KHÔNG PHẢI CON ĐÃ CHỌN THẦY
- Thứ bảy - 27/06/2026 10:00
- In ra
- Đóng cửa sổ này
“Không phải anh em đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn anh em, và cắt cử anh em để anh em ra đi, sinh được hoa trái, và hoa trái của anh em tồn tại” (Ga 15,16). Có lẽ không có lời nào diễn tả trọn vẹn huyền nhiệm ơn gọi sâu xa hơn lời ấy của Chúa Giêsu. Bởi vì ở nơi khởi đầu của mọi ơn gọi không phải là một dự tính của con người, không phải là một quyết định nghề nghiệp được cân nhắc giữa nhiều con đường, cũng không phải là một tham vọng muốn tìm kiếm địa vị, sự kính trọng hay một chỗ đứng trong cộng đoàn. Ở nơi khởi đầu của ơn gọi là một ánh mắt. Ánh mắt của Thiên Chúa dừng lại trên một con người rất bình thường, với tất cả những giới hạn, yếu đuối, mong manh, vụng về và bất toàn của người ấy. Ở nơi khởi đầu của ơn gọi là một tiếng gọi, có khi vang lên rất rõ, có khi chỉ nhẹ như một làn gió đi qua tâm hồn, có khi đến trong một biến cố lớn lao, có khi lại khởi đi từ những điều rất nhỏ bé: một Thánh lễ, một lời giảng, một lần quỳ trước Nhà Tạm, một khuôn mặt linh mục già nua nhưng bình an, một giọt nước mắt của người nghèo, một lời mời gọi âm thầm trong lòng, hay chỉ là một nỗi thao thức không thể giải thích được. Và rồi, người được gọi nhận ra rằng cuộc đời mình không còn hoàn toàn thuộc về mình nữa. Có Một Đấng đã gọi tên mình trước khi mình kịp gọi tên Người. Có Một Đấng đã chọn mình trước khi mình kịp chọn Người. Có Một Đấng đã nhìn thấy con đường đời mình trước khi mình có thể hình dung tương lai sẽ ra sao.
“Không phải con đã chọn Thầy.” Câu nói ấy làm sụp đổ mọi kiêu ngạo có thể len lỏi vào đời sống của người được gọi. Người linh mục không thể tự hào rằng mình đã quảng đại hơn người khác, thánh thiện hơn người khác, tài giỏi hơn người khác, hay xứng đáng hơn người khác nên mới được Chúa chọn. Nếu ơn gọi chỉ dành cho những con người hoàn hảo, có lẽ chẳng ai có thể bước vào. Nếu Thiên Chúa chỉ gọi những người không có khuyết điểm, không có quá khứ, không có những vết thương, không có những cuộc chiến đấu âm thầm trong lòng, thì Hội Thánh đã chẳng có Phêrô, người từng chối Thầy ba lần; chẳng có Phaolô, người từng bách hại các Kitô hữu; chẳng có Augustinô, người đã trải qua những tháng năm lầm lạc; chẳng có biết bao vị thánh đã đi qua những đổ vỡ và yếu đuối trước khi trở thành những khí cụ kỳ diệu trong tay Thiên Chúa. Ơn gọi không phải là phần thưởng dành cho người hoàn hảo, nhưng là ân huệ được trao cho một con người để họ từng ngày học cách thuộc về Chúa hơn. Thiên Chúa không chọn người đã hoàn thành, nhưng chọn một người đang được hình thành. Người không đợi cho con người nên tốt lành rồi mới gọi; chính trong khi đáp lại tiếng gọi, con người được thanh luyện, được uốn nắn, được chữa lành và được biến đổi.
Có những người nhìn vào một linh mục và nghĩ rằng ngài đã chọn con đường ấy vì yêu thích đời sống đạo đức, vì thích đứng trước cộng đoàn, vì muốn được người khác kính trọng, vì thấy đời sống tu trì thanh thản hơn đời sống gia đình, hay vì không muốn đối diện với những trách nhiệm của cuộc sống bình thường. Nhưng chỉ người thực sự bước đi trong ơn gọi mới hiểu rằng đó không phải là một con đường dễ dàng do mình chọn để tìm sự an toàn. Ơn gọi linh mục không phải là nơi trốn chạy khỏi cuộc đời, nhưng là con đường đưa người được gọi vào sâu hơn giữa những đau khổ của con người. Người linh mục không chỉ đứng trước bàn thờ trong áo lễ đẹp, nhưng còn đứng bên giường bệnh khi một người đang hấp hối; không chỉ giảng những lời đầy hy vọng, nhưng còn phải ngồi lặng im bên một người mẹ vừa mất con; không chỉ chúc lành cho những đôi hôn phối trong ngày cưới, nhưng còn đau đớn chứng kiến những gia đình đứng trước nguy cơ tan vỡ; không chỉ rửa tội cho một em bé giữa tiếng cười, nhưng còn tiễn đưa những cuộc đời về nơi an nghỉ cuối cùng giữa nước mắt; không chỉ được vỗ tay trong ngày chịu chức, nhưng còn phải học cách trung thành trong những ngày chẳng ai nhớ đến mình. Nếu ơn gọi chỉ là một nghề nghiệp, người ta có thể từ bỏ khi không còn thấy phù hợp, có thể thay đổi khi thấy công việc khác hấp dẫn hơn, có thể thương lượng theo lợi ích, có thể tính toán giữa được và mất. Nhưng vì ơn gọi là một giao ước, nên người được gọi phải đặt cả đời mình vào đó. Không phải chỉ một vài giờ phục vụ, không phải chỉ một phần tài năng, không phải chỉ những tháng năm tuổi trẻ, nhưng là toàn bộ con người, toàn bộ tự do, toàn bộ trái tim, toàn bộ tương lai, và cả những điều mà chính người ấy cũng chưa thể biết sẽ xảy đến.
Ơn gọi là một huyền nhiệm, bởi không ai có thể giải thích trọn vẹn tại sao Chúa lại gọi người này mà không gọi người kia, tại sao Chúa lại đặt vào lòng một cậu bé ở một miền quê nghèo một ước muốn trở thành linh mục, tại sao giữa bao nhiêu tiếng mời gọi của thế gian, có một người lại nghe thấy tiếng Chúa rõ hơn tất cả, tại sao một con người đầy giới hạn lại được trao phó một sứ mạng vượt quá sức mình. Chính người được gọi nhiều khi cũng không hiểu nổi. Có lúc người ấy tự hỏi: “Tại sao lại là con? Con có gì đâu? Con đâu đủ tài năng. Con đâu đủ thánh thiện. Con đâu đủ mạnh mẽ. Con còn quá nhiều thiếu sót, còn quá nhiều sợ hãi, còn quá nhiều điều chưa được chữa lành.” Nhưng Thiên Chúa không trả lời bằng cách liệt kê những ưu điểm của người ấy. Người chỉ nói: “Thầy đã chọn con.” Sự chọn lựa của Thiên Chúa không dựa trên những tiêu chuẩn của con người. Con người nhìn vào thành tích, Thiên Chúa nhìn vào trái tim. Con người nhìn thấy sự yếu đuối, Thiên Chúa nhìn thấy điều ân sủng có thể thực hiện. Con người nhìn thấy một cuộc đời bé nhỏ, Thiên Chúa nhìn thấy một hạt giống có thể chết đi để sinh nhiều bông hạt. Con người nhìn thấy một chiếc bình sành dễ vỡ, Thiên Chúa lại muốn đặt kho tàng của Người trong chính chiếc bình sành ấy, để ai cũng hiểu rằng sức mạnh không đến từ con người nhưng từ Thiên Chúa.
Vì thế, ngày một người bước lên bàn thánh để được đặt tay truyền chức không phải là ngày họ công bố thành công của riêng mình, nhưng là ngày họ công khai thú nhận rằng Thiên Chúa đã chiến thắng trong cuộc đời họ. Đó không phải là ngày một con người đạt đến đỉnh cao của một hành trình, nhưng là ngày họ bắt đầu bước vào một cuộc hiến dâng sâu hơn. Những năm tháng học hành, đào tạo, cầu nguyện và phân định không làm cho họ trở thành người đã hoàn hảo. Bí tích Truyền Chức Thánh không xóa bỏ ngay lập tức mọi yếu đuối của bản tính con người. Sau ngày chịu chức, người linh mục vẫn là một con người biết vui, biết buồn, biết mệt mỏi, biết tổn thương, biết cô đơn, biết thất vọng, biết có những lúc lòng mình khô khan và đôi chân muốn dừng lại. Ngài không trở thành một thiên thần không còn nhu cầu được cảm thông. Ngài không trở thành một con người không bao giờ sai lầm. Ngài chỉ trở thành một người đã được Thiên Chúa tách riêng ra, thánh hiến và sai đi, để giữa sự mong manh của mình, ngài trở thành dấu chỉ rằng Thiên Chúa vẫn không ngừng yêu thương và chăm sóc đoàn dân của Người.
“Chính Thầy đã chọn con.” Lời ấy là niềm an ủi lớn lao, nhưng đồng thời cũng là một trách nhiệm rất nặng. Được chọn không có nghĩa là được ưu tiên để hưởng thụ, nhưng là được dành riêng để phục vụ. Được chọn không phải để đứng trên người khác, nhưng để cúi xuống rửa chân cho họ. Được chọn không phải để có quyền lực, nhưng để mang lấy trách nhiệm. Được chọn không phải để tìm kiếm sự nổi bật, nhưng để chấp nhận khuất đi cho Đức Kitô được tỏ hiện. Được chọn không phải để người khác phục vụ mình, nhưng để đời mình trở thành tấm bánh được bẻ ra cho mọi người. Người linh mục càng ý thức mình được chọn bởi tình yêu nhưng không của Thiên Chúa, ngài càng phải sống khiêm nhường. Ngài không thể xem chức thánh như một thứ đặc quyền để đòi hỏi sự kính trọng. Ngài không thể dùng thánh chức để củng cố cái tôi, để bảo vệ danh tiếng, để tìm kiếm ảnh hưởng hay để đứng ngoài những đau khổ của đoàn chiên. Chức thánh không đặt ngài trên phẩm giá của người khác; chức thánh đặt ngài dưới chân người khác, trong tư thế của người phục vụ. Chiếc áo dòng không phải là tấm áo che giấu con người thật, nhưng phải trở thành lời nhắc nhở rằng người mặc nó không còn sống cho riêng mình. Dây các phép không chỉ là một phần phẩm phục phụng vụ, nhưng là dấu chỉ của một đời sống đã chấp nhận bị ràng buộc bởi tình yêu của Đức Kitô. Bàn tay được xức dầu không phải để nắm giữ, nhưng để chúc lành; không phải để tích lũy, nhưng để trao ban; không phải để chỉ trỏ kết án, nhưng để nâng dậy những người đã ngã xuống.
Không phải con đã chọn Thầy, nên con không thể biến Thầy thành một phần trong chương trình riêng của con. Có một nguy cơ rất tinh tế trong đời sống ơn gọi, đó là người được gọi vẫn mang danh phục vụ Chúa nhưng lại âm thầm muốn Chúa phục vụ cho những dự tính của mình. Người ta có thể giảng về sự khiêm nhường nhưng lại khao khát được công nhận. Có thể nói về từ bỏ nhưng lại khó buông bỏ quyền lợi. Có thể nhân danh sứ vụ nhưng lại tìm kiếm sự nổi tiếng. Có thể xây dựng nhiều công trình nhưng quên xây dựng đời sống nội tâm. Có thể xuất hiện trước đám đông nhưng ngày càng xa Chúa trong thinh lặng. Có thể làm rất nhiều việc cho Chúa nhưng không còn thực sự ở với Chúa. Khi ấy, ơn gọi dễ bị biến thành một nghề nghiệp tôn giáo, sứ vụ dễ trở thành sân khấu, cộng đoàn dễ trở thành nơi nuôi dưỡng cái tôi, và những thành quả bên ngoài có thể che phủ một tâm hồn đang dần khô cạn. Vì thế, người linh mục phải không ngừng trở về với câu hỏi đầu tiên: Ai đã gọi tôi? Tôi đang thuộc về ai? Tôi đang phục vụ ai? Tôi đang tìm vinh quang cho ai? Nếu một ngày không còn ai vỗ tay, tôi có còn trung thành không? Nếu một ngày những điều tôi xây dựng bị người khác quên lãng, tôi có còn bình an không? Nếu một ngày tôi được sai đến một nơi âm thầm, nhỏ bé, không ai biết đến, tôi có còn vui vì được thuộc về Chúa không?
Ơn gọi chỉ được bảo vệ khi người được gọi luôn nhớ mình không phải là chủ nhân của ơn gọi ấy. Người linh mục không sở hữu chức linh mục; chính chức linh mục chiếm hữu cuộc đời ngài. Ngài không sở hữu đoàn chiên; đoàn chiên thuộc về Đức Kitô. Ngài không sở hữu sứ vụ; sứ vụ được Hội Thánh trao phó và có thể được trao lại cho người khác. Ngài không sở hữu những thành công đã đạt được; mọi hoa trái đều là kết quả của ân sủng. Ngài cũng không sở hữu những người yêu mến mình; tất cả mọi tương quan phải được đặt trong sự tự do và trong sáng của Tin Mừng. Khi quên điều ấy, người linh mục có thể đau khổ vì một nơi chốn không còn thuộc về mình, vì một cộng đoàn không còn nhắc đến mình, vì một công việc được người khác tiếp tục theo cách khác, vì những người từng gần gũi nay trở nên xa cách. Nhưng nếu thật sự hiểu rằng chính Chúa đã chọn và sai mình đi, ngài sẽ dần học được sự tự do: đến khi được sai đến, ở lại khi Chúa muốn, ra đi khi Hội Thánh mời gọi, gieo hạt mà không nhất thiết phải là người gặt, xây nền mà không nhất thiết phải là người hoàn tất, trao ban mà không giữ lại, yêu thương mà không chiếm hữu.
Không phải con đã chọn Thầy, nên cũng không phải con có quyền đặt điều kiện cho lời đáp trả. Nhiều khi người ta muốn theo Chúa nhưng muốn tự chọn thập giá. Muốn phục vụ, nhưng chỉ phục vụ ở nơi mình thích. Muốn vâng lời, nhưng chỉ khi mệnh lệnh phù hợp với ý mình. Muốn sống nghèo, nhưng vẫn cần những tiện nghi không thể thiếu. Muốn yêu thương mọi người, nhưng tránh những người làm mình khó chịu. Muốn trở thành mục tử, nhưng không muốn mang lấy mùi của đoàn chiên. Muốn được sai đi, nhưng chỉ muốn đến những nơi có điều kiện thuận lợi. Muốn dâng mình cho Chúa, nhưng vẫn giữ lại một phần đời như vùng đất riêng không ai được bước vào. Thế nhưng, lời mời gọi của Chúa không phải là một hợp đồng trong đó con người có thể thương lượng từng điều khoản. Tiếng “xin vâng” chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó bao gồm cả những điều mình chưa hiểu, chưa muốn, chưa hình dung và chưa sẵn sàng. Đức Maria đã thưa “xin vâng” mà không biết con đường ấy sẽ đưa Mẹ đến Bêlem nghèo khó, đến cuộc chạy trốn sang Ai Cập, đến những năm tháng âm thầm ở Nadarét, và cuối cùng đến dưới chân thập giá. Các môn đệ đã bỏ lưới theo Chúa mà không biết mình sẽ phải trải qua những đêm bão tố, những lần bị hiểu lầm, những cuộc bách hại và cả cái chết. Người linh mục cũng vậy. Ngày chịu chức, ngài không biết mình sẽ được sai đi đâu, sẽ gặp những ai, sẽ chịu những tổn thương nào, sẽ phải từ bỏ những gì, sẽ có những đêm nào âm thầm khóc một mình, hay sẽ kết thúc cuộc đời trong hoàn cảnh nào. Ngài chỉ biết Đấng gọi mình là Đấng trung tín.
Có những lúc người được gọi cảm thấy lòng mình tràn đầy lửa. Cầu nguyện là niềm vui. Thánh lễ là nguồn bình an. Sứ vụ mở ra với biết bao hy vọng. Mọi người yêu thương và nâng đỡ. Những hoa trái đầu tiên làm tâm hồn đầy phấn khởi. Nhưng cũng có những chặng đường ơn gọi đi qua sa mạc. Khi cầu nguyện trở nên khô khan, khi lời giảng không còn chạm đến lòng người như mong đợi, khi những cố gắng không được nhìn nhận, khi bị hiểu lầm, phê bình, chống đối hoặc phản bội, khi sức khỏe suy yếu, khi tuổi trẻ đi qua, khi thấy những người khác thành công còn mình âm thầm, khi lòng nhiệt thành ban đầu không còn rực cháy như trước. Chính trong những lúc ấy, câu nói “Không phải con đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn con” trở thành chiếc neo giữ linh hồn khỏi trôi dạt. Nếu ơn gọi chỉ dựa trên cảm xúc của con người, nó sẽ tan vỡ khi cảm xúc thay đổi. Nếu ơn gọi chỉ dựa trên sự ủng hộ của cộng đoàn, nó sẽ lung lay khi người ta quay lưng. Nếu ơn gọi chỉ dựa trên thành công, nó sẽ trở nên vô nghĩa khi gặp thất bại. Nhưng nếu ơn gọi đặt nền trên sự chọn lựa trung tín của Thiên Chúa, người được gọi có thể tiếp tục bước đi ngay cả khi không còn nhìn thấy con đường phía trước.
Thiên Chúa không hứa rằng người được gọi sẽ không gặp đau khổ. Người chỉ hứa rằng Người sẽ ở cùng. Người không hứa rằng mọi sứ vụ đều thành công theo tiêu chuẩn trần thế. Người chỉ xin người được gọi trung thành. Người không hứa rằng người linh mục sẽ luôn được yêu mến. Chính Chúa Giêsu, vị Mục Tử Nhân Lành, cũng từng bị chống đối, bị bỏ rơi, bị kết án và bị đóng đinh. Người không hứa rằng người linh mục sẽ không cô đơn. Có những cô đơn nằm ngay giữa đám đông, khi ai cũng cần đến ngài nhưng ít người hỏi ngài có đang mệt không; khi ngài lắng nghe nỗi đau của biết bao người nhưng chẳng biết tâm sự nỗi đau của mình với ai; khi ngài phải tỏ ra mạnh mẽ để nâng đỡ cộng đoàn nhưng trong lòng lại đang cần một bàn tay nâng đỡ. Có những đêm căn phòng của người linh mục rất vắng. Sau một ngày nói rất nhiều, ngài trở về với thinh lặng. Sau khi mang bình an đến cho người khác, ngài đối diện với những xao động của chính mình. Sau khi lau nước mắt cho người khác, có khi ngài phải tự lau nước mắt của mình. Nhưng chính trong sự cô đơn ấy, Chúa lại âm thầm nhắc: “Con không chọn Thầy trước. Thầy đã chọn con. Và Đấng đã chọn con sẽ không bỏ con một mình.”
Người linh mục cần nghe lại lời ấy mỗi ngày, không chỉ trong ngày chịu chức. Cần nghe khi bước lên bàn thờ dâng lễ với một tâm hồn đầy sốt sắng, và cũng cần nghe khi dâng lễ trong mệt mỏi. Cần nghe khi nhà thờ đông kín, và cũng cần nghe khi chỉ có một vài người hiện diện. Cần nghe khi bài giảng được khen ngợi, và cũng cần nghe khi lời mình nói chẳng được ai chú ý. Cần nghe khi được cộng đoàn yêu thương, và cũng cần nghe khi bị hiểu lầm. Cần nghe trong những ngày khỏe mạnh, và càng cần nghe khi bệnh tật, tuổi già làm đôi chân chậm lại. Cần nghe khi đang giữ những trách nhiệm quan trọng, và cũng cần nghe khi đã trao lại mọi công việc cho người khác. Bởi giá trị của một linh mục không nằm ở số lượng công trình ngài đã xây, số người biết đến tên ngài, số bài giảng được chia sẻ, số cộng đoàn ngài từng phụ trách hay những chức vụ ngài đã đảm nhận. Giá trị sâu xa nhất của cuộc đời linh mục nằm ở chỗ ngài đã để cho Thiên Chúa yêu mình, chọn mình, biến đổi mình và sử dụng mình như thế nào. Có những linh mục suốt đời không làm điều gì gây tiếng vang, nhưng sự trung thành âm thầm của các ngài đã giữ đức tin cho biết bao tâm hồn. Có những linh mục không có tài diễn thuyết, nhưng một lần ngài ngồi lắng nghe đã cứu một người khỏi tuyệt vọng. Có những linh mục không xây được công trình lớn, nhưng đã xây lại một gia đình đang tan vỡ. Có những linh mục không được nhiều người nhắc tên, nhưng đã dành hàng ngàn giờ trong tòa giải tội để đưa những người lạc đường trở về. Có những linh mục cuối đời gần như bị quên lãng, nhưng mỗi ngày vẫn âm thầm dâng lời cầu nguyện cho Hội Thánh. Trong mắt thế gian, cuộc đời ấy có thể không rực rỡ; trong mắt Thiên Chúa, đó có thể là một của lễ vô cùng quý giá.
“Thầy đã chọn con và cắt cử con để con ra đi.” Được chọn luôn đi liền với được sai đi. Chúa không gọi người linh mục để ngài khép mình trong sự an toàn, nhưng để bước ra. Ra khỏi cái tôi. Ra khỏi những tính toán riêng. Ra khỏi vùng tiện nghi. Ra khỏi nỗi sợ hãi. Ra khỏi những thành kiến. Ra khỏi sự khép kín. Ra đến với những người nghèo, những người bị bỏ rơi, những người không thể đáp trả, những người làm ngài phiền lòng, những người không cùng quan điểm, những người bị xã hội coi thường, những tâm hồn đang đứng bên lề Hội Thánh. Người linh mục không chỉ được sai đến với những người ngoan đạo, nhưng còn với những con chiên đi lạc. Không chỉ với những người biết ơn, nhưng cả với những người có thể vô ơn. Không chỉ với những người dễ thương, nhưng cả với những người đầy thương tích nên trở nên khó gần. Không chỉ với những người đến nhà thờ, nhưng cả với những người từ lâu đã không còn dám bước vào. Nếu chỉ yêu người yêu mình, người linh mục chưa đi trọn con đường của Đức Kitô. Nếu chỉ phục vụ nơi mang lại cho mình niềm vui, sự phục vụ ấy vẫn còn pha trộn nhiều tìm kiếm cá nhân. Tình yêu mục tử đích thực phải có sức đi đến nơi mà con tim tự nhiên không muốn đến, ở lại nơi người khác muốn rời bỏ, tha thứ khi bị tổn thương, bắt đầu lại sau thất vọng và tiếp tục gieo hạt cả trên những mảnh đất chưa thấy hy vọng.
Nhưng để ra đi, trước hết người được gọi phải ở lại với Chúa. Không thể mang Chúa đến cho người khác nếu chính mình không ở với Chúa. Không thể nói về tình yêu nếu không để tình yêu Chúa chạm đến những nơi khô cằn trong lòng mình. Không thể hướng dẫn người khác cầu nguyện nếu đời sống cầu nguyện của mình chỉ còn là bổn phận hình thức. Không thể chữa lành nếu không dám để Chúa chữa lành mình. Không thể dẫn người khác đến tự do nếu mình còn bị trói buộc bởi danh vọng, tiền bạc, quyền lực, sự công nhận hay những lệ thuộc kín đáo. Không thể là mục tử theo lòng Chúa nếu không học trái tim của Chúa trong thinh lặng. Vì vậy, trước mọi công việc, trước những kế hoạch mục vụ, trước những cuộc họp, trước việc xây dựng và tổ chức, người linh mục cần trở về với điều căn bản: ở lại trong tình yêu của Đức Kitô. Một linh mục cầu nguyện không phải là người trốn tránh công việc, nhưng là người để công việc của mình được sinh ra từ Chúa. Một linh mục dành thời gian trước Nhà Tạm không phải là người lãng phí thời gian, nhưng là người biết rằng nếu tách khỏi Chúa, mọi hoạt động dù rầm rộ đến đâu cũng có thể trở nên trống rỗng.
Có những người trẻ cảm thấy trong lòng một tiếng gọi nhưng lại sợ hãi. Họ sợ mình không đủ tốt. Sợ không thể sống độc thân. Sợ phải từ bỏ gia đình. Sợ tương lai bất định. Sợ những hy sinh. Sợ mình sẽ thất bại. Sợ một ngày nào đó hối tiếc. Những nỗi sợ ấy không phải là dấu hiệu chắc chắn rằng người ấy không có ơn gọi. Nhiều khi, chính vì ơn gọi quá lớn nên con người mới run sợ. Môsê đã từng thưa rằng mình không biết ăn nói. Giêrêmia đã từng nói mình còn quá trẻ. Phêrô đã từng xin Chúa tránh xa vì ông là kẻ tội lỗi. Đức Maria cũng bối rối trước lời truyền tin. Con người đứng trước huyền nhiệm của Thiên Chúa không thể không run. Nhưng Thiên Chúa không đòi một người phải nhìn thấy toàn bộ con đường rồi mới bước đi. Người chỉ xin họ trao cho Người bước chân kế tiếp. Ơn gọi không được sống bằng sự chắc chắn rằng mình đủ mạnh, nhưng bằng niềm tin rằng Đấng gọi mình đủ trung tín. Người được gọi không nói: “Con sẽ theo Chúa vì con có thể làm được mọi sự.” Người ấy chỉ có thể nói: “Con sẽ theo Chúa vì con tin Chúa có thể làm mọi sự nơi cuộc đời nhỏ bé của con.”
Và cũng có những người đã đi trong ơn gọi nhiều năm nhưng có lúc tự hỏi mình có còn được chọn không. Những thất bại, những yếu đuối, những khủng hoảng, những lần sa sút có thể làm người linh mục nghi ngờ chính mình. Có người cảm thấy mình đã không sống xứng đáng với lời hứa ban đầu. Có người nhìn lại và chỉ thấy những cơ hội đã bỏ lỡ, những người mình đã làm tổn thương, những quyết định sai lầm, những tháng năm sống thiếu nhiệt thành. Có người mang trong lòng mặc cảm đến mức nghĩ rằng Chúa đã thất vọng và không còn muốn dùng mình nữa. Nhưng lời Chúa vẫn còn đó: “Thầy đã chọn con.” Sự chọn lựa của Chúa không phải là giấy phép để con người sống dễ dãi, nhưng là lời mời gọi đứng dậy. Phêrô đã thất bại, nhưng Chúa không thu hồi tiếng gọi; Người hỏi ông ba lần: “Con có yêu mến Thầy không?” và lại trao đoàn chiên cho ông. Thiên Chúa không phủ nhận sự yếu đuối, nhưng Người có thể biến chính nơi đổ vỡ thành cửa ngõ của lòng thương xót. Một linh mục từng biết mình yếu đuối sẽ dễ cảm thông hơn với người tội lỗi. Một linh mục từng khóc vì lầm lỗi của mình sẽ bớt khắc nghiệt khi đứng trước sự sa ngã của người khác. Một linh mục từng được tha thứ sẽ hiểu rằng tòa giải tội không phải là tòa án lạnh lùng, nhưng là nơi người con hoang đàng được ôm vào lòng.
Không phải con đã chọn Thầy, nên trong những giờ phút muốn buông bỏ, con cần nhớ rằng ơn gọi lớn hơn tâm trạng hiện tại của con. Có những quyết định không thể được đưa ra chỉ vì một giai đoạn mệt mỏi. Có những giao ước không thể bị phủ nhận chỉ vì một mùa khô hạn. Có những lời hứa cần được ôm lấy ngay cả khi cảm xúc không còn nâng đỡ. Trung thành không có nghĩa là không bao giờ mệt, nhưng là biết mình phải quay về đâu khi mệt. Trung thành không có nghĩa là chưa từng nghi ngờ, nhưng là vẫn chọn tin giữa những nghi ngờ. Trung thành không có nghĩa là không từng muốn chạy trốn, nhưng là sau cùng vẫn để Chúa tìm thấy và đưa mình trở lại. Trung thành không được tạo nên chỉ bởi những khoảnh khắc anh hùng, nhưng bởi vô số lựa chọn nhỏ bé mỗi ngày: thức dậy để cầu nguyện khi thân xác mỏi mệt, chuẩn bị bài giảng nghiêm túc dù chỉ có ít người nghe, đến thăm một bệnh nhân khi lịch trình đã quá đầy, kiên nhẫn với một người khó tính, im lặng thay vì phản ứng vì tự ái, xin lỗi khi mình sai, bắt đầu lại sau một ngày sống chưa tốt, tiếp tục dâng lễ với lòng tin ngay cả khi tâm hồn không cảm thấy gì. Chính những điều bình thường không ai nhìn thấy ấy làm nên vẻ đẹp của một đời tận hiến.
Cộng đoàn cũng cần hiểu rằng ơn gọi là một huyền nhiệm cần được nâng đỡ bằng lời cầu nguyện. Người linh mục được Chúa chọn, nhưng ngài vẫn cần tình thương của con người. Đừng chỉ tặng hoa cho ngài trong ngày chịu chức rồi quên cầu nguyện cho ngài trong những tháng năm sau đó. Đừng chỉ khen ngợi ngài khi mọi việc thành công rồi quay lưng khi ngài thất bại. Đừng đòi ngài phải hoàn hảo đến mức không còn được phép là một con người. Đừng đặt ngài lên quá cao để rồi khi thấy ngài có yếu đuối, người ta thất vọng và kéo ngài xuống quá thấp. Hãy yêu thương linh mục bằng một tình yêu trưởng thành: biết trân trọng nhưng không thần tượng hóa, biết góp ý nhưng không xúc phạm, biết cộng tác nhưng không thao túng, biết nâng đỡ nhưng không chiếm hữu, biết cầu nguyện chứ không chỉ đòi hỏi. Có thể một lời khích lệ chân thành giúp một linh mục vượt qua một ngày rất khó khăn. Có thể một sự cảm thông đúng lúc cứu ngài khỏi cảm giác cô độc. Có thể một lời cầu nguyện âm thầm giữ ngài đứng vững trong cơn khủng hoảng mà cộng đoàn không hề hay biết.
Còn người linh mục, mỗi ngày cần đặt lại đời mình dưới lời này: “Không phải con đã chọn Thầy.” Khi được yêu mến, hãy nhớ mình được chọn bởi ân sủng, để không kiêu ngạo. Khi bị chê trách, hãy nhớ mình được chọn bởi Chúa, để không tuyệt vọng. Khi thành công, hãy nhớ mọi hoa trái đến từ Người, để biết tạ ơn. Khi thất bại, hãy nhớ sứ mạng không nằm trong tay mình, để biết phó thác. Khi trẻ trung và mạnh mẽ, hãy nhớ tuổi trẻ rồi sẽ qua, để không dựa vào sức riêng. Khi già yếu và không còn làm được nhiều, hãy nhớ giá trị của đời mình không nằm ở năng suất, nhưng ở sự thuộc về. Có thể đến một ngày người linh mục không còn đủ sức đứng lâu bên bàn thờ. Đôi tay từng nâng Mình Thánh Chúa sẽ run rẩy. Giọng nói từng vang lên giữa cộng đoàn sẽ yếu đi. Những người trẻ sẽ thay thế ngài trong nhiều công việc. Tên ngài dần ít được nhắc đến. Nhưng nếu trong giờ phút ấy ngài vẫn có thể thì thầm: “Lạy Chúa, không phải con đã chọn Chúa, nhưng chính Chúa đã chọn con; và con xin trao lại cho Chúa tất cả những gì con đã nhận,” thì cuộc đời ấy đã chạm đến sự viên mãn.
Cuối cùng, huyền nhiệm ơn gọi không được giải thích bằng lý luận nhưng bằng một cuộc đời. Người ta chỉ thực sự hiểu “Chính Thầy đã chọn con” khi nhìn thấy một người đã dành cả đời để trả lời tiếng gọi ấy. Một người có thể không nói được những lời cao siêu, nhưng sự hiện diện trung thành của họ đã là câu trả lời. Một người có thể mang nhiều giới hạn, nhưng qua những giới hạn ấy, lòng thương xót của Thiên Chúa vẫn chảy đến với bao người. Một người có thể không làm nên những điều được ghi vào lịch sử, nhưng tên họ đã được ghi trong lòng những người từng được họ nâng đỡ, an ủi, giải tội, xức dầu, chúc lành và dẫn về với Chúa. Người linh mục không cần chứng minh mình vĩ đại. Ngài chỉ cần để cho Đức Kitô ngày càng lớn lên trong mình. Ngài không cần chiếm lấy ánh sáng. Ngài chỉ cần trở thành một cửa sổ trong suốt để ánh sáng Chúa đi qua. Ngài không cần giữ lại điều gì cho mình. Bởi ngay từ khởi đầu, đời ngài đã là một ân ban.
“Không phải con đã chọn Thầy.” Lạy Chúa, mỗi lần con quên điều ấy, xin đưa con trở về. Khi con tưởng mình là trung tâm, xin nhắc con rằng chỉ Chúa là trung tâm. Khi con muốn sở hữu những gì Chúa trao phó, xin dạy con biết buông tay. Khi con tìm kiếm sự khen ngợi, xin cho con biết vui trong âm thầm. Khi con sợ hãi trước tương lai, xin nhắc con rằng Đấng đã gọi con sẽ đi cùng con. Khi con mệt mỏi, xin cho con được nghỉ trong trái tim Chúa. Khi con sa ngã, xin đừng để con nằm lại trong thất vọng. Khi con thành công, xin giữ con trong khiêm nhường. Khi con cô đơn, xin cho con nhận ra Chúa vẫn ở đó. Khi con không còn hiểu con đường của mình, xin cho con đủ tin để tiếp tục bước đi.
Lạy Chúa, con không biết tại sao Chúa lại gọi con. Con không hiểu tại sao Chúa đặt kho tàng của Người trong một chiếc bình mong manh như con. Con không dám nói rằng con xứng đáng. Con cũng không dám hứa rằng con sẽ không bao giờ yếu đuối. Con chỉ xin Chúa đừng ngừng nhìn con bằng ánh mắt đã từng gọi con thuở ban đầu. Xin đừng để tiếng ồn của thế gian lấn át tiếng Chúa. Xin đừng để những thành công làm con quên Chúa, cũng đừng để thất bại khiến con nghi ngờ tình yêu Chúa. Xin cho con mỗi ngày biết thưa lại lời “xin vâng”, không phải bằng cảm xúc nhất thời, nhưng bằng những chọn lựa cụ thể, bằng sự trung thành trong bổn phận, bằng lòng bác ái với những người Chúa gửi đến, bằng sự khiêm tốn nhận lỗi, bằng can đảm bắt đầu lại, bằng đời sống cầu nguyện và bằng niềm vui được thuộc trọn về Chúa.
Và khi hành trình đời con đi đến những bước cuối cùng, khi mọi chức vụ đã được trao lại, mọi công trình đã ở phía sau, mọi tiếng vỗ tay đã lặng xuống, mọi điều từng làm con tự hào hay đau khổ đều trở nên nhỏ bé, xin cho con chỉ còn giữ lại một điều: con đã được Chúa gọi tên. Con đã từng nghe tiếng Chúa. Con đã cố gắng bước theo, dù nhiều lần chậm chạp và vấp ngã. Con đã trao cho Chúa một cuộc đời không hoàn hảo, và Chúa đã dùng chính cuộc đời ấy theo cách của Người. Khi ấy, xin cho con có thể bình an nhắm mắt và nói lời cuối cùng: “Lạy Chúa, không phải con đã chọn Chúa. Chính Chúa đã chọn con. Và giờ đây, sau tất cả những con đường đã đi qua, con xin trở về với Đấng đã gọi con từ thuở ban đầu.”
“Không phải con đã chọn Thầy.” Câu nói ấy làm sụp đổ mọi kiêu ngạo có thể len lỏi vào đời sống của người được gọi. Người linh mục không thể tự hào rằng mình đã quảng đại hơn người khác, thánh thiện hơn người khác, tài giỏi hơn người khác, hay xứng đáng hơn người khác nên mới được Chúa chọn. Nếu ơn gọi chỉ dành cho những con người hoàn hảo, có lẽ chẳng ai có thể bước vào. Nếu Thiên Chúa chỉ gọi những người không có khuyết điểm, không có quá khứ, không có những vết thương, không có những cuộc chiến đấu âm thầm trong lòng, thì Hội Thánh đã chẳng có Phêrô, người từng chối Thầy ba lần; chẳng có Phaolô, người từng bách hại các Kitô hữu; chẳng có Augustinô, người đã trải qua những tháng năm lầm lạc; chẳng có biết bao vị thánh đã đi qua những đổ vỡ và yếu đuối trước khi trở thành những khí cụ kỳ diệu trong tay Thiên Chúa. Ơn gọi không phải là phần thưởng dành cho người hoàn hảo, nhưng là ân huệ được trao cho một con người để họ từng ngày học cách thuộc về Chúa hơn. Thiên Chúa không chọn người đã hoàn thành, nhưng chọn một người đang được hình thành. Người không đợi cho con người nên tốt lành rồi mới gọi; chính trong khi đáp lại tiếng gọi, con người được thanh luyện, được uốn nắn, được chữa lành và được biến đổi.
Có những người nhìn vào một linh mục và nghĩ rằng ngài đã chọn con đường ấy vì yêu thích đời sống đạo đức, vì thích đứng trước cộng đoàn, vì muốn được người khác kính trọng, vì thấy đời sống tu trì thanh thản hơn đời sống gia đình, hay vì không muốn đối diện với những trách nhiệm của cuộc sống bình thường. Nhưng chỉ người thực sự bước đi trong ơn gọi mới hiểu rằng đó không phải là một con đường dễ dàng do mình chọn để tìm sự an toàn. Ơn gọi linh mục không phải là nơi trốn chạy khỏi cuộc đời, nhưng là con đường đưa người được gọi vào sâu hơn giữa những đau khổ của con người. Người linh mục không chỉ đứng trước bàn thờ trong áo lễ đẹp, nhưng còn đứng bên giường bệnh khi một người đang hấp hối; không chỉ giảng những lời đầy hy vọng, nhưng còn phải ngồi lặng im bên một người mẹ vừa mất con; không chỉ chúc lành cho những đôi hôn phối trong ngày cưới, nhưng còn đau đớn chứng kiến những gia đình đứng trước nguy cơ tan vỡ; không chỉ rửa tội cho một em bé giữa tiếng cười, nhưng còn tiễn đưa những cuộc đời về nơi an nghỉ cuối cùng giữa nước mắt; không chỉ được vỗ tay trong ngày chịu chức, nhưng còn phải học cách trung thành trong những ngày chẳng ai nhớ đến mình. Nếu ơn gọi chỉ là một nghề nghiệp, người ta có thể từ bỏ khi không còn thấy phù hợp, có thể thay đổi khi thấy công việc khác hấp dẫn hơn, có thể thương lượng theo lợi ích, có thể tính toán giữa được và mất. Nhưng vì ơn gọi là một giao ước, nên người được gọi phải đặt cả đời mình vào đó. Không phải chỉ một vài giờ phục vụ, không phải chỉ một phần tài năng, không phải chỉ những tháng năm tuổi trẻ, nhưng là toàn bộ con người, toàn bộ tự do, toàn bộ trái tim, toàn bộ tương lai, và cả những điều mà chính người ấy cũng chưa thể biết sẽ xảy đến.
Ơn gọi là một huyền nhiệm, bởi không ai có thể giải thích trọn vẹn tại sao Chúa lại gọi người này mà không gọi người kia, tại sao Chúa lại đặt vào lòng một cậu bé ở một miền quê nghèo một ước muốn trở thành linh mục, tại sao giữa bao nhiêu tiếng mời gọi của thế gian, có một người lại nghe thấy tiếng Chúa rõ hơn tất cả, tại sao một con người đầy giới hạn lại được trao phó một sứ mạng vượt quá sức mình. Chính người được gọi nhiều khi cũng không hiểu nổi. Có lúc người ấy tự hỏi: “Tại sao lại là con? Con có gì đâu? Con đâu đủ tài năng. Con đâu đủ thánh thiện. Con đâu đủ mạnh mẽ. Con còn quá nhiều thiếu sót, còn quá nhiều sợ hãi, còn quá nhiều điều chưa được chữa lành.” Nhưng Thiên Chúa không trả lời bằng cách liệt kê những ưu điểm của người ấy. Người chỉ nói: “Thầy đã chọn con.” Sự chọn lựa của Thiên Chúa không dựa trên những tiêu chuẩn của con người. Con người nhìn vào thành tích, Thiên Chúa nhìn vào trái tim. Con người nhìn thấy sự yếu đuối, Thiên Chúa nhìn thấy điều ân sủng có thể thực hiện. Con người nhìn thấy một cuộc đời bé nhỏ, Thiên Chúa nhìn thấy một hạt giống có thể chết đi để sinh nhiều bông hạt. Con người nhìn thấy một chiếc bình sành dễ vỡ, Thiên Chúa lại muốn đặt kho tàng của Người trong chính chiếc bình sành ấy, để ai cũng hiểu rằng sức mạnh không đến từ con người nhưng từ Thiên Chúa.
Vì thế, ngày một người bước lên bàn thánh để được đặt tay truyền chức không phải là ngày họ công bố thành công của riêng mình, nhưng là ngày họ công khai thú nhận rằng Thiên Chúa đã chiến thắng trong cuộc đời họ. Đó không phải là ngày một con người đạt đến đỉnh cao của một hành trình, nhưng là ngày họ bắt đầu bước vào một cuộc hiến dâng sâu hơn. Những năm tháng học hành, đào tạo, cầu nguyện và phân định không làm cho họ trở thành người đã hoàn hảo. Bí tích Truyền Chức Thánh không xóa bỏ ngay lập tức mọi yếu đuối của bản tính con người. Sau ngày chịu chức, người linh mục vẫn là một con người biết vui, biết buồn, biết mệt mỏi, biết tổn thương, biết cô đơn, biết thất vọng, biết có những lúc lòng mình khô khan và đôi chân muốn dừng lại. Ngài không trở thành một thiên thần không còn nhu cầu được cảm thông. Ngài không trở thành một con người không bao giờ sai lầm. Ngài chỉ trở thành một người đã được Thiên Chúa tách riêng ra, thánh hiến và sai đi, để giữa sự mong manh của mình, ngài trở thành dấu chỉ rằng Thiên Chúa vẫn không ngừng yêu thương và chăm sóc đoàn dân của Người.
“Chính Thầy đã chọn con.” Lời ấy là niềm an ủi lớn lao, nhưng đồng thời cũng là một trách nhiệm rất nặng. Được chọn không có nghĩa là được ưu tiên để hưởng thụ, nhưng là được dành riêng để phục vụ. Được chọn không phải để đứng trên người khác, nhưng để cúi xuống rửa chân cho họ. Được chọn không phải để có quyền lực, nhưng để mang lấy trách nhiệm. Được chọn không phải để tìm kiếm sự nổi bật, nhưng để chấp nhận khuất đi cho Đức Kitô được tỏ hiện. Được chọn không phải để người khác phục vụ mình, nhưng để đời mình trở thành tấm bánh được bẻ ra cho mọi người. Người linh mục càng ý thức mình được chọn bởi tình yêu nhưng không của Thiên Chúa, ngài càng phải sống khiêm nhường. Ngài không thể xem chức thánh như một thứ đặc quyền để đòi hỏi sự kính trọng. Ngài không thể dùng thánh chức để củng cố cái tôi, để bảo vệ danh tiếng, để tìm kiếm ảnh hưởng hay để đứng ngoài những đau khổ của đoàn chiên. Chức thánh không đặt ngài trên phẩm giá của người khác; chức thánh đặt ngài dưới chân người khác, trong tư thế của người phục vụ. Chiếc áo dòng không phải là tấm áo che giấu con người thật, nhưng phải trở thành lời nhắc nhở rằng người mặc nó không còn sống cho riêng mình. Dây các phép không chỉ là một phần phẩm phục phụng vụ, nhưng là dấu chỉ của một đời sống đã chấp nhận bị ràng buộc bởi tình yêu của Đức Kitô. Bàn tay được xức dầu không phải để nắm giữ, nhưng để chúc lành; không phải để tích lũy, nhưng để trao ban; không phải để chỉ trỏ kết án, nhưng để nâng dậy những người đã ngã xuống.
Không phải con đã chọn Thầy, nên con không thể biến Thầy thành một phần trong chương trình riêng của con. Có một nguy cơ rất tinh tế trong đời sống ơn gọi, đó là người được gọi vẫn mang danh phục vụ Chúa nhưng lại âm thầm muốn Chúa phục vụ cho những dự tính của mình. Người ta có thể giảng về sự khiêm nhường nhưng lại khao khát được công nhận. Có thể nói về từ bỏ nhưng lại khó buông bỏ quyền lợi. Có thể nhân danh sứ vụ nhưng lại tìm kiếm sự nổi tiếng. Có thể xây dựng nhiều công trình nhưng quên xây dựng đời sống nội tâm. Có thể xuất hiện trước đám đông nhưng ngày càng xa Chúa trong thinh lặng. Có thể làm rất nhiều việc cho Chúa nhưng không còn thực sự ở với Chúa. Khi ấy, ơn gọi dễ bị biến thành một nghề nghiệp tôn giáo, sứ vụ dễ trở thành sân khấu, cộng đoàn dễ trở thành nơi nuôi dưỡng cái tôi, và những thành quả bên ngoài có thể che phủ một tâm hồn đang dần khô cạn. Vì thế, người linh mục phải không ngừng trở về với câu hỏi đầu tiên: Ai đã gọi tôi? Tôi đang thuộc về ai? Tôi đang phục vụ ai? Tôi đang tìm vinh quang cho ai? Nếu một ngày không còn ai vỗ tay, tôi có còn trung thành không? Nếu một ngày những điều tôi xây dựng bị người khác quên lãng, tôi có còn bình an không? Nếu một ngày tôi được sai đến một nơi âm thầm, nhỏ bé, không ai biết đến, tôi có còn vui vì được thuộc về Chúa không?
Ơn gọi chỉ được bảo vệ khi người được gọi luôn nhớ mình không phải là chủ nhân của ơn gọi ấy. Người linh mục không sở hữu chức linh mục; chính chức linh mục chiếm hữu cuộc đời ngài. Ngài không sở hữu đoàn chiên; đoàn chiên thuộc về Đức Kitô. Ngài không sở hữu sứ vụ; sứ vụ được Hội Thánh trao phó và có thể được trao lại cho người khác. Ngài không sở hữu những thành công đã đạt được; mọi hoa trái đều là kết quả của ân sủng. Ngài cũng không sở hữu những người yêu mến mình; tất cả mọi tương quan phải được đặt trong sự tự do và trong sáng của Tin Mừng. Khi quên điều ấy, người linh mục có thể đau khổ vì một nơi chốn không còn thuộc về mình, vì một cộng đoàn không còn nhắc đến mình, vì một công việc được người khác tiếp tục theo cách khác, vì những người từng gần gũi nay trở nên xa cách. Nhưng nếu thật sự hiểu rằng chính Chúa đã chọn và sai mình đi, ngài sẽ dần học được sự tự do: đến khi được sai đến, ở lại khi Chúa muốn, ra đi khi Hội Thánh mời gọi, gieo hạt mà không nhất thiết phải là người gặt, xây nền mà không nhất thiết phải là người hoàn tất, trao ban mà không giữ lại, yêu thương mà không chiếm hữu.
Không phải con đã chọn Thầy, nên cũng không phải con có quyền đặt điều kiện cho lời đáp trả. Nhiều khi người ta muốn theo Chúa nhưng muốn tự chọn thập giá. Muốn phục vụ, nhưng chỉ phục vụ ở nơi mình thích. Muốn vâng lời, nhưng chỉ khi mệnh lệnh phù hợp với ý mình. Muốn sống nghèo, nhưng vẫn cần những tiện nghi không thể thiếu. Muốn yêu thương mọi người, nhưng tránh những người làm mình khó chịu. Muốn trở thành mục tử, nhưng không muốn mang lấy mùi của đoàn chiên. Muốn được sai đi, nhưng chỉ muốn đến những nơi có điều kiện thuận lợi. Muốn dâng mình cho Chúa, nhưng vẫn giữ lại một phần đời như vùng đất riêng không ai được bước vào. Thế nhưng, lời mời gọi của Chúa không phải là một hợp đồng trong đó con người có thể thương lượng từng điều khoản. Tiếng “xin vâng” chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó bao gồm cả những điều mình chưa hiểu, chưa muốn, chưa hình dung và chưa sẵn sàng. Đức Maria đã thưa “xin vâng” mà không biết con đường ấy sẽ đưa Mẹ đến Bêlem nghèo khó, đến cuộc chạy trốn sang Ai Cập, đến những năm tháng âm thầm ở Nadarét, và cuối cùng đến dưới chân thập giá. Các môn đệ đã bỏ lưới theo Chúa mà không biết mình sẽ phải trải qua những đêm bão tố, những lần bị hiểu lầm, những cuộc bách hại và cả cái chết. Người linh mục cũng vậy. Ngày chịu chức, ngài không biết mình sẽ được sai đi đâu, sẽ gặp những ai, sẽ chịu những tổn thương nào, sẽ phải từ bỏ những gì, sẽ có những đêm nào âm thầm khóc một mình, hay sẽ kết thúc cuộc đời trong hoàn cảnh nào. Ngài chỉ biết Đấng gọi mình là Đấng trung tín.
Có những lúc người được gọi cảm thấy lòng mình tràn đầy lửa. Cầu nguyện là niềm vui. Thánh lễ là nguồn bình an. Sứ vụ mở ra với biết bao hy vọng. Mọi người yêu thương và nâng đỡ. Những hoa trái đầu tiên làm tâm hồn đầy phấn khởi. Nhưng cũng có những chặng đường ơn gọi đi qua sa mạc. Khi cầu nguyện trở nên khô khan, khi lời giảng không còn chạm đến lòng người như mong đợi, khi những cố gắng không được nhìn nhận, khi bị hiểu lầm, phê bình, chống đối hoặc phản bội, khi sức khỏe suy yếu, khi tuổi trẻ đi qua, khi thấy những người khác thành công còn mình âm thầm, khi lòng nhiệt thành ban đầu không còn rực cháy như trước. Chính trong những lúc ấy, câu nói “Không phải con đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn con” trở thành chiếc neo giữ linh hồn khỏi trôi dạt. Nếu ơn gọi chỉ dựa trên cảm xúc của con người, nó sẽ tan vỡ khi cảm xúc thay đổi. Nếu ơn gọi chỉ dựa trên sự ủng hộ của cộng đoàn, nó sẽ lung lay khi người ta quay lưng. Nếu ơn gọi chỉ dựa trên thành công, nó sẽ trở nên vô nghĩa khi gặp thất bại. Nhưng nếu ơn gọi đặt nền trên sự chọn lựa trung tín của Thiên Chúa, người được gọi có thể tiếp tục bước đi ngay cả khi không còn nhìn thấy con đường phía trước.
Thiên Chúa không hứa rằng người được gọi sẽ không gặp đau khổ. Người chỉ hứa rằng Người sẽ ở cùng. Người không hứa rằng mọi sứ vụ đều thành công theo tiêu chuẩn trần thế. Người chỉ xin người được gọi trung thành. Người không hứa rằng người linh mục sẽ luôn được yêu mến. Chính Chúa Giêsu, vị Mục Tử Nhân Lành, cũng từng bị chống đối, bị bỏ rơi, bị kết án và bị đóng đinh. Người không hứa rằng người linh mục sẽ không cô đơn. Có những cô đơn nằm ngay giữa đám đông, khi ai cũng cần đến ngài nhưng ít người hỏi ngài có đang mệt không; khi ngài lắng nghe nỗi đau của biết bao người nhưng chẳng biết tâm sự nỗi đau của mình với ai; khi ngài phải tỏ ra mạnh mẽ để nâng đỡ cộng đoàn nhưng trong lòng lại đang cần một bàn tay nâng đỡ. Có những đêm căn phòng của người linh mục rất vắng. Sau một ngày nói rất nhiều, ngài trở về với thinh lặng. Sau khi mang bình an đến cho người khác, ngài đối diện với những xao động của chính mình. Sau khi lau nước mắt cho người khác, có khi ngài phải tự lau nước mắt của mình. Nhưng chính trong sự cô đơn ấy, Chúa lại âm thầm nhắc: “Con không chọn Thầy trước. Thầy đã chọn con. Và Đấng đã chọn con sẽ không bỏ con một mình.”
Người linh mục cần nghe lại lời ấy mỗi ngày, không chỉ trong ngày chịu chức. Cần nghe khi bước lên bàn thờ dâng lễ với một tâm hồn đầy sốt sắng, và cũng cần nghe khi dâng lễ trong mệt mỏi. Cần nghe khi nhà thờ đông kín, và cũng cần nghe khi chỉ có một vài người hiện diện. Cần nghe khi bài giảng được khen ngợi, và cũng cần nghe khi lời mình nói chẳng được ai chú ý. Cần nghe khi được cộng đoàn yêu thương, và cũng cần nghe khi bị hiểu lầm. Cần nghe trong những ngày khỏe mạnh, và càng cần nghe khi bệnh tật, tuổi già làm đôi chân chậm lại. Cần nghe khi đang giữ những trách nhiệm quan trọng, và cũng cần nghe khi đã trao lại mọi công việc cho người khác. Bởi giá trị của một linh mục không nằm ở số lượng công trình ngài đã xây, số người biết đến tên ngài, số bài giảng được chia sẻ, số cộng đoàn ngài từng phụ trách hay những chức vụ ngài đã đảm nhận. Giá trị sâu xa nhất của cuộc đời linh mục nằm ở chỗ ngài đã để cho Thiên Chúa yêu mình, chọn mình, biến đổi mình và sử dụng mình như thế nào. Có những linh mục suốt đời không làm điều gì gây tiếng vang, nhưng sự trung thành âm thầm của các ngài đã giữ đức tin cho biết bao tâm hồn. Có những linh mục không có tài diễn thuyết, nhưng một lần ngài ngồi lắng nghe đã cứu một người khỏi tuyệt vọng. Có những linh mục không xây được công trình lớn, nhưng đã xây lại một gia đình đang tan vỡ. Có những linh mục không được nhiều người nhắc tên, nhưng đã dành hàng ngàn giờ trong tòa giải tội để đưa những người lạc đường trở về. Có những linh mục cuối đời gần như bị quên lãng, nhưng mỗi ngày vẫn âm thầm dâng lời cầu nguyện cho Hội Thánh. Trong mắt thế gian, cuộc đời ấy có thể không rực rỡ; trong mắt Thiên Chúa, đó có thể là một của lễ vô cùng quý giá.
“Thầy đã chọn con và cắt cử con để con ra đi.” Được chọn luôn đi liền với được sai đi. Chúa không gọi người linh mục để ngài khép mình trong sự an toàn, nhưng để bước ra. Ra khỏi cái tôi. Ra khỏi những tính toán riêng. Ra khỏi vùng tiện nghi. Ra khỏi nỗi sợ hãi. Ra khỏi những thành kiến. Ra khỏi sự khép kín. Ra đến với những người nghèo, những người bị bỏ rơi, những người không thể đáp trả, những người làm ngài phiền lòng, những người không cùng quan điểm, những người bị xã hội coi thường, những tâm hồn đang đứng bên lề Hội Thánh. Người linh mục không chỉ được sai đến với những người ngoan đạo, nhưng còn với những con chiên đi lạc. Không chỉ với những người biết ơn, nhưng cả với những người có thể vô ơn. Không chỉ với những người dễ thương, nhưng cả với những người đầy thương tích nên trở nên khó gần. Không chỉ với những người đến nhà thờ, nhưng cả với những người từ lâu đã không còn dám bước vào. Nếu chỉ yêu người yêu mình, người linh mục chưa đi trọn con đường của Đức Kitô. Nếu chỉ phục vụ nơi mang lại cho mình niềm vui, sự phục vụ ấy vẫn còn pha trộn nhiều tìm kiếm cá nhân. Tình yêu mục tử đích thực phải có sức đi đến nơi mà con tim tự nhiên không muốn đến, ở lại nơi người khác muốn rời bỏ, tha thứ khi bị tổn thương, bắt đầu lại sau thất vọng và tiếp tục gieo hạt cả trên những mảnh đất chưa thấy hy vọng.
Nhưng để ra đi, trước hết người được gọi phải ở lại với Chúa. Không thể mang Chúa đến cho người khác nếu chính mình không ở với Chúa. Không thể nói về tình yêu nếu không để tình yêu Chúa chạm đến những nơi khô cằn trong lòng mình. Không thể hướng dẫn người khác cầu nguyện nếu đời sống cầu nguyện của mình chỉ còn là bổn phận hình thức. Không thể chữa lành nếu không dám để Chúa chữa lành mình. Không thể dẫn người khác đến tự do nếu mình còn bị trói buộc bởi danh vọng, tiền bạc, quyền lực, sự công nhận hay những lệ thuộc kín đáo. Không thể là mục tử theo lòng Chúa nếu không học trái tim của Chúa trong thinh lặng. Vì vậy, trước mọi công việc, trước những kế hoạch mục vụ, trước những cuộc họp, trước việc xây dựng và tổ chức, người linh mục cần trở về với điều căn bản: ở lại trong tình yêu của Đức Kitô. Một linh mục cầu nguyện không phải là người trốn tránh công việc, nhưng là người để công việc của mình được sinh ra từ Chúa. Một linh mục dành thời gian trước Nhà Tạm không phải là người lãng phí thời gian, nhưng là người biết rằng nếu tách khỏi Chúa, mọi hoạt động dù rầm rộ đến đâu cũng có thể trở nên trống rỗng.
Có những người trẻ cảm thấy trong lòng một tiếng gọi nhưng lại sợ hãi. Họ sợ mình không đủ tốt. Sợ không thể sống độc thân. Sợ phải từ bỏ gia đình. Sợ tương lai bất định. Sợ những hy sinh. Sợ mình sẽ thất bại. Sợ một ngày nào đó hối tiếc. Những nỗi sợ ấy không phải là dấu hiệu chắc chắn rằng người ấy không có ơn gọi. Nhiều khi, chính vì ơn gọi quá lớn nên con người mới run sợ. Môsê đã từng thưa rằng mình không biết ăn nói. Giêrêmia đã từng nói mình còn quá trẻ. Phêrô đã từng xin Chúa tránh xa vì ông là kẻ tội lỗi. Đức Maria cũng bối rối trước lời truyền tin. Con người đứng trước huyền nhiệm của Thiên Chúa không thể không run. Nhưng Thiên Chúa không đòi một người phải nhìn thấy toàn bộ con đường rồi mới bước đi. Người chỉ xin họ trao cho Người bước chân kế tiếp. Ơn gọi không được sống bằng sự chắc chắn rằng mình đủ mạnh, nhưng bằng niềm tin rằng Đấng gọi mình đủ trung tín. Người được gọi không nói: “Con sẽ theo Chúa vì con có thể làm được mọi sự.” Người ấy chỉ có thể nói: “Con sẽ theo Chúa vì con tin Chúa có thể làm mọi sự nơi cuộc đời nhỏ bé của con.”
Và cũng có những người đã đi trong ơn gọi nhiều năm nhưng có lúc tự hỏi mình có còn được chọn không. Những thất bại, những yếu đuối, những khủng hoảng, những lần sa sút có thể làm người linh mục nghi ngờ chính mình. Có người cảm thấy mình đã không sống xứng đáng với lời hứa ban đầu. Có người nhìn lại và chỉ thấy những cơ hội đã bỏ lỡ, những người mình đã làm tổn thương, những quyết định sai lầm, những tháng năm sống thiếu nhiệt thành. Có người mang trong lòng mặc cảm đến mức nghĩ rằng Chúa đã thất vọng và không còn muốn dùng mình nữa. Nhưng lời Chúa vẫn còn đó: “Thầy đã chọn con.” Sự chọn lựa của Chúa không phải là giấy phép để con người sống dễ dãi, nhưng là lời mời gọi đứng dậy. Phêrô đã thất bại, nhưng Chúa không thu hồi tiếng gọi; Người hỏi ông ba lần: “Con có yêu mến Thầy không?” và lại trao đoàn chiên cho ông. Thiên Chúa không phủ nhận sự yếu đuối, nhưng Người có thể biến chính nơi đổ vỡ thành cửa ngõ của lòng thương xót. Một linh mục từng biết mình yếu đuối sẽ dễ cảm thông hơn với người tội lỗi. Một linh mục từng khóc vì lầm lỗi của mình sẽ bớt khắc nghiệt khi đứng trước sự sa ngã của người khác. Một linh mục từng được tha thứ sẽ hiểu rằng tòa giải tội không phải là tòa án lạnh lùng, nhưng là nơi người con hoang đàng được ôm vào lòng.
Không phải con đã chọn Thầy, nên trong những giờ phút muốn buông bỏ, con cần nhớ rằng ơn gọi lớn hơn tâm trạng hiện tại của con. Có những quyết định không thể được đưa ra chỉ vì một giai đoạn mệt mỏi. Có những giao ước không thể bị phủ nhận chỉ vì một mùa khô hạn. Có những lời hứa cần được ôm lấy ngay cả khi cảm xúc không còn nâng đỡ. Trung thành không có nghĩa là không bao giờ mệt, nhưng là biết mình phải quay về đâu khi mệt. Trung thành không có nghĩa là chưa từng nghi ngờ, nhưng là vẫn chọn tin giữa những nghi ngờ. Trung thành không có nghĩa là không từng muốn chạy trốn, nhưng là sau cùng vẫn để Chúa tìm thấy và đưa mình trở lại. Trung thành không được tạo nên chỉ bởi những khoảnh khắc anh hùng, nhưng bởi vô số lựa chọn nhỏ bé mỗi ngày: thức dậy để cầu nguyện khi thân xác mỏi mệt, chuẩn bị bài giảng nghiêm túc dù chỉ có ít người nghe, đến thăm một bệnh nhân khi lịch trình đã quá đầy, kiên nhẫn với một người khó tính, im lặng thay vì phản ứng vì tự ái, xin lỗi khi mình sai, bắt đầu lại sau một ngày sống chưa tốt, tiếp tục dâng lễ với lòng tin ngay cả khi tâm hồn không cảm thấy gì. Chính những điều bình thường không ai nhìn thấy ấy làm nên vẻ đẹp của một đời tận hiến.
Cộng đoàn cũng cần hiểu rằng ơn gọi là một huyền nhiệm cần được nâng đỡ bằng lời cầu nguyện. Người linh mục được Chúa chọn, nhưng ngài vẫn cần tình thương của con người. Đừng chỉ tặng hoa cho ngài trong ngày chịu chức rồi quên cầu nguyện cho ngài trong những tháng năm sau đó. Đừng chỉ khen ngợi ngài khi mọi việc thành công rồi quay lưng khi ngài thất bại. Đừng đòi ngài phải hoàn hảo đến mức không còn được phép là một con người. Đừng đặt ngài lên quá cao để rồi khi thấy ngài có yếu đuối, người ta thất vọng và kéo ngài xuống quá thấp. Hãy yêu thương linh mục bằng một tình yêu trưởng thành: biết trân trọng nhưng không thần tượng hóa, biết góp ý nhưng không xúc phạm, biết cộng tác nhưng không thao túng, biết nâng đỡ nhưng không chiếm hữu, biết cầu nguyện chứ không chỉ đòi hỏi. Có thể một lời khích lệ chân thành giúp một linh mục vượt qua một ngày rất khó khăn. Có thể một sự cảm thông đúng lúc cứu ngài khỏi cảm giác cô độc. Có thể một lời cầu nguyện âm thầm giữ ngài đứng vững trong cơn khủng hoảng mà cộng đoàn không hề hay biết.
Còn người linh mục, mỗi ngày cần đặt lại đời mình dưới lời này: “Không phải con đã chọn Thầy.” Khi được yêu mến, hãy nhớ mình được chọn bởi ân sủng, để không kiêu ngạo. Khi bị chê trách, hãy nhớ mình được chọn bởi Chúa, để không tuyệt vọng. Khi thành công, hãy nhớ mọi hoa trái đến từ Người, để biết tạ ơn. Khi thất bại, hãy nhớ sứ mạng không nằm trong tay mình, để biết phó thác. Khi trẻ trung và mạnh mẽ, hãy nhớ tuổi trẻ rồi sẽ qua, để không dựa vào sức riêng. Khi già yếu và không còn làm được nhiều, hãy nhớ giá trị của đời mình không nằm ở năng suất, nhưng ở sự thuộc về. Có thể đến một ngày người linh mục không còn đủ sức đứng lâu bên bàn thờ. Đôi tay từng nâng Mình Thánh Chúa sẽ run rẩy. Giọng nói từng vang lên giữa cộng đoàn sẽ yếu đi. Những người trẻ sẽ thay thế ngài trong nhiều công việc. Tên ngài dần ít được nhắc đến. Nhưng nếu trong giờ phút ấy ngài vẫn có thể thì thầm: “Lạy Chúa, không phải con đã chọn Chúa, nhưng chính Chúa đã chọn con; và con xin trao lại cho Chúa tất cả những gì con đã nhận,” thì cuộc đời ấy đã chạm đến sự viên mãn.
Cuối cùng, huyền nhiệm ơn gọi không được giải thích bằng lý luận nhưng bằng một cuộc đời. Người ta chỉ thực sự hiểu “Chính Thầy đã chọn con” khi nhìn thấy một người đã dành cả đời để trả lời tiếng gọi ấy. Một người có thể không nói được những lời cao siêu, nhưng sự hiện diện trung thành của họ đã là câu trả lời. Một người có thể mang nhiều giới hạn, nhưng qua những giới hạn ấy, lòng thương xót của Thiên Chúa vẫn chảy đến với bao người. Một người có thể không làm nên những điều được ghi vào lịch sử, nhưng tên họ đã được ghi trong lòng những người từng được họ nâng đỡ, an ủi, giải tội, xức dầu, chúc lành và dẫn về với Chúa. Người linh mục không cần chứng minh mình vĩ đại. Ngài chỉ cần để cho Đức Kitô ngày càng lớn lên trong mình. Ngài không cần chiếm lấy ánh sáng. Ngài chỉ cần trở thành một cửa sổ trong suốt để ánh sáng Chúa đi qua. Ngài không cần giữ lại điều gì cho mình. Bởi ngay từ khởi đầu, đời ngài đã là một ân ban.
“Không phải con đã chọn Thầy.” Lạy Chúa, mỗi lần con quên điều ấy, xin đưa con trở về. Khi con tưởng mình là trung tâm, xin nhắc con rằng chỉ Chúa là trung tâm. Khi con muốn sở hữu những gì Chúa trao phó, xin dạy con biết buông tay. Khi con tìm kiếm sự khen ngợi, xin cho con biết vui trong âm thầm. Khi con sợ hãi trước tương lai, xin nhắc con rằng Đấng đã gọi con sẽ đi cùng con. Khi con mệt mỏi, xin cho con được nghỉ trong trái tim Chúa. Khi con sa ngã, xin đừng để con nằm lại trong thất vọng. Khi con thành công, xin giữ con trong khiêm nhường. Khi con cô đơn, xin cho con nhận ra Chúa vẫn ở đó. Khi con không còn hiểu con đường của mình, xin cho con đủ tin để tiếp tục bước đi.
Lạy Chúa, con không biết tại sao Chúa lại gọi con. Con không hiểu tại sao Chúa đặt kho tàng của Người trong một chiếc bình mong manh như con. Con không dám nói rằng con xứng đáng. Con cũng không dám hứa rằng con sẽ không bao giờ yếu đuối. Con chỉ xin Chúa đừng ngừng nhìn con bằng ánh mắt đã từng gọi con thuở ban đầu. Xin đừng để tiếng ồn của thế gian lấn át tiếng Chúa. Xin đừng để những thành công làm con quên Chúa, cũng đừng để thất bại khiến con nghi ngờ tình yêu Chúa. Xin cho con mỗi ngày biết thưa lại lời “xin vâng”, không phải bằng cảm xúc nhất thời, nhưng bằng những chọn lựa cụ thể, bằng sự trung thành trong bổn phận, bằng lòng bác ái với những người Chúa gửi đến, bằng sự khiêm tốn nhận lỗi, bằng can đảm bắt đầu lại, bằng đời sống cầu nguyện và bằng niềm vui được thuộc trọn về Chúa.
Và khi hành trình đời con đi đến những bước cuối cùng, khi mọi chức vụ đã được trao lại, mọi công trình đã ở phía sau, mọi tiếng vỗ tay đã lặng xuống, mọi điều từng làm con tự hào hay đau khổ đều trở nên nhỏ bé, xin cho con chỉ còn giữ lại một điều: con đã được Chúa gọi tên. Con đã từng nghe tiếng Chúa. Con đã cố gắng bước theo, dù nhiều lần chậm chạp và vấp ngã. Con đã trao cho Chúa một cuộc đời không hoàn hảo, và Chúa đã dùng chính cuộc đời ấy theo cách của Người. Khi ấy, xin cho con có thể bình an nhắm mắt và nói lời cuối cùng: “Lạy Chúa, không phải con đã chọn Chúa. Chính Chúa đã chọn con. Và giờ đây, sau tất cả những con đường đã đi qua, con xin trở về với Đấng đã gọi con từ thuở ban đầu.”