ĐỨNG TRƯỚC MẶT CHÚA ĐỂ ĐẾN GẦN CON NGƯỜI
- Thứ ba - 29/09/2026 08:32
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Suy niệm lễ các Tổng lãnh Thiên thần Mi-ca-en, Gáp-ri-en và Ra-pha-en
Có những ngày lễ trong phụng vụ khiến chúng ta ngước mắt lên trời. Lễ các Tổng lãnh Thiên thần là một ngày như thế. Nhưng nếu chỉ ngước mắt lên trời để tưởng tượng về một thế giới xa xăm, chúng ta có thể bỏ lỡ điều các thiên thần đang làm: các ngài hướng lòng chúng ta về Thiên Chúa, rồi giúp chúng ta nhìn rõ hơn con người đang ở bên cạnh mình. Trong bài giảng nhân lễ truyền chức giám mục cho sáu vị vào ngày 29 tháng 9 năm 2007, Đức Bênêđictô XVI đã chọn chính sứ mạng của Mi-ca-en, Gáp-ri-en và Ra-pha-en để nói về sứ mạng của người mục tử. Từ đó, ngài mở ra một lối suy niệm dành cho mọi Kitô hữu: càng thuộc về Chúa, người ta càng có khả năng đến gần, bảo vệ và chữa lành anh chị em mình.
Tên của cả ba vị đều hướng về Thiên Chúa. Các thiên thần sống trước nhan Người và được sai đến với nhân loại. Hai chiều ấy không thể tách rời. Nếu không đứng trước mặt Chúa, người được sai đi rất dễ chỉ mang theo ý riêng, sự nóng nảy, tham vọng hoặc nỗi sợ của mình. Còn nếu nói rằng mình gần Chúa nhưng chẳng nghe được tiếng khóc của con người, sự gần gũi ấy cần được xét lại. Cầu nguyện thật không làm trái tim khép kín. Cầu nguyện thật khiến trái tim biết rung động đúng chỗ.
Điều này chạm tới đời sống linh mục một cách sâu sắc. Một linh mục có thể đi rất nhiều nơi, giải quyết rất nhiều việc, trả lời rất nhiều cuộc điện thoại, nhưng dần dần không còn thời gian đứng trước mặt Chúa. Khi ấy, lời giảng vẫn có thể lưu loát mà thiếu lửa; việc mục vụ vẫn có thể trôi chảy mà thiếu sự dịu dàng. Người ta đến xin gặp một mục tử, nhưng chỉ gặp một người đang quá bận. Chúng ta nên nhớ rằng người giám mục phải là người cầu nguyện và chuyển cầu cho dân. Càng đem con người vào lời cầu nguyện, vị ấy càng hiểu họ. Đây không phải một kỹ thuật để hiểu tâm lý giáo dân. Đây là cách học nhìn họ trong ánh sáng của Thiên Chúa.
Và giáo dân cũng được mời gọi bước vào con đường ấy. Một người mẹ cầu nguyện cho đứa con đang xa nhà sẽ dần biết lắng nghe con bằng một trái tim khác. Một người chồng cầu nguyện cho vợ sẽ khó buông lời làm tổn thương vợ như trước. Một người đang bất đồng với anh em trong giáo xứ, nếu kiên trì đặt tên người ấy trước mặt Chúa, có thể chưa giải quyết được mọi khác biệt, nhưng sẽ bắt đầu thôi biến người ấy thành kẻ thù. Cầu nguyện không xóa đi sự thật hay miễn cho ta trách nhiệm đối thoại. Cầu nguyện giữ cho ta khỏi đánh mất phẩm giá của người đối diện trong lúc tìm sự thật.
Mi-ca-en: bảo vệ chỗ đứng của Thiên Chúa và phẩm giá con người
Mi-ca-en gợi lên hình ảnh chiến đấu. Nhưng cuộc chiến được nói tới không phải sự say mê đối đầu. Đó là cuộc chiến chống lại lời dối trá rằng con người chỉ có thể lớn lên khi Thiên Chúa bị đẩy ra khỏi đời mình. Cám dỗ ấy cũ mà luôn mới. Nó thì thầm: nếu Chúa hiện diện, tự do của anh sẽ bị thu hẹp; nếu anh tự quyết tất cả, anh mới thật sự là mình. Thoạt nghe, lời ấy có vẻ bênh vực con người. Nhưng một khi con người bị cắt khỏi Đấng yêu thương và gọi mình bằng tên, họ cũng dễ bị đo bằng thành tích, lợi ích, sức khỏe, tuổi trẻ và khả năng sinh lời.
Mi-ca-en bảo vệ chỗ đứng của Thiên Chúa, và vì thế bảo vệ con người. Một em bé chưa biết làm gì cho xã hội vẫn đáng được yêu. Một người bệnh nằm bất động vẫn có phẩm giá không ai được tước bỏ. Một cụ già lặp lại cùng một câu chuyện nhiều lần vẫn không phải gánh nặng vô nghĩa. Một người vừa phạm lỗi vẫn không thể bị đồng nhất trọn vẹn với lỗi lầm ấy. Khi tin Thiên Chúa đã tạo dựng và yêu thương từng người, chúng ta có một lý do bền vững để bảo vệ họ cả lúc họ yếu đuối nhất.
Chúng ta hãy đến hình ảnh kẻ tố cáo trong sách Khải Huyền. Kẻ ấy không chỉ chống lại Thiên Chúa; nó còn tố cáo con người. Đây là một nhận xét rất sắc. Nhiều khi tiếng nói làm ta xa Chúa cũng là tiếng nói khiến ta ghét chính mình: Con đã thất bại, con chẳng còn giá trị, con không thể thay đổi. Có những người sống nhiều năm dưới sức nặng của một lời kết án như vậy. Họ biết mình đã sai, nhưng không còn tin rằng mình có thể trở về. Người mục tử mang tinh thần Mi-ca-en không phủ nhận tội lỗi; ngài giúp người ấy phân biệt giữa tội cần được thú nhận và phẩm giá vẫn được Chúa yêu thương. Ngài mở đường cho sự hoán cải thay vì đóng chặt đời một người bằng một bản án.
Trong gia đình và cộng đoàn, chúng ta cũng phải học cách chiến đấu như thế. Bảo vệ chân lý không đồng nghĩa với việc thắng một cuộc cãi vã. Có lúc phải lên tiếng rõ ràng trước điều sai. Có lúc phải bảo vệ người bị bắt nạt, người không có tiếng nói, người bị đối xử bất công. Nhưng trước khi nói, hãy tự hỏi: điều tôi sắp làm có thật sự mở thêm chỗ cho Thiên Chúa và bảo vệ một con người cụ thể không? Hay tôi đang dùng một lý do tốt để trút cơn giận của mình? Sự phân định ấy khó, bởi điều ác thường khiến người ta nóng vội, còn lòng yêu thương buộc ta vừa can đảm vừa tỉnh táo.
Mi-ca-en cũng là hình ảnh của sự gìn giữ Dân Chúa trên đường lữ hành. Hội Thánh không đi qua lịch sử trong một căn phòng kín. Hội Thánh sống giữa những hấp dẫn, mỏi mệt, chia rẽ và thay đổi. Vì vậy, bảo vệ đoàn chiên không chỉ là chặn một mối nguy bên ngoài. Đó còn là giúp cộng đoàn biết nhận ra điều gì nuôi dưỡng đức tin, điều gì đang âm thầm làm lòng mình chai cứng; biết đón nhận điều tốt và từ chối điều xấu; biết sống hy vọng mà không ngây thơ. Có khi người mục tử bảo vệ cộng đoàn bằng một lời giảng sáng rõ. Có khi bằng việc kiên nhẫn ngồi nghe một gia đình đang khủng hoảng. Có khi bằng quyết định khó khăn nhằm giữ sự công bằng cho người nhỏ bé.
Xin Mi-ca-en dạy chúng ta một lòng can đảm trong sạch: can đảm bênh vực Thiên Chúa mà không dùng danh Người để áp đảo, can đảm bênh vực con người mà không chiều theo mọi điều con người muốn. Xin ngài giúp chúng ta tin rằng khi Thiên Chúa có chỗ trong đời, con người không nhỏ đi. Con người có thể đứng thẳng hơn, vì biết mình được dựng nên cho tình yêu và sự thật.
Gáp-ri-en: mang lời mời gọi đến một trái tim tự do
Nếu Mi-ca-en gợi đến sự bảo vệ, Gáp-ri-en đưa ta tới một cánh cửa. Trong biến cố Truyền Tin, sứ thần đến với Đức Maria và loan báo một lời mời gọi vượt quá mọi dự tính của Mẹ. Thiên Chúa muốn đi vào lịch sử bằng xác phàm, nhưng Người đón nhận tiếng đáp của một người nữ. Trong bài giảng, Đức Bênêđictô XVI dùng hình ảnh Chúa gõ cửa lòng người và mời các mục tử đem tiếng gọi của Đức Kitô đến với họ.
Gõ cửa là một hình ảnh thật đẹp. Người gõ cửa không phá cửa. Người ấy cho biết mình hiện diện và chờ được đón vào. Mục vụ theo tinh thần Gáp-ri-en vì thế cần vừa có lời để nói, vừa có lòng tôn trọng người nghe. Có người đã nhiều năm không đi lễ; cuộc đời họ có thể chất đầy những câu chuyện mà ta chưa biết. Có người trẻ nói mình không tin, nhưng đằng sau câu ấy là một lần cầu nguyện trong đau khổ mà họ tưởng chẳng ai nghe. Có đôi vợ chồng ngại trở lại nhà thờ vì sợ bị nhìn bằng ánh mắt xét đoán. Nếu ta đến chỉ để đưa ra một kết luận đã chuẩn bị sẵn, họ có thể nghe tiếng gõ mà không nhận ra đó là lời mời của Chúa.
Gáp-ri-en dạy người loan báo Tin Mừng biết chuẩn bị lòng mình. Sứ điệp không thuộc về người đưa tin. Một linh mục không rao giảng để người ta nhớ mình sâu sắc đến đâu. Một giáo lý viên không dạy trẻ để chứng tỏ mình biết nhiều. Một người làm truyền thông Công giáo không viết để giành phần thắng trong mọi tranh luận. Chúng ta được giao một lời quý hơn mình: Thiên Chúa đã đến gần; Đức Kitô muốn gặp con người; người nghe có thể đáp lại Người bằng chính cuộc đời họ. Người đưa tin phải đủ khiêm tốn để lời ấy được nghe rõ.
Nhưng tiếng “xin vâng” không chỉ có trong những bước ngoặt lớn lao. Nó có thể bắt đầu vào một sáng rất bình thường, khi một người mẹ lại chăm sóc đứa con bệnh sau một đêm mất ngủ; khi một người cha chọn về nhà và trò chuyện thay vì lẩn vào màn hình; khi một người trẻ dám xin lỗi; khi một tu sĩ trở lại với giờ cầu nguyện mà mình đã đọc vội suốt nhiều ngày. Tiếng “xin vâng” đôi khi là một việc nhỏ, khó, không ai thấy. Chính ở đó, đời người trở thành nơi Đức Kitô được đón nhận.
Cũng cần nhớ rằng Đức Maria đã hỏi. Mẹ không đáp lời bằng sự thụ động. Mẹ lắng nghe, suy xét rồi trao đời mình cho Thiên Chúa. Vì vậy, trước người đang tìm hiểu đức tin, chúng ta đừng sợ câu hỏi. Câu hỏi chân thành có thể là dấu hiệu một cánh cửa đang hé mở. Người trẻ hỏi về đau khổ, về những vấp ngã trong Hội Thánh, về ơn gọi hoặc về tương lai của mình không nhất thiết đang chống đối. Có thể họ đang chờ một người đủ kiên nhẫn ở lại với họ, không trả lời qua loa và cũng không bỏ mặc họ một mình.
Còn một điều sâu hơn: để đem Đức Kitô đến với người khác, chính chúng ta phải để Người bước vào đời mình. Ta không thể mãi kể về một vị khách mà ta chưa chịu mở cửa đón tiếp. Có thể chúng ta thuộc nhiều câu Kinh Thánh nhưng vẫn giữ riêng một vùng tối không muốn Chúa chạm tới: một mối thù, một thói quen, một tham vọng, một nỗi xấu hổ. Gáp-ri-en mời ta lắng nghe tiếng gõ ngay tại chỗ ấy. Chúa đến không chỉ để sử dụng khả năng của ta trong công việc tốt. Người muốn ở cùng ta, chữa lành và biến đổi chính con người ta.
Ra-pha-en: cùng đi trên đường và chữa những vết thương
Ra-pha-en đưa chúng ta từ cánh cửa ra con đường. Trong sách Tô-bi-a, ngài đồng hành và gắn với việc chữa lành. Đức Bênêđictô XVI suy niệm đặc biệt về hai vết thương: tình yêu giữa người nam và người nữ bị tổn hại, và đôi mắt không còn nhìn thấy. Từ đó, ngài nói đến sứ mạng chữa lành bằng việc loan báo Tin Mừng, bằng chứng tá bác ái và bằng ơn tha thứ của Đức Kitô.
Có những vết thương không hiện ra ngoài da. Hai người có thể vẫn ngồi chung một bàn ăn nhưng đã nhiều tháng không thật sự gặp nhau. Họ nói về tiền điện, lịch học của con, việc phải làm ngày mai; họ không còn dám nói về nỗi buồn của mình. Một câu từng buông ra trong lúc giận dữ vẫn nằm lại giữa họ. Một lần phản bội, một thời gian bỏ bê, những thiếu thốn không được gọi tên có thể khiến bầu khí gia đình nặng đến mức mỗi người đều muốn tránh về nhà. Trong hoàn cảnh ấy, lời mời gọi “hãy yêu nhau” cần có bàn tay, thời gian và sự thật. Chữa lành có thể bắt đầu bằng việc chịu nghe người kia nói hết một câu, nhận trách nhiệm về điều mình đã làm, tìm sự trợ giúp thích hợp và kiên trì xây lại lòng tin.
Đức Kitô không xem nhẹ hôn nhân và cũng không hứa rằng mọi thương tích sẽ biến mất ngay sau một lời cầu nguyện. Tình yêu của Người trao cho đôi vợ chồng một nguồn sức mạnh để trở lại với giao ước của mình. Người mục tử được mời đến gần họ bằng sự chân thành và khôn ngoan: nâng đỡ khi họ có thể cùng bước tiếp, bảo vệ người đang chịu bạo lực hoặc bị xâm hại, đồng hành khi hoàn cảnh quá rối để có một lời giải đơn giản. Một cộng đoàn biết chữa lành sẽ không biến câu chuyện đau khổ của gia đình khác thành đề tài bàn tán. Cộng đoàn ấy biết cầu nguyện, giúp đỡ và dành cho họ chỗ để thở.
Ra-pha-en còn gợi đến đôi mắt được mở ra. Con người hôm nay nhìn thấy rất nhiều thứ. Chúng ta thấy tin tức từ những nơi xa, hình ảnh của vô số người, các con số, biểu đồ, lời bình luận nối nhau không dứt. Nhưng nhìn thấy nhiều chưa chắc đã nhìn sâu. Ta có thể biết một người đăng gì mỗi ngày mà không biết họ đang cô độc. Ta có thể quen tính giá mọi thứ mà quên hỏi một việc có đẹp, có thật, có lành không. Ta có thể bước vào nhà thờ, thấy mọi chi tiết cần sửa, rồi ra về mà không nhận ra Chúa đã kiên nhẫn chờ mình nơi đó.
Mù lòa trước Thiên Chúa không phải lúc nào cũng mang hình thức công khai từ chối đức tin. Đôi khi nó là thói quen sống như thể mọi việc chỉ tùy thuộc vào khả năng của mình. Thành công khiến ta nghĩ không cần cầu nguyện; thất bại khiến ta tưởng Chúa đã bỏ đi. Một ngày nối một ngày, mắt ta chỉ còn thấy điều cấp bách trước mặt. Việc loan báo Tin Mừng giúp ta ngẩng lên, nhận ra đời mình còn có chiều sâu, còn có một Đấng đang gọi và đang yêu. Chứng tá bác ái làm lời loan báo ấy có hình hài: một người được thăm viếng trong bệnh viện, một cụ già được gọi tên, một người lầm lỗi được trao cơ hội trở về.
Ở đây, Bí tích Hòa Giải hiện lên như một ân huệ lớn. Tội lỗi làm thương tích mối tương quan với Chúa, với tha nhân và với chính mình. Ta có thể tìm nhiều cách để che vết thương ấy, nhưng khó có bình an nếu không dám đặt nó trước lòng thương xót. Bước vào tòa giải tội có khi cần một lòng can đảm rất âm thầm: nói thật điều mình đã làm, thôi đổ lỗi, tin rằng ơn tha thứ mạnh hơn sự xấu hổ. Linh mục ngồi đó không phải chủ của lòng thương xót. Ngài được trao sứ vụ phục vụ cuộc gặp giữa người tội lỗi và Đức Kitô, Đấng có quyền tha thứ và nâng họ dậy.
Ra-pha-en cũng dạy chúng ta một điều giản dị: người chữa lành biết đồng hành. Có những người chưa sẵn sàng kể câu chuyện của họ vào lần gặp đầu tiên. Có người cần được đưa đi khám bệnh, cần một bữa ăn, cần sự hỗ trợ chuyên môn, cần nhiều tháng để học tin trở lại. Chúng ta không thể thay Chúa chữa mọi vết thương, nhưng có thể đừng bỏ người bị thương nằm một mình bên đường. Nhiều khi sự hiện diện trung thành là lời đầu tiên họ có thể nghe về tình yêu Thiên Chúa.
Ba sứ mạng gặp nhau trong một trái tim
Mi-ca-en, Gáp-ri-en và Ra-pha-en không dẫn chúng ta tới ba lối sống tách biệt. Một người bảo vệ mà không biết loan báo hy vọng có thể trở nên cứng rắn. Một người chỉ nói lời mời gọi mà không bảo vệ người yếu thế có thể trở nên hời hợt. Một người muốn chữa lành nhưng ngại gọi tên sự thật có thể chỉ xoa dịu bề mặt. Đời sống Kitô hữu cần cả ba: bảo vệ phẩm giá, mở cửa cho Đức Kitô và ở lại bên người đau khổ.
Một giáo xứ cũng cần cả ba. Giáo xứ cần sự tỉnh thức để trẻ em và người dễ bị tổn thương được an toàn; cần những người biết đưa Tin Mừng đến với người đang đứng ngoài cửa; cần một cộng đoàn có chỗ cho người bệnh, người nghèo, người có hôn nhân gặp khó khăn, người đã lâu không xưng tội. Ba sứ mạng ấy không phải khẩu hiệu treo trong phòng họp. Chúng được đo bằng cách chúng ta tiếp một người lạ, giải quyết một lời khiếu nại, giảng một bài giảng, giữ kín một nỗi đau được tín thác, và dành thời gian cho người chẳng thể đáp lại ta điều gì.
Trong gia đình cũng vậy. Cha mẹ có khi cần là Mi-ca-en để bảo vệ con khỏi điều gây hại và bảo vệ cả phẩm giá của con khi con phạm lỗi. Có khi cần là Gáp-ri-en, biết nói với con về lời Chúa bằng giọng mời gọi, không biến đức tin thành cuộc ép buộc. Có khi cần là Ra-pha-en, đi cùng con qua một thời gian bối rối mà chưa thấy kết quả. Con cái trưởng thành cũng được mời sống như thế với cha mẹ già: bảo vệ, đem đến niềm vui của Tin Mừng và chăm sóc những mỏi mệt rất cụ thể.
Chúng ta hãy nhớ lời Đức Giêsu trong Tin Mừng Gioan: hãy ở lại trong tình yêu của Người. Đó là nguồn của mọi sứ mạng. Nếu tách khỏi tình yêu ấy, việc bảo vệ có thể biến thành ham kiểm soát; việc loan báo có thể biến thành ham thuyết phục; việc chữa lành có thể biến thành ý muốn được người khác mang ơn. Ở lại trong tình yêu Đức Kitô, ta học được rằng người trước mặt thuộc về Chúa trước khi họ cần đến sự giúp đỡ của ta. Ta phục vụ họ với tất cả trách nhiệm, rồi trao họ lại cho Người.
Lễ các Tổng lãnh Thiên thần vì thế đưa chúng ta trở về với một câu hỏi rất gần: hôm nay tôi được sai đến với ai? Có thể tôi cần đứng bên một người đang bị lời kết án đè nặng, để họ nhớ mình vẫn có phẩm giá. Có thể tôi cần gõ nhẹ vào một cánh cửa đã lâu không ai gõ, bằng một cuộc thăm hỏi không đòi hỏi gì. Có thể tôi cần đi chậm lại bên một người đang bị thương, dù tôi chưa có câu trả lời cho họ.
Trước khi làm bất cứ điều gì, hãy đứng trước mặt Chúa. Hãy mang tên người ấy vào lời cầu nguyện. Rồi xin Người chỉ cho ta một việc cụ thể có thể làm bằng tình yêu. Các thiên thần nhắc chúng ta rằng trời không xa đất như ta tưởng. Nơi một con người được bảo vệ, một trái tim được mời mở cửa, một vết thương được chăm sóc, ánh sáng của Thiên Chúa đã chạm tới cuộc đời này.
Có những ngày lễ trong phụng vụ khiến chúng ta ngước mắt lên trời. Lễ các Tổng lãnh Thiên thần là một ngày như thế. Nhưng nếu chỉ ngước mắt lên trời để tưởng tượng về một thế giới xa xăm, chúng ta có thể bỏ lỡ điều các thiên thần đang làm: các ngài hướng lòng chúng ta về Thiên Chúa, rồi giúp chúng ta nhìn rõ hơn con người đang ở bên cạnh mình. Trong bài giảng nhân lễ truyền chức giám mục cho sáu vị vào ngày 29 tháng 9 năm 2007, Đức Bênêđictô XVI đã chọn chính sứ mạng của Mi-ca-en, Gáp-ri-en và Ra-pha-en để nói về sứ mạng của người mục tử. Từ đó, ngài mở ra một lối suy niệm dành cho mọi Kitô hữu: càng thuộc về Chúa, người ta càng có khả năng đến gần, bảo vệ và chữa lành anh chị em mình.
Tên của cả ba vị đều hướng về Thiên Chúa. Các thiên thần sống trước nhan Người và được sai đến với nhân loại. Hai chiều ấy không thể tách rời. Nếu không đứng trước mặt Chúa, người được sai đi rất dễ chỉ mang theo ý riêng, sự nóng nảy, tham vọng hoặc nỗi sợ của mình. Còn nếu nói rằng mình gần Chúa nhưng chẳng nghe được tiếng khóc của con người, sự gần gũi ấy cần được xét lại. Cầu nguyện thật không làm trái tim khép kín. Cầu nguyện thật khiến trái tim biết rung động đúng chỗ.
Điều này chạm tới đời sống linh mục một cách sâu sắc. Một linh mục có thể đi rất nhiều nơi, giải quyết rất nhiều việc, trả lời rất nhiều cuộc điện thoại, nhưng dần dần không còn thời gian đứng trước mặt Chúa. Khi ấy, lời giảng vẫn có thể lưu loát mà thiếu lửa; việc mục vụ vẫn có thể trôi chảy mà thiếu sự dịu dàng. Người ta đến xin gặp một mục tử, nhưng chỉ gặp một người đang quá bận. Chúng ta nên nhớ rằng người giám mục phải là người cầu nguyện và chuyển cầu cho dân. Càng đem con người vào lời cầu nguyện, vị ấy càng hiểu họ. Đây không phải một kỹ thuật để hiểu tâm lý giáo dân. Đây là cách học nhìn họ trong ánh sáng của Thiên Chúa.
Và giáo dân cũng được mời gọi bước vào con đường ấy. Một người mẹ cầu nguyện cho đứa con đang xa nhà sẽ dần biết lắng nghe con bằng một trái tim khác. Một người chồng cầu nguyện cho vợ sẽ khó buông lời làm tổn thương vợ như trước. Một người đang bất đồng với anh em trong giáo xứ, nếu kiên trì đặt tên người ấy trước mặt Chúa, có thể chưa giải quyết được mọi khác biệt, nhưng sẽ bắt đầu thôi biến người ấy thành kẻ thù. Cầu nguyện không xóa đi sự thật hay miễn cho ta trách nhiệm đối thoại. Cầu nguyện giữ cho ta khỏi đánh mất phẩm giá của người đối diện trong lúc tìm sự thật.
Mi-ca-en: bảo vệ chỗ đứng của Thiên Chúa và phẩm giá con người
Mi-ca-en gợi lên hình ảnh chiến đấu. Nhưng cuộc chiến được nói tới không phải sự say mê đối đầu. Đó là cuộc chiến chống lại lời dối trá rằng con người chỉ có thể lớn lên khi Thiên Chúa bị đẩy ra khỏi đời mình. Cám dỗ ấy cũ mà luôn mới. Nó thì thầm: nếu Chúa hiện diện, tự do của anh sẽ bị thu hẹp; nếu anh tự quyết tất cả, anh mới thật sự là mình. Thoạt nghe, lời ấy có vẻ bênh vực con người. Nhưng một khi con người bị cắt khỏi Đấng yêu thương và gọi mình bằng tên, họ cũng dễ bị đo bằng thành tích, lợi ích, sức khỏe, tuổi trẻ và khả năng sinh lời.
Mi-ca-en bảo vệ chỗ đứng của Thiên Chúa, và vì thế bảo vệ con người. Một em bé chưa biết làm gì cho xã hội vẫn đáng được yêu. Một người bệnh nằm bất động vẫn có phẩm giá không ai được tước bỏ. Một cụ già lặp lại cùng một câu chuyện nhiều lần vẫn không phải gánh nặng vô nghĩa. Một người vừa phạm lỗi vẫn không thể bị đồng nhất trọn vẹn với lỗi lầm ấy. Khi tin Thiên Chúa đã tạo dựng và yêu thương từng người, chúng ta có một lý do bền vững để bảo vệ họ cả lúc họ yếu đuối nhất.
Chúng ta hãy đến hình ảnh kẻ tố cáo trong sách Khải Huyền. Kẻ ấy không chỉ chống lại Thiên Chúa; nó còn tố cáo con người. Đây là một nhận xét rất sắc. Nhiều khi tiếng nói làm ta xa Chúa cũng là tiếng nói khiến ta ghét chính mình: Con đã thất bại, con chẳng còn giá trị, con không thể thay đổi. Có những người sống nhiều năm dưới sức nặng của một lời kết án như vậy. Họ biết mình đã sai, nhưng không còn tin rằng mình có thể trở về. Người mục tử mang tinh thần Mi-ca-en không phủ nhận tội lỗi; ngài giúp người ấy phân biệt giữa tội cần được thú nhận và phẩm giá vẫn được Chúa yêu thương. Ngài mở đường cho sự hoán cải thay vì đóng chặt đời một người bằng một bản án.
Trong gia đình và cộng đoàn, chúng ta cũng phải học cách chiến đấu như thế. Bảo vệ chân lý không đồng nghĩa với việc thắng một cuộc cãi vã. Có lúc phải lên tiếng rõ ràng trước điều sai. Có lúc phải bảo vệ người bị bắt nạt, người không có tiếng nói, người bị đối xử bất công. Nhưng trước khi nói, hãy tự hỏi: điều tôi sắp làm có thật sự mở thêm chỗ cho Thiên Chúa và bảo vệ một con người cụ thể không? Hay tôi đang dùng một lý do tốt để trút cơn giận của mình? Sự phân định ấy khó, bởi điều ác thường khiến người ta nóng vội, còn lòng yêu thương buộc ta vừa can đảm vừa tỉnh táo.
Mi-ca-en cũng là hình ảnh của sự gìn giữ Dân Chúa trên đường lữ hành. Hội Thánh không đi qua lịch sử trong một căn phòng kín. Hội Thánh sống giữa những hấp dẫn, mỏi mệt, chia rẽ và thay đổi. Vì vậy, bảo vệ đoàn chiên không chỉ là chặn một mối nguy bên ngoài. Đó còn là giúp cộng đoàn biết nhận ra điều gì nuôi dưỡng đức tin, điều gì đang âm thầm làm lòng mình chai cứng; biết đón nhận điều tốt và từ chối điều xấu; biết sống hy vọng mà không ngây thơ. Có khi người mục tử bảo vệ cộng đoàn bằng một lời giảng sáng rõ. Có khi bằng việc kiên nhẫn ngồi nghe một gia đình đang khủng hoảng. Có khi bằng quyết định khó khăn nhằm giữ sự công bằng cho người nhỏ bé.
Xin Mi-ca-en dạy chúng ta một lòng can đảm trong sạch: can đảm bênh vực Thiên Chúa mà không dùng danh Người để áp đảo, can đảm bênh vực con người mà không chiều theo mọi điều con người muốn. Xin ngài giúp chúng ta tin rằng khi Thiên Chúa có chỗ trong đời, con người không nhỏ đi. Con người có thể đứng thẳng hơn, vì biết mình được dựng nên cho tình yêu và sự thật.
Gáp-ri-en: mang lời mời gọi đến một trái tim tự do
Nếu Mi-ca-en gợi đến sự bảo vệ, Gáp-ri-en đưa ta tới một cánh cửa. Trong biến cố Truyền Tin, sứ thần đến với Đức Maria và loan báo một lời mời gọi vượt quá mọi dự tính của Mẹ. Thiên Chúa muốn đi vào lịch sử bằng xác phàm, nhưng Người đón nhận tiếng đáp của một người nữ. Trong bài giảng, Đức Bênêđictô XVI dùng hình ảnh Chúa gõ cửa lòng người và mời các mục tử đem tiếng gọi của Đức Kitô đến với họ.
Gõ cửa là một hình ảnh thật đẹp. Người gõ cửa không phá cửa. Người ấy cho biết mình hiện diện và chờ được đón vào. Mục vụ theo tinh thần Gáp-ri-en vì thế cần vừa có lời để nói, vừa có lòng tôn trọng người nghe. Có người đã nhiều năm không đi lễ; cuộc đời họ có thể chất đầy những câu chuyện mà ta chưa biết. Có người trẻ nói mình không tin, nhưng đằng sau câu ấy là một lần cầu nguyện trong đau khổ mà họ tưởng chẳng ai nghe. Có đôi vợ chồng ngại trở lại nhà thờ vì sợ bị nhìn bằng ánh mắt xét đoán. Nếu ta đến chỉ để đưa ra một kết luận đã chuẩn bị sẵn, họ có thể nghe tiếng gõ mà không nhận ra đó là lời mời của Chúa.
Gáp-ri-en dạy người loan báo Tin Mừng biết chuẩn bị lòng mình. Sứ điệp không thuộc về người đưa tin. Một linh mục không rao giảng để người ta nhớ mình sâu sắc đến đâu. Một giáo lý viên không dạy trẻ để chứng tỏ mình biết nhiều. Một người làm truyền thông Công giáo không viết để giành phần thắng trong mọi tranh luận. Chúng ta được giao một lời quý hơn mình: Thiên Chúa đã đến gần; Đức Kitô muốn gặp con người; người nghe có thể đáp lại Người bằng chính cuộc đời họ. Người đưa tin phải đủ khiêm tốn để lời ấy được nghe rõ.
Nhưng tiếng “xin vâng” không chỉ có trong những bước ngoặt lớn lao. Nó có thể bắt đầu vào một sáng rất bình thường, khi một người mẹ lại chăm sóc đứa con bệnh sau một đêm mất ngủ; khi một người cha chọn về nhà và trò chuyện thay vì lẩn vào màn hình; khi một người trẻ dám xin lỗi; khi một tu sĩ trở lại với giờ cầu nguyện mà mình đã đọc vội suốt nhiều ngày. Tiếng “xin vâng” đôi khi là một việc nhỏ, khó, không ai thấy. Chính ở đó, đời người trở thành nơi Đức Kitô được đón nhận.
Cũng cần nhớ rằng Đức Maria đã hỏi. Mẹ không đáp lời bằng sự thụ động. Mẹ lắng nghe, suy xét rồi trao đời mình cho Thiên Chúa. Vì vậy, trước người đang tìm hiểu đức tin, chúng ta đừng sợ câu hỏi. Câu hỏi chân thành có thể là dấu hiệu một cánh cửa đang hé mở. Người trẻ hỏi về đau khổ, về những vấp ngã trong Hội Thánh, về ơn gọi hoặc về tương lai của mình không nhất thiết đang chống đối. Có thể họ đang chờ một người đủ kiên nhẫn ở lại với họ, không trả lời qua loa và cũng không bỏ mặc họ một mình.
Còn một điều sâu hơn: để đem Đức Kitô đến với người khác, chính chúng ta phải để Người bước vào đời mình. Ta không thể mãi kể về một vị khách mà ta chưa chịu mở cửa đón tiếp. Có thể chúng ta thuộc nhiều câu Kinh Thánh nhưng vẫn giữ riêng một vùng tối không muốn Chúa chạm tới: một mối thù, một thói quen, một tham vọng, một nỗi xấu hổ. Gáp-ri-en mời ta lắng nghe tiếng gõ ngay tại chỗ ấy. Chúa đến không chỉ để sử dụng khả năng của ta trong công việc tốt. Người muốn ở cùng ta, chữa lành và biến đổi chính con người ta.
Ra-pha-en: cùng đi trên đường và chữa những vết thương
Ra-pha-en đưa chúng ta từ cánh cửa ra con đường. Trong sách Tô-bi-a, ngài đồng hành và gắn với việc chữa lành. Đức Bênêđictô XVI suy niệm đặc biệt về hai vết thương: tình yêu giữa người nam và người nữ bị tổn hại, và đôi mắt không còn nhìn thấy. Từ đó, ngài nói đến sứ mạng chữa lành bằng việc loan báo Tin Mừng, bằng chứng tá bác ái và bằng ơn tha thứ của Đức Kitô.
Có những vết thương không hiện ra ngoài da. Hai người có thể vẫn ngồi chung một bàn ăn nhưng đã nhiều tháng không thật sự gặp nhau. Họ nói về tiền điện, lịch học của con, việc phải làm ngày mai; họ không còn dám nói về nỗi buồn của mình. Một câu từng buông ra trong lúc giận dữ vẫn nằm lại giữa họ. Một lần phản bội, một thời gian bỏ bê, những thiếu thốn không được gọi tên có thể khiến bầu khí gia đình nặng đến mức mỗi người đều muốn tránh về nhà. Trong hoàn cảnh ấy, lời mời gọi “hãy yêu nhau” cần có bàn tay, thời gian và sự thật. Chữa lành có thể bắt đầu bằng việc chịu nghe người kia nói hết một câu, nhận trách nhiệm về điều mình đã làm, tìm sự trợ giúp thích hợp và kiên trì xây lại lòng tin.
Đức Kitô không xem nhẹ hôn nhân và cũng không hứa rằng mọi thương tích sẽ biến mất ngay sau một lời cầu nguyện. Tình yêu của Người trao cho đôi vợ chồng một nguồn sức mạnh để trở lại với giao ước của mình. Người mục tử được mời đến gần họ bằng sự chân thành và khôn ngoan: nâng đỡ khi họ có thể cùng bước tiếp, bảo vệ người đang chịu bạo lực hoặc bị xâm hại, đồng hành khi hoàn cảnh quá rối để có một lời giải đơn giản. Một cộng đoàn biết chữa lành sẽ không biến câu chuyện đau khổ của gia đình khác thành đề tài bàn tán. Cộng đoàn ấy biết cầu nguyện, giúp đỡ và dành cho họ chỗ để thở.
Ra-pha-en còn gợi đến đôi mắt được mở ra. Con người hôm nay nhìn thấy rất nhiều thứ. Chúng ta thấy tin tức từ những nơi xa, hình ảnh của vô số người, các con số, biểu đồ, lời bình luận nối nhau không dứt. Nhưng nhìn thấy nhiều chưa chắc đã nhìn sâu. Ta có thể biết một người đăng gì mỗi ngày mà không biết họ đang cô độc. Ta có thể quen tính giá mọi thứ mà quên hỏi một việc có đẹp, có thật, có lành không. Ta có thể bước vào nhà thờ, thấy mọi chi tiết cần sửa, rồi ra về mà không nhận ra Chúa đã kiên nhẫn chờ mình nơi đó.
Mù lòa trước Thiên Chúa không phải lúc nào cũng mang hình thức công khai từ chối đức tin. Đôi khi nó là thói quen sống như thể mọi việc chỉ tùy thuộc vào khả năng của mình. Thành công khiến ta nghĩ không cần cầu nguyện; thất bại khiến ta tưởng Chúa đã bỏ đi. Một ngày nối một ngày, mắt ta chỉ còn thấy điều cấp bách trước mặt. Việc loan báo Tin Mừng giúp ta ngẩng lên, nhận ra đời mình còn có chiều sâu, còn có một Đấng đang gọi và đang yêu. Chứng tá bác ái làm lời loan báo ấy có hình hài: một người được thăm viếng trong bệnh viện, một cụ già được gọi tên, một người lầm lỗi được trao cơ hội trở về.
Ở đây, Bí tích Hòa Giải hiện lên như một ân huệ lớn. Tội lỗi làm thương tích mối tương quan với Chúa, với tha nhân và với chính mình. Ta có thể tìm nhiều cách để che vết thương ấy, nhưng khó có bình an nếu không dám đặt nó trước lòng thương xót. Bước vào tòa giải tội có khi cần một lòng can đảm rất âm thầm: nói thật điều mình đã làm, thôi đổ lỗi, tin rằng ơn tha thứ mạnh hơn sự xấu hổ. Linh mục ngồi đó không phải chủ của lòng thương xót. Ngài được trao sứ vụ phục vụ cuộc gặp giữa người tội lỗi và Đức Kitô, Đấng có quyền tha thứ và nâng họ dậy.
Ra-pha-en cũng dạy chúng ta một điều giản dị: người chữa lành biết đồng hành. Có những người chưa sẵn sàng kể câu chuyện của họ vào lần gặp đầu tiên. Có người cần được đưa đi khám bệnh, cần một bữa ăn, cần sự hỗ trợ chuyên môn, cần nhiều tháng để học tin trở lại. Chúng ta không thể thay Chúa chữa mọi vết thương, nhưng có thể đừng bỏ người bị thương nằm một mình bên đường. Nhiều khi sự hiện diện trung thành là lời đầu tiên họ có thể nghe về tình yêu Thiên Chúa.
Ba sứ mạng gặp nhau trong một trái tim
Mi-ca-en, Gáp-ri-en và Ra-pha-en không dẫn chúng ta tới ba lối sống tách biệt. Một người bảo vệ mà không biết loan báo hy vọng có thể trở nên cứng rắn. Một người chỉ nói lời mời gọi mà không bảo vệ người yếu thế có thể trở nên hời hợt. Một người muốn chữa lành nhưng ngại gọi tên sự thật có thể chỉ xoa dịu bề mặt. Đời sống Kitô hữu cần cả ba: bảo vệ phẩm giá, mở cửa cho Đức Kitô và ở lại bên người đau khổ.
Một giáo xứ cũng cần cả ba. Giáo xứ cần sự tỉnh thức để trẻ em và người dễ bị tổn thương được an toàn; cần những người biết đưa Tin Mừng đến với người đang đứng ngoài cửa; cần một cộng đoàn có chỗ cho người bệnh, người nghèo, người có hôn nhân gặp khó khăn, người đã lâu không xưng tội. Ba sứ mạng ấy không phải khẩu hiệu treo trong phòng họp. Chúng được đo bằng cách chúng ta tiếp một người lạ, giải quyết một lời khiếu nại, giảng một bài giảng, giữ kín một nỗi đau được tín thác, và dành thời gian cho người chẳng thể đáp lại ta điều gì.
Trong gia đình cũng vậy. Cha mẹ có khi cần là Mi-ca-en để bảo vệ con khỏi điều gây hại và bảo vệ cả phẩm giá của con khi con phạm lỗi. Có khi cần là Gáp-ri-en, biết nói với con về lời Chúa bằng giọng mời gọi, không biến đức tin thành cuộc ép buộc. Có khi cần là Ra-pha-en, đi cùng con qua một thời gian bối rối mà chưa thấy kết quả. Con cái trưởng thành cũng được mời sống như thế với cha mẹ già: bảo vệ, đem đến niềm vui của Tin Mừng và chăm sóc những mỏi mệt rất cụ thể.
Chúng ta hãy nhớ lời Đức Giêsu trong Tin Mừng Gioan: hãy ở lại trong tình yêu của Người. Đó là nguồn của mọi sứ mạng. Nếu tách khỏi tình yêu ấy, việc bảo vệ có thể biến thành ham kiểm soát; việc loan báo có thể biến thành ham thuyết phục; việc chữa lành có thể biến thành ý muốn được người khác mang ơn. Ở lại trong tình yêu Đức Kitô, ta học được rằng người trước mặt thuộc về Chúa trước khi họ cần đến sự giúp đỡ của ta. Ta phục vụ họ với tất cả trách nhiệm, rồi trao họ lại cho Người.
Lễ các Tổng lãnh Thiên thần vì thế đưa chúng ta trở về với một câu hỏi rất gần: hôm nay tôi được sai đến với ai? Có thể tôi cần đứng bên một người đang bị lời kết án đè nặng, để họ nhớ mình vẫn có phẩm giá. Có thể tôi cần gõ nhẹ vào một cánh cửa đã lâu không ai gõ, bằng một cuộc thăm hỏi không đòi hỏi gì. Có thể tôi cần đi chậm lại bên một người đang bị thương, dù tôi chưa có câu trả lời cho họ.
Trước khi làm bất cứ điều gì, hãy đứng trước mặt Chúa. Hãy mang tên người ấy vào lời cầu nguyện. Rồi xin Người chỉ cho ta một việc cụ thể có thể làm bằng tình yêu. Các thiên thần nhắc chúng ta rằng trời không xa đất như ta tưởng. Nơi một con người được bảo vệ, một trái tim được mời mở cửa, một vết thương được chăm sóc, ánh sáng của Thiên Chúa đã chạm tới cuộc đời này.