Huấn Từ của ĐTC Lêô XIV Gửi Các Tham Dự Viên Trong Năm Thánh Các Giáo Hội Đông Phương

Hội trường Phaolô VI, Thứ Tư, ngày 14 tháng 5 năm 2025

Nhân danh Cha và Con và Thánh Thần. Bình an ở cùng anh chị em!

Kính thưa quý Thượng phụ, Đức Hồng y, quý Đức cha,
Anh em linh mục, tu sĩ nam nữ thân mến,
Quý ông bà và anh chị em rất thân mến,

Chúa Kitô đã sống lại! – Người thật đã sống lại! Tôi xin chào anh chị em bằng lời tuyên xưng Phục Sinh, lời chào mà các Kitô hữu Đông phương không ngừng lặp lại trong Mùa Phục Sinh, vì đó là trọng tâm đức tin và niềm hy vọng của chúng ta.

Tôi hết sức xúc động khi được gặp anh chị em trong khuôn khổ Năm Thánh Hy Vọng, một niềm hy vọng vững chắc đặt nền tảng trên sự phục sinh của Chúa Giêsu Kitô. Xin chào mừng anh chị em đến với Rôma! Tôi vui mừng hiện diện giữa anh chị em và dành một trong những buổi tiếp kiến đầu tiên của triều đại giáo hoàng mình cho các tín hữu Đông phương.

Giá Trị của Các Giáo Hội Đông Phương

Anh chị em là kho tàng quý giá trước mặt Thiên Chúa. Khi nhìn anh chị em, tôi nghĩ đến sự đa dạng nguồn gốc, lịch sử huy hoàng, và cả những đau thương mà nhiều cộng đoàn Đông phương đã và đang gánh chịu. Tôi xin tái khẳng định lời của Đức Thánh Cha Phanxicô: các Giáo hội Đông phương cần được yêu mến và trân trọng vì kho tàng thiêng liêng và khôn ngoan đặc thù, cùng những bài học quý giá về đời sống Kitô hữu, tính hiệp hành ^[1], và phụng vụ (x. Huấn từ gửi ROACO, 27.6.2024). Các Thánh Giáo phụ, Công đồng, và truyền thống đan tu Đông phương là những di sản vô giá của toàn thể Giáo hội.

Tôi cũng nhắc đến Đức Giáo hoàng Lêô XIII, người đầu tiên dành một văn kiện để tôn vinh phẩm giá các Giáo hội Đông phương, với niềm xác tín rằng “công trình cứu chuộc nhân loại bắt đầu từ phương Đông” (Orientalium Dignitas, 30.11.1894). Như lời Thánh Gioan Phaolô II: “Chính vùng đất của anh chị em là nơi khai sinh Hội Thánh” (Orientale Lumen, 5). Sự đa dạng chính đáng trong phụng vụ và kỷ luật Đông phương, như Đức Lêô XIII nhấn mạnh, là nguồn danh dự và lợi ích lớn lao cho Giáo hội (Orientalium Dignitas).

Kêu Gọi Bảo Tồn Căn Tính Đông Phương

Ngày nay, nhiều anh chị em Đông phương phải rời bỏ quê hương vì chiến tranh, bách hại, bất ổn, và nghèo đói, đối diện nguy cơ đánh mất căn tính đức tin, đặc biệt nơi các cộng đoàn kiều dân. Đức Lêô XIII từng khẳng định: “Việc bảo tồn các nghi lễ Đông phương quan trọng hơn người ta vẫn nghĩ” (Orientalium Dignitas). Ngài nghiêm cấm các thừa sai Latinh lôi kéo tín hữu Đông phương chuyển sang nghi lễ Latinh, với hình phạt cách chức nếu vi phạm.

Tôi lập lại lời mời gọi ấy: hãy bảo tồn và phát huy truyền thống Đông phương, đặc biệt trong các cộng đoàn kiều dân. Cần thiết lập các đơn vị Giáo hội Đông phương nơi thích hợp và nâng cao nhận thức cho tín hữu Latinh về giá trị của anh chị em. Tôi ủy thác cho Bộ Các Giáo hội Đông phương nhiệm vụ hỗ trợ các Giám mục Latinh đồng hành với tín hữu Đông phương ở hải ngoại, giúp họ gìn giữ truyền thống sống động, qua đó làm phong phú các cộng đoàn nơi họ sinh sống.

Đóng Góp của Các Giáo Hội Đông Phương

Giáo hội cần đến anh chị em để phục hồi cảm thức mầu nhiệm, vốn sống động trong phụng vụ Đông phương – những phụng vụ chạm đến toàn thể con người, ca ngợi vẻ đẹp ơn cứu độ, và khơi dậy sự thán phục trước mầu nhiệm Thiên Chúa ôm lấy sự mỏng giòn của nhân loại. Giáo hội Tây phương cũng cần tái khám phá ưu thế của Thiên Chúa, giá trị của mầu nhiệm nhập môn (mystagogia) ^[2], và linh đạo Đông phương với lời chuyển cầu liên lỉ, tinh thần sám hối (penthos) ^[3], chay tịnh, và lòng đau buồn vì tội lỗi nhân loại.

Xin anh chị em gìn giữ truyền thống của mình cách nguyên vẹn, không để chúng bị mờ nhạt bởi não trạng tiêu dùng hay chủ nghĩa vị lợi. Linh đạo Đông phương – cổ kính nhưng luôn mới mẻ – mang sức mạnh chữa lành, biến đau khổ thành ngỡ ngàng trước lòng thương xót Chúa, và mở đường cho hồng ân trở thành thụ tạo được thần hóa, hướng tới vinh quang thiên quốc.

Lời Kêu Gọi Hòa Bình

Tôi xin cùng anh chị em cầu nguyện với Thánh Êphrem người Syria: “Vinh danh Ngài, Đấng đã đặt thập giá như nhịp cầu bắc qua sự chết… Vinh danh Ngài, Đấng đã khoác lấy xác phàm và làm cho nó trở thành nguồn sống cho muôn người” (Bài giảng về Chúa chúng ta, số 9). Chúng ta cũng cầu xin ơn nhận ra ánh sáng Phục Sinh giữa thử thách, vì như Thánh Isaac thành Ninivê viết: “Tội lớn nhất là không tin vào quyền năng của sự Phục Sinh” (Các bài giảng khổ tu, I, 5).

Ai hơn anh chị em – những “Giáo hội tử đạo” như lời Đức Phanxicô (Huấn từ gửi ROACO, đã dẫn) – có thể cất lên bài ca hy vọng giữa bạo lực? Từ Thánh Địa đến Ukraina, Liban, Syria, Trung Đông, Tigray, và Caucasus, biết bao cảnh tàn khốc! Giữa máu đổ và hy sinh, tiếng Chúa Kitô vang lên: “Bình an cho anh em!” (Ga 20:19, 21, 26). Người còn phán: “Thầy để lại bình an cho anh em; Thầy ban cho anh em bình an của Thầy, không như thế gian ban tặng” (Ga 14:27).

Bình an của Đức Kitô là quà tặng sự sống mới, qua hòa giải, tha thứ, và can đảm mở sang trang mới. Tôi cam kết làm hết sức để bình an ấy ngự trị. Tòa Thánh sẵn sàng hỗ trợ đối thoại, giúp các bên gặp gỡ, để các dân tộc tìm lại niềm hy vọng và phẩm giá hòa bình. Tôi kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới: hãy đối thoại, đàm phán, và để vũ khí im tiếng! Chiến tranh không bao giờ là giải pháp, mà chỉ làm trầm trọng thêm đau khổ.

Lời Kêu Gọi Tỏa Sáng

Tôi tạ ơn những Kitô hữu Đông phương và Latinh, đặc biệt tại Trung Đông, kiên trì ở lại quê hương bất chấp khó khăn. Họ cần được tạo điều kiện để sống an toàn với đầy đủ quyền lợi. Anh chị em – những người con của phương Đông, nơi Mặt Trời Công Chính là Chúa Giêsu bừng lên ánh sáng cứu độ – chính là “ánh sáng của thế gian” (Mt 5:14). Xin tiếp tục tỏa sáng bằng đức tin, đức cậy, và đức mến.

Ước mong các Giáo hội Đông phương là mẫu gương hiệp thông, với các Mục tử cổ võ tinh thần đồng trách nhiệm trong các Thượng hội đồng Giám mục. Hãy sống minh bạch trong quản trị, tận hiến khiêm tốn vì Dân Thánh Chúa, tránh màng danh vọng hay quyền lực. Như Thánh Symeon Tân thần học viết: “Những bận tâm trần thế và gắn bó với điều nhỏ mọn sẽ dập tắt lửa sốt mến trong lòng” (Các chương thực hành và thần học, 63).

Tôi chân thành cảm ơn anh chị em. Khi ban phép lành, tôi tha thiết xin anh chị em cầu nguyện cho Giáo hội và sứ vụ của tôi. Xin Thiên Chúa chúc lành và đồng hành cùng anh chị em!

Học viện Đaminh chuyển ngữ