ĐỨC TÍNH CỦA BẬC TRƯỢNG PHU

Chúng ta đang sống trong một xã hội tự cao tự đại, kiêu ngạo, giả hình, háo danh, đề cao quyền lực và lợi nhuận, say mê thống trị và chiếm đoạt, bè phái và chia rẽ. Sự dịu dàng, hiền lành đang dần vắng bóng, thay vào đó là sự cộc cằn, thô lỗ, hay nóng giận và thù hằn. Lòng khiêm nhường lại càng hiếm hoi, khi người ta sống theo chủ nghĩa khoe khoang, thích thể hiện, tự phụ, cậy vào tài năng của mình và đề cao cái tôi. Ai cũng có khuynh hướng tìm vị trí cao, muốn được kính trọng. Từ bàn tiệc đến địa vị xã hội, từ công việc đến cộng đoàn, lòng người luôn bị cám dỗ bởi “chỗ nhất”. Nhưng chính Chúa Giê-su đã cảnh báo: đừng tự cao mà tìm chỗ nhất, vì có thể ta sẽ bị hạ xuống.

Chúa yêu thích kẻ khiêm nhường

Lời Chúa trong bài đọc I trích sách Huấn Ca (Hc 3,19-21.30-31) là lời dạy khôn ngoan về nhân đức khiêm nhường. Tác giả đưa ra những lời khuyên đạo đức thực tế, mang tính giáo dục cao cho những ai muốn sống đẹp lòng Thiên Chúa.

Câu chủ đạo: “Con hãy hạ mình, thì con sẽ được đẹp lòng Chúa” (Hc 3,19), nói lên bản chất thật của sự khôn ngoan: không nằm ở kiến thức, quyền lực hay địa vị, mà có ở nơi những người có lòng khiêm nhường. Thiên Chúa yêu thích những ai biết sống khiêm nhường, vì đó là thái độ của người nhận biết mình là tạo vật trước nhan Đấng Tạo Hóa, người sẵn mở lòng mình ra để đón nhận sự thật, ơn lành và sự dẫn dắt của Chúa.

Tác giả mạnh rằng: “Càng làm lớn, con càng phải hạ mình trong mọi sự” (Hc 3, 20), vì đó là con đường dẫn tới ơn nghĩa của Chúa. Trái lại, kiêu căng là một cản trở lớn trong tương quan với Thiên Chúa và với tha nhân. Mọi hành động chỉ có giá trị nếu được thực hiện trong sự khiêm nhường, không khoe khoang.

Tóm lại, người sống khiêm nhường, bác ái và khôn ngoan “thì sẽ được đẹp lòng Chúa” (Hc 3, 20). Vì chỉ có một mình Thiên Chúa có quyền năng cao cả, và mọi kẻ khiêm nhường phải tôn vinh Chúa trước Thiên Chúa. Sự cao trọng thật không đến từ địa vị hay danh tiếng, mà từ một trái tim biết cúi mình và sống theo lẽ phải trong ánh sáng của Thiên Chúa. Khiêm nhường là nhân đức của bậc trượng phu.

Chúa Giê-su dạy ta sống khiêm nhường

Với dụ ngôn về người được mời dự tiệc, Chúa Giê-su dạy: “Khi anh được mời đi ăn cưới, thì đừng ngồi vào chỗ nhất… Trái lại, hãy vào chỗ cuối” (Lc 14,8). Qua hình ảnh rất đời thường ấy, Chúa muốn nhấn mạnh đến một nhân đức cốt lõi của người môn đệ là sự khiêm nhương.

Thế gian thường đề cao vị trí, danh vọng, và chỗ nhất là biểu tượng cho thành công. Nhưng Chúa Giê-su lại đảo ngược: “Phàm ai tôn mình lên sẽ bị hạ xuống; còn ai hạ mình xuống sẽ được tôn lên” (Lc 14,11). Đây không phải là lời khuyên về cách ứng xử xã giao, mà là chân lý thiêng liêng: Trước mặt Thiên Chúa, chỉ người khiêm nhường, biết sống cho tha nhân mới xứng đáng được cất nhắc.

Chúa Giê-su chính là mẫu gương hoàn hảo của sự khiêm nhường. Dù là Con Thiên Chúa, Ngài chấp nhận sinh ra nơi máng cỏ, sống nghèo khó, rửa chân cho môn đệ, và chết trần trụi trên thập giá. Qua đó, Người dạy rằng, giá trị thật không nằm ở “chỗ nhất“, mà ở tình yêu hy sinh.

Noi gương Các Thánh sống khiêm nhường

Xã hội hôm nay vẫn không ngừng “chạy đua” vào những chiếc “chỗ nhất“, từ chức vụ, học vị, địa vị xã hội đến cả trong các cộng đoàn giáo xứ. Nhưng Tin Mừng mời gọi ta đi con đường ngược lại, lùi lại để người khác bước lên, quỳ xuống để phục vụ, thinh lặng để lắng nghe.

Chúa Giê-su không kết án người ngồi ghế nhất, nhưng Ngài cảnh báo đừng chọn nó cho mình, đừng tranh giành, đừng tự nâng mình lên. “Chỗ nhất” đích thực không phải là nơi người ta nhìn thấy bạn, mà là chỗ Thiên Chúa thấy bạn khiêm tốn, yêu thương và phục vụ cách chân thành.

Thánh Phan-xi-cô Át-si-si từ bỏ địa vị con nhà quý tộc để sống giữa người nghèo. Thánh Tê-rê-sa Hài Đồng Giê-su chọn “con đường thơ ấu” lặng thầm, ẩn khuất. Thánh Gio-an Vi-a-nê là cha sở một xứ nhỏ, ít học, nhưng sống đạo đức thánh thiện, được Giáo hội tôn phong là bổn mạng các linh mục. Thánh Au-gút-ti-nô khẳng định: “Ba điều căn bản để nên thánh là: khiêm nhường, khiêm nhường, và khiêm nhường“. Chính trong sự từ bỏ “chỗ nhất” trần thế này nên được Thiên Chúa nâng lên hàng Thần Thánh.

Người Ki-tô hữu được mời gọi sống ngược dòng. Khiêm hường không phải là hạ thấp bản thân, mà là biết đứng đúng chỗ, nhường bước cho người khác, và để Thiên Chúa định liệu. Chỉ nơi người biết lùi lại, Thiên Chúa mới có chỗ để nâng lên.

Lạy Đức Chúa Giê-su hiền lành và khiêm nhường trong lòng, xin uốn lòng chúng con nên giống Trái Tim Chúa. Amen.