ĐỨC MARIA TRONG THỨ BẢY TUẦN THÁNH: TRÁI TIM NGƯỜI MẸ ĐỨNG GIỮA NỖI ĐAU VÀ NIỀM HY VỌNG
- Thứ bảy - 04/04/2026 07:47
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nếu có một khuôn mặt nào hiện lên thật sâu trong ngày Thứ Bảy Tuần Thánh, thì đó là khuôn mặt Đức Maria. Phụng vụ không nói nhiều về Mẹ trong hôm nay, nhưng chính sự im lặng ấy lại làm cho Mẹ hiện diện rõ hơn trong lòng Hội Thánh. Khi tất cả đã chìm vào tĩnh lặng, khi Chúa Giêsu đã được mai táng, khi các môn đệ còn hoang mang, sợ hãi, tan tác, thì chúng ta gần như tự nhiên hướng lòng về Mẹ. Bởi lẽ trong ngày mọi thứ bên ngoài như sụp đổ, trái tim Mẹ vẫn là nơi giữ lấy ngọn lửa đức tin.
Không ai yêu Chúa Giêsu bằng Mẹ. Không ai mang trong lòng một lịch sử dài với Chúa Giêsu như Mẹ. Mẹ đã cưu mang Người bằng máu thịt mình. Mẹ đã sinh Người trong cảnh nghèo hèn Belem. Mẹ đã ôm bồng, nuôi dưỡng, che chở, dạy Người những bước đi đầu tiên của cuộc đời nhân loại. Mẹ đã trốn sang Ai Cập để giữ Con khỏi bàn tay bạo chúa. Mẹ đã đau đớn đi tìm Người ba ngày ở Đền Thờ. Mẹ đã lặng lẽ theo dõi những năm tháng ẩn dật ở Nadarét. Mẹ đã đứng từ xa dõi theo sứ vụ công khai của Con mình. Và rồi Mẹ đã đứng dưới chân thập giá, nơi mà không một người mẹ nào lại muốn phải đứng. Từ mọi phía, cuộc đời Mẹ như được dệt bằng yêu thương và đau đớn.
Thứ Bảy Tuần Thánh vì thế là ngày trái tim Mẹ bị thinh lặng bao phủ một cách đặc biệt. Mẹ đã nhìn thấy xác Con. Mẹ đã đón lấy thân xác bê bết thương tích ấy trong vòng tay. Mẹ đã theo chân những người mai táng Chúa. Mẹ đã nhìn phiến đá lăn trước cửa mồ. Từ góc nhìn con người, Mẹ cũng mất Con như bao người mẹ mất con. Nỗi đau ấy là thật. Nỗi buốt nhói ấy không hề nhỏ đi vì Mẹ là Mẹ Thiên Chúa. Trái lại, càng yêu sâu, đau càng thấu. Chúng ta đừng biến nỗi đau của Mẹ thành một điều quá xa với nhân loại. Mẹ đau thật. Mẹ khóc thật. Mẹ bị lưỡi gươm đâm thâu thật.
Nhưng điều làm cho Mẹ trở nên vĩ đại không phải chỉ vì Mẹ đau khổ, mà vì Mẹ đau khổ trong đức tin. Mẹ không kêu trách Thiên Chúa. Mẹ không bỏ đi trong cay đắng. Mẹ không để cho đau thương làm mình thành cứng cỏi, lạnh lùng, khép kín. Mẹ vẫn giữ trong lòng lời “xin vâng” đã thưa từ ngày Truyền Tin. Nếu ngày ấy Mẹ xin vâng trong ánh sáng của một lời hứa, thì hôm nay Mẹ xin vâng trong bóng tối của một ngôi mộ. Nếu ngày ấy Mẹ xin vâng trong hy vọng khởi đầu, thì hôm nay Mẹ xin vâng giữa cảnh như mọi hy vọng đã chôn vùi. Chính điều đó làm cho Mẹ trở thành mẫu gương tuyệt vời của mọi tâm hồn phải đi qua đêm tối.
Bao nhiêu người trong giáo xứ, trong cộng đoàn, trong gia đình có thể thấy mình nơi Mẹ. Có những người mẹ đau đáu vì con cái. Nuôi con bằng tất cả tình yêu, hy sinh cả tuổi trẻ, thức trắng những đêm con ốm, gom góp từng đồng cho con học, mà rồi đến một ngày con khước từ niềm tin, khước từ gia đình, khước từ những giá trị cha mẹ đã dạy. Có những người mẹ đứng nhìn con mình bước vào những con đường sai lạc mà không biết làm sao giữ lại. Có những người cha âm thầm đau vì con hư, vì nhà tan, vì cuộc sống làm mình bất lực. Có những người vợ sống bên người chồng càng ngày càng xa Chúa, xa gia đình, xa trách nhiệm. Có những người chồng đau vì gia đình lạnh nhạt, vì mối tương quan đã mất đi sự dịu dàng ban đầu. Những con người ấy, khi nhìn lên Đức Maria, sẽ thấy mình không cô độc.
Mẹ hiểu nỗi đau của người làm cha mẹ. Mẹ hiểu thế nào là yêu mà không giữ được. Hiểu thế nào là phải buông Con mình ra cho một con đường vượt quá quyền kiểm soát của mình. Hiểu thế nào là chỉ còn biết dâng lên Thiên Chúa điều quý nhất, trong khi tim mình như muốn vỡ. Mẹ hiểu những lời cầu nguyện kéo dài mà chưa thấy kết quả. Hiểu những đêm thức trắng. Hiểu cảm giác bất lực. Hiểu sự im lặng nặng nề của Thiên Chúa khi con người tha thiết chờ đợi một dấu chỉ.
Nhưng Mẹ không chỉ là người hiểu nỗi đau. Mẹ còn là người dạy chúng ta cách sống nỗi đau ấy. Bài học đầu tiên nơi Mẹ là đừng chạy trốn đau khổ. Mẹ không bỏ Canvê trước khi Chúa tắt thở. Mẹ không đóng tim mình lại để khỏi đau. Mẹ đi vào mầu nhiệm đau khổ bằng tất cả trái tim. Con người thời nay rất sợ đau. Ta tìm đủ mọi cách để né tránh, che đậy, khỏa lấp. Ta lao vào công việc, vào giải trí, vào điện thoại, vào các mối bận tâm, chỉ để không phải ngồi yên đối diện với nỗi đau thật của lòng mình. Nhưng đau khổ không được ôm lấy trước mặt Chúa sẽ dễ biến thành cay đắng, oán trách, hoặc chai lì. Mẹ dạy ta can đảm đứng lại trước đau khổ với lòng phó thác.
Bài học thứ hai nơi Mẹ là giữ im lặng đúng nghĩa. Im lặng của Mẹ không phải là câm nín vì tuyệt vọng. Không phải là khép kín vì giận dữ. Cũng không phải là im lặng lạnh lùng của một trái tim không còn biết rung động. Im lặng của Mẹ là một không gian thánh để Thiên Chúa tiếp tục làm việc. Có những nỗi đau không cần nói nhiều. Có những lúc càng nói càng loạn. Có những hoàn cảnh không thể giải quyết bằng tranh luận. Lúc ấy, sự im lặng cầu nguyện là một sức mạnh rất lớn. Biết bao gia đình hôm nay thiếu sự im lặng kiểu ấy. Họ chỉ có những im lặng giận hờn, những im lặng kết án, những im lặng cắt đứt. Còn Mẹ dạy ta im lặng để lắng nghe Chúa, để không làm cho vết thương loang rộng thêm, để chờ đợi giờ của Thiên Chúa.
Bài học thứ ba nơi Mẹ là hy vọng khi chưa thấy gì. Đây có lẽ là nét đẹp nhất của Mẹ trong Thứ Bảy Tuần Thánh. Mẹ không có bằng chứng hữu hình nào rằng bình minh Phục Sinh sẽ tới ngay sau đó. Mẹ cũng đứng trước cùng một ngôi mộ như bao người. Nhưng Mẹ không để bóng tối định nghĩa sự thật cuối cùng. Mẹ giữ trong lòng ký ức về Thiên Chúa trung tín. Chính ký ức ấy làm nền cho hy vọng. Khi con người không còn thấy tương lai, họ phải bám vào lòng trung tín của Thiên Chúa trong quá khứ. Mẹ đã từng kinh nghiệm Thiên Chúa làm những điều vượt quá trí hiểu. Vì thế Mẹ tin rằng một ngôi mộ cũng không thể chặn tay Ngài.
Biết bao tín hữu hôm nay đang rất cần học niềm hy vọng ấy. Có người đã cầu cho chồng con trở lại nhiều năm. Có người đã cố hàn gắn gia đình đến mức tưởng không còn nước mắt để khóc. Có người đang chăm sóc người thân bệnh nặng từng ngày và thấy tương lai mờ mịt. Có người đi qua những hụt hẫng trong đời tu, trong ơn gọi, trong việc phục vụ. Có người ôm trong lòng những thất bại tài chính, nghề nghiệp, danh dự, khiến cả đời sống như tối sầm lại. Mẹ không cất đi ngay gánh nặng đó. Nhưng Mẹ đứng bên cạnh và nhắc ta: đừng gọi điều hôm nay là tiếng nói sau hết. Hãy chờ Chúa.
Ngày Thứ Bảy Tuần Thánh cũng là ngày rất thích hợp để những người làm mẹ, làm cha, làm linh mục, làm người phục vụ trong Hội Thánh đến gần Mẹ hơn. Vì ai có trách nhiệm yêu thương, dìu dắt, bảo vệ, nuôi dưỡng người khác, người ấy sẽ không tránh khỏi những đau đớn kiểu của Mẹ. Yêu là để cho người khác làm mình bị thương. Yêu là chấp nhận rằng có lúc mình phải đứng nhìn người mình yêu bước vào đau khổ mà không thể làm thay. Yêu là tiếp tục cầu nguyện, tiếp tục tin, tiếp tục ở lại, khi kết quả không đến nhanh. Chỉ có trái tim nào học ở nơi Mẹ mới đủ dịu dàng để không bỏ cuộc và đủ mạnh để không tuyệt vọng.
Mẹ cũng dạy chúng ta cách ở cạnh những người đau khổ. Nhiều khi người đau không cần những bài giảng dài. Họ không cần những lời giải thích thần học sắc bén. Họ cần một sự hiện diện hiền lành. Cần ai đó ngồi bên mà không xét đoán. Cần ai đó cầu nguyện cùng. Cần ai đó cho phép họ khóc. Cần ai đó không thúc ép họ phải vui lên ngay. Mẹ đã hiện diện dưới chân thập giá theo đúng cách ấy. Không ồn ào. Không chiếm chỗ. Không phô bày mình. Chỉ đơn giản là ở đó. Và đôi khi đó là hình thức yêu thương cao nhất.
Trong đời sống thiêng liêng, ai gắn bó với Mẹ sẽ học được sự bền vững của một trái tim nội tâm. Thời nay người ta rất thích những điều mau, mạnh, ồn, mới lạ. Nhưng Mẹ không sống như vậy. Mẹ sống sâu. Mẹ giữ mọi sự trong lòng. Mẹ không cần ánh đèn sân khấu. Mẹ không cần đám đông tung hô. Mẹ không cần được giải thích hết. Mẹ chỉ cần ở trong ý Chúa. Một linh đạo như thế cực kỳ cần cho người tín hữu hôm nay, nhất là trong ngày Thứ Bảy Tuần Thánh. Bởi ngày hôm nay không dành cho sự phô diễn. Nó dành cho nội tâm. Dành cho chờ đợi. Dành cho những người biết sống bằng đức tin sâu hơn cảm giác.
Ước gì mỗi người chúng ta hôm nay biết ngồi lại với Mẹ. Có thể không cần nhiều lời kinh dài. Chỉ cần đặt mình dưới ánh mắt của Mẹ. Có thể nói với Mẹ những đau đớn mình chưa biết nói cùng ai. Có thể trao cho Mẹ đứa con đang làm mình mỏi mòn. Trao cho Mẹ cuộc hôn nhân đang nứt rạn. Trao cho Mẹ nỗi cô đơn của tuổi già. Trao cho Mẹ sự chán chường trong đời sống đạo. Trao cho Mẹ những vết thương không ai biết. Mẹ hiểu hết. Và hơn thế nữa, Mẹ sẽ dạy ta mang tất cả những điều ấy vào trong mầu nhiệm cứu độ của Chúa Giêsu.
Xin cho ngày Thứ Bảy Tuần Thánh này trở thành ngày của những người mẹ, những người cha, những người đau khổ, những người đang phải hy vọng trong nước mắt. Xin cho họ nhìn lên Mẹ và học nơi Mẹ một đức tin bền bỉ. Xin cho họ biết rằng trong đêm tối nhất vẫn có thể giữ lửa. Xin cho họ hiểu rằng ngôi mộ không phải là nơi chôn vùi lời hứa của Thiên Chúa. Và xin cho cả giáo xứ, cả cộng đoàn, cả từng gia đình chúng ta học nơi Đức Maria cách đứng vững giữa đau thương mà không đánh mất sự dịu hiền, cách khóc mà không mất niềm tin, cách chờ mà không tuyệt vọng.
Không ai yêu Chúa Giêsu bằng Mẹ. Không ai mang trong lòng một lịch sử dài với Chúa Giêsu như Mẹ. Mẹ đã cưu mang Người bằng máu thịt mình. Mẹ đã sinh Người trong cảnh nghèo hèn Belem. Mẹ đã ôm bồng, nuôi dưỡng, che chở, dạy Người những bước đi đầu tiên của cuộc đời nhân loại. Mẹ đã trốn sang Ai Cập để giữ Con khỏi bàn tay bạo chúa. Mẹ đã đau đớn đi tìm Người ba ngày ở Đền Thờ. Mẹ đã lặng lẽ theo dõi những năm tháng ẩn dật ở Nadarét. Mẹ đã đứng từ xa dõi theo sứ vụ công khai của Con mình. Và rồi Mẹ đã đứng dưới chân thập giá, nơi mà không một người mẹ nào lại muốn phải đứng. Từ mọi phía, cuộc đời Mẹ như được dệt bằng yêu thương và đau đớn.
Thứ Bảy Tuần Thánh vì thế là ngày trái tim Mẹ bị thinh lặng bao phủ một cách đặc biệt. Mẹ đã nhìn thấy xác Con. Mẹ đã đón lấy thân xác bê bết thương tích ấy trong vòng tay. Mẹ đã theo chân những người mai táng Chúa. Mẹ đã nhìn phiến đá lăn trước cửa mồ. Từ góc nhìn con người, Mẹ cũng mất Con như bao người mẹ mất con. Nỗi đau ấy là thật. Nỗi buốt nhói ấy không hề nhỏ đi vì Mẹ là Mẹ Thiên Chúa. Trái lại, càng yêu sâu, đau càng thấu. Chúng ta đừng biến nỗi đau của Mẹ thành một điều quá xa với nhân loại. Mẹ đau thật. Mẹ khóc thật. Mẹ bị lưỡi gươm đâm thâu thật.
Nhưng điều làm cho Mẹ trở nên vĩ đại không phải chỉ vì Mẹ đau khổ, mà vì Mẹ đau khổ trong đức tin. Mẹ không kêu trách Thiên Chúa. Mẹ không bỏ đi trong cay đắng. Mẹ không để cho đau thương làm mình thành cứng cỏi, lạnh lùng, khép kín. Mẹ vẫn giữ trong lòng lời “xin vâng” đã thưa từ ngày Truyền Tin. Nếu ngày ấy Mẹ xin vâng trong ánh sáng của một lời hứa, thì hôm nay Mẹ xin vâng trong bóng tối của một ngôi mộ. Nếu ngày ấy Mẹ xin vâng trong hy vọng khởi đầu, thì hôm nay Mẹ xin vâng giữa cảnh như mọi hy vọng đã chôn vùi. Chính điều đó làm cho Mẹ trở thành mẫu gương tuyệt vời của mọi tâm hồn phải đi qua đêm tối.
Bao nhiêu người trong giáo xứ, trong cộng đoàn, trong gia đình có thể thấy mình nơi Mẹ. Có những người mẹ đau đáu vì con cái. Nuôi con bằng tất cả tình yêu, hy sinh cả tuổi trẻ, thức trắng những đêm con ốm, gom góp từng đồng cho con học, mà rồi đến một ngày con khước từ niềm tin, khước từ gia đình, khước từ những giá trị cha mẹ đã dạy. Có những người mẹ đứng nhìn con mình bước vào những con đường sai lạc mà không biết làm sao giữ lại. Có những người cha âm thầm đau vì con hư, vì nhà tan, vì cuộc sống làm mình bất lực. Có những người vợ sống bên người chồng càng ngày càng xa Chúa, xa gia đình, xa trách nhiệm. Có những người chồng đau vì gia đình lạnh nhạt, vì mối tương quan đã mất đi sự dịu dàng ban đầu. Những con người ấy, khi nhìn lên Đức Maria, sẽ thấy mình không cô độc.
Mẹ hiểu nỗi đau của người làm cha mẹ. Mẹ hiểu thế nào là yêu mà không giữ được. Hiểu thế nào là phải buông Con mình ra cho một con đường vượt quá quyền kiểm soát của mình. Hiểu thế nào là chỉ còn biết dâng lên Thiên Chúa điều quý nhất, trong khi tim mình như muốn vỡ. Mẹ hiểu những lời cầu nguyện kéo dài mà chưa thấy kết quả. Hiểu những đêm thức trắng. Hiểu cảm giác bất lực. Hiểu sự im lặng nặng nề của Thiên Chúa khi con người tha thiết chờ đợi một dấu chỉ.
Nhưng Mẹ không chỉ là người hiểu nỗi đau. Mẹ còn là người dạy chúng ta cách sống nỗi đau ấy. Bài học đầu tiên nơi Mẹ là đừng chạy trốn đau khổ. Mẹ không bỏ Canvê trước khi Chúa tắt thở. Mẹ không đóng tim mình lại để khỏi đau. Mẹ đi vào mầu nhiệm đau khổ bằng tất cả trái tim. Con người thời nay rất sợ đau. Ta tìm đủ mọi cách để né tránh, che đậy, khỏa lấp. Ta lao vào công việc, vào giải trí, vào điện thoại, vào các mối bận tâm, chỉ để không phải ngồi yên đối diện với nỗi đau thật của lòng mình. Nhưng đau khổ không được ôm lấy trước mặt Chúa sẽ dễ biến thành cay đắng, oán trách, hoặc chai lì. Mẹ dạy ta can đảm đứng lại trước đau khổ với lòng phó thác.
Bài học thứ hai nơi Mẹ là giữ im lặng đúng nghĩa. Im lặng của Mẹ không phải là câm nín vì tuyệt vọng. Không phải là khép kín vì giận dữ. Cũng không phải là im lặng lạnh lùng của một trái tim không còn biết rung động. Im lặng của Mẹ là một không gian thánh để Thiên Chúa tiếp tục làm việc. Có những nỗi đau không cần nói nhiều. Có những lúc càng nói càng loạn. Có những hoàn cảnh không thể giải quyết bằng tranh luận. Lúc ấy, sự im lặng cầu nguyện là một sức mạnh rất lớn. Biết bao gia đình hôm nay thiếu sự im lặng kiểu ấy. Họ chỉ có những im lặng giận hờn, những im lặng kết án, những im lặng cắt đứt. Còn Mẹ dạy ta im lặng để lắng nghe Chúa, để không làm cho vết thương loang rộng thêm, để chờ đợi giờ của Thiên Chúa.
Bài học thứ ba nơi Mẹ là hy vọng khi chưa thấy gì. Đây có lẽ là nét đẹp nhất của Mẹ trong Thứ Bảy Tuần Thánh. Mẹ không có bằng chứng hữu hình nào rằng bình minh Phục Sinh sẽ tới ngay sau đó. Mẹ cũng đứng trước cùng một ngôi mộ như bao người. Nhưng Mẹ không để bóng tối định nghĩa sự thật cuối cùng. Mẹ giữ trong lòng ký ức về Thiên Chúa trung tín. Chính ký ức ấy làm nền cho hy vọng. Khi con người không còn thấy tương lai, họ phải bám vào lòng trung tín của Thiên Chúa trong quá khứ. Mẹ đã từng kinh nghiệm Thiên Chúa làm những điều vượt quá trí hiểu. Vì thế Mẹ tin rằng một ngôi mộ cũng không thể chặn tay Ngài.
Biết bao tín hữu hôm nay đang rất cần học niềm hy vọng ấy. Có người đã cầu cho chồng con trở lại nhiều năm. Có người đã cố hàn gắn gia đình đến mức tưởng không còn nước mắt để khóc. Có người đang chăm sóc người thân bệnh nặng từng ngày và thấy tương lai mờ mịt. Có người đi qua những hụt hẫng trong đời tu, trong ơn gọi, trong việc phục vụ. Có người ôm trong lòng những thất bại tài chính, nghề nghiệp, danh dự, khiến cả đời sống như tối sầm lại. Mẹ không cất đi ngay gánh nặng đó. Nhưng Mẹ đứng bên cạnh và nhắc ta: đừng gọi điều hôm nay là tiếng nói sau hết. Hãy chờ Chúa.
Ngày Thứ Bảy Tuần Thánh cũng là ngày rất thích hợp để những người làm mẹ, làm cha, làm linh mục, làm người phục vụ trong Hội Thánh đến gần Mẹ hơn. Vì ai có trách nhiệm yêu thương, dìu dắt, bảo vệ, nuôi dưỡng người khác, người ấy sẽ không tránh khỏi những đau đớn kiểu của Mẹ. Yêu là để cho người khác làm mình bị thương. Yêu là chấp nhận rằng có lúc mình phải đứng nhìn người mình yêu bước vào đau khổ mà không thể làm thay. Yêu là tiếp tục cầu nguyện, tiếp tục tin, tiếp tục ở lại, khi kết quả không đến nhanh. Chỉ có trái tim nào học ở nơi Mẹ mới đủ dịu dàng để không bỏ cuộc và đủ mạnh để không tuyệt vọng.
Mẹ cũng dạy chúng ta cách ở cạnh những người đau khổ. Nhiều khi người đau không cần những bài giảng dài. Họ không cần những lời giải thích thần học sắc bén. Họ cần một sự hiện diện hiền lành. Cần ai đó ngồi bên mà không xét đoán. Cần ai đó cầu nguyện cùng. Cần ai đó cho phép họ khóc. Cần ai đó không thúc ép họ phải vui lên ngay. Mẹ đã hiện diện dưới chân thập giá theo đúng cách ấy. Không ồn ào. Không chiếm chỗ. Không phô bày mình. Chỉ đơn giản là ở đó. Và đôi khi đó là hình thức yêu thương cao nhất.
Trong đời sống thiêng liêng, ai gắn bó với Mẹ sẽ học được sự bền vững của một trái tim nội tâm. Thời nay người ta rất thích những điều mau, mạnh, ồn, mới lạ. Nhưng Mẹ không sống như vậy. Mẹ sống sâu. Mẹ giữ mọi sự trong lòng. Mẹ không cần ánh đèn sân khấu. Mẹ không cần đám đông tung hô. Mẹ không cần được giải thích hết. Mẹ chỉ cần ở trong ý Chúa. Một linh đạo như thế cực kỳ cần cho người tín hữu hôm nay, nhất là trong ngày Thứ Bảy Tuần Thánh. Bởi ngày hôm nay không dành cho sự phô diễn. Nó dành cho nội tâm. Dành cho chờ đợi. Dành cho những người biết sống bằng đức tin sâu hơn cảm giác.
Ước gì mỗi người chúng ta hôm nay biết ngồi lại với Mẹ. Có thể không cần nhiều lời kinh dài. Chỉ cần đặt mình dưới ánh mắt của Mẹ. Có thể nói với Mẹ những đau đớn mình chưa biết nói cùng ai. Có thể trao cho Mẹ đứa con đang làm mình mỏi mòn. Trao cho Mẹ cuộc hôn nhân đang nứt rạn. Trao cho Mẹ nỗi cô đơn của tuổi già. Trao cho Mẹ sự chán chường trong đời sống đạo. Trao cho Mẹ những vết thương không ai biết. Mẹ hiểu hết. Và hơn thế nữa, Mẹ sẽ dạy ta mang tất cả những điều ấy vào trong mầu nhiệm cứu độ của Chúa Giêsu.
Xin cho ngày Thứ Bảy Tuần Thánh này trở thành ngày của những người mẹ, những người cha, những người đau khổ, những người đang phải hy vọng trong nước mắt. Xin cho họ nhìn lên Mẹ và học nơi Mẹ một đức tin bền bỉ. Xin cho họ biết rằng trong đêm tối nhất vẫn có thể giữ lửa. Xin cho họ hiểu rằng ngôi mộ không phải là nơi chôn vùi lời hứa của Thiên Chúa. Và xin cho cả giáo xứ, cả cộng đoàn, cả từng gia đình chúng ta học nơi Đức Maria cách đứng vững giữa đau thương mà không đánh mất sự dịu hiền, cách khóc mà không mất niềm tin, cách chờ mà không tuyệt vọng.