ĐỪNG ĐỂ CHÚA ĐẾN NHÀ MÀ LÒNG TA VẪN VẮNG
- Chủ nhật - 04/10/2026 22:56
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Có những ngôi nhà luôn mở cửa nhưng lòng người sống trong đó lại rất khó mở ra. Có những bàn ăn được chuẩn bị chu đáo, những căn phòng được quét dọn sạch sẽ, những công việc được sắp xếp đâu vào đấy, nhưng giữa tất cả những điều tưởng như đầy đủ ấy, người ta vẫn cảm thấy thiếu một sự hiện diện biết lắng nghe. Có những người dành cả ngày để chăm lo cho người khác, đi từ việc này sang việc kia, từ trách nhiệm này sang trách nhiệm khác, đến khi đêm xuống mới nhận ra mình đã nói rất nhiều mà chưa thật sự gặp ai, đã làm rất nhiều mà chưa thật sự sống với ai, đã cố gắng phục vụ Thiên Chúa mà lòng lại xa Người. Câu chuyện Đức Giê-su đến nhà hai chị em Mác-ta và Ma-ri-a chạm đến chính khoảng trống ấy. Đó không chỉ là câu chuyện về một người tất bật và một người ngồi yên, cũng không phải một cuộc phân xử xem công việc hay cầu nguyện đáng quý hơn. Đó là lời mời bước vào tận bên trong trái tim mình để nhận ra điều gì đang dẫn dắt đời sống: tình yêu hay nỗi lo, sự hiện diện hay thành tích, lòng tin hay nhu cầu kiểm soát, niềm vui được ở với Chúa hay sự căng thẳng vì muốn làm mọi sự cho thật hoàn hảo. Chúng ta dễ nhìn thấy Mác-ta trong căn bếp và Ma-ri-a bên chân Chúa, nhưng điều cần thấy hơn là cả hai đang hiện diện trong chính mình. Có lúc chúng ta biết ngồi xuống, đón nhận và lắng nghe; có lúc chúng ta bị những việc phải làm kéo đi đến mức người đang ở trước mặt chỉ còn là một yếu tố trong chương trình của mình. Và điều đáng suy nghĩ nhất là đôi khi người ấy chính là Chúa.
Mác-ta đã đón Đức Giê-su vào nhà. Trước khi nghĩ đến sự bận rộn hay lời than phiền của chị, chúng ta cần nhìn nhận vẻ đẹp của hành động ấy. Chị có một mái nhà và chị mở mái nhà ấy cho Người. Chị có khả năng chăm sóc và chị đem khả năng ấy phục vụ Người. Chị hiểu rằng người khách cần được tiếp đón, cần có chỗ nghỉ, cần được quan tâm bằng những việc rất cụ thể. Đức tin không thể chỉ tồn tại trong những ý nghĩ đẹp; tình yêu cũng không thể chỉ được giữ trong lòng mà không đi qua đôi tay. Một bữa ăn, một chỗ ngồi, một ly nước, một căn phòng được chuẩn bị, tất cả đều có thể là ngôn ngữ của bác ái. Có biết bao người trong gia đình, giáo xứ và cộng đoàn đang sống vẻ đẹp ấy mỗi ngày mà chẳng mấy ai để ý. Họ đến sớm để mở cửa nhà thờ, ở lại muộn để thu dọn, âm thầm nấu ăn, rửa chén, chăm người bệnh, đưa đón trẻ nhỏ, sửa một bóng đèn, lau một chiếc ghế, gấp một tấm khăn. Nếu thiếu họ, rất nhiều điều chúng ta xem là bình thường sẽ không còn diễn ra bình thường nữa. Vì thế, suy niệm về Mác-ta không thể biến thành lời chê trách những người lao động hay một sự đề cao đời sống thiêng liêng đến mức coi nhẹ trách nhiệm hằng ngày. Chúa đã bước vào một ngôi nhà có người đón tiếp; chúng ta cũng được mời đón Người bằng chính những điều kiện thật của cuộc sống mình. Vấn đề xuất hiện khi đôi tay vẫn phục vụ mà trái tim bắt đầu bị cuốn vào một vòng xoáy khiến việc phục vụ không còn đem lại sự gặp gỡ.
Sự bận rộn tự nó chưa phải là dấu hiệu chúng ta xa Chúa. Một người mẹ chăm con nhỏ có thể rất bận mà lòng vẫn đầy yêu thương. Một người cha làm việc vất vả có thể rất ít thời gian rảnh mà vẫn sống sâu xa trong sự tín thác. Một linh mục đang lo cho cộng đoàn, một tu sĩ chăm bệnh nhân, một giáo dân gánh nhiều trách nhiệm có thể mệt mỏi mà vẫn giữ được sự bình an bên trong. Nhưng có một kiểu bận rộn khiến con người bị phân tán, bị kéo ra khỏi chính mình, bị ám ảnh bởi những điều chưa xong, chưa đủ, chưa đạt. Khi ấy, công việc không còn chỉ là công việc; nó trở thành thước đo giá trị bản thân, trở thành lý do để phán xét người khác, trở thành sức ép khiến chúng ta không thể dừng lại dù thân xác đã kiệt sức. Chúng ta thấy ai làm khác mình cũng khó chịu, thấy ai nghỉ ngơi cũng bực bội, thấy ai được khen cũng chạnh lòng. Chúng ta phục vụ nhưng trong lòng âm thầm ghi nhận từng thiếu sót của người khác. Chúng ta cho đi nhưng vẫn đợi một sự đáp lại đúng như mình muốn. Chúng ta nói rằng mình làm vì yêu thương, nhưng khi không được nhìn nhận, tình yêu ấy lập tức mang hình dáng của lời trách móc. Đó là lúc cần nhìn lại, không phải để phủ nhận những gì mình đã làm, nhưng để cứu chính tình yêu khỏi sự hao mòn. Có thể chúng ta không cần bỏ công việc; chúng ta cần trả công việc về đúng chỗ của nó, để nó không ngồi vào chỗ của Thiên Chúa trong lòng mình.
Lời than phiền của Mác-ta rất gần với những gì chúng ta từng nghĩ, từng nói, từng giấu kín. Người đang gánh nhiều việc thường không chỉ mệt vì công việc, mà còn mệt vì cảm giác mình phải gánh một mình. Điều làm họ đau có khi không phải là số chén cần rửa, số việc cần hoàn thành, nhưng là sự im lặng của những người chung quanh. Họ tự hỏi tại sao không ai nhìn thấy, tại sao không ai giúp, tại sao người khác có thể bình thản trong khi mình đang vất vả. Chúng ta cần có lòng thương đối với nỗi mệt ấy. Không thể khuyên một người đang bị dồn quá nhiều trách nhiệm chỉ bằng lời nhắc hãy bình an, trong khi không ai chịu chia sẻ gánh nặng với họ. Cũng không thể dùng hình ảnh Ma-ri-a để biện minh cho thái độ thờ ơ trước người đang lao nhọc. Trong một gia đình, lắng nghe Lời Chúa phải làm cho người chồng biết đứng dậy phụ vợ, làm cho con cái biết đỡ đần cha mẹ, làm cho anh chị em biết nhận lấy phần trách nhiệm của mình. Trong giáo xứ, cầu nguyện phải làm cho người ta quan tâm hơn đến những người đang âm thầm phục vụ. Tuy nhiên, ngay giữa một nỗi mệt có thật, Mác-ta vẫn được mời khám phá điều sâu hơn: chị đang muốn Chúa bước vào sự bực bội của mình để xác nhận rằng mình đúng và em mình sai. Đó là cám dỗ rất quen thuộc. Chúng ta đến với Chúa nhưng chỉ muốn Người đồng ý với cách đánh giá của mình. Chúng ta cầu nguyện nhưng trong lòng đã chuẩn bị sẵn kết luận. Chúng ta xin Chúa giải quyết vấn đề, song lại không muốn Người chạm đến những điều đang gây vấn đề trong chính mình.
Đức Giê-su không làm nhục Mác-ta. Người không phủ nhận sự đón tiếp của chị, không xem thường đôi tay đang phục vụ, cũng không đẩy chị ra khỏi cuộc gặp gỡ. Người hướng chị về tình trạng của lòng mình. Đó là cách Chúa thường làm khi chúng ta để Người đến gần. Chúng ta muốn Người sửa người khác, Người lại giúp chúng ta nhìn rõ một vết thương của mình. Chúng ta muốn Người đổi hoàn cảnh, Người lại bắt đầu bằng việc đổi cách chúng ta hiện diện trong hoàn cảnh ấy. Chúng ta muốn Người giải quyết mọi điều khiến ta khó chịu, Người lại hỏi xem vì sao trái tim ta đã bị những điều ấy nắm giữ quá chặt. Sự hướng dẫn ấy có thể làm chúng ta hụt hẫng lúc đầu, bởi ai cũng dễ chấp nhận một lời an ủi hơn một lời giúp mình nhận ra sự thật. Nhưng một tình yêu chỉ xác nhận mọi điều chúng ta nghĩ sẽ không chữa lành được chúng ta. Chúa yêu đủ sâu để không bỏ mặc ta trong nỗi lo đã trở thành thói quen, trong cách phục vụ đang dần biến thành sự kiểm soát, trong lòng nhiệt thành đang mất đi sự dịu dàng. Người không bảo chúng ta trở thành vô trách nhiệm. Người muốn chúng ta sống trách nhiệm bằng một trái tim tự do hơn. Người không đòi ta ngừng yêu thương. Người muốn tình yêu được thanh luyện để người ta chăm sóc không phải chịu thêm gánh nặng từ chính những điều ta làm cho họ.
Ma-ri-a ngồi bên chân Đức Giê-su và lắng nghe. Hành động ấy đơn sơ nhưng không hề nhỏ bé. Chị dành cho Người điều mà rất nhiều khách đến nhà chúng ta vẫn thiếu: sự chú ý thật sự. Có những cuộc tiếp đón chu đáo đến mức khách không có cơ hội gặp người chủ nhà. Chủ nhà cứ đi lại, chuẩn bị, kiểm tra, sửa soạn, hỏi han vội vã, rồi lại biến mất trong một việc khác. Có những bữa cơm rất đầy đủ mà người thân chẳng được nhìn vào mắt nhau. Có những cuộc trò chuyện trong đó một người vừa nghe vừa xem điện thoại, vừa trả lời vừa nghĩ đến chuyện khác, vừa có mặt vừa ở rất xa. Ma-ri-a dành cho Đức Giê-su một chỗ trong sự chú ý của mình. Chị không chỉ mở cửa căn nhà, chị mở khả năng đón nhận của lòng mình. Điều ấy nhắc chúng ta rằng có mặt bên cạnh ai không đồng nghĩa với hiện diện cho người ấy. Chúng ta có thể ở trong nhà thờ mà tâm trí đang chạy khắp nơi; có thể đọc kinh rất lâu mà lòng không một lần dừng lại trước Chúa; có thể nói về Người rất nhiều mà ít để Người nói với mình. Lắng nghe đòi chúng ta chấp nhận rằng người trước mặt có điều đáng cho mình đón nhận. Lắng nghe Chúa còn đòi chúng ta tin rằng đời mình không thể chỉ được xây dựng từ những điều mình tự nghĩ, tự chọn và tự làm. Có một sự thật cần được trao ban, có một tình yêu cần được đón nhận, có một ánh sáng chỉ xuất hiện khi ta thôi đứng ở vị trí người quyết định tất cả.
Ngồi dưới chân Chúa cũng là chấp nhận vị trí của người học trò. Điều này đặc biệt khó đối với người đã có nhiều kinh nghiệm, đã làm nhiều việc, đã quen hướng dẫn người khác. Càng được người ta tìm đến để xin lời khuyên, chúng ta càng dễ quên rằng mình vẫn cần được dạy. Càng biết nhiều về đời sống đạo, chúng ta càng dễ tưởng việc nghe Lời Chúa chỉ là nghe lại điều đã biết. Nhưng một người có thể giải thích rất đúng về sự tha thứ mà vẫn chưa tha thứ cho ai; có thể trình bày rất hay về lòng tín thác mà vẫn sống trong lo âu; có thể nói rất rõ về bác ái mà vẫn không kiên nhẫn với người trong nhà. Kiến thức đức tin là điều quý, nhưng nó cần đi vào một cuộc gặp gỡ làm biến đổi trái tim. Có khi điều Chúa muốn dạy hôm nay không phải một ý tưởng mới, mà là một sự thật cũ chúng ta chưa chịu sống. Có khi Người muốn đưa chúng ta trở lại một lời rất đơn sơ về yêu thương, về khiêm nhường, về trung tín, vì chính ở đó đời ta đang thiếu. Ngồi xuống trước Chúa là chấp nhận để Người đi từ điều ta biết đến điều ta sống, từ điều ta thường nói đến điều ta thường né tránh. Đó là lý do có người nghe một đoạn Tin Mừng nhiều lần nhưng đến một ngày mới thấy đoạn ấy thực sự nói với mình. Lời không đổi; lòng người đã bắt đầu mở.
Điều Ma-ri-a lựa chọn mời chúng ta suy nghĩ về những lựa chọn đang âm thầm tạo nên cuộc đời mình. Một ngày có biết bao lời mời: hoàn thành công việc, trả lời tin nhắn, đọc thêm một thông tin, xem thêm một hình ảnh, nhận thêm một trách nhiệm, chứng minh thêm một điều. Phần lớn những lời mời ấy không có vẻ xấu. Chính vì vậy, chúng dễ chiếm hết thời gian mà chúng ta không cảm thấy mình đã chọn sai. Nhưng một đời sống có thể bị đánh mất không chỉ vì làm điều xấu, mà còn vì không biết đặt giới hạn cho những điều có vẻ tốt. Chúng ta nhận quá nhiều việc đến mức không còn sức sống tử tế với người thân. Chúng ta theo dõi quá nhiều tin tức đến mức tâm hồn lúc nào cũng bất an. Chúng ta cố giúp quá nhiều người đến mức không nhận ra mình đang bỏ quên người gần nhất. Chúng ta lo giữ mọi thứ trong trật tự đến mức không còn khả năng vui trước một điều bất ngờ. Vì thế, chọn điều cần thiết đòi một sự can đảm. Can đảm dừng lại khi vẫn còn việc chưa xong. Can đảm để điện thoại sang một bên dù có thể còn người đang chờ. Can đảm dành một khoảng lặng cho Chúa dù không ai nhìn thấy giá trị của khoảng lặng ấy. Can đảm nhận rằng mình có giới hạn và không thể trở thành lời giải cho mọi vấn đề. Những lựa chọn như thế không làm đời ta nghèo đi. Chúng giữ cho đời ta khỏi bị chia nhỏ đến mức không còn một trung tâm.
Có một nỗi sợ thường ẩn phía sau sự tất bật: nếu mình dừng lại, liệu mình còn có giá trị không? Nhiều người đã quen được yêu quý vì hữu ích. Từ nhỏ họ được khen khi ngoan, khi giỏi, khi giúp việc, khi đạt thành tích. Lớn lên, họ tiếp tục cố gắng để không làm ai thất vọng. Họ khó nói lời từ chối, khó nghỉ ngơi, khó xin giúp đỡ, khó chấp nhận những ngày mình chẳng làm được bao nhiêu. Ngay cả trong đời sống đạo, họ cũng có thể mang vào một cách nghĩ rất nặng nề: phải làm nhiều hơn mới xứng đáng, phải chu toàn hơn mới được Chúa thương, phải không sai sót mới có quyền bình an. Nhưng ở bên Chúa, chúng ta được học một nền tảng khác. Tình yêu của Người đi trước những gì chúng ta có thể thực hiện. Người không chỉ tìm đến khi chúng ta thành công, không chỉ ở lại khi chúng ta mạnh mẽ, không chỉ gọi chúng ta lúc đôi tay còn làm được nhiều việc. Một người bệnh nằm trên giường vẫn có giá trị trước mặt Chúa. Một người già không còn nhanh nhẹn vẫn được Người yêu. Một người vừa thất bại vẫn có thể bắt đầu lại trong ân sủng. Nếu không đón nhận sự thật ấy, chúng ta sẽ biến cả việc lành thành một cuộc chạy đua để giành lấy điều vốn được trao ban. Ngồi bên Chúa giúp ta nhớ rằng mình là người được yêu trước khi là người phải làm việc, là người được gọi trước khi là người phải đáp ứng, là người được đón nhận trước khi là người phải chứng minh.
Điều này không làm cho việc phục vụ trở nên ít quan trọng. Trái lại, khi không còn dùng công việc để bảo vệ giá trị bản thân, chúng ta có thể phục vụ trong sáng hơn. Ta giúp người khác vì họ cần được giúp, chứ không phải vì ta cần được thấy mình là người tốt. Ta làm việc chung vì công ích, chứ không phải vì muốn mọi người phải ghi nhận vai trò của mình. Ta có thể vui khi người khác làm tốt, có thể trao trách nhiệm, có thể chấp nhận một cách thực hiện khác với cách mình quen. Ta cũng có thể xin nghỉ khi mệt mà không xem đó là sự phản bội đối với bổn phận. Một người phục vụ từ lòng tự do thường đem lại sự nhẹ nhõm cho những người chung quanh. Họ làm nhiều nhưng không khiến người khác phải sống trong cảm giác mắc nợ. Họ hy sinh nhưng không dùng sự hy sinh để gây áp lực. Họ sửa lỗi nhưng không làm tổn thương phẩm giá. Họ có thể nghiêm túc mà vẫn dịu dàng, có thể tận tụy mà không chiếm hữu. Đó là hoa trái rất cụ thể của việc ở với Chúa. Chúng ta không cần chờ đến khi công việc giảm bớt mới học sống như thế. Ngay trong công việc hôm nay, ta có thể nhận ra một lời phàn nàn đang sắp bật ra và chọn nói điều cần thiết bằng giọng bình tĩnh hơn; nhận ra mình đang muốn làm hết và chọn mời người khác cùng góp sức; nhận ra mình đang cần một lời cảm ơn và thành thật nhìn nhận nhu cầu ấy trước Chúa.
Trong gia đình, bài học về sự hiện diện có thể bắt đầu từ những điều nhỏ mà lâu nay chúng ta xem nhẹ. Một người mẹ có thể chuẩn bị đủ mọi thứ cho con nhưng vẫn chưa biết con đang sợ điều gì. Một người cha có thể lao động rất vất vả để lo cho gia đình nhưng ít khi ngồi lại nghe vợ kể về ngày sống của chị. Một người con có thể mua quà cho cha mẹ nhưng không đủ kiên nhẫn nghe một câu chuyện được kể lần nữa. Một đôi vợ chồng có thể cùng chăm lo nhà cửa, tiền bạc và việc học của con, nhưng dần dần chỉ nói chuyện với nhau bằng những thông báo. Họ còn phối hợp, nhưng ít gặp gỡ. Họ còn sống chung, nhưng không còn thật sự biết lòng nhau. Khi ấy, gia đình cần hơn một chương trình sắp xếp công việc; gia đình cần học lại cách dành chỗ cho nhau. Có thể bắt đầu bằng một bữa cơm không vội, một câu hỏi được đặt ra rồi thật sự chờ câu trả lời, một buổi tối không để màn hình chiếm hết sự chú ý. Lắng nghe không có nghĩa là phải đồng ý với mọi điều người kia nói. Lắng nghe là để người kia biết rằng đời sống của họ có chỗ trong lòng mình. Và khi gia đình cùng dành một khoảng thời gian cho Chúa, họ được tập điều căn bản ấy: không ai là trung tâm tuyệt đối, không ai được phép biến mọi người thành người phục vụ cho ý muốn của mình, tất cả cùng đứng trước một tình yêu lớn hơn để học yêu nhau.
Một mái nhà biết lắng nghe Chúa cũng sẽ biết tiếp đón những người không đem lại lợi ích cho mình. Chúng ta dễ niềm nở với người có thể giúp ta, dễ dành thời gian cho người khiến ta vui, dễ kiên nhẫn với người có cùng suy nghĩ. Nhưng lòng hiếu khách của Tin Mừng còn phải đi đến người làm ta bất tiện: một người già nói chậm, một người nghèo không biết cách diễn đạt, một người đang đau khổ cứ lặp đi lặp lại cùng một nỗi lo, một người trẻ có những câu hỏi khiến ta lúng túng. Đôi khi chúng ta vội cho lời khuyên vì không đủ kiên nhẫn ở lại với nỗi đau. Chúng ta nói người kia phải mạnh mẽ, phải tin tưởng, phải cố gắng, trong khi điều họ đang cần trước tiên là có người nghe mình mà không phán xét. Sự hiện diện chân thành không giải quyết ngay mọi khó khăn, nhưng nó có thể giúp một người thôi cảm thấy bị bỏ rơi. Có những nỗi khổ trở nên nặng hơn vì phải mang trong cô độc. Có những vết thương bắt đầu được chữa lành khi người ta không còn phải giả vờ rằng mình ổn. Nếu việc cầu nguyện làm chúng ta biết nghe Chúa nhưng không biết nghe tiếng thở dài của người chung quanh, chúng ta cần xem lại cách mình cầu nguyện. Đấng ta đón nhận trong thinh lặng cũng mời ta nhận ra những người đang cần một khoảng thời gian, một ánh mắt, một sự kiên nhẫn rất thật.
Trong đời sống giáo xứ, chúng ta cũng có thể đón Chúa bằng nhiều hoạt động mà ít dành chỗ cho Người hướng dẫn. Có những chương trình rất phong phú, những cuộc tổ chức rất công phu, những trách nhiệm được phân công rõ ràng, nhưng người tham gia ngày càng mệt mỏi và dễ va chạm. Một công việc đạo đức vẫn có thể trở thành nơi ganh đua nếu mỗi người muốn bảo vệ phần của mình hơn là tìm điều tốt cho cộng đoàn. Một nhóm phục vụ vẫn có thể đánh mất sự hiệp thông nếu chỉ bàn đến hiệu quả mà không quan tâm đến những người đang kiệt sức. Một buổi sinh hoạt vẫn có thể đông vui mà không giúp ai đến gần Chúa hơn. Vì thế, cộng đoàn cần những khoảng dừng thật sự, trong đó mọi người cùng để Lời Chúa soi vào cách làm việc, cách nói năng, cách giải quyết bất đồng. Không phải chỉ thêm một lời kinh vào đầu cuộc họp rồi tiếp tục đối xử với nhau như cũ. Cần để việc cầu nguyện chạm đến các quyết định: có công bằng khi phân chia trách nhiệm không, có lắng nghe người ít nói không, có biết cảm ơn người làm những việc nhỏ không, có sẵn sàng sửa một cách tổ chức đang gây quá tải không. Một cộng đoàn trưởng thành không phải là nơi không ai mệt, nhưng là nơi người mệt có thể nói thật mà không bị xem là thiếu nhiệt thành; không phải là nơi mọi việc đều hoàn hảo, nhưng là nơi tình yêu được giữ ngay cả khi công việc chưa hoàn hảo.
Người làm việc mục vụ càng cần thường xuyên trở về bên Chúa, bởi rất dễ sống trong tình trạng lúc nào cũng có việc chính đáng để làm. Luôn có người cần gặp, có vấn đề cần giải quyết, có bài cần chuẩn bị, có cuộc họp cần tham dự, có chương trình cần tổ chức. Nếu không cẩn thận, chúng ta có thể quen sống bằng sự khẩn cấp, đến mức thinh lặng trở thành điều khó chịu. Khi dừng lại, những nỗi lo vốn bị công việc che lấp bắt đầu xuất hiện, và chúng ta lại tìm một việc mới để khỏi phải đối diện. Nhưng nếu cứ như thế, đời sống nội tâm sẽ dần cạn, còn lời nói bên ngoài vẫn tiếp tục. Chúng ta có thể nói về bình an trong khi lòng đầy căng thẳng, nói về lòng thương xót trong khi thiếu kiên nhẫn, nói về sự phó thác trong khi muốn kiểm soát mọi điều. Điều cần thiết không phải là tự trách mình thêm, mà là thành thật trở về. Trở về để nhận rằng mình cũng cần được nâng đỡ, cũng cần được tha thứ, cũng cần được nuôi dưỡng. Người phục vụ Lời Chúa vẫn phải là người nghe Lời Chúa. Người hướng dẫn người khác cầu nguyện vẫn phải dành thời gian cầu nguyện với tất cả sự nghèo nàn thật của mình. Người trao niềm hy vọng vẫn phải để Chúa chạm đến những chỗ mình đang thất vọng. Không ai có thể mãi sống bằng việc trao đi mà không đón nhận.
Sự trở về ấy đặc biệt quý khi chúng ta gặp thất bại. Khi công việc tiến triển thuận lợi, ta dễ cảm thấy mình đang đi đúng đường. Nhưng khi một nỗ lực không được đón nhận, một kế hoạch không thành, một người mình giúp lại hiểu lầm, một việc mình chăm lo lâu ngày vẫn không thay đổi, ta bắt đầu thấy những chỗ dựa bên trong. Nếu bình an của ta hoàn toàn tùy thuộc vào kết quả, mỗi thất bại sẽ giống như một phán quyết về giá trị bản thân. Nếu ta đã quen ở với Chúa, thất bại vẫn đau nhưng không còn có quyền nói lời cuối cùng về đời ta. Ta có thể nhìn nhận điều mình làm chưa tốt, có thể học lại, có thể xin lỗi, có thể đổi cách thực hiện, mà không phải kết luận rằng tất cả đều vô nghĩa. Có những hạt giống cần thời gian rất dài. Có những người chỉ nhớ đến một sự chăm sóc sau nhiều năm. Có những việc lành không bao giờ đem lại cho người làm một lời cảm ơn rõ ràng. Lòng tín thác giúp chúng ta tiếp tục trung thành mà không đòi nhìn thấy ngay mọi hoa trái. Đồng thời, lắng nghe Chúa cũng giúp ta phân định khi nào cần tiếp tục và khi nào cần dừng một cách làm đã không còn phù hợp. Phó thác không phải cố chấp giữ nguyên mọi điều; phó thác là để Chúa dạy mình cả trong những giới hạn và thất bại.
Ánh sáng ấy cũng giúp chúng ta hiểu sự đổi đời của Phao-lô. Có những người rất nhiệt thành nhưng sự nhiệt thành của họ chưa được đặt dưới ánh sáng của Đức Ki-tô. Họ tin mình đang bảo vệ điều tốt, song lại có thể gây thương tổn vì không còn đủ khiêm nhường để nhìn nhận điều mình chưa hiểu. Một con người có thể mạnh mẽ, kiên quyết, tận tụy, mà vẫn cần một cuộc hoán cải sâu xa. Điều ấy là lời nhắc cho tất cả chúng ta: nhiệt tình không tự động bảo đảm rằng mọi cách hành động đều đúng; xác tín không cho phép ta coi thường phẩm giá người khác; kinh nghiệm không làm ta miễn trừ việc phải lắng nghe. Chúa có thể đưa một sức lực từng được sử dụng sai hướng vào một sứ mạng mới, nhưng sự thay đổi ấy đòi con người chịu để Người chạm đến tận nền tảng của mình. Hoán cải không chỉ là bỏ một vài thói xấu dễ thấy. Có khi đó là từ bỏ niềm tự hào rằng mình luôn hiểu đúng, từ bỏ thói quen xem người khác bằng một nhãn hiệu cố định, từ bỏ cách bảo vệ điều mình tin bằng sự cay nghiệt. Người càng yêu sự thật càng cần khiêm nhường trước sự thật. Người càng muốn phục vụ Chúa càng cần để Chúa sửa cách mình phục vụ. Và người đã được biến đổi càng có lý do kiên nhẫn với những người đang trên đường trở về.
Chúng ta cũng cần nhìn mình bằng ánh mắt có hy vọng ấy. Có người mang một quá khứ khiến họ luôn cảm thấy không xứng đáng đến gần Chúa. Họ nhớ những lỗi lầm, những lựa chọn sai, những lời đã làm người khác đau, những năm tháng đã bỏ phí. Khi cầu nguyện, họ chỉ thấy điều mình thiếu; khi làm việc lành, họ chỉ nghĩ đến việc bù đắp; khi nghe nói về tình yêu Chúa, họ vẫn âm thầm tin tình yêu ấy dành cho người khác dễ hơn dành cho mình. Nhưng nếu ân sủng có thể mở một con đường mới cho người từng chống đối, chúng ta không được tự đóng cửa tương lai bằng một bản án về quá khứ. Chúa không làm cho điều sai trở thành đúng, cũng không khiến trách nhiệm sửa chữa biến mất. Người ban khả năng bước tới trong sự thật. Có người cần xin lỗi, có người cần hoàn trả, có người cần tìm sự giúp đỡ, có người cần kiên trì thay đổi một thói quen. Nhưng mọi bước ấy sẽ khác khi được thực hiện từ hy vọng thay vì tuyệt vọng. Ở bên Chúa, chúng ta có thể nhận lỗi mà không đánh mất phẩm giá, có thể đau vì tội mình mà không từ chối lòng thương xót, có thể bắt đầu lại mà không giả vờ rằng mình chưa từng sai. Đó cũng là một lý do cần lắng nghe: nếu chỉ nghe tiếng tự kết án trong lòng, ta sẽ không nghe được tiếng Chúa đang gọi mình sống.
Một thử thách lớn của việc lắng nghe là thinh lặng. Nhiều người tưởng mình thiếu thời gian cầu nguyện, nhưng khi có thời gian lại không biết ở yên. Chúng ta đã quen với âm thanh, thông báo, hình ảnh, những việc nối tiếp nhau. Một khoảng trống nhỏ lập tức được lấp bằng chiếc điện thoại. Một giây chờ đợi trở thành cơ hội xem thêm điều gì đó. Dần dần, tâm trí không còn quen ở lại với một điều đủ lâu. Sự phân tán ấy theo chúng ta vào giờ kinh, vào Thánh lễ, vào những cuộc trò chuyện. Để học lắng nghe, có khi chúng ta phải bắt đầu rất khiêm tốn: vài phút không mở màn hình, một đoạn Tin Mừng được đọc chậm, một câu hỏi về ngày sống được giữ trong lòng, một khoảng ngồi yên trước Chúa mà không buộc mình phải có cảm xúc đặc biệt. Thinh lặng có thể làm lộ ra sự bất an, nỗi buồn, sự giận dữ, điều ta vẫn tránh. Điều đó không có nghĩa là cầu nguyện đang thất bại. Có thể lần đầu tiên chúng ta đang có mặt đủ thật để nhận ra lòng mình. Ta không cần vội che lấp những điều ấy bằng lời lẽ đạo đức. Có thể đem chúng đến trước Chúa như chúng đang là, xin Người giúp mình hiểu, xin Người dạy mình sống với chúng, xin Người ban sức thực hiện điều cần thiết.
Cầu nguyện vì thế không phải lúc nào cũng là một kinh nghiệm nhẹ nhàng. Có những ngày chúng ta ngồi trước Chúa mà chỉ thấy khô khan. Có những lúc đọc Lời Chúa nhưng không tìm được điều gì mới. Có những mùa đời sống đầy mất mát đến mức việc thưa một lời với Người cũng khó. Nếu chỉ xem cầu nguyện là nơi tạo ra sự dễ chịu, chúng ta sẽ dễ bỏ cuộc. Nhưng mối tương quan được xây dựng bằng lòng trung thành, và lòng trung thành có những ngày rất âm thầm. Một người chăm người thân đau yếu không phải lúc nào cũng cảm thấy vui, nhưng tình yêu vẫn có thể hiện diện trong việc ở lại. Một đôi vợ chồng sống với nhau lâu năm không phải mỗi ngày đều có những lời xúc động, nhưng sự hiện diện bền bỉ vẫn mang giá trị lớn. Với Chúa cũng vậy, chúng ta có thể đến với Người trong một ngày không có gì đặc biệt, đem theo sự mệt mỏi, sự lúng túng, một câu hỏi chưa có lời đáp. Điều cần tránh là biến sự khô khan thành một bản án về mình hoặc thành kết luận rằng Chúa đã vắng mặt. Có khi lòng trung thành đang lớn lên đúng lúc cảm xúc không còn nâng đỡ. Có khi một phút cầu nguyện rất khó khăn lại là phút chúng ta trao cho Chúa sự thật sâu nhất của đời mình.
Dẫu vậy, sự trung thành không thể chỉ được đo bằng thời gian ngồi cầu nguyện. Lời đã nghe cần trở thành cách sống. Nếu sau một giờ kinh chúng ta vẫn sẵn sàng làm nhục người khác, nếu sau một buổi suy niệm chúng ta vẫn né tránh trách nhiệm rõ ràng của mình, nếu sau một Thánh lễ chúng ta vẫn thản nhiên trước một người đang cần giúp, ta cần thành thật nhìn lại. Có thể chúng ta đã nghe bằng trí óc mà chưa cho phép lời đi vào ý muốn. Có thể ta đang tìm sự bình an riêng nhưng không muốn mang lấy đòi hỏi của tình yêu. Ma-ri-a ngồi nghe Chúa không cho phép chúng ta biến việc đạo đức thành chỗ ẩn náu khỏi đời sống. Chính việc lắng nghe phải giúp ta đứng dậy đúng lúc, làm điều cần làm, nói điều cần nói, sửa điều cần sửa. Sau khi cầu nguyện về lòng tha thứ, có thể bước kế tiếp là thôi nhắc lại một lỗi cũ để làm người kia đau. Sau khi cầu nguyện về sự thật, có thể bước kế tiếp là thừa nhận một điều mình đã che giấu. Sau khi cầu nguyện về bác ái, có thể bước kế tiếp là dành một phần tiền, một phần thời gian, một phần sức lực cho người thiếu thốn. Không cần mọi việc đều lớn lao. Một sự thay đổi nhỏ nhưng thật có thể nói rõ rằng chúng ta đã bắt đầu nghe.
Thánh lễ là nơi chúng ta được tập cả sự đón nhận lẫn sự trao hiến. Chúng ta đến với Chúa mang theo tuần sống của mình: những việc đã hoàn thành, những điều còn dang dở, những niềm vui, những nỗi lo, những lỗi lầm, những người mình yêu và những người mình chưa biết yêu. Chúng ta lắng nghe Lời để đời mình được soi sáng, đón nhận sự sống Chúa ban để không chỉ sống bằng sức riêng, rồi được sai trở lại với những bổn phận quen thuộc. Nếu chỉ đến cho đủ một việc phải làm, chúng ta dễ mang cả sự tất bật vào cuộc gặp gỡ ấy. Nếu để lòng mình hiện diện, Thánh lễ có thể trở thành nơi mọi điều rời rạc được quy tụ: công việc có lại ý nghĩa, nỗi mệt được đặt trong tình yêu, lỗi lầm được đưa vào sự hoán cải, tương lai được trao trong tín thác. Có thể hoàn cảnh bên ngoài chưa thay đổi khi ta bước ra khỏi nhà thờ, nhưng ta đã có một cách khác để bước vào hoàn cảnh. Người phải chăm bệnh nhân vẫn trở về chăm bệnh nhân; người phải lo kiếm sống vẫn trở về lao động; người đang có bất đồng vẫn phải đối diện cuộc trò chuyện khó khăn. Ân sủng không xóa mọi bổn phận. Ân sủng giúp ta sống những bổn phận ấy với một nguồn sức mạnh sâu hơn và một lòng thương rộng hơn.
Đặc biệt khi tuổi tác, bệnh tật hoặc hoàn cảnh khiến chúng ta không còn làm được nhiều, câu chuyện về sự hiện diện trở thành một niềm an ủi lớn. Có người cả đời quen lao động, đến khi phải nghỉ lại cảm thấy mình thừa. Có người từng gánh nhiều trách nhiệm, khi không còn đảm nhiệm được thì thấy như mất chính mình. Có người bệnh cần được chăm sóc nhưng luôn áy náy vì cho rằng mình chỉ gây phiền. Những lúc ấy, chúng ta cần nhớ rằng sự sống không mất giá trị khi năng suất giảm. Một người vẫn có thể yêu bằng việc đón nhận sự giúp đỡ cách khiêm nhường, bằng lời cảm ơn, bằng sự cầu nguyện, bằng kinh nghiệm được trao lại, bằng một sự hiện diện hiền lành. Người chăm sóc cũng cần học nhìn thấy con người phía sau nhu cầu chăm sóc, để không chỉ lo cho thân xác mà quên lắng nghe lòng họ. Một bàn tay được nắm, một câu chuyện được nghe, một khoảng ngồi bên cạnh có thể rất quý đối với người đang yếu. Và đối với chính người bệnh, việc ở với Chúa có thể giúp họ nhận ra rằng mình vẫn thuộc về Người ngay cả khi không còn điều gì để khoe, không còn điều gì để hoàn thành, không còn đủ sức tự lo cho mình. Có những bài học về tình yêu chỉ được học khi chúng ta chấp nhận làm người đón nhận.
Rồi sẽ đến lúc mỗi người phải buông nhiều điều mình đã dành cả đời để giữ. Công việc sẽ được trao cho người khác, vị trí sẽ thay đổi, đồ vật sẽ ở lại, những kế hoạch có thể không được hoàn tất theo ý mình. Nếu tất cả ý nghĩa đời ta đều nằm trong những điều ấy, việc buông bỏ sẽ rất đau đớn. Nhưng nếu đã tập sống trong tương quan với Chúa, chúng ta sẽ nhận ra giữa những điều đổi thay vẫn có một nền tảng để tín thác. Tình yêu đã sống không trở thành vô nghĩa vì một chức vụ chấm dứt. Một việc lành không mất giá trị vì không còn ai nhớ tên người làm. Một ngày âm thầm không bị xóa vì không được ghi nhận. Điều cần thiết hôm nay vì thế liên hệ sâu xa với điều còn lại khi nhiều thứ không còn ở trong tay ta. Chúng ta cần làm việc, xây dựng, chăm sóc, học hỏi, nhưng cũng cần mỗi ngày tự hỏi liệu những điều ấy có đang giúp mình lớn lên trong tình yêu hay không. Một đời sống có thể rất đầy về thành tích mà nghèo về sự gặp gỡ. Một đời sống có thể rất bình thường bên ngoài mà giàu những lần tha thứ, những lần đón tiếp, những lời cầu nguyện chân thành, những hy sinh không ai thấy. Chính những điều tưởng nhỏ ấy có thể làm cho lòng người đủ tự do để trao lại cuộc đời khi đến lúc phải trao.
Hôm nay, có lẽ chúng ta chưa thể thay đổi toàn bộ nhịp sống, nhưng có thể bắt đầu bằng một lựa chọn cụ thể. Trước khi mở điện thoại vào buổi sáng, dành một chút thời gian nhớ mình đang sống trước mặt Chúa. Trước khi phản ứng với một người làm mình khó chịu, dừng lại để nhận ra sự mệt mỏi hoặc tổn thương đang tác động đến lời nói. Khi làm một việc phục vụ, chú ý đến con người đang được phục vụ thay vì chỉ chú ý đến việc phải hoàn thành. Khi quá tải, nói thật về giới hạn và tìm cách chia sẻ trách nhiệm. Khi cầu nguyện, bớt vội đưa ra mọi yêu cầu để có một khoảng đón nhận. Khi về nhà, thử hỏi người thân về ngày sống của họ và nghe đến hết. Khi đến nhà thờ, đem theo một điều thật trong lòng để đặt trước Chúa, thay vì chỉ cố giữ một vẻ đạo đức bên ngoài. Những việc ấy không làm cuộc sống lập tức hết khó khăn. Nhưng chúng mở ra một lối sống trong đó ta không còn bị đẩy đi hoàn toàn bởi những sức ép chung quanh. Ta bắt đầu chọn cách hiện diện. Ta bắt đầu biết điều gì cần ưu tiên. Ta bắt đầu nhận ra rằng có những công việc làm xong rồi vẫn để lòng trống, và có những phút dừng lại giúp ta trở về với mọi công việc bằng một trái tim khác.
Đức Giê-su vẫn muốn được đón vào căn nhà thật của mỗi chúng ta. Căn nhà ấy có thể đang ngổn ngang, có những việc chưa giải quyết, có những tương quan chưa bình an, có những nỗi lo không dễ nói thành lời. Chúng ta không cần chờ cho tất cả hoàn hảo mới mở lòng. Chính giữa điều chưa hoàn hảo, chúng ta có thể dành cho Người một chỗ. Có thể thưa rằng mình đang mệt, đang bực, đang sợ, đang cố gắng mà chưa biết làm sao. Có thể xin Người giúp mình nhìn lại điều đã khiến lòng quá chật, điều đã biến sự chăm sóc thành sức ép, điều đã làm mình luôn hiện diện bằng đôi tay mà vắng mặt bằng trái tim. Chúa đến để dẫn chúng ta vào một cuộc sống có tình yêu sâu hơn. Người giúp đôi tay tiếp tục làm việc mà lòng không bị đánh mất; giúp ta biết đón nhận để có thể trao ban; giúp ta nghe tiếng Người để nhận ra nhu cầu của anh chị em. Và biết đâu, điều đẹp nhất có thể xảy ra trong ngày hôm nay không phải là chúng ta hoàn thành thêm một việc, mà là ngay giữa công việc ấy, chúng ta thực sự gặp Chúa, thực sự nhìn thấy một người, thực sự trao cho họ sự chú ý mà lâu nay họ đang chờ.
Lạy Chúa Giê-su, xin đến trong ngôi nhà của chúng con, đến trong những ngày sống nhiều trách nhiệm, trong căn bếp, nơi làm việc, phòng bệnh, lớp học, giáo xứ và những khoảng lòng mà chúng con thường giấu kín. Xin đón nhận thiện chí của chúng con và thanh luyện những điều còn pha lẫn trong đó. Khi chúng con phục vụ mà bắt đầu cay đắng, xin giúp chúng con nhận ra điều đang làm tình yêu mệt mỏi. Khi chúng con lo lắng đến mức muốn kiểm soát mọi người, xin dạy chúng con tin tưởng và biết chia sẻ. Khi chúng con lấy công việc để tránh gặp chính mình, xin ban can đảm bước vào thinh lặng. Khi chúng con dùng việc cầu nguyện để né tránh một bổn phận, xin giúp chúng con đứng dậy và thực hiện điều phải làm. Xin cho chúng con biết nghe Chúa bằng một lòng sẵn sàng thay đổi, biết nghe người thân bằng sự kiên nhẫn, biết nghe người đau khổ mà không vội phán xét. Xin cho những đôi tay lao nhọc được nâng đỡ, những trái tim đang tủi thân được an ủi, những người đang gánh một mình tìm được sự sẻ chia. Xin giữ chúng con trong tình yêu của Chúa khi thành công cũng như khi thất bại, khi còn mạnh khỏe cũng như khi cần được chăm sóc. Và xin cho mỗi ngày, giữa bao điều phải chọn, chúng con biết dành cho Chúa một chỗ thật trong lòng, để từ cuộc gặp gỡ ấy, chúng con trở về với anh chị em bằng một tình yêu hiền lành, tự do và bền bỉ hơn. Amen.
Mác-ta đã đón Đức Giê-su vào nhà. Trước khi nghĩ đến sự bận rộn hay lời than phiền của chị, chúng ta cần nhìn nhận vẻ đẹp của hành động ấy. Chị có một mái nhà và chị mở mái nhà ấy cho Người. Chị có khả năng chăm sóc và chị đem khả năng ấy phục vụ Người. Chị hiểu rằng người khách cần được tiếp đón, cần có chỗ nghỉ, cần được quan tâm bằng những việc rất cụ thể. Đức tin không thể chỉ tồn tại trong những ý nghĩ đẹp; tình yêu cũng không thể chỉ được giữ trong lòng mà không đi qua đôi tay. Một bữa ăn, một chỗ ngồi, một ly nước, một căn phòng được chuẩn bị, tất cả đều có thể là ngôn ngữ của bác ái. Có biết bao người trong gia đình, giáo xứ và cộng đoàn đang sống vẻ đẹp ấy mỗi ngày mà chẳng mấy ai để ý. Họ đến sớm để mở cửa nhà thờ, ở lại muộn để thu dọn, âm thầm nấu ăn, rửa chén, chăm người bệnh, đưa đón trẻ nhỏ, sửa một bóng đèn, lau một chiếc ghế, gấp một tấm khăn. Nếu thiếu họ, rất nhiều điều chúng ta xem là bình thường sẽ không còn diễn ra bình thường nữa. Vì thế, suy niệm về Mác-ta không thể biến thành lời chê trách những người lao động hay một sự đề cao đời sống thiêng liêng đến mức coi nhẹ trách nhiệm hằng ngày. Chúa đã bước vào một ngôi nhà có người đón tiếp; chúng ta cũng được mời đón Người bằng chính những điều kiện thật của cuộc sống mình. Vấn đề xuất hiện khi đôi tay vẫn phục vụ mà trái tim bắt đầu bị cuốn vào một vòng xoáy khiến việc phục vụ không còn đem lại sự gặp gỡ.
Sự bận rộn tự nó chưa phải là dấu hiệu chúng ta xa Chúa. Một người mẹ chăm con nhỏ có thể rất bận mà lòng vẫn đầy yêu thương. Một người cha làm việc vất vả có thể rất ít thời gian rảnh mà vẫn sống sâu xa trong sự tín thác. Một linh mục đang lo cho cộng đoàn, một tu sĩ chăm bệnh nhân, một giáo dân gánh nhiều trách nhiệm có thể mệt mỏi mà vẫn giữ được sự bình an bên trong. Nhưng có một kiểu bận rộn khiến con người bị phân tán, bị kéo ra khỏi chính mình, bị ám ảnh bởi những điều chưa xong, chưa đủ, chưa đạt. Khi ấy, công việc không còn chỉ là công việc; nó trở thành thước đo giá trị bản thân, trở thành lý do để phán xét người khác, trở thành sức ép khiến chúng ta không thể dừng lại dù thân xác đã kiệt sức. Chúng ta thấy ai làm khác mình cũng khó chịu, thấy ai nghỉ ngơi cũng bực bội, thấy ai được khen cũng chạnh lòng. Chúng ta phục vụ nhưng trong lòng âm thầm ghi nhận từng thiếu sót của người khác. Chúng ta cho đi nhưng vẫn đợi một sự đáp lại đúng như mình muốn. Chúng ta nói rằng mình làm vì yêu thương, nhưng khi không được nhìn nhận, tình yêu ấy lập tức mang hình dáng của lời trách móc. Đó là lúc cần nhìn lại, không phải để phủ nhận những gì mình đã làm, nhưng để cứu chính tình yêu khỏi sự hao mòn. Có thể chúng ta không cần bỏ công việc; chúng ta cần trả công việc về đúng chỗ của nó, để nó không ngồi vào chỗ của Thiên Chúa trong lòng mình.
Lời than phiền của Mác-ta rất gần với những gì chúng ta từng nghĩ, từng nói, từng giấu kín. Người đang gánh nhiều việc thường không chỉ mệt vì công việc, mà còn mệt vì cảm giác mình phải gánh một mình. Điều làm họ đau có khi không phải là số chén cần rửa, số việc cần hoàn thành, nhưng là sự im lặng của những người chung quanh. Họ tự hỏi tại sao không ai nhìn thấy, tại sao không ai giúp, tại sao người khác có thể bình thản trong khi mình đang vất vả. Chúng ta cần có lòng thương đối với nỗi mệt ấy. Không thể khuyên một người đang bị dồn quá nhiều trách nhiệm chỉ bằng lời nhắc hãy bình an, trong khi không ai chịu chia sẻ gánh nặng với họ. Cũng không thể dùng hình ảnh Ma-ri-a để biện minh cho thái độ thờ ơ trước người đang lao nhọc. Trong một gia đình, lắng nghe Lời Chúa phải làm cho người chồng biết đứng dậy phụ vợ, làm cho con cái biết đỡ đần cha mẹ, làm cho anh chị em biết nhận lấy phần trách nhiệm của mình. Trong giáo xứ, cầu nguyện phải làm cho người ta quan tâm hơn đến những người đang âm thầm phục vụ. Tuy nhiên, ngay giữa một nỗi mệt có thật, Mác-ta vẫn được mời khám phá điều sâu hơn: chị đang muốn Chúa bước vào sự bực bội của mình để xác nhận rằng mình đúng và em mình sai. Đó là cám dỗ rất quen thuộc. Chúng ta đến với Chúa nhưng chỉ muốn Người đồng ý với cách đánh giá của mình. Chúng ta cầu nguyện nhưng trong lòng đã chuẩn bị sẵn kết luận. Chúng ta xin Chúa giải quyết vấn đề, song lại không muốn Người chạm đến những điều đang gây vấn đề trong chính mình.
Đức Giê-su không làm nhục Mác-ta. Người không phủ nhận sự đón tiếp của chị, không xem thường đôi tay đang phục vụ, cũng không đẩy chị ra khỏi cuộc gặp gỡ. Người hướng chị về tình trạng của lòng mình. Đó là cách Chúa thường làm khi chúng ta để Người đến gần. Chúng ta muốn Người sửa người khác, Người lại giúp chúng ta nhìn rõ một vết thương của mình. Chúng ta muốn Người đổi hoàn cảnh, Người lại bắt đầu bằng việc đổi cách chúng ta hiện diện trong hoàn cảnh ấy. Chúng ta muốn Người giải quyết mọi điều khiến ta khó chịu, Người lại hỏi xem vì sao trái tim ta đã bị những điều ấy nắm giữ quá chặt. Sự hướng dẫn ấy có thể làm chúng ta hụt hẫng lúc đầu, bởi ai cũng dễ chấp nhận một lời an ủi hơn một lời giúp mình nhận ra sự thật. Nhưng một tình yêu chỉ xác nhận mọi điều chúng ta nghĩ sẽ không chữa lành được chúng ta. Chúa yêu đủ sâu để không bỏ mặc ta trong nỗi lo đã trở thành thói quen, trong cách phục vụ đang dần biến thành sự kiểm soát, trong lòng nhiệt thành đang mất đi sự dịu dàng. Người không bảo chúng ta trở thành vô trách nhiệm. Người muốn chúng ta sống trách nhiệm bằng một trái tim tự do hơn. Người không đòi ta ngừng yêu thương. Người muốn tình yêu được thanh luyện để người ta chăm sóc không phải chịu thêm gánh nặng từ chính những điều ta làm cho họ.
Ma-ri-a ngồi bên chân Đức Giê-su và lắng nghe. Hành động ấy đơn sơ nhưng không hề nhỏ bé. Chị dành cho Người điều mà rất nhiều khách đến nhà chúng ta vẫn thiếu: sự chú ý thật sự. Có những cuộc tiếp đón chu đáo đến mức khách không có cơ hội gặp người chủ nhà. Chủ nhà cứ đi lại, chuẩn bị, kiểm tra, sửa soạn, hỏi han vội vã, rồi lại biến mất trong một việc khác. Có những bữa cơm rất đầy đủ mà người thân chẳng được nhìn vào mắt nhau. Có những cuộc trò chuyện trong đó một người vừa nghe vừa xem điện thoại, vừa trả lời vừa nghĩ đến chuyện khác, vừa có mặt vừa ở rất xa. Ma-ri-a dành cho Đức Giê-su một chỗ trong sự chú ý của mình. Chị không chỉ mở cửa căn nhà, chị mở khả năng đón nhận của lòng mình. Điều ấy nhắc chúng ta rằng có mặt bên cạnh ai không đồng nghĩa với hiện diện cho người ấy. Chúng ta có thể ở trong nhà thờ mà tâm trí đang chạy khắp nơi; có thể đọc kinh rất lâu mà lòng không một lần dừng lại trước Chúa; có thể nói về Người rất nhiều mà ít để Người nói với mình. Lắng nghe đòi chúng ta chấp nhận rằng người trước mặt có điều đáng cho mình đón nhận. Lắng nghe Chúa còn đòi chúng ta tin rằng đời mình không thể chỉ được xây dựng từ những điều mình tự nghĩ, tự chọn và tự làm. Có một sự thật cần được trao ban, có một tình yêu cần được đón nhận, có một ánh sáng chỉ xuất hiện khi ta thôi đứng ở vị trí người quyết định tất cả.
Ngồi dưới chân Chúa cũng là chấp nhận vị trí của người học trò. Điều này đặc biệt khó đối với người đã có nhiều kinh nghiệm, đã làm nhiều việc, đã quen hướng dẫn người khác. Càng được người ta tìm đến để xin lời khuyên, chúng ta càng dễ quên rằng mình vẫn cần được dạy. Càng biết nhiều về đời sống đạo, chúng ta càng dễ tưởng việc nghe Lời Chúa chỉ là nghe lại điều đã biết. Nhưng một người có thể giải thích rất đúng về sự tha thứ mà vẫn chưa tha thứ cho ai; có thể trình bày rất hay về lòng tín thác mà vẫn sống trong lo âu; có thể nói rất rõ về bác ái mà vẫn không kiên nhẫn với người trong nhà. Kiến thức đức tin là điều quý, nhưng nó cần đi vào một cuộc gặp gỡ làm biến đổi trái tim. Có khi điều Chúa muốn dạy hôm nay không phải một ý tưởng mới, mà là một sự thật cũ chúng ta chưa chịu sống. Có khi Người muốn đưa chúng ta trở lại một lời rất đơn sơ về yêu thương, về khiêm nhường, về trung tín, vì chính ở đó đời ta đang thiếu. Ngồi xuống trước Chúa là chấp nhận để Người đi từ điều ta biết đến điều ta sống, từ điều ta thường nói đến điều ta thường né tránh. Đó là lý do có người nghe một đoạn Tin Mừng nhiều lần nhưng đến một ngày mới thấy đoạn ấy thực sự nói với mình. Lời không đổi; lòng người đã bắt đầu mở.
Điều Ma-ri-a lựa chọn mời chúng ta suy nghĩ về những lựa chọn đang âm thầm tạo nên cuộc đời mình. Một ngày có biết bao lời mời: hoàn thành công việc, trả lời tin nhắn, đọc thêm một thông tin, xem thêm một hình ảnh, nhận thêm một trách nhiệm, chứng minh thêm một điều. Phần lớn những lời mời ấy không có vẻ xấu. Chính vì vậy, chúng dễ chiếm hết thời gian mà chúng ta không cảm thấy mình đã chọn sai. Nhưng một đời sống có thể bị đánh mất không chỉ vì làm điều xấu, mà còn vì không biết đặt giới hạn cho những điều có vẻ tốt. Chúng ta nhận quá nhiều việc đến mức không còn sức sống tử tế với người thân. Chúng ta theo dõi quá nhiều tin tức đến mức tâm hồn lúc nào cũng bất an. Chúng ta cố giúp quá nhiều người đến mức không nhận ra mình đang bỏ quên người gần nhất. Chúng ta lo giữ mọi thứ trong trật tự đến mức không còn khả năng vui trước một điều bất ngờ. Vì thế, chọn điều cần thiết đòi một sự can đảm. Can đảm dừng lại khi vẫn còn việc chưa xong. Can đảm để điện thoại sang một bên dù có thể còn người đang chờ. Can đảm dành một khoảng lặng cho Chúa dù không ai nhìn thấy giá trị của khoảng lặng ấy. Can đảm nhận rằng mình có giới hạn và không thể trở thành lời giải cho mọi vấn đề. Những lựa chọn như thế không làm đời ta nghèo đi. Chúng giữ cho đời ta khỏi bị chia nhỏ đến mức không còn một trung tâm.
Có một nỗi sợ thường ẩn phía sau sự tất bật: nếu mình dừng lại, liệu mình còn có giá trị không? Nhiều người đã quen được yêu quý vì hữu ích. Từ nhỏ họ được khen khi ngoan, khi giỏi, khi giúp việc, khi đạt thành tích. Lớn lên, họ tiếp tục cố gắng để không làm ai thất vọng. Họ khó nói lời từ chối, khó nghỉ ngơi, khó xin giúp đỡ, khó chấp nhận những ngày mình chẳng làm được bao nhiêu. Ngay cả trong đời sống đạo, họ cũng có thể mang vào một cách nghĩ rất nặng nề: phải làm nhiều hơn mới xứng đáng, phải chu toàn hơn mới được Chúa thương, phải không sai sót mới có quyền bình an. Nhưng ở bên Chúa, chúng ta được học một nền tảng khác. Tình yêu của Người đi trước những gì chúng ta có thể thực hiện. Người không chỉ tìm đến khi chúng ta thành công, không chỉ ở lại khi chúng ta mạnh mẽ, không chỉ gọi chúng ta lúc đôi tay còn làm được nhiều việc. Một người bệnh nằm trên giường vẫn có giá trị trước mặt Chúa. Một người già không còn nhanh nhẹn vẫn được Người yêu. Một người vừa thất bại vẫn có thể bắt đầu lại trong ân sủng. Nếu không đón nhận sự thật ấy, chúng ta sẽ biến cả việc lành thành một cuộc chạy đua để giành lấy điều vốn được trao ban. Ngồi bên Chúa giúp ta nhớ rằng mình là người được yêu trước khi là người phải làm việc, là người được gọi trước khi là người phải đáp ứng, là người được đón nhận trước khi là người phải chứng minh.
Điều này không làm cho việc phục vụ trở nên ít quan trọng. Trái lại, khi không còn dùng công việc để bảo vệ giá trị bản thân, chúng ta có thể phục vụ trong sáng hơn. Ta giúp người khác vì họ cần được giúp, chứ không phải vì ta cần được thấy mình là người tốt. Ta làm việc chung vì công ích, chứ không phải vì muốn mọi người phải ghi nhận vai trò của mình. Ta có thể vui khi người khác làm tốt, có thể trao trách nhiệm, có thể chấp nhận một cách thực hiện khác với cách mình quen. Ta cũng có thể xin nghỉ khi mệt mà không xem đó là sự phản bội đối với bổn phận. Một người phục vụ từ lòng tự do thường đem lại sự nhẹ nhõm cho những người chung quanh. Họ làm nhiều nhưng không khiến người khác phải sống trong cảm giác mắc nợ. Họ hy sinh nhưng không dùng sự hy sinh để gây áp lực. Họ sửa lỗi nhưng không làm tổn thương phẩm giá. Họ có thể nghiêm túc mà vẫn dịu dàng, có thể tận tụy mà không chiếm hữu. Đó là hoa trái rất cụ thể của việc ở với Chúa. Chúng ta không cần chờ đến khi công việc giảm bớt mới học sống như thế. Ngay trong công việc hôm nay, ta có thể nhận ra một lời phàn nàn đang sắp bật ra và chọn nói điều cần thiết bằng giọng bình tĩnh hơn; nhận ra mình đang muốn làm hết và chọn mời người khác cùng góp sức; nhận ra mình đang cần một lời cảm ơn và thành thật nhìn nhận nhu cầu ấy trước Chúa.
Trong gia đình, bài học về sự hiện diện có thể bắt đầu từ những điều nhỏ mà lâu nay chúng ta xem nhẹ. Một người mẹ có thể chuẩn bị đủ mọi thứ cho con nhưng vẫn chưa biết con đang sợ điều gì. Một người cha có thể lao động rất vất vả để lo cho gia đình nhưng ít khi ngồi lại nghe vợ kể về ngày sống của chị. Một người con có thể mua quà cho cha mẹ nhưng không đủ kiên nhẫn nghe một câu chuyện được kể lần nữa. Một đôi vợ chồng có thể cùng chăm lo nhà cửa, tiền bạc và việc học của con, nhưng dần dần chỉ nói chuyện với nhau bằng những thông báo. Họ còn phối hợp, nhưng ít gặp gỡ. Họ còn sống chung, nhưng không còn thật sự biết lòng nhau. Khi ấy, gia đình cần hơn một chương trình sắp xếp công việc; gia đình cần học lại cách dành chỗ cho nhau. Có thể bắt đầu bằng một bữa cơm không vội, một câu hỏi được đặt ra rồi thật sự chờ câu trả lời, một buổi tối không để màn hình chiếm hết sự chú ý. Lắng nghe không có nghĩa là phải đồng ý với mọi điều người kia nói. Lắng nghe là để người kia biết rằng đời sống của họ có chỗ trong lòng mình. Và khi gia đình cùng dành một khoảng thời gian cho Chúa, họ được tập điều căn bản ấy: không ai là trung tâm tuyệt đối, không ai được phép biến mọi người thành người phục vụ cho ý muốn của mình, tất cả cùng đứng trước một tình yêu lớn hơn để học yêu nhau.
Một mái nhà biết lắng nghe Chúa cũng sẽ biết tiếp đón những người không đem lại lợi ích cho mình. Chúng ta dễ niềm nở với người có thể giúp ta, dễ dành thời gian cho người khiến ta vui, dễ kiên nhẫn với người có cùng suy nghĩ. Nhưng lòng hiếu khách của Tin Mừng còn phải đi đến người làm ta bất tiện: một người già nói chậm, một người nghèo không biết cách diễn đạt, một người đang đau khổ cứ lặp đi lặp lại cùng một nỗi lo, một người trẻ có những câu hỏi khiến ta lúng túng. Đôi khi chúng ta vội cho lời khuyên vì không đủ kiên nhẫn ở lại với nỗi đau. Chúng ta nói người kia phải mạnh mẽ, phải tin tưởng, phải cố gắng, trong khi điều họ đang cần trước tiên là có người nghe mình mà không phán xét. Sự hiện diện chân thành không giải quyết ngay mọi khó khăn, nhưng nó có thể giúp một người thôi cảm thấy bị bỏ rơi. Có những nỗi khổ trở nên nặng hơn vì phải mang trong cô độc. Có những vết thương bắt đầu được chữa lành khi người ta không còn phải giả vờ rằng mình ổn. Nếu việc cầu nguyện làm chúng ta biết nghe Chúa nhưng không biết nghe tiếng thở dài của người chung quanh, chúng ta cần xem lại cách mình cầu nguyện. Đấng ta đón nhận trong thinh lặng cũng mời ta nhận ra những người đang cần một khoảng thời gian, một ánh mắt, một sự kiên nhẫn rất thật.
Trong đời sống giáo xứ, chúng ta cũng có thể đón Chúa bằng nhiều hoạt động mà ít dành chỗ cho Người hướng dẫn. Có những chương trình rất phong phú, những cuộc tổ chức rất công phu, những trách nhiệm được phân công rõ ràng, nhưng người tham gia ngày càng mệt mỏi và dễ va chạm. Một công việc đạo đức vẫn có thể trở thành nơi ganh đua nếu mỗi người muốn bảo vệ phần của mình hơn là tìm điều tốt cho cộng đoàn. Một nhóm phục vụ vẫn có thể đánh mất sự hiệp thông nếu chỉ bàn đến hiệu quả mà không quan tâm đến những người đang kiệt sức. Một buổi sinh hoạt vẫn có thể đông vui mà không giúp ai đến gần Chúa hơn. Vì thế, cộng đoàn cần những khoảng dừng thật sự, trong đó mọi người cùng để Lời Chúa soi vào cách làm việc, cách nói năng, cách giải quyết bất đồng. Không phải chỉ thêm một lời kinh vào đầu cuộc họp rồi tiếp tục đối xử với nhau như cũ. Cần để việc cầu nguyện chạm đến các quyết định: có công bằng khi phân chia trách nhiệm không, có lắng nghe người ít nói không, có biết cảm ơn người làm những việc nhỏ không, có sẵn sàng sửa một cách tổ chức đang gây quá tải không. Một cộng đoàn trưởng thành không phải là nơi không ai mệt, nhưng là nơi người mệt có thể nói thật mà không bị xem là thiếu nhiệt thành; không phải là nơi mọi việc đều hoàn hảo, nhưng là nơi tình yêu được giữ ngay cả khi công việc chưa hoàn hảo.
Người làm việc mục vụ càng cần thường xuyên trở về bên Chúa, bởi rất dễ sống trong tình trạng lúc nào cũng có việc chính đáng để làm. Luôn có người cần gặp, có vấn đề cần giải quyết, có bài cần chuẩn bị, có cuộc họp cần tham dự, có chương trình cần tổ chức. Nếu không cẩn thận, chúng ta có thể quen sống bằng sự khẩn cấp, đến mức thinh lặng trở thành điều khó chịu. Khi dừng lại, những nỗi lo vốn bị công việc che lấp bắt đầu xuất hiện, và chúng ta lại tìm một việc mới để khỏi phải đối diện. Nhưng nếu cứ như thế, đời sống nội tâm sẽ dần cạn, còn lời nói bên ngoài vẫn tiếp tục. Chúng ta có thể nói về bình an trong khi lòng đầy căng thẳng, nói về lòng thương xót trong khi thiếu kiên nhẫn, nói về sự phó thác trong khi muốn kiểm soát mọi điều. Điều cần thiết không phải là tự trách mình thêm, mà là thành thật trở về. Trở về để nhận rằng mình cũng cần được nâng đỡ, cũng cần được tha thứ, cũng cần được nuôi dưỡng. Người phục vụ Lời Chúa vẫn phải là người nghe Lời Chúa. Người hướng dẫn người khác cầu nguyện vẫn phải dành thời gian cầu nguyện với tất cả sự nghèo nàn thật của mình. Người trao niềm hy vọng vẫn phải để Chúa chạm đến những chỗ mình đang thất vọng. Không ai có thể mãi sống bằng việc trao đi mà không đón nhận.
Sự trở về ấy đặc biệt quý khi chúng ta gặp thất bại. Khi công việc tiến triển thuận lợi, ta dễ cảm thấy mình đang đi đúng đường. Nhưng khi một nỗ lực không được đón nhận, một kế hoạch không thành, một người mình giúp lại hiểu lầm, một việc mình chăm lo lâu ngày vẫn không thay đổi, ta bắt đầu thấy những chỗ dựa bên trong. Nếu bình an của ta hoàn toàn tùy thuộc vào kết quả, mỗi thất bại sẽ giống như một phán quyết về giá trị bản thân. Nếu ta đã quen ở với Chúa, thất bại vẫn đau nhưng không còn có quyền nói lời cuối cùng về đời ta. Ta có thể nhìn nhận điều mình làm chưa tốt, có thể học lại, có thể xin lỗi, có thể đổi cách thực hiện, mà không phải kết luận rằng tất cả đều vô nghĩa. Có những hạt giống cần thời gian rất dài. Có những người chỉ nhớ đến một sự chăm sóc sau nhiều năm. Có những việc lành không bao giờ đem lại cho người làm một lời cảm ơn rõ ràng. Lòng tín thác giúp chúng ta tiếp tục trung thành mà không đòi nhìn thấy ngay mọi hoa trái. Đồng thời, lắng nghe Chúa cũng giúp ta phân định khi nào cần tiếp tục và khi nào cần dừng một cách làm đã không còn phù hợp. Phó thác không phải cố chấp giữ nguyên mọi điều; phó thác là để Chúa dạy mình cả trong những giới hạn và thất bại.
Ánh sáng ấy cũng giúp chúng ta hiểu sự đổi đời của Phao-lô. Có những người rất nhiệt thành nhưng sự nhiệt thành của họ chưa được đặt dưới ánh sáng của Đức Ki-tô. Họ tin mình đang bảo vệ điều tốt, song lại có thể gây thương tổn vì không còn đủ khiêm nhường để nhìn nhận điều mình chưa hiểu. Một con người có thể mạnh mẽ, kiên quyết, tận tụy, mà vẫn cần một cuộc hoán cải sâu xa. Điều ấy là lời nhắc cho tất cả chúng ta: nhiệt tình không tự động bảo đảm rằng mọi cách hành động đều đúng; xác tín không cho phép ta coi thường phẩm giá người khác; kinh nghiệm không làm ta miễn trừ việc phải lắng nghe. Chúa có thể đưa một sức lực từng được sử dụng sai hướng vào một sứ mạng mới, nhưng sự thay đổi ấy đòi con người chịu để Người chạm đến tận nền tảng của mình. Hoán cải không chỉ là bỏ một vài thói xấu dễ thấy. Có khi đó là từ bỏ niềm tự hào rằng mình luôn hiểu đúng, từ bỏ thói quen xem người khác bằng một nhãn hiệu cố định, từ bỏ cách bảo vệ điều mình tin bằng sự cay nghiệt. Người càng yêu sự thật càng cần khiêm nhường trước sự thật. Người càng muốn phục vụ Chúa càng cần để Chúa sửa cách mình phục vụ. Và người đã được biến đổi càng có lý do kiên nhẫn với những người đang trên đường trở về.
Chúng ta cũng cần nhìn mình bằng ánh mắt có hy vọng ấy. Có người mang một quá khứ khiến họ luôn cảm thấy không xứng đáng đến gần Chúa. Họ nhớ những lỗi lầm, những lựa chọn sai, những lời đã làm người khác đau, những năm tháng đã bỏ phí. Khi cầu nguyện, họ chỉ thấy điều mình thiếu; khi làm việc lành, họ chỉ nghĩ đến việc bù đắp; khi nghe nói về tình yêu Chúa, họ vẫn âm thầm tin tình yêu ấy dành cho người khác dễ hơn dành cho mình. Nhưng nếu ân sủng có thể mở một con đường mới cho người từng chống đối, chúng ta không được tự đóng cửa tương lai bằng một bản án về quá khứ. Chúa không làm cho điều sai trở thành đúng, cũng không khiến trách nhiệm sửa chữa biến mất. Người ban khả năng bước tới trong sự thật. Có người cần xin lỗi, có người cần hoàn trả, có người cần tìm sự giúp đỡ, có người cần kiên trì thay đổi một thói quen. Nhưng mọi bước ấy sẽ khác khi được thực hiện từ hy vọng thay vì tuyệt vọng. Ở bên Chúa, chúng ta có thể nhận lỗi mà không đánh mất phẩm giá, có thể đau vì tội mình mà không từ chối lòng thương xót, có thể bắt đầu lại mà không giả vờ rằng mình chưa từng sai. Đó cũng là một lý do cần lắng nghe: nếu chỉ nghe tiếng tự kết án trong lòng, ta sẽ không nghe được tiếng Chúa đang gọi mình sống.
Một thử thách lớn của việc lắng nghe là thinh lặng. Nhiều người tưởng mình thiếu thời gian cầu nguyện, nhưng khi có thời gian lại không biết ở yên. Chúng ta đã quen với âm thanh, thông báo, hình ảnh, những việc nối tiếp nhau. Một khoảng trống nhỏ lập tức được lấp bằng chiếc điện thoại. Một giây chờ đợi trở thành cơ hội xem thêm điều gì đó. Dần dần, tâm trí không còn quen ở lại với một điều đủ lâu. Sự phân tán ấy theo chúng ta vào giờ kinh, vào Thánh lễ, vào những cuộc trò chuyện. Để học lắng nghe, có khi chúng ta phải bắt đầu rất khiêm tốn: vài phút không mở màn hình, một đoạn Tin Mừng được đọc chậm, một câu hỏi về ngày sống được giữ trong lòng, một khoảng ngồi yên trước Chúa mà không buộc mình phải có cảm xúc đặc biệt. Thinh lặng có thể làm lộ ra sự bất an, nỗi buồn, sự giận dữ, điều ta vẫn tránh. Điều đó không có nghĩa là cầu nguyện đang thất bại. Có thể lần đầu tiên chúng ta đang có mặt đủ thật để nhận ra lòng mình. Ta không cần vội che lấp những điều ấy bằng lời lẽ đạo đức. Có thể đem chúng đến trước Chúa như chúng đang là, xin Người giúp mình hiểu, xin Người dạy mình sống với chúng, xin Người ban sức thực hiện điều cần thiết.
Cầu nguyện vì thế không phải lúc nào cũng là một kinh nghiệm nhẹ nhàng. Có những ngày chúng ta ngồi trước Chúa mà chỉ thấy khô khan. Có những lúc đọc Lời Chúa nhưng không tìm được điều gì mới. Có những mùa đời sống đầy mất mát đến mức việc thưa một lời với Người cũng khó. Nếu chỉ xem cầu nguyện là nơi tạo ra sự dễ chịu, chúng ta sẽ dễ bỏ cuộc. Nhưng mối tương quan được xây dựng bằng lòng trung thành, và lòng trung thành có những ngày rất âm thầm. Một người chăm người thân đau yếu không phải lúc nào cũng cảm thấy vui, nhưng tình yêu vẫn có thể hiện diện trong việc ở lại. Một đôi vợ chồng sống với nhau lâu năm không phải mỗi ngày đều có những lời xúc động, nhưng sự hiện diện bền bỉ vẫn mang giá trị lớn. Với Chúa cũng vậy, chúng ta có thể đến với Người trong một ngày không có gì đặc biệt, đem theo sự mệt mỏi, sự lúng túng, một câu hỏi chưa có lời đáp. Điều cần tránh là biến sự khô khan thành một bản án về mình hoặc thành kết luận rằng Chúa đã vắng mặt. Có khi lòng trung thành đang lớn lên đúng lúc cảm xúc không còn nâng đỡ. Có khi một phút cầu nguyện rất khó khăn lại là phút chúng ta trao cho Chúa sự thật sâu nhất của đời mình.
Dẫu vậy, sự trung thành không thể chỉ được đo bằng thời gian ngồi cầu nguyện. Lời đã nghe cần trở thành cách sống. Nếu sau một giờ kinh chúng ta vẫn sẵn sàng làm nhục người khác, nếu sau một buổi suy niệm chúng ta vẫn né tránh trách nhiệm rõ ràng của mình, nếu sau một Thánh lễ chúng ta vẫn thản nhiên trước một người đang cần giúp, ta cần thành thật nhìn lại. Có thể chúng ta đã nghe bằng trí óc mà chưa cho phép lời đi vào ý muốn. Có thể ta đang tìm sự bình an riêng nhưng không muốn mang lấy đòi hỏi của tình yêu. Ma-ri-a ngồi nghe Chúa không cho phép chúng ta biến việc đạo đức thành chỗ ẩn náu khỏi đời sống. Chính việc lắng nghe phải giúp ta đứng dậy đúng lúc, làm điều cần làm, nói điều cần nói, sửa điều cần sửa. Sau khi cầu nguyện về lòng tha thứ, có thể bước kế tiếp là thôi nhắc lại một lỗi cũ để làm người kia đau. Sau khi cầu nguyện về sự thật, có thể bước kế tiếp là thừa nhận một điều mình đã che giấu. Sau khi cầu nguyện về bác ái, có thể bước kế tiếp là dành một phần tiền, một phần thời gian, một phần sức lực cho người thiếu thốn. Không cần mọi việc đều lớn lao. Một sự thay đổi nhỏ nhưng thật có thể nói rõ rằng chúng ta đã bắt đầu nghe.
Thánh lễ là nơi chúng ta được tập cả sự đón nhận lẫn sự trao hiến. Chúng ta đến với Chúa mang theo tuần sống của mình: những việc đã hoàn thành, những điều còn dang dở, những niềm vui, những nỗi lo, những lỗi lầm, những người mình yêu và những người mình chưa biết yêu. Chúng ta lắng nghe Lời để đời mình được soi sáng, đón nhận sự sống Chúa ban để không chỉ sống bằng sức riêng, rồi được sai trở lại với những bổn phận quen thuộc. Nếu chỉ đến cho đủ một việc phải làm, chúng ta dễ mang cả sự tất bật vào cuộc gặp gỡ ấy. Nếu để lòng mình hiện diện, Thánh lễ có thể trở thành nơi mọi điều rời rạc được quy tụ: công việc có lại ý nghĩa, nỗi mệt được đặt trong tình yêu, lỗi lầm được đưa vào sự hoán cải, tương lai được trao trong tín thác. Có thể hoàn cảnh bên ngoài chưa thay đổi khi ta bước ra khỏi nhà thờ, nhưng ta đã có một cách khác để bước vào hoàn cảnh. Người phải chăm bệnh nhân vẫn trở về chăm bệnh nhân; người phải lo kiếm sống vẫn trở về lao động; người đang có bất đồng vẫn phải đối diện cuộc trò chuyện khó khăn. Ân sủng không xóa mọi bổn phận. Ân sủng giúp ta sống những bổn phận ấy với một nguồn sức mạnh sâu hơn và một lòng thương rộng hơn.
Đặc biệt khi tuổi tác, bệnh tật hoặc hoàn cảnh khiến chúng ta không còn làm được nhiều, câu chuyện về sự hiện diện trở thành một niềm an ủi lớn. Có người cả đời quen lao động, đến khi phải nghỉ lại cảm thấy mình thừa. Có người từng gánh nhiều trách nhiệm, khi không còn đảm nhiệm được thì thấy như mất chính mình. Có người bệnh cần được chăm sóc nhưng luôn áy náy vì cho rằng mình chỉ gây phiền. Những lúc ấy, chúng ta cần nhớ rằng sự sống không mất giá trị khi năng suất giảm. Một người vẫn có thể yêu bằng việc đón nhận sự giúp đỡ cách khiêm nhường, bằng lời cảm ơn, bằng sự cầu nguyện, bằng kinh nghiệm được trao lại, bằng một sự hiện diện hiền lành. Người chăm sóc cũng cần học nhìn thấy con người phía sau nhu cầu chăm sóc, để không chỉ lo cho thân xác mà quên lắng nghe lòng họ. Một bàn tay được nắm, một câu chuyện được nghe, một khoảng ngồi bên cạnh có thể rất quý đối với người đang yếu. Và đối với chính người bệnh, việc ở với Chúa có thể giúp họ nhận ra rằng mình vẫn thuộc về Người ngay cả khi không còn điều gì để khoe, không còn điều gì để hoàn thành, không còn đủ sức tự lo cho mình. Có những bài học về tình yêu chỉ được học khi chúng ta chấp nhận làm người đón nhận.
Rồi sẽ đến lúc mỗi người phải buông nhiều điều mình đã dành cả đời để giữ. Công việc sẽ được trao cho người khác, vị trí sẽ thay đổi, đồ vật sẽ ở lại, những kế hoạch có thể không được hoàn tất theo ý mình. Nếu tất cả ý nghĩa đời ta đều nằm trong những điều ấy, việc buông bỏ sẽ rất đau đớn. Nhưng nếu đã tập sống trong tương quan với Chúa, chúng ta sẽ nhận ra giữa những điều đổi thay vẫn có một nền tảng để tín thác. Tình yêu đã sống không trở thành vô nghĩa vì một chức vụ chấm dứt. Một việc lành không mất giá trị vì không còn ai nhớ tên người làm. Một ngày âm thầm không bị xóa vì không được ghi nhận. Điều cần thiết hôm nay vì thế liên hệ sâu xa với điều còn lại khi nhiều thứ không còn ở trong tay ta. Chúng ta cần làm việc, xây dựng, chăm sóc, học hỏi, nhưng cũng cần mỗi ngày tự hỏi liệu những điều ấy có đang giúp mình lớn lên trong tình yêu hay không. Một đời sống có thể rất đầy về thành tích mà nghèo về sự gặp gỡ. Một đời sống có thể rất bình thường bên ngoài mà giàu những lần tha thứ, những lần đón tiếp, những lời cầu nguyện chân thành, những hy sinh không ai thấy. Chính những điều tưởng nhỏ ấy có thể làm cho lòng người đủ tự do để trao lại cuộc đời khi đến lúc phải trao.
Hôm nay, có lẽ chúng ta chưa thể thay đổi toàn bộ nhịp sống, nhưng có thể bắt đầu bằng một lựa chọn cụ thể. Trước khi mở điện thoại vào buổi sáng, dành một chút thời gian nhớ mình đang sống trước mặt Chúa. Trước khi phản ứng với một người làm mình khó chịu, dừng lại để nhận ra sự mệt mỏi hoặc tổn thương đang tác động đến lời nói. Khi làm một việc phục vụ, chú ý đến con người đang được phục vụ thay vì chỉ chú ý đến việc phải hoàn thành. Khi quá tải, nói thật về giới hạn và tìm cách chia sẻ trách nhiệm. Khi cầu nguyện, bớt vội đưa ra mọi yêu cầu để có một khoảng đón nhận. Khi về nhà, thử hỏi người thân về ngày sống của họ và nghe đến hết. Khi đến nhà thờ, đem theo một điều thật trong lòng để đặt trước Chúa, thay vì chỉ cố giữ một vẻ đạo đức bên ngoài. Những việc ấy không làm cuộc sống lập tức hết khó khăn. Nhưng chúng mở ra một lối sống trong đó ta không còn bị đẩy đi hoàn toàn bởi những sức ép chung quanh. Ta bắt đầu chọn cách hiện diện. Ta bắt đầu biết điều gì cần ưu tiên. Ta bắt đầu nhận ra rằng có những công việc làm xong rồi vẫn để lòng trống, và có những phút dừng lại giúp ta trở về với mọi công việc bằng một trái tim khác.
Đức Giê-su vẫn muốn được đón vào căn nhà thật của mỗi chúng ta. Căn nhà ấy có thể đang ngổn ngang, có những việc chưa giải quyết, có những tương quan chưa bình an, có những nỗi lo không dễ nói thành lời. Chúng ta không cần chờ cho tất cả hoàn hảo mới mở lòng. Chính giữa điều chưa hoàn hảo, chúng ta có thể dành cho Người một chỗ. Có thể thưa rằng mình đang mệt, đang bực, đang sợ, đang cố gắng mà chưa biết làm sao. Có thể xin Người giúp mình nhìn lại điều đã khiến lòng quá chật, điều đã biến sự chăm sóc thành sức ép, điều đã làm mình luôn hiện diện bằng đôi tay mà vắng mặt bằng trái tim. Chúa đến để dẫn chúng ta vào một cuộc sống có tình yêu sâu hơn. Người giúp đôi tay tiếp tục làm việc mà lòng không bị đánh mất; giúp ta biết đón nhận để có thể trao ban; giúp ta nghe tiếng Người để nhận ra nhu cầu của anh chị em. Và biết đâu, điều đẹp nhất có thể xảy ra trong ngày hôm nay không phải là chúng ta hoàn thành thêm một việc, mà là ngay giữa công việc ấy, chúng ta thực sự gặp Chúa, thực sự nhìn thấy một người, thực sự trao cho họ sự chú ý mà lâu nay họ đang chờ.
Lạy Chúa Giê-su, xin đến trong ngôi nhà của chúng con, đến trong những ngày sống nhiều trách nhiệm, trong căn bếp, nơi làm việc, phòng bệnh, lớp học, giáo xứ và những khoảng lòng mà chúng con thường giấu kín. Xin đón nhận thiện chí của chúng con và thanh luyện những điều còn pha lẫn trong đó. Khi chúng con phục vụ mà bắt đầu cay đắng, xin giúp chúng con nhận ra điều đang làm tình yêu mệt mỏi. Khi chúng con lo lắng đến mức muốn kiểm soát mọi người, xin dạy chúng con tin tưởng và biết chia sẻ. Khi chúng con lấy công việc để tránh gặp chính mình, xin ban can đảm bước vào thinh lặng. Khi chúng con dùng việc cầu nguyện để né tránh một bổn phận, xin giúp chúng con đứng dậy và thực hiện điều phải làm. Xin cho chúng con biết nghe Chúa bằng một lòng sẵn sàng thay đổi, biết nghe người thân bằng sự kiên nhẫn, biết nghe người đau khổ mà không vội phán xét. Xin cho những đôi tay lao nhọc được nâng đỡ, những trái tim đang tủi thân được an ủi, những người đang gánh một mình tìm được sự sẻ chia. Xin giữ chúng con trong tình yêu của Chúa khi thành công cũng như khi thất bại, khi còn mạnh khỏe cũng như khi cần được chăm sóc. Và xin cho mỗi ngày, giữa bao điều phải chọn, chúng con biết dành cho Chúa một chỗ thật trong lòng, để từ cuộc gặp gỡ ấy, chúng con trở về với anh chị em bằng một tình yêu hiền lành, tự do và bền bỉ hơn. Amen.