ta đều là “anh chị em cần lòng thương xót”. Người lặp lại lời của Thánh Augustinô, người đã khích lệ giáo đoàn của mình khi đối diện với khó khăn bằng bài giảng: “Thời thế đầy khó khăn—hãy thay đổi con người, và thời thế sẽ thay đổi.” Leo sẽ giúp dẫn dắt chúng ta. Trong kỷ nguyên mới của trí tuệ nhân tạo, dựa vào Chúa Thánh Thần, sự khuyên bảo tốt lành và “người thầy bên trong”, người luôn nhắc nhở chúng ta rằng chỉ vì chúng ta có thể làm điều gì đó không có nghĩa là chúng ta nên làm, và hãy nhớ rằng tất cả chúng ta đều được tạo dựng theo hình ảnh và họa ảnh Thiên Chúa, và luôn luôn phải đối xử với nhau bằng phẩm giá và sự tôn trọng.
Một trong những nhận xét của những người đã biết Đức Leo trong nhiều năm là Người dường như đã đảm nhận vai trò mục tử hoàn cầu một cách suông sẻ, cùng với tất cả những trách nhiệm và gánh nặng đi kèm. Không có trường đào tạo giáo hoàng, không có thời gian thực tập giáo hoàng, vậy mà Người vẫn nói chuyện rõ ràng và điềm tĩnh. Người cầu nguyện, hát, giảng đạo và tiếp đón mọi người với một ân sủng khiêm nhường nhất định mà Thánh Augustinô gọi là “nội tâm”. Ân sủng nội tại này đến từ Thiên Chúa và dường như được ban tặng một cách thần thiêng cho Người vì tất cả chúng ta.
Cha Prevost đã viết luận án học thuật của mình về vai trò của bề trên, một vị trí lãnh đạo cốt lõi trong dòng tu. Chương về quản trị và vâng phục trong Quy Luật có nhiều điều để nói về việc thực thi quyền lãnh đạo và rõ ràng đã định hình phong cách lãnh đạo của Đức Giáo Hoàng Leo. Nội dung như sau:
Về phần bề trên, Người không được tự cho mình là may mắn trong việc thực thi quyền lực mà là trong vai trò phục vụ anh em bằng tình yêu thương. Trong mắt anh em, Người sẽ giữ vị trí hàng đầu trong số anh em bởi phẩm giá chức vụ của mình, nhưng vì kính sợ Chúa, Người sẽ là người thấp kém nhất trong số anh em… Hãy để Người khuyên răn kẻ ngỗ ngược, an ủi người yếu đuối, nâng đỡ người bất lực, và kiên nhẫn với tất cả mọi người (1 Tx 5:14)… Người nên cố gắng được anh em yêu mến hơn là bị sợ hãi, luôn ghi nhớ rằng mình phải chịu trách nhiệm về anh em trước mặt Chúa.
Mong rằng Đức Giáo Hoàng Leo sẽ tiếp tục làm như vậy.
Thưa Đức Giáo Hoàng Leo XIV, xin Chúc mừng lễ kỷ niệm của Người! Xin Chúa ban cho Người ân sủng, sự khôn ngoan, sức mạnh và lòng khiêm nhường để giúp tất cả chúng ta tìm thấy sự bình an cho những tâm hồn bất an của mình. Khi chúng ta bước qua những thời điểm đầy thách thức và bất ổn này, với những giá trị không bao giờ lỗi thời, xin cho vị mục tử nhân lành này dẫn dắt tất cả chúng ta trên con đường đến hòa bình.
4. Đức Giáo Hoàng giữa dân Chúa
Của Anna Rowlands, giảng dạy tư tưởng và thực hành xã hội Công Giáo tại Đại học Durham ở Durham, Anh, và là thành viên của Bộ Phát triển Con người Toàn diện của Vatican.
Trong những ngày giữa thời điểm Đức Giáo Hoàng Phanxicô qua đời và cuộc bầu chọn Đức Giáo Hoàng Leo XIV, chủ đề tính đồng nghị nổi lên như một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất trong quá trình chuyển giao quyền lực giáo hoàng. Vấn đề về sự đón nhận sự đổi mới đồng nghị được Đức Phanxicô hình dung đã trở thành một điểm yếu rõ ràng, có thể nhận thấy khi một vị giáo hoàng mới được lựa chọn. Trong những thông tin rò rỉ đến công chúng đang chờ đợi thông qua các cuộc phỏng vấn truyền thông được dàn dựng cẩn thận và các cuộc họp báo của Vatican, rõ ràng là có thể nhận ra ba quan điểm khá khác biệt. Một số người muốn ngăn chặn tính đồng nghị; những người khác muốn tiến hành thận trọng trong các khía cạnh mục vụ và truyền giáo và có lẽ trên một con đường được điều chỉnh liên quan đến các vấn đề cấu trúc và giáo lý; và những người khác vẫn hy vọng sẽ tiếp tục tiến về phía trước một cách đầy năng lực.
Khi Đức Leo bước ra ban công của Nhà thờ Thánh Phêrô, câu trả lời cho câu hỏi về sự đón nhận của các Hồng Y đối với Thượng Hội đồng dường như là chúng ta sẽ tiếp tục tiến về phía trước. Các Hồng Y cử tri đã chọn một vị giáo hoàng từng một cách âm thầm nhưng đầy tính xây dựng tham gia vào tiến trình đồng nghị, có kinh nghiệm trước đó về tính đồng nghị như một cách làm việc thường xuyên ở Mỹ Latinh và sẵn sàng sử dụng chữ này một cách xây dựng trong bài diễn văn đầu tiên của Người, một lần nữa từ ban công của Nhà thờ Thánh Phêrô.
Những khẩu hiệu lên khuôn viễn ảnh đồng nghị của Người trong bài diễn văn đó là sự hiệp nhất, sự hiệp thông, việc xây dựng cầu nối và hòa bình cho Giáo hội và cho thế giới. Điều này đánh dấu một sự thay đổi rõ rệt so với ngôn ngữ lên khuôn của chính Đức Phanxicô là duy trì các căng thẳng, tìm kiếm những điểm dư tràn (overflow) được hướng dẫn bởi Thánh Linh, và không sợ xung đột và khác biệt. Tôi nhớ mình đã đứng ở Quảng trường Thánh Phêrô giữa những lá cờ và tiếng reo hò, tự hỏi liệu chúng ta có tiếp tục đi trên con đường này nhưng với một viễn kiến sinh động hóa khá khác biệt hay không. Trong những ngày sau khi đắc cử, Đức Leo nói với các Hồng Y tập hợp rằng Người không những dự định tiếp tục tiến trình đồng nghị mà còn muốn trở thành một vị giáo hoàng mang tính đồng nghị hơn. Người sẽ thường xuyên triệu tập các Hồng Y của mình, lắng nghe họ và cùng họ phân định. Mô hình của Người sẽ là sự đồng hành hỗ tương: một vị giáo hoàng giữa các Hồng Y. Họ sẽ chỉ cùng nhau bước đi.
Đây là một ranh giới mà Đức Phan-xi-cô đã không thể vượt qua. Bị bao vây, cần phải nhanh chóng tìm ra người mà Người có thể tin tưởng, Người đã theo đuổi một phương thức hoạt động đôi khi mạnh mẽ trái ngược với thông điệp đồng nghị của chính mình. Đức Leo bắt đầu triều giáo hoàng của Người từ phía bên kia ranh giới đó, và điều này dường như đã mang lại sự nhẹ nhõm rõ rệt cho nhiều người.
Trong năm kể từ khi đắc cử, sự tiến triển vững chắc về viễn kiến đồng nghị rộng lớn hơn khó có thể đo lường được. Đức Leo đã bật đèn xanh cho việc thực hiện đầy đủ “Văn kiện cuối cùng của Thượng Hội đồng” và cho việc lập kế hoạch cho một đại hội toàn giáo hội vào năm 2028. Cuộc họp quan trọng đầu tiên của các Hồng Y đã diễn ra, và phương pháp được sử dụng để hướng dẫn cuộc họp là đồng nghị. Điều này cho phép các Hồng Y lựa chọn chủ đề ưa thích của họ và tạo điều kiện cho một cuộc trao đổi cởi mở và tự do hơn. Một số người phàn nàn, thậm chí công khai với giới truyền thông, nhưng hầu hết dường như hoan nghênh động thái này.
10 nhóm nghiên cứu đồng nghị được thành lập để xem xét các chủ đề phức tạp mà không thể được giải quyết một cách hợp lý bởi một nhóm 400 người trong hai phiên họp kéo dài bốn tuần đã và đang dần công bố các báo cáo của họ. Nhiều câu hỏi về giáo lý và cấu trúc được nêu ra trong diễn trình đồng nghị được đề cập ở đây: cải cách luật giáo hội, sự tham gia của phụ nữ, các vấn đề mục vụ và đạo đức liên quan đến gia đình, tình dục, v.v. Những báo cáo đó, giống như toàn bộ diễn trình đồng nghị, cấu thành lời khuyên cho Đức Giáo Hoàng, chứ không phải là các diễn trình song song. Do đó, điều quan trọng không phải chỉ là nội dung của các báo cáo, mà là quyền sở hữu nội dung đó của Đức Giáo Hoàng Leo một khi chúng được công bố.
Trong các lĩnh vực khác trong đó, văn kiện cuối cùng đã đề xuất các hướng đi mục vụ khá rõ ràng, sự tiến triển thận trọng dường như đang được tiến hành. Bất chấp những phức tạp về mặt pháp lý, Đức Giáo Hoàng Leo vẫn tiếp tục bổ nhiệm phụ nữ vào các vị trí quan trọng trong Giáo triều. Đây là một điểm nóng giữa các Hồng Y bảo thủ hơn trong những ngày trước Mật nghị Hồng Y. Cho đến nay, Người vẫn từ chối đảo ngược các động thái của Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong lĩnh vực này. Thay vào đó, Đức Giáo Hoàng Leo đã thúc đẩy sự nghiệp này, ít nhất là đối với các nữ tu. Do đó, các điều khoản giáo luật cần phải được cập nhật để các vị trí như vậy được thiết lập và bảo vệ tốt hơn; với tư cách là một luật sư giáo luật, hẳn Người phải biết điều này.
Tuy nhiên, về nhiều mặt, phạm vi hoạt động đã chuyển từ Rome sang các Giáo hội địa phương và các nhóm giáo hội ở lục địa. Liệu tính đồng nghị có trở thành trọng tâm tạo ra sự đổi mới và cải cách hay không sẽ được quyết định bởi những gì xảy ra trong các bối cảnh này. Mức độ mà các giám mục, linh mục, phó tế và giáo dân sẽ cùng đồng hành với Đức Giáo Hoàng Leo trong nhiệm vụ thực hiện vẫn còn phải chờ xem. Có thể chúng ta sẽ thấy một Giáo hoàng mang tính đồng nghị hơn như một điểm tương phản hơn là tiếp nối với hàng giám mục và hàng linh mục rộng lớn hơn.
Ở đây, câu hỏi đặt ra là đến mức độ nào Đức Leo có thể vừa là ngọn hải đăng đồng nghị ở trên đồi, vừa là chất men trong thế giới các linh mục và giám mục của Người.
Một thử thách rõ ràng của Giáo hội La Mã vẫn còn đó. Tiến trình đồng nghị sẽ chỉ được thực hiện một phần và, theo một nghĩa khác, sẽ bị cản trở vĩnh viễn nếu Đức Leo không thể đưa cả Giáo triều La Mã cùng tiến lên. Đây có thể là thách thức khó khăn nhất. Có những người trong Giáo triều khao khát một sự chuyển đổi văn hóa như vậy, nhưng vẫn còn những trở ngại rất đáng kể đối với sự thay đổi đó.
Trong các bản tóm tắt hàng ngày do văn phòng báo chí Vatican phát hành và trong các cuộc phỏng vấn truyền thông của các Hồng Y trong những ngày diễn ra các thánh lễ trước Mật nghị Hồng Y năm ngoái, rõ ràng là ba quan điểm khá khác nhau về tính đồng nghị đã nổi lên sau cái chết của Đức Phanxicô. Có lẽ những quan điểm này vẫn chưa biến mất, nhưng bằng cách nào đó Đức Leo dường như đang thận trọng định hướng con đường riêng của Người. Người đã lắng nghe những người chỉ trích, xây dựng một mô hình mục vụ đồng nghị và đã đưa ra một bước tiến vượt xa Đức Phanxicô trong việc tích hợp tính đồng nghị vào hoạt động của chính Đức Giáo Hoàng và mối quan hệ giữa người kế vị Phêrô với các Hồng Y của Người. Điều cũng có thể nhận thấy trong những ghi chép hàng ngày đó là kiểu giáo hoàng mà các Hồng Y cho rằng Giáo hội cần: một mục tử, một người thầy, một người thống nhất, một người yêu chuộng hòa bình.
Năm đầu tiên này là năm quan sát và chờ đợi; hầu hết các quyết định lớn mà Đức Leo phải đối diện vẫn còn ở phía trước, bao gồm cả viễn kiến thần học và thực tiễn về tính đồng nghị mà Người sẽ vun đắp. Tuy nhiên, trong một thời đại bị mê hoặc bởi ý tưởng cho rằng sự lãnh đạo tốt mang hình thức của một ý chí tùy tiện, không bị ràng buộc chi phối cuộc sống của người khác, dấu hiệu đồng nghị sâu sắc nhất của Đức Leo cho đến nay có lẽ là sự lựa chọn của Người trong việc hành xử theo phong cách, giọng điệu và thông điệp với tư cách là một giáo hoàng giữa dân Chúa, giữa các giám mục và Hồng Y đồng nghiệp của Người, và giữa những người đang đấu tranh, đau khổ và khao khát của thời đại này. Kiểu lãnh đạo đồng nghị này là dấu hiệu cho một kiểu cai trị khác: kiểu cai trị của Thiên Chúa.
5. Đức Giáo Hoàng Leo và Giáo hội Châu Phi
Của Agbonkhianmeghe E. Orobator, S.J., trưởng khoa và giáo sư thần học tại Trường Thần học Dòng Tên thuộc Đại học Santa Clara, đồng thời là biên tập viên của cuốn sách "Thần học Công đồng Châu Phi: Cây cao mạnh mẽ như rễ của nó".
Người ta chỉ có thể hình dung được mức độ khó khăn của quá trình học hỏi mà Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã trải qua kể từ khi được bầu. Và với chuyến đi 10 ngày tới bốn quốc gia châu Phi dự kiến vào tháng Tư, việc khám phá mối quan hệ giữa Đức Leo và lục địa Châu Phi chưa đầy một năm sau khi nhậm chức giáo hoàng cũng rất hấp dẫn.
Khi còn là người lãnh đạo hoàn cầu của dòng Augustinô, Cha Robert Prevost đã nhiều lần đến thăm các thành viên trong dòng tu của mình đang phục vụ ở nhiều nơi khác nhau trên lục địa. Tôi nhớ sau khi Người được bầu, tôi đã thấy một Ảnh mờ chụp Người cùng các giáo dân tại một giáo xứ hẻo lánh ở quê hương tôi, thành phố Benin, Nigeria. Đức Giáo Hoàng Leo biết châu Phi. Châu Phi biết Đức Giáo Hoàng Leo.
Mối quan hệ này sẽ phát triển nhờ chuyến đi tháng Tư của Người. Một chuyến tông du kéo dài như vậy là minh chứng hùng hồn cho tầm ảnh hưởng tôn giáo của lục địa này và sẽ mang lại nhiều cơ hội cho Đức Giáo Hoàng kết nối lại với một khu vực có dân số Công Giáo đang tăng nhanh. Xu hướng này chắc chắn sẽ được thể hiện rõ ràng qua sự tham gia đông đảo của người Công Giáo chào đón Đức Giáo Hoàng.
Giới lãnh đạo của 280 triệu người Công Giáo trên lục địa đôi khi có vẻ không đồng nhất với chương trình nghị sự của Đức Giáo Hoàng. Mặc dù bằng chứng cho thấy tính đồng nghị đã nhận được sự đón nhận trái chiều từ các nhà lãnh đạo Công Giáo trên lục địa, nhưng cũng đúng là châu Phi chưa được đại diện đầy đủ ở các cấp lãnh đạo cao nhất của Giáo hội. Việc khai thác tiềm năng lãnh đạo của châu Phi sẽ làm phong phú thêm Giáo Hội Công Giáo hoàn cầu. Với lợi thế từ kiến thức trước đây về châu Phi và cơ hội đến thăm lại, Đức Leo có thể khuyến khích sự cởi mở hơn đối với tính đồng nghị và nhắc nhở thế giới rằng vị trí của châu Phi trong Giáo hội là rất quan trọng. Việc Đức Giáo Hoàng Leo lựa chọn các quốc gia cho chuyến thăm của mình rất đáng chú ý. Vì Người là thành viên của một dòng tu có nguồn gốc từ Thánh Au-gus-ti-nô thành Hippo (354-430), Algeria là một địa điểm thích hợp cho chuyến hành hương của Đức Giáo Hoàng. Quốc gia đa số theo đạo Hồi này cũng là nơi diễn ra các cuộc gặp gỡ giữa Kitô giáo và Hồi giáo. Một chuyến thăm của Giáo hoàng sẽ thu hút sự chú ý đến vấn đề tế nhị về mối quan hệ giữa hai tôn giáo lớn trên thế giới và cuộc xung đột đôi khi làm hoen ố hoặc làm suy yếu sự khoan dung và chung sống tôn giáo ở châu Phi.
Điều đáng lưu ý là một số quốc gia trong lịch trình của Đức Giáo Hoàng Leo đang nằm dưới các chế độ có uy tín dân chủ đáng ngờ và lịch sử kinh tế yếu kém. Tại Algeria, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền báo cáo về tình trạng đàn áp liên tục những người bất đồng chính kiến, hạn chế đối thoại dân sự và hạn chế tự do ngôn luận, báo chí, hội họp, lập hội và đi lại.
Tương tự như vậy ở Angola: Sau 50 năm độc lập và trước thềm cuộc bầu cử năm 2027, tình hình chính trị của Angola đã xấu đi, với các vụ bạo lực bùng phát có thể làm lung lay nền dân chủ mong manh được chắp vá sau nhiều thập niên bạo lực và xung đột. Tại Guinea Xích đạo, nghèo đói hoành hành khi quốc gia này phải vật lộn với nạn tham nhũng tràn lan và các lệnh trừng phạt khắc nghiệt do dòng tiền bất hợp pháp liên quan đến buôn lậu ma túy gây ra. Còn Cameroon thì bị kìm kẹp bởi một chế độ đã nắm quyền quá lâu, đàn áp phe đối lập và khiến nền kinh tế tan nát.
Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI đã ca ngợi châu Phi là “lá phổi tinh thần rộng lớn cho nhân loại đang dường như khủng hoảng về đức tin và hy vọng”. Chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo sẽ nhắc lại thông điệp này về châu Phi như một nơi kiên cường và đầy hy vọng trước nhiều nghịch cảnh.
Một thực tế nghiệt ngã khác mà Đức Giáo Hoàng Leo chắc hẳn đang trăn trở là làn sóng bạo lực nhắm vào người Kitô hữu và các tổ chức của họ ở một số vùng của châu Phi. Tại Nigeria và khu vực Sahel lân cận, các băng nhóm chiến binh và những kẻ cực đoan tôn giáo đã tấn công các nơi thờ phượng, trường học và làng mạc, đồng thời bắt cóc trẻ em. Đức Giáo Hoàng Leo nhận thức được tình hình này và luôn nhất quán trong việc lên án xu hướng này. Những tuyên bố của Người tràn ngập lời cầu nguyện cho sự giải thoát của những người Kitô hữu bị bắt cóc và các mục tử của họ, cũng như chấm dứt nạn bạo lực và xung đột do tôn giáo gây ra. Có thể trong tương lai, Người sẽ đưa ra lời lên án mạnh mẽ hơn đối với hiện tượng này, đồng thời khuyến khích sự quyết tâm và hy vọng lớn lao hơn từ phía các cộng đồng Kitô giáo dễ bị tổn thương.
Giống như những người tiền nhiệm của mình, Đức Giáo Hoàng Leo sở hữu một sức mạnh đạo đức thầm lặng cho phép Người chỉ ra những tệ nạn xã hội, bênh vực người nghèo và những người dễ bị tổn thương, và thúc giục các nhà lãnh đạo chính trị ưu tiên hòa bình, công lý và sự phát triển toàn diện của con người. Chuyến thăm đầu tiên của Đức Giáo Hoàng này mang đến cho Người cơ hội lắng nghe các Kitô hữu châu Phi, tìm hiểu về thực tế cuộc sống hàng ngày của họ, và khích lệ những người châu Phi đã mất niềm tin vào các định chế chính trị và trông cậy vào Giáo hội để tìm kiếm sự an ủi, tình liên đới và định hướng.
Thông điệp về sự hòa giải, công lý và hòa bình trong một thế giới đầy biến động, cùng với sự nhấn mạnh của Người về tầm quan trọng của ngoại giao và phẩm giá con người, đặc biệt là người nghèo và những người bị gạt ra ngoài lề xã hội, sẽ được đón nhận nồng nhiệt trong các chuyến hành trình của Người ở châu Phi.