LÀM THẾ NÀO ĐỂ SỐNG ĐỨC TIN KITÔ GIÁO TRÊN MẠNG XÃ HỘI?

tải xuống (10)

Trong bối cảnh thế giới kỹ thuật số ngày nay, nơi mà mọi thứ dường như đang bị chi phối bởi những làn sóng bạo lực ngôn từ, sự chia rẽ sâu sắc và tình trạng phân cực ngày càng gia tăng, một vị linh mục người Argentina tên là Gregorio Nadal đã chính thức cho ra mắt một cuốn sách bằng tiếng Tây Ban Nha với tựa đề đầy ý nghĩa: “Làm thế nào để trở thành Kitô hữu trên mạng xã hội: Các mối tương quan nhân bản và sự hiện diện có đạo đức trong thế giới kỹ thuật số”. Cuốn sách này không chỉ được dành riêng cho những tín hữu Kitô giáo đang tìm kiếm sự hướng dẫn trong đời sống đức tin của mình, mà còn mở rộng ra cho bất kỳ ai, dù là người có niềm tin tôn giáo hay không, những người đang thao thức và lo lắng về việc bảo vệ phẩm giá con người – cả phẩm giá của chính bản thân mình lẫn của những người khác – trong một môi trường kỹ thuật số đầy rẫy những màn hình sáng chói, những tin nhắn nhanh chóng và những phản ứng tức thì, đôi khi thiếu suy nghĩ.

MỘT CÂU HỎI THIÊNG LIÊNG DÀNH CHO THỜI ĐẠI SỐ HIỆN ĐẠI

Tất cả mọi thứ trong cuốn sách này đều xuất phát từ một câu hỏi rất căn bản, nhưng lại mang tính chất thiêng liêng sâu sắc và phù hợp với thời đại số hóa mà chúng ta đang sống: “Làm thế nào để chúng ta có thể thực sự là những Kitô hữu chân chính trên mạng xã hội?”. Cha Gregorio Nadal, qua cuốn sách của mình, không chỉ muốn dừng lại ở việc trả lời câu hỏi này một cách đơn thuần, mà còn mong muốn mở ra một cuộc đối thoại rộng lớn hơn, một cuộc trao đổi ý kiến không chỉ giới hạn trong nội bộ Giáo Hội Công Giáo hay các cộng đồng Kitô giáo, mà hướng đến tất cả mọi người – những ai đang sống, làm việc, giao tiếp và tương tác hàng ngày trong thế giới kỹ thuật số rộng lớn này. Ngài mời gọi mỗi cá nhân, bất kể nền tảng nào, hãy dừng lại và tự xem xét lại chính mình: Khi chúng ta kết nối với mạng xã hội, điều gì đang thực sự diễn ra bên trong lòng mình? Những nội dung mà chúng ta đọc, xem, chia sẻ – chúng ảnh hưởng đến tâm hồn và suy nghĩ của chúng ta như thế nào? Và qua quá trình lướt mạng, bình luận, đọc tin tức hay phản ứng với các bài đăng, chúng ta đang dần dần trở thành những con người như thế nào? Những câu hỏi này không chỉ là lý thuyết, mà là lời mời gọi thực hành, giúp chúng ta nhận ra rằng mạng xã hội không chỉ là công cụ, mà còn là môi trường định hình nhân cách.
Nguồn cảm hứng chính cho cuốn sách này đến từ hai văn kiện quan trọng và có giá trị hướng dẫn của Giáo Hội Công Giáo, những tài liệu đã được soạn thảo với sự suy tư sâu sắc về vai trò của con người trong thế giới hiện đại. Đầu tiên là Thông điệp Fratelli Tutti (Tất Cả Là Anh Em) của Đức Thánh Cha Phanxicô, một văn kiện nhấn mạnh vào tình huynh đệ nhân loại và cách chúng ta có thể xây dựng một xã hội công bằng hơn, hòa bình hơn giữa những chia rẽ. Thứ hai là Văn kiện năm 2023 của Bộ Truyền Thông Vatican, mang tựa đề Towards Full Presence (Hướng Tới Sự Hiện Diện Đầy Đủ), một tài liệu tập trung vào việc hiện diện một cách ý nghĩa và đạo đức trong môi trường kỹ thuật số, khuyến khích các tín hữu sống đức tin của mình một cách chân thực ngay cả qua các nền tảng trực tuyến.

BA THÁCH ĐỐ LỚN LAO CỦA MẠNG XÃ HỘI TRONG ĐỜI SỐNG HIỆN ĐẠI

Cha Gregorio Nadal đã phân tích sâu sắc ba thách đố lớn mà mạng xã hội đang đặt ra cho con người, đặc biệt là những ai muốn sống đức tin Kitô giáo một cách nhất quán. Những thách đố này không chỉ là vấn đề bề mặt, mà chạm đến tận cốt lõi của đời sống nội tâm và mối quan hệ con người.
  1. sự hung hăng đã trở thành bình thường và phổ biến: Theo cha Nadal, Thông điệp Fratelli Tutti của Đức Thánh Cha Phanxicô đã chỉ ra một cách rõ ràng rằng bạo lực ngôn từ – hay còn gọi là sự hung hăng trong lời nói – đang ngày càng trở nên phổ biến và được chấp nhận như một phần của cuộc sống hàng ngày trên mạng xã hội. Điều này không chỉ thể hiện ở những gì chúng ta viết ra, như các bình luận tiêu cực, tranh cãi gay gắt hay tấn công cá nhân, mà còn ở những gì chúng ta đọc, chia sẻ và thậm chí âm thầm cho phép đi vào tâm hồn mình mà không phản ứng. Ngay cả khi chúng ta không trực tiếp tham gia vào những cuộc tranh luận hung hăng, bầu khí độc hại ấy vẫn len lỏi, định hình cái nhìn của chúng ta về thế giới, làm suy giảm sự kiên nhẫn và thay đổi cách chúng ta liên hệ với người khác trong đời sống thực tế. Nó tạo ra một vòng lặp tiêu cực, nơi mà sự hung hăng không chỉ là hành động, mà còn là một phần của văn hóa kỹ thuật số.
  2. Sự phân mảnh nội tâm và mất cân bằng bên trong: Dẫn lại từ Văn kiện Towards Full Presence của Bộ Truyền Thông, cha Nadal nhấn mạnh một sự thật quan trọng: công nghệ kỹ thuật số không phải là trung tính – nó không chỉ là công cụ, mà còn định hình sâu sắc đời sống nội tâm của chúng ta. Nhịp sống siêu kết nối, với hàng loạt thông báo, cập nhật và nội dung liên tục, đang làm phân tán sự chú ý của con người, khiến chúng ta khó tập trung vào bất kỳ điều gì một cách sâu sắc. Điều này làm suy yếu sự thinh lặng nội tâm – một yếu tố thiết yếu để lắng nghe tiếng Chúa và suy tư về cuộc sống – đồng thời cản trở những gặp gỡ trực diện chân thật giữa con người với con người. Vấn đề ở đây không chỉ là thời gian chúng ta dành trước màn hình, mà là những gì mà công nghệ ấy đang khuấy động, làm trống rỗng hay xây dựng bên trong tâm hồn chúng ta. Sau cùng, điều bị đe dọa lớn nhất chính là sự hiệp nhất nội tâm, sự toàn vẹn của con người chúng ta, nơi mà tâm hồn bị chia cắt thành những mảnh vụn bởi dòng chảy thông tin không ngừng nghỉ.
  3. Phản ứng tức thì và thiếu phân định: Mạng xã hội, với thiết kế của mình, thường thúc đẩy con người phản ứng nhanh chóng, đôi khi xuất phát từ những tổn thương cá nhân, sự tự ái bị chạm đến hoặc cảm xúc nhất thời. Cha Nadal cảnh báo một cách nghiêm túc rằng, khi thiếu sự phân định – tức là thiếu thời gian suy nghĩ và cầu nguyện trước khi hành động – thì lời nói của chúng ta có thể dễ dàng trở thành vũ khí gây hại cho người khác, ngay cả khi chúng ta tin rằng mình đang “đúng” hoặc đang “bảo vệ giá trị Kitô giáo”. Vì vậy, cần phải khôi phục lại khoảng không gian nội tâm giữa kích thích từ bên ngoài và phản ứng của chúng ta, để không đánh mất sự tự do chân chính – tự do mà Chúa ban tặng để chúng ta chọn lựa điều thiện hảo.

LỜI KHUYÊN DÀNH RIÊNG CHO NGƯỜI TRẺ TRONG THỜI ĐẠI KỸ THUẬT SỐ

Cha Gregorio Nadal đặc biệt dành lời mời gọi cho thế hệ trẻ, những người đang lớn lên và hình thành nhân cách trong môi trường kỹ thuật số, hãy tự đặt ra những câu hỏi giúp bản thân sống tự do hơn và ý thức hơn về hành vi của mình trên mạng. Những câu hỏi này bao gồm: Tôi bước vào mạng xã hội với tâm thế nào – có phải là bình an, tò mò hay bồn chồn – và khi rời đi, tôi cảm thấy ra sao? Điều gì thực sự xảy ra bên trong tôi khi đọc những bình luận nhất định, đặc biệt là những bình luận tiêu cực hoặc tranh cãi? Nội dung nào trên mạng xã hội làm tôi bồn chồn, buồn bã hay tức giận, và tại sao chúng lại ảnh hưởng đến tôi như vậy? Cuối cùng, tôi có đang làm chủ những lựa chọn của mình trên mạng, hay thường bị cuốn theo dòng chảy của thuật toán và xu hướng? Ngài cũng nhấn mạnh việc bảo vệ sự chú ý của chính mình, vì như Thánh Kinh dạy: “Ở đâu có kho tàng của anh em, thì ở đó có trái tim anh em” (Mt 6,21). Điều này có nghĩa là chúng ta cần ý thức rằng sự chú ý của mình đang hướng về đâu, vì nó quyết định giá trị và hướng đi của cuộc đời.
Cụ thể hơn, người trẻ được khuyến khích tạo ra những khoảng không gian không có màn hình: những khoảnh khắc thinh lặng thật sự để suy tư và cầu nguyện, những cuộc trò chuyện không bị gián đoạn bởi thông báo, những buổi đi bộ ngoài trời để kết nối với thiên nhiên, việc đọc sách giấy để tập trung sâu, hoặc đơn giản là ở bên người khác một cách trọn vẹn mà không bị phân tâm. Những thực hành này không phải là để từ chối hoàn toàn công nghệ – vì công nghệ có thể mang lại nhiều lợi ích – mà là để giữ gìn nội tâm, bảo vệ tự do và đảm bảo rằng chúng ta không bị nô lệ cho các thiết bị kỹ thuật số.

“GIÁ TRỊ GIA TĂNG” ĐẶC THÙ CỦA KITÔ HỮU TRÊN MẠNG XÃ HỘI

Theo quan điểm của cha Nadal, đóng góp đặc thù và giá trị gia tăng của những người Kitô hữu, đặc biệt là người Công giáo, trong thế giới số hóa ngày nay chính là việc nhân bản hóa môi trường kỹ thuật số ấy – không phải bằng những bài diễn văn dài dòng hay tranh luận lý thuyết, mà bằng sự hiện diện thực sự, chân thành và yêu thương. Giá trị gia tăng ấy không nằm ở việc có nhiều lập luận sắc bén hơn người khác, hay thắng trong các cuộc tranh cãi trực tuyến, mà là trở nên những người hàng xóm tốt lành theo tinh thần Phúc Âm: bênh vực ai đó đang bị tấn công bất công trên mạng, gửi một tin nhắn riêng tư để an ủi và động viên những người đang đau khổ, kiên quyết không chia sẻ những nội dung làm người khác bị hạ nhục hoặc tổn thương, hoặc đôi khi chọn thinh lặng để không tiếp tay cho sự phá hoại và lan truyền tiêu cực. Những hành động nhỏ bé này, khi được thực hiện nhất quán, có thể tạo ra sự thay đổi lớn lao trong môi trường kỹ thuật số.

TRUYỀN GIÁO KỸ THUẬT SỐ: KHÔNG CHỈ LÀ CHIẾN LƯỢC, MÀ LÀ SỰ HIỆN DIỆN CHÂN THỰC

Cuối cùng, cha Gregorio Nadal nhấn mạnh rằng việc truyền giáo trên mạng xã hội là một sứ mệnh cần thiết và cấp bách trong thời đại ngày nay, nhưng nó không thể chỉ dừng lại ở mức độ một chiến lược marketing hay kế hoạch truyền thông được tính toán kỹ lưỡng. Theo Văn kiện Towards Full Presence của Bộ Truyền Thông, truyền thông trước hết phải là sự hiện diện – một sự hiện diện đầy đủ, chân thực và không bị thao túng. Và sự hiện diện ấy không được tính toán theo kiểu lợi nhuận hay hiệu quả, mà phải được sống một cách tự nhiên, xuất phát từ trái tim. Trong một thế giới số hóa đầy rẫy những con người bị tổn thương, mệt mỏi vì áp lực cuộc sống và cô đơn giữa đám đông ảo, việc truyền giáo kỹ thuật số có nghĩa là dừng lại để lắng nghe, nhìn nhận người khác bằng lòng trắc ẩn theo gương Chúa Giêsu, chọn lựa lời nói một cách cẩn trọng để xây dựng chứ không phá hủy, và mở ra những không gian gặp gỡ chân thành – ngay cả qua màn hình máy tính hay điện thoại. Đó chính là cách để sống đức tin Kitô giáo một cách sống động và hiệu quả trên mạng xã hội, góp phần làm cho thế giới kỹ thuật số trở nên nhân văn hơn, gần gũi hơn với tình yêu của Thiên Chúa.

 

Nguồn tin:  Lm. Anmai, CSsR  