LẠY CHÚA CỦA CON, LẠY THIÊN CHÚA CỦA CON!
- Thứ năm - 02/07/2026 19:51
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Lễ kính Thánh Tô-ma Tông đồ
Tin Mừng: Ga 20,24-29
Kính thưa cộng đoàn phụng vụ,
Mỗi khi nghe đoạn Tin Mừng kể về Thánh Tô-ma Tông đồ, chúng ta thường nhớ ngay đến hình ảnh một người môn đệ “cứng lòng”, một người “chậm tin”, một người đòi phải thấy tận mắt, chạm tận tay thì mới chịu tin. Trong cách nói quen thuộc, người ta còn gọi ngài là “Tô-ma đa nghi”. Có khi chúng ta vô tình nhìn ngài bằng một ánh mắt có phần trách móc: Các môn đệ khác đã nói rằng họ thấy Chúa, vậy mà ông vẫn không tin; Chúa đã sống lại, vậy mà ông còn đòi kiểm chứng; anh em đã làm chứng, vậy mà ông vẫn khăng khăng đòi nhìn thấy dấu đinh, đòi đặt tay vào cạnh sườn Đức Giê-su. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở đó, chúng ta sẽ chưa hiểu hết con người của Thánh Tô-ma, chưa hiểu hết nỗi đau ẩn giấu trong lời tuyên bố tưởng như cứng cỏi của ngài, và nhất là chưa nhận ra vẻ đẹp kỳ diệu của hành trình đức tin mà Chúa Giê-su đã kiên nhẫn dẫn ngài đi qua. Tô-ma không chỉ là vị tông đồ đã từng nghi ngờ. Tô-ma còn là vị tông đồ đã đi từ nghi ngờ đến tuyên xưng, từ vết thương đến lòng tin, từ cô độc đến hiệp thông, từ đòi hỏi được thấy đến chỗ quỳ xuống và thưa lên lời tuyên xưng đức tin mạnh mẽ nhất trong toàn bộ Tin Mừng theo thánh Gio-an: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Tin Mừng mở đầu bằng một chi tiết tưởng như rất bình thường, nhưng lại chứa đựng cả một bi kịch: “Có một người trong Nhóm Mười Hai, tên là Tô-ma, cũng gọi là Đi-đy-mô, không ở với các ông khi Đức Giê-su đến.” Tô-ma không ở với cộng đoàn khi Chúa Phục Sinh hiện đến. Chúng ta không biết chính xác tại sao ông vắng mặt. Có thể ông đang đi đâu đó. Có thể ông có một công việc cần giải quyết. Có thể ông quá đau khổ nên không muốn gặp ai. Có thể ông thất vọng đến mức tách mình khỏi nhóm. Có thể ông muốn một mình đối diện với sự đổ vỡ của mình. Tin Mừng không nói rõ, nhưng chính sự vắng mặt ấy đã khiến ông bỏ lỡ một cuộc gặp gỡ vô cùng quan trọng. Khi Đức Giê-su hiện đến, các cửa đều đóng kín, các môn đệ đang sợ hãi, Chúa đứng giữa họ, ban bình an cho họ, cho họ thấy tay và cạnh sườn Người, rồi sai họ lên đường. Nhưng Tô-ma không có mặt. Ông không nghe được lời chúc bình an. Ông không nhìn thấy những vết thương của Đấng Phục Sinh. Ông không cảm nhận được niềm vui của anh em. Ông đứng bên ngoài kinh nghiệm Phục Sinh của cộng đoàn.
Đây là một chi tiết rất đáng để mỗi người chúng ta suy nghĩ. Có những lúc trong đời sống đức tin, chúng ta cũng vắng mặt như Tô-ma. Chúng ta không còn hiện diện với cộng đoàn. Chúng ta bỏ cầu nguyện. Chúng ta xa Thánh lễ. Chúng ta không muốn gặp gỡ anh chị em. Chúng ta đóng cửa lòng mình vì thất vọng, vì bị tổn thương, vì bất mãn, vì cảm thấy không ai hiểu mình. Có người rời xa cộng đoàn chỉ vì một lời nói không vừa ý. Có người không muốn đến nhà thờ vì đã từng bị ai đó làm tổn thương. Có người ngại cầu nguyện vì đã xin mãi mà không được. Có người âm thầm rời xa Chúa sau một biến cố đau buồn: một người thân qua đời, một căn bệnh kéo dài, một cuộc hôn nhân đổ vỡ, một người con lạc lối, một công việc thất bại, một lời cầu nguyện tưởng như không được nhậm lời. Người ấy vẫn có thể mang danh Kitô hữu, nhưng trong lòng đã rời khỏi căn phòng nơi cộng đoàn đang tụ họp. Họ giống như Tô-ma: không còn ở đó khi Chúa đến.
Chúng ta cần hiểu rằng khi con người đau khổ, phản ứng đầu tiên thường là thu mình lại. Khi bị tổn thương, chúng ta dễ muốn ở một mình. Khi thất vọng, chúng ta không muốn nghe những lời an ủi. Khi mất niềm tin, chúng ta cảm thấy lời chứng của người khác quá xa lạ với hoàn cảnh của mình. Các môn đệ nói với Tô-ma: “Chúng tôi đã được thấy Chúa!” Đây là một lời loan báo tràn đầy niềm vui. Nhưng với một người đang đau đớn, câu nói ấy có thể lại trở nên khó chấp nhận. Có lẽ trong lòng Tô-ma đang có một câu hỏi: “Tại sao Chúa hiện ra với anh em mà không hiện ra với tôi? Tại sao Chúa đến lúc tôi không có mặt? Tại sao anh em được thấy mà tôi lại không được thấy?” Đằng sau lời đòi hỏi của Tô-ma không chỉ là sự nghi ngờ; có thể còn là nỗi tủi thân, cảm giác bị bỏ quên, một tâm hồn đã bị tổn thương quá sâu bởi cái chết của Thầy.
Tô-ma đã từng đặt tất cả hy vọng nơi Đức Giê-su. Ông đã bỏ mọi sự để đi theo Người. Ông đã nghe những lời Người giảng dạy. Ông đã chứng kiến những phép lạ. Ông đã thấy người mù được sáng mắt, người què được bước đi, người chết được sống lại. Ông đã tin rằng Đức Giê-su là Đấng được Thiên Chúa sai đến. Ông đã hy vọng rằng Thầy mình sẽ thiết lập Nước Thiên Chúa. Ông đã dám nói với các môn đệ khác khi Đức Giê-su muốn trở lại miền Giu-đê-a: “Cả chúng ta nữa, chúng ta cũng đi để cùng chết với Thầy.” Như vậy, Tô-ma không phải là người hèn nhát. Ông từng sẵn sàng chết với Chúa. Nhưng chính vì yêu nhiều, hy vọng nhiều, nên khi Đức Giê-su bị bắt, bị đánh đập, bị đóng đinh và chết trên thập giá, ông cũng đau đớn nhiều hơn. Cái chết của Đức Giê-su không chỉ cướp khỏi ông một người Thầy; nó còn làm sụp đổ cả thế giới mà ông từng xây dựng trong lòng. Mọi giấc mơ dường như tan vỡ. Mọi hy vọng dường như bị chôn trong ngôi mộ đá. Những lời Đức Giê-su đã nói trước về sự phục sinh có lẽ đã bị nỗi đau che khuất. Khi người ta đang đau khổ, người ta rất khó nhớ lại những lời hứa. Khi trái tim đang bị đè nặng, người ta rất khó nhận ra ánh sáng.
Vì thế, lời của Tô-ma: “Nếu tôi không thấy dấu đinh ở tay Người, nếu tôi không xỏ ngón tay vào lỗ đinh và không đặt bàn tay vào cạnh sườn Người, tôi chẳng có tin,” không chỉ là lời của một trí óc muốn kiểm chứng, mà còn là tiếng kêu của một trái tim bị thương. Ông không đòi thấy một Đức Giê-su vinh quang theo kiểu trần gian. Ông không đòi Chúa thực hiện thêm một phép lạ. Ông không đòi Chúa chứng minh quyền năng bằng sấm chớp. Điều ông muốn thấy là những dấu đinh. Điều ông muốn chạm vào là cạnh sườn bị đâm thâu. Tại sao? Bởi vì ông muốn biết Đấng đang sống có thật sự là Đấng đã chịu đóng đinh hay không. Ông muốn biết Chúa Phục Sinh có còn mang những thương tích của tình yêu hay không. Ông muốn biết thập giá có thật sự được biến đổi thành vinh quang hay không. Ông muốn biết những vết thương có phải là dấu chấm hết hay lại có thể trở thành dấu chỉ của một sự sống mới.
Và đây chính là trung tâm của đức tin Kitô giáo: Chúa Phục Sinh không xóa bỏ những vết thương. Người mang chúng vào trong vinh quang. Đức Giê-su sống lại không xuất hiện như thể cuộc khổ nạn chưa từng xảy ra. Người không che giấu bàn tay bị đóng đinh. Người không xóa dấu giáo nơi cạnh sườn. Những vết thương vẫn còn đó, nhưng chúng không còn là dấu hiệu của thất bại. Chúng đã trở thành dấu chỉ của tình yêu chiến thắng. Những lỗ đinh từng nói về sự tàn bạo của con người, nay nói về lòng thương xót của Thiên Chúa. Cạnh sườn từng bị lưỡi đòng đâm thâu, nay trở thành nguồn mạch tuôn trào máu và nước, nguồn mạch của sự sống mới, của các bí tích, của Hội Thánh. Thập giá từng là dụng cụ tử hình, nay trở thành cây sự sống. Ngôi mộ từng là nơi chôn cất, nay trở thành chứng tích của sự phục sinh.
Tám ngày sau, các môn đệ lại có mặt trong nhà, và lần này “có cả ông Tô-ma ở đó với các ông”. Đây là một chi tiết vô cùng đẹp. Dù chưa tin lời anh em, Tô-ma vẫn quay lại với cộng đoàn. Dù còn hoài nghi, ông không bỏ đi vĩnh viễn. Dù chưa có kinh nghiệm gặp Chúa, ông vẫn ở lại với những người đã tin. Có thể ông chưa chia sẻ niềm vui của họ, nhưng ông vẫn hiện diện. Có thể trong lòng ông vẫn còn rất nhiều câu hỏi, nhưng ông không cắt đứt mối dây hiệp thông. Chính sự hiện diện ấy mở đường cho cuộc gặp gỡ. Tám ngày trước ông vắng mặt và đã không gặp Chúa. Tám ngày sau ông có mặt, và Chúa đến.
Điều này nhắc chúng ta rằng trong những lúc khủng hoảng đức tin, điều quan trọng không phải là chúng ta phải lập tức giải đáp được tất cả mọi câu hỏi, nhưng là đừng rời bỏ cộng đoàn. Khi chưa hiểu, hãy cứ ở lại. Khi chưa cảm nhận được Chúa, hãy cứ ở lại. Khi lòng còn khô khan, hãy cứ đến với Thánh lễ. Khi không biết cầu nguyện thế nào, hãy cứ ngồi trước Nhà Tạm. Khi thấy mình không xứng đáng, hãy cứ trở về. Khi có nhiều nghi ngờ, đừng vội cắt đứt với Hội Thánh. Khi bị một người trong cộng đoàn làm tổn thương, đừng vì người ấy mà rời xa Chúa. Có những lúc chúng ta không đủ sức tự mình tin, nhưng đức tin của cộng đoàn sẽ nâng đỡ chúng ta. Có những lúc chúng ta không thể cầu nguyện, nhưng lời cầu nguyện của Hội Thánh sẽ ôm lấy chúng ta. Có những lúc môi miệng chúng ta không thể nói “con tin”, nhưng chúng ta có thể đứng giữa những người đang tuyên xưng đức tin và để lời của họ đưa chúng ta đi qua đêm tối.
Hội Thánh không phải là cộng đoàn của những con người chưa từng nghi ngờ. Hội Thánh là cộng đoàn của những người đang học tin, đang ngã rồi đứng dậy, đang được chữa lành, đang cùng nhau bước đi. Trong căn phòng đóng kín ngày ấy có những môn đệ từng bỏ chạy, có Phê-rô từng chối Thầy, có những người từng sợ hãi, và có Tô-ma đang nghi ngờ. Chúa Phục Sinh đến đứng giữa một cộng đoàn như thế. Chúa không đợi họ hoàn hảo rồi mới đến. Người không đợi họ hết sợ hãi rồi mới ban bình an. Người không đợi Tô-ma hết nghi ngờ rồi mới hiện ra. Chính sự hiện diện của Người chữa lành sự sợ hãi, biến đổi sự yếu đuối và đưa người nghi ngờ đến đức tin.
Tin Mừng nói rằng các cửa đều đóng kín, nhưng Đức Giê-su đến, đứng giữa các ông và nói: “Bình an cho anh em.” Cửa đóng kín không thể ngăn cản Chúa. Sợ hãi không thể giữ Người ở bên ngoài. Nghi ngờ không thể làm Người quay lưng. Không có cánh cửa nào của lòng người quá dày để Chúa không thể bước vào. Không có vết thương nào quá sâu để Chúa không thể chạm tới. Không có đêm tối nào quá đen để ánh sáng Phục Sinh không thể chiếu soi. Không có một con người nào đã đi quá xa đến mức Chúa không thể tìm lại.
Có thể hôm nay cánh cửa lòng chúng ta cũng đang đóng kín. Chúng ta đóng cửa vì sợ bị tổn thương thêm một lần nữa. Chúng ta đóng cửa vì không còn tin ai. Chúng ta đóng cửa vì mặc cảm tội lỗi. Chúng ta đóng cửa vì xấu hổ về quá khứ. Chúng ta đóng cửa vì nghĩ rằng Chúa đã bỏ rơi mình. Chúng ta đóng cửa vì cuộc sống không diễn ra như mình mong muốn. Nhưng Chúa Phục Sinh vẫn có thể bước vào. Người không phá cửa bằng bạo lực. Người không lên án. Người đứng giữa tâm hồn chúng ta và nói: “Bình an cho con.” Bình an của Chúa không có nghĩa là mọi vấn đề lập tức biến mất. Bình an của Chúa là sự hiện diện của Người giữa những vấn đề ấy. Bình an không có nghĩa là chúng ta không còn vết thương. Bình an là biết rằng vết thương của mình có thể được kết hợp với vết thương của Chúa. Bình an không có nghĩa là cuộc đời không còn thập giá. Bình an là nhận ra Đấng chịu đóng đinh đang đồng hành với chúng ta trên mọi nẻo đường.
Sau lời chúc bình an, Đức Giê-su nói trực tiếp với Tô-ma: “Đặt ngón tay vào đây, và hãy nhìn xem tay Thầy. Đưa tay ra mà đặt vào cạnh sườn Thầy. Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin.” Chúng ta hãy để ý: Đức Giê-su biết chính xác những gì Tô-ma đã nói khi Người không hiện diện hữu hình trước mặt ông. Chúa biết ông đã đòi điều gì. Chúa biết lòng ông đang đau ở đâu. Chúa biết ông cần điều gì để được chữa lành. Không ai kể lại trong đoạn Tin Mừng rằng các môn đệ đã báo cáo với Chúa về lời của Tô-ma. Nhưng Chúa biết. Điều này cho thấy Chúa luôn lắng nghe cả những lời chúng ta thốt ra trong thất vọng. Chúa nghe những câu hỏi mà chúng ta không dám nói trong nhà thờ. Chúa biết những lời than trách mà chúng ta chỉ giữ trong lòng. Chúa biết khi chúng ta nói: “Con không còn tin nữa.” Chúa biết khi chúng ta thầm hỏi: “Chúa ở đâu?” Chúa biết khi chúng ta khóc trong đêm và tưởng rằng chẳng ai nhìn thấy. Chúa biết cả những lúc chúng ta giận Người.
Và điều kỳ diệu là Đức Giê-su không trách mắng Tô-ma cách nặng nề. Người không nói: “Tại sao con dám nghi ngờ?” Người không nói: “Các anh em của con đã tin, còn con thật đáng trách.” Người không loại ông khỏi Nhóm Mười Hai. Người không làm cho ông xấu hổ trước cộng đoàn. Trái lại, Chúa đáp ứng đúng điều ông đã xin: “Đặt ngón tay vào đây… Đưa tay ra mà đặt vào cạnh sườn Thầy.” Chúa cúi xuống trước sự yếu đuối của một người môn đệ. Chúa cho phép ông đến gần những vết thương của Người. Chúa biến chính nơi Tô-ma muốn dùng để kiểm chứng thành nơi ông gặp được tình yêu.
Đó là lòng thương xót của Thiên Chúa. Chúa không dập tắt tim đèn còn khói. Chúa không bẻ gãy cây lau bị giập. Chúa không khinh thường một đức tin đang chao đảo. Người kiên nhẫn dẫn từng người theo một con đường riêng. Có người tin khi nghe lời rao giảng. Có người tin khi chứng kiến một biến cố. Có người tin qua một gương sáng. Có người phải đi qua một cơn khủng hoảng rất dài. Có người trở về sau nhiều năm xa cách. Có người cần được chữa lành khỏi một hình ảnh sai lạc về Thiên Chúa. Có người cần chạm vào những vết thương của Chúa để nhận ra rằng Chúa hiểu vết thương của mình.
Chúng ta thường thiếu kiên nhẫn với người đang nghi ngờ. Khi con cái đặt câu hỏi về đức tin, cha mẹ có thể vội trách chúng là khô khan, mất đạo. Khi một người trẻ không muốn đến nhà thờ, chúng ta chỉ thấy sự chống đối mà không tìm hiểu vết thương phía sau. Khi ai đó nói họ không cảm nhận được Chúa, chúng ta dễ trả lời bằng những công thức có sẵn. Khi một người đau khổ đặt câu hỏi “Tại sao Chúa để điều này xảy ra?”, chúng ta có thể vội bảo họ phải tin, phải chấp nhận, phải phó thác. Những lời ấy có thể đúng, nhưng nếu thiếu sự cảm thông, chúng có thể làm người đau khổ càng thấy cô đơn. Đức Giê-su cho chúng ta một cách khác. Người đến gần Tô-ma. Người gọi đích danh nỗi nghi ngờ của ông. Người cho ông thời gian. Người cho ông thấy các vết thương. Người không chỉ trao một lý luận, nhưng trao chính mình.
Muốn giúp một người tìm lại đức tin, đôi khi chúng ta không cần nói quá nhiều. Chúng ta cần hiện diện. Chúng ta cần kiên nhẫn. Chúng ta cần cho họ thấy những vết thương đã được chữa lành trong cuộc đời mình. Một người đau khổ thường không bị thuyết phục bởi những lời giảng quá đẹp, nhưng có thể được đánh động bởi một người đã đi qua đau khổ mà vẫn tin. Một người nghi ngờ có thể không hiểu hết thần học, nhưng có thể cảm nhận được lòng thương xót qua cách chúng ta đối xử với họ. Một người xa Chúa có thể không lập tức trở về vì những lời tranh luận, nhưng có thể trở về khi gặp một cộng đoàn biết đón nhận, biết lắng nghe, biết yêu thương mà không phán xét.
Chúa nói với Tô-ma: “Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin.” Theo nguyên ngữ, lời này có thể hiểu là: “Đừng trở thành người không tin, nhưng hãy trở thành người có lòng tin.” Chúa không đóng khung Tô-ma trong quá khứ. Người không gọi ông là “kẻ đa nghi”. Người mời ông bước sang một căn tính mới: trở thành người tin. Đây là cách Chúa nhìn chúng ta. Chúa không đồng hóa chúng ta với một lần vấp ngã. Chúa không gọi chúng ta bằng tên của tội lỗi. Chúa không nói: “Con là kẻ thất bại”, nhưng nói: “Hãy đứng lên.” Chúa không nói: “Con mãi mãi là người yếu đuối”, nhưng nói: “Ơn của Thầy đủ cho con.” Chúa không nói: “Con chỉ là quá khứ của con”, nhưng mở cho chúng ta một tương lai.
Có khi chính chúng ta lại đóng khung người khác. Một người đã từng sai lầm thì chúng ta mãi gọi họ bằng sai lầm ấy. Một người đã từng phản bội thì chúng ta không cho họ cơ hội thay đổi. Một người đã từng nghi ngờ thì chúng ta luôn xem họ là người kém đức tin. Một người trẻ từng rời xa nhà thờ thì khi họ trở về, chúng ta vẫn nhìn họ bằng ánh mắt dè chừng. Nhưng Chúa Giê-su không làm như vậy với Tô-ma. Người không giữ ông trong nhãn hiệu “đa nghi”. Người biến ông thành một chứng nhân. Truyền thống Hội Thánh tin rằng sau này Thánh Tô-ma đã đi rất xa để loan báo Tin Mừng và đã hiến mạng sống vì Chúa. Người từng đòi chạm vào vết thương của Chúa, cuối cùng đã để chính thân mình mang thương tích vì Tin Mừng. Người từng nói “tôi chẳng có tin”, cuối cùng đã sống và chết cho lời tuyên xưng: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Đứng trước Đức Giê-su Phục Sinh, Tô-ma thưa: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Tin Mừng không nói rõ ông có thực sự đặt tay vào các vết thương hay không. Có lẽ ông không cần làm điều đó nữa. Chỉ cần nghe Chúa gọi, chỉ cần thấy Chúa biết rõ lòng mình, chỉ cần đứng trước tình yêu đã chịu đóng đinh và nay đang sống, mọi đòi hỏi kiểm chứng trong ông tan biến. Ông không nói: “Đúng là Thầy đã sống lại.” Ông không chỉ nói: “Bây giờ tôi tin anh em.” Ông nói một lời rất riêng tư: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Hai lần ông thưa “của con”. Đức tin không còn là điều người khác kể lại. Đức tin đã trở thành một mối tương quan cá vị. Đức Giê-su không chỉ là Chúa của các môn đệ khác. Người là Chúa của Tô-ma. Người không chỉ là Thiên Chúa của dân Ít-ra-en. Người là Thiên Chúa của ông.
Đây là đích điểm của mọi hành trình đức tin. Chúng ta có thể biết rất nhiều điều về Chúa, nhưng cuối cùng phải đi đến chỗ thưa lên: “Lạy Chúa của con.” Chúng ta có thể thuộc nhiều kinh, có thể hiểu giáo lý, có thể tham gia nhiều sinh hoạt, có thể nghe rất nhiều bài giảng, nhưng nếu Chúa vẫn chỉ là “Chúa của người khác”, đức tin của chúng ta vẫn chưa thực sự trưởng thành. Chúa phải trở thành Chúa của chính đời tôi. Người phải bước vào những niềm vui và nỗi buồn của tôi. Người phải được tôi mời vào gia đình tôi, công việc tôi, những chọn lựa của tôi, cách sử dụng tiền bạc của tôi, cách tôi đối xử với người khác, cách tôi đối diện với bệnh tật và cái chết. Tôi phải có thể thưa với Người không chỉ trong nhà thờ, mà giữa mọi hoàn cảnh: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
“Lạy Chúa của con” có nghĩa là con không còn thuộc về chính mình, nhưng thuộc về Chúa. “Lạy Thiên Chúa của con” có nghĩa là Chúa là nền tảng cuối cùng của đời con. Khi thành công, Chúa vẫn là Chúa của con. Khi thất bại, Chúa vẫn là Chúa của con. Khi khỏe mạnh, Chúa vẫn là Chúa của con. Khi bệnh tật, Chúa vẫn là Chúa của con. Khi lời cầu nguyện được đáp lại, Chúa là Thiên Chúa của con. Khi con chưa hiểu đường lối Chúa, Chúa vẫn là Thiên Chúa của con. Khi ánh sáng chan hòa, con thưa lời ấy. Khi đêm tối phủ xuống, con vẫn thưa lời ấy. Khi lòng sốt sắng, con thưa lời ấy. Khi khô khan, mệt mỏi và nghi ngờ, con vẫn cố gắng thưa: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Lời tuyên xưng của Tô-ma rất thích hợp để chúng ta lặp lại trong Thánh lễ, đặc biệt khi linh mục nâng Mình Thánh và Chén Thánh sau lời truyền phép. Dưới hình bánh và rượu, mắt thường của chúng ta không nhìn thấy Đức Giê-su theo cách Tô-ma đã thấy. Chúng ta không đặt tay vào dấu đinh, không chạm vào cạnh sườn Người. Nhưng trong đức tin, chúng ta nhận ra chính Chúa đang hiện diện. Khi nhìn lên Mình Thánh Chúa, chúng ta có thể âm thầm thưa: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Đó không phải là một thói quen máy móc. Đó là lời tuyên xưng rằng Đấng đã chịu đóng đinh và sống lại đang ở đây, đang trao chính mình làm lương thực, đang bước vào sự nghèo hèn của chúng ta, đang chữa lành những vết thương của chúng ta.
Thánh lễ chính là nơi Chúa Phục Sinh bước vào giữa cộng đoàn. Cũng như ngày xưa các môn đệ họp nhau trong căn phòng đóng kín, hôm nay chúng ta tụ họp nhân danh Chúa. Chúng ta mang đến đây đủ mọi tâm trạng. Có người vui, có người buồn. Có người đầy lòng tin, có người đang chao đảo. Có người đến với lòng biết ơn, có người đến trong nước mắt. Có người cảm nhận Chúa rất gần, có người thấy Người dường như xa vắng. Nhưng Chúa vẫn đến đứng giữa chúng ta. Người nói qua Lời Chúa. Người trao bình an. Người cho chúng ta thấy tình yêu của Người trong hy tế Thánh Thể. Người mời chúng ta đến gần và tin.
Đức Giê-su nói với Tô-ma: “Vì đã thấy Thầy, nên anh tin. Phúc thay những người không thấy mà tin!” Lời này hướng về tất cả chúng ta. Chúng ta là những người không thấy Đức Giê-su bằng mắt thể lý như các tông đồ, nhưng chúng ta tin nhờ lời chứng của các ngài. Chúng ta không hiện diện bên ngôi mộ trống vào buổi sáng Phục Sinh, nhưng chúng ta tin nhờ Tin Mừng. Chúng ta không chạm vào các dấu đinh, nhưng chúng ta gặp Đấng Phục Sinh trong Lời Chúa, trong các bí tích, trong đời sống Hội Thánh, trong những người nghèo khổ, trong những biến cố của cuộc đời. Chúa gọi chúng ta là những người có phúc, không phải vì đức tin của chúng ta dễ dàng, nhưng vì giữa những điều không nhìn thấy, chúng ta vẫn đặt lòng tín thác nơi Người.
Tuy nhiên, “không thấy mà tin” không có nghĩa là tin một cách mù quáng, không suy nghĩ, không đặt câu hỏi. Đức tin Kitô giáo không chống lại lý trí. Chúa không yêu cầu chúng ta từ bỏ trí khôn. Nhưng có những thực tại lớn lao hơn điều mắt thấy và tay chạm. Tình yêu không thể cân đo bằng cái cân. Lòng trung thành không thể nhìn thấy bằng kính hiển vi. Hy vọng không thể được chứng minh bằng một phép toán. Sự hiện diện của Thiên Chúa nhiều khi không đến qua những dấu lạ ồn ào, nhưng qua những biến đổi âm thầm: một người biết tha thứ sau nhiều năm oán hận, một người mẹ kiên trì cầu nguyện cho con, một bệnh nhân vẫn bình an giữa đau đớn, một người nghèo vẫn biết chia sẻ, một gia đình vượt qua khủng hoảng nhờ cùng nhau trở về với Chúa, một tội nhân sau nhiều năm đã tìm lại đường về.
Chúng ta không thấy gió, nhưng thấy cành cây lay động. Chúng ta không nhìn thấy ân sủng, nhưng thấy một con người được đổi mới. Chúng ta không nhìn thấy Chúa bằng mắt thường, nhưng có thể nhận ra dấu chân của Người trong cuộc đời. Có những lần nhìn lại, chúng ta mới thấy Chúa đã âm thầm dẫn mình qua những con đường tưởng như bế tắc. Có những cánh cửa đóng lại khiến chúng ta đau khổ, nhưng sau này mới hiểu đó là cách Chúa bảo vệ mình. Có những lời cầu nguyện không được đáp lại theo ý mình, nhưng lại mở ra một điều tốt đẹp hơn. Có những thập giá từng khiến chúng ta muốn bỏ cuộc, nhưng rồi chính thập giá ấy làm đức tin chúng ta trưởng thành.
“Phúc thay những người không thấy mà tin” cũng là lời mời gọi chúng ta tin khi chưa thấy kết quả. Cha mẹ cầu nguyện cho con cái, nhưng chưa thấy chúng thay đổi: hãy tiếp tục tin. Người đang chịu bệnh tật, chưa thấy mình được chữa lành: hãy tin rằng Chúa không bỏ rơi. Người đang làm điều thiện nhưng chưa thấy hoa trái: hãy tiếp tục gieo. Người đang tha thứ nhưng chưa được người khác hiểu: hãy tiếp tục yêu. Người đang phục vụ âm thầm mà không được ghi nhận: hãy tin rằng Chúa thấy. Người đang bước qua một đêm tối dài: hãy tin rằng bình minh của Chúa sẽ đến theo cách của Người.
Có một điều rất an ủi trong câu chuyện của Tô-ma: Chúa đã trở lại vì một người. Tám ngày trước, Người đã hiện ra với cộng đoàn. Tám ngày sau, Người lại đến, và Tin Mừng đặc biệt tập trung vào cuộc gặp gỡ giữa Người với Tô-ma. Dường như Chúa trở lại để tìm một người môn đệ còn đứng ngoài niềm vui Phục Sinh. Chúa không bằng lòng khi một người bị bỏ lại. Người Mục Tử nhân lành không chỉ quan tâm đến chín mươi chín con chiên đang an toàn, nhưng đi tìm con chiên lạc. Người không nói: “Mười người kia đã tin là đủ rồi.” Người đến vì Tô-ma.
Chúa cũng đến vì từng người chúng ta. Giữa một cộng đoàn đông đảo, Chúa vẫn biết tên mỗi người. Người biết ai đang mang một nỗi đau không thể nói ra. Người biết ai đang mỉm cười bên ngoài nhưng khóc trong lòng. Người biết ai đang đứng bên bờ vực mất đức tin. Người biết ai đang cảm thấy mình không xứng đáng. Người biết ai đã nhiều năm không xưng tội. Người biết ai đang giận Chúa. Người biết ai đang mệt mỏi vì phải gánh quá nhiều trách nhiệm. Chúa không nhìn chúng ta như một đám đông vô danh. Người đến với từng người và nói: “Hãy nhìn tay Thầy. Hãy nhìn cạnh sườn Thầy. Thầy đã yêu con đến mức này. Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin.”
Những vết thương của Đức Giê-su cũng dạy chúng ta về cách nhìn các vết thương của chính mình. Chúng ta thường muốn xóa đi quá khứ, muốn quên những điều đau đớn, muốn che giấu những yếu đuối. Nhưng Chúa Phục Sinh không xóa những vết thương; Người biến đổi ý nghĩa của chúng. Trong ánh sáng của Chúa, vết thương có thể trở thành nơi lòng thương xót đi vào. Một người từng thất bại có thể biết cảm thông với người thất bại. Một người từng đau khổ có thể trở thành người nâng đỡ người đau khổ. Một người từng lạc đường có thể chỉ đường cho người khác trở về. Một người từng nghi ngờ có thể trở thành chứng nhân mạnh mẽ cho đức tin. Một người từng được tha thứ có thể biết tha thứ.
Thánh Tô-ma đã gặp Chúa qua những vết thương. Có lẽ chúng ta cũng sẽ gặp Chúa sâu xa nhất không phải trong những lúc mọi sự đều thuận lợi, nhưng qua những vết thương được trao cho Người. Khi cuộc đời bị rạn vỡ, chúng ta có thể nhận ra một Thiên Chúa đã bị đâm thâu. Khi bị phản bội, chúng ta có thể gặp Đấng đã bị Giu-đa bán và Phê-rô chối bỏ. Khi cô đơn, chúng ta có thể gặp Đấng đã kêu lên trên thập giá: “Lạy Thiên Chúa, sao Ngài bỏ con?” Khi mất người thân, chúng ta có thể gặp Đấng đã khóc trước mộ La-da-rô. Khi bị hiểu lầm, chúng ta có thể gặp Đấng đã bị kết án bất công. Không có giọt nước mắt nào của con người mà Chúa không hiểu. Không có vết thương nào mà Chúa không thể bước vào.
Tuy nhiên, Chúa không chỉ mời Tô-ma chạm vào vết thương của Người. Qua câu chuyện này, Chúa cũng mời chúng ta chạm vào những vết thương của nhân loại. Ngày nay, cạnh sườn Chúa vẫn đang bị đâm thâu nơi những người nghèo, người bệnh, người cô đơn, người bị bỏ rơi, người di dân, người bị bạo hành, những trẻ em thiếu tình thương, những người già không ai thăm viếng, những gia đình tan vỡ, những người đang tuyệt vọng. Chúng ta không thể tuyên xưng “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con” trước Thánh Thể mà lại thờ ơ với thân thể đau khổ của Chúa nơi anh chị em. Đức tin thật không chỉ là lời nói trên môi. Đức tin phải trở thành đôi tay biết phục vụ, đôi chân biết đi đến, đôi mắt biết nhìn thấy nỗi đau, đôi tai biết lắng nghe và trái tim biết xót thương.
Mừng lễ Thánh Tô-ma, chúng ta cũng được mời gọi xét lại cách mình sống đức tin. Có phải chúng ta chỉ tin Chúa khi mọi sự diễn ra đúng ý mình? Có phải chúng ta chỉ cảm tạ khi được thành công, khỏe mạnh, bình an? Khi gặp nghịch cảnh, chúng ta có lập tức nghi ngờ tình yêu của Chúa không? Có phải chúng ta đòi Chúa phải chứng minh Người yêu chúng ta bằng cách cất hết mọi đau khổ? Nhưng dấu chứng lớn nhất của tình yêu Chúa không phải là một cuộc đời không có thập giá. Dấu chứng lớn nhất là chính các vết thương của Đức Giê-su. Khi chúng ta hỏi: “Chúa có thật sự yêu con không?”, Chúa đưa tay ra và nói: “Hãy nhìn dấu đinh.” Khi chúng ta hỏi: “Chúa có hiểu nỗi đau của con không?”, Người chỉ vào cạnh sườn bị đâm thâu. Khi chúng ta hỏi: “Con có còn được tha thứ không?”, Người cho chúng ta thấy máu và nước tuôn trào từ trái tim Người.
Thập giá là câu trả lời của Thiên Chúa cho sự nghi ngờ về tình yêu. Chúa không yêu chúng ta bằng những lời hứa suông. Người đã yêu đến cùng. Người đã mang lấy tội lỗi chúng ta. Người đã chết để chúng ta được sống. Người đã đi vào tận đáy của đau khổ và sự chết để không một ai còn phải đau khổ hay chết trong cô độc. Vì thế, khi chưa hiểu đường lối Chúa, chúng ta hãy nhìn lên thập giá. Khi cảm thấy mình bị bỏ rơi, hãy nhìn cạnh sườn mở ra. Khi thấy đức tin yếu đuối, hãy thưa như người cha trong Tin Mừng: “Lạy Chúa, con tin, nhưng xin nâng đỡ lòng tin yếu kém của con.”
Thánh Tô-ma cũng dạy chúng ta rằng nghi ngờ không nhất thiết là kẻ thù của đức tin, nếu chúng ta biết mang sự nghi ngờ đến với Chúa. Có loại nghi ngờ khép kín, kiêu ngạo, không muốn tìm kiếm sự thật. Nhưng cũng có loại nghi ngờ phát sinh từ nỗi đau, từ khao khát muốn hiểu, từ ước mong gặp Chúa thật sự. Một đức tin chưa từng được đặt câu hỏi có khi chỉ là thói quen. Một đức tin đã đi qua thử thách, đã vật lộn với những câu hỏi, đã đứng vững giữa đêm tối, thường trở nên sâu sắc và trưởng thành hơn. Tô-ma không bị kết thúc trong nghi ngờ. Ông để Chúa dẫn mình đi qua nghi ngờ. Vấn đề không phải là trong đời chúng ta có lúc nào nghi ngờ hay không. Vấn đề là chúng ta làm gì với sự nghi ngờ ấy. Chúng ta có dùng nó làm lý do để rời xa Chúa, hay biến nó thành một lời cầu nguyện? Chúng ta có đóng cửa lòng mình, hay vẫn ở lại trong cộng đoàn chờ Chúa đến?
Khi không hiểu, hãy nói thật với Chúa. Khi giận Chúa, hãy nói với Người. Khi thất vọng, hãy đem nỗi thất vọng vào cầu nguyện. Thiên Chúa không sợ những câu hỏi chân thành của chúng ta. Người chỉ buồn khi chúng ta không còn muốn gặp Người. Một lời cầu nguyện đầy nước mắt vẫn là lời cầu nguyện. Một tiếng kêu “Tại sao?” hướng về Chúa vẫn còn là một mối tương quan. Trong Kinh Thánh, các Thánh vịnh chứa đầy những lời than thở, chất vấn, kêu cầu. Đức tin không có nghĩa là giả vờ mình luôn mạnh mẽ. Đức tin là dám đứng trước Chúa với con người thật của mình, kể cả những yếu đuối và nghi ngờ.
Cộng đoàn phụng vụ thân mến,
Ngày hôm nay, mỗi người chúng ta có thể mang trong mình một phần của Tô-ma. Có thể chúng ta tin, nhưng vẫn còn những điều chưa hiểu. Có thể chúng ta yêu Chúa, nhưng vẫn mang những vết thương. Có thể chúng ta vẫn đến nhà thờ, nhưng trong lòng cảm thấy Chúa xa vắng. Có thể chúng ta nghe người khác nói: “Chúng tôi đã thấy Chúa”, nhưng bản thân chưa cảm nhận được niềm vui ấy. Xin đừng thất vọng. Xin đừng bỏ đi. Xin hãy ở lại. Chúa sẽ đến theo thời gian của Người. Có thể không phải bằng một thị kiến lạ thường, nhưng qua một lời Kinh Thánh bất ngờ chạm đến lòng ta, qua một Thánh lễ, một lần xưng tội, một người bạn, một biến cố, một giây phút thinh lặng, một cử chỉ yêu thương. Chúa biết cách đi qua những cánh cửa đóng kín.
Đồng thời, có thể chúng ta đang ở vị trí của các môn đệ khác, những người đã gặp Chúa và được sai đi làm chứng. Khi gặp một “Tô-ma” đang nghi ngờ, chúng ta đừng chế giễu, đừng lên án, đừng loại trừ. Các môn đệ đã không đuổi Tô-ma khỏi nhóm. Tám ngày sau, ông vẫn ở đó với họ. Điều ấy có nghĩa là cộng đoàn đã chấp nhận mang theo một người chưa tin. Hội Thánh cũng phải là nơi có đủ chỗ cho những người đang tìm kiếm, những người có câu hỏi, những người đang bị tổn thương, những người chưa thể tin mạnh mẽ. Chúng ta phải làm sao để họ có thể ở lại đủ lâu cho đến khi Chúa đến gặp họ.
Một cộng đoàn Kitô hữu đích thực không phải là nơi mọi người giả vờ hoàn hảo, nhưng là nơi người yếu đuối được nâng đỡ, người lạc đường được tìm kiếm, người nghi ngờ được lắng nghe, người tội lỗi được mời gọi trở về. Cộng đoàn không được trở thành một cánh cửa khác đóng lại trước mặt người đang đi tìm Chúa. Trái lại, cộng đoàn phải là căn phòng nơi Chúa Phục Sinh có thể đứng giữa và ban bình an.
Sau cùng, lễ Thánh Tô-ma mời gọi chúng ta làm mới lời tuyên xưng đức tin. Có thể lâu nay chúng ta đọc Kinh Tin Kính bằng thói quen. Có thể chúng ta tham dự Thánh lễ nhưng tâm hồn xa vắng. Có thể lời “Amen” khi rước lễ đã trở nên quá quen thuộc. Hôm nay, hãy để lời của Tô-ma đánh thức chúng ta. Khi linh mục nói: “Mình Thánh Chúa Kitô”, và chúng ta đáp “Amen”, lời “Amen” ấy cũng chính là: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Con tin đây không chỉ là tấm bánh. Con tin đây là Chúa đã chết và sống lại. Con tin Chúa đang trao chính mình cho con. Con tin dù mắt con không thấy. Con tin dù lòng con còn yếu đuối. Con tin và xin Chúa giúp con sống điều con tin.
Xin Thánh Tô-ma Tông đồ cầu bầu cho những ai đang gặp khủng hoảng đức tin. Xin ngài cầu cho những người đã rời xa Hội Thánh, những người vì đau khổ mà đóng cửa lòng mình, những người đang đặt câu hỏi về sự hiện diện của Thiên Chúa. Xin ngài cầu cho các gia đình có con cái nguội lạnh, cho những người cha người mẹ đang khóc vì con xa Chúa, cho những người đang sống trong đêm tối tinh thần. Xin ngài dạy chúng ta biết ở lại, biết chờ đợi, biết tìm kiếm và biết để Chúa chạm đến.
Xin Chúa Giê-su Phục Sinh bước vào những căn phòng đóng kín trong lòng chúng ta. Xin Người ban bình an cho những tâm hồn đang xao xuyến. Xin Người cho chúng ta được nhìn thấy những dấu đinh của tình yêu, để chúng ta không còn nghi ngờ lòng thương xót của Người. Xin Người biến những vết thương của chúng ta thành những cánh cửa để ân sủng đi vào. Xin Người biến sự yếu đuối thành sức mạnh, biến nghi ngờ thành lời tuyên xưng, biến sợ hãi thành sứ mạng.
Và trong mọi biến cố của cuộc đời, dù vui hay buồn, dù sáng hay tối, dù được nâng đỡ hay phải bước đi trong cô đơn, xin cho chúng ta luôn biết quỳ xuống trước Chúa mà thưa với tất cả lòng yêu mến, tín thác và phó dâng:
“Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Amen.
Tin Mừng: Ga 20,24-29
Kính thưa cộng đoàn phụng vụ,
Mỗi khi nghe đoạn Tin Mừng kể về Thánh Tô-ma Tông đồ, chúng ta thường nhớ ngay đến hình ảnh một người môn đệ “cứng lòng”, một người “chậm tin”, một người đòi phải thấy tận mắt, chạm tận tay thì mới chịu tin. Trong cách nói quen thuộc, người ta còn gọi ngài là “Tô-ma đa nghi”. Có khi chúng ta vô tình nhìn ngài bằng một ánh mắt có phần trách móc: Các môn đệ khác đã nói rằng họ thấy Chúa, vậy mà ông vẫn không tin; Chúa đã sống lại, vậy mà ông còn đòi kiểm chứng; anh em đã làm chứng, vậy mà ông vẫn khăng khăng đòi nhìn thấy dấu đinh, đòi đặt tay vào cạnh sườn Đức Giê-su. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở đó, chúng ta sẽ chưa hiểu hết con người của Thánh Tô-ma, chưa hiểu hết nỗi đau ẩn giấu trong lời tuyên bố tưởng như cứng cỏi của ngài, và nhất là chưa nhận ra vẻ đẹp kỳ diệu của hành trình đức tin mà Chúa Giê-su đã kiên nhẫn dẫn ngài đi qua. Tô-ma không chỉ là vị tông đồ đã từng nghi ngờ. Tô-ma còn là vị tông đồ đã đi từ nghi ngờ đến tuyên xưng, từ vết thương đến lòng tin, từ cô độc đến hiệp thông, từ đòi hỏi được thấy đến chỗ quỳ xuống và thưa lên lời tuyên xưng đức tin mạnh mẽ nhất trong toàn bộ Tin Mừng theo thánh Gio-an: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Tin Mừng mở đầu bằng một chi tiết tưởng như rất bình thường, nhưng lại chứa đựng cả một bi kịch: “Có một người trong Nhóm Mười Hai, tên là Tô-ma, cũng gọi là Đi-đy-mô, không ở với các ông khi Đức Giê-su đến.” Tô-ma không ở với cộng đoàn khi Chúa Phục Sinh hiện đến. Chúng ta không biết chính xác tại sao ông vắng mặt. Có thể ông đang đi đâu đó. Có thể ông có một công việc cần giải quyết. Có thể ông quá đau khổ nên không muốn gặp ai. Có thể ông thất vọng đến mức tách mình khỏi nhóm. Có thể ông muốn một mình đối diện với sự đổ vỡ của mình. Tin Mừng không nói rõ, nhưng chính sự vắng mặt ấy đã khiến ông bỏ lỡ một cuộc gặp gỡ vô cùng quan trọng. Khi Đức Giê-su hiện đến, các cửa đều đóng kín, các môn đệ đang sợ hãi, Chúa đứng giữa họ, ban bình an cho họ, cho họ thấy tay và cạnh sườn Người, rồi sai họ lên đường. Nhưng Tô-ma không có mặt. Ông không nghe được lời chúc bình an. Ông không nhìn thấy những vết thương của Đấng Phục Sinh. Ông không cảm nhận được niềm vui của anh em. Ông đứng bên ngoài kinh nghiệm Phục Sinh của cộng đoàn.
Đây là một chi tiết rất đáng để mỗi người chúng ta suy nghĩ. Có những lúc trong đời sống đức tin, chúng ta cũng vắng mặt như Tô-ma. Chúng ta không còn hiện diện với cộng đoàn. Chúng ta bỏ cầu nguyện. Chúng ta xa Thánh lễ. Chúng ta không muốn gặp gỡ anh chị em. Chúng ta đóng cửa lòng mình vì thất vọng, vì bị tổn thương, vì bất mãn, vì cảm thấy không ai hiểu mình. Có người rời xa cộng đoàn chỉ vì một lời nói không vừa ý. Có người không muốn đến nhà thờ vì đã từng bị ai đó làm tổn thương. Có người ngại cầu nguyện vì đã xin mãi mà không được. Có người âm thầm rời xa Chúa sau một biến cố đau buồn: một người thân qua đời, một căn bệnh kéo dài, một cuộc hôn nhân đổ vỡ, một người con lạc lối, một công việc thất bại, một lời cầu nguyện tưởng như không được nhậm lời. Người ấy vẫn có thể mang danh Kitô hữu, nhưng trong lòng đã rời khỏi căn phòng nơi cộng đoàn đang tụ họp. Họ giống như Tô-ma: không còn ở đó khi Chúa đến.
Chúng ta cần hiểu rằng khi con người đau khổ, phản ứng đầu tiên thường là thu mình lại. Khi bị tổn thương, chúng ta dễ muốn ở một mình. Khi thất vọng, chúng ta không muốn nghe những lời an ủi. Khi mất niềm tin, chúng ta cảm thấy lời chứng của người khác quá xa lạ với hoàn cảnh của mình. Các môn đệ nói với Tô-ma: “Chúng tôi đã được thấy Chúa!” Đây là một lời loan báo tràn đầy niềm vui. Nhưng với một người đang đau đớn, câu nói ấy có thể lại trở nên khó chấp nhận. Có lẽ trong lòng Tô-ma đang có một câu hỏi: “Tại sao Chúa hiện ra với anh em mà không hiện ra với tôi? Tại sao Chúa đến lúc tôi không có mặt? Tại sao anh em được thấy mà tôi lại không được thấy?” Đằng sau lời đòi hỏi của Tô-ma không chỉ là sự nghi ngờ; có thể còn là nỗi tủi thân, cảm giác bị bỏ quên, một tâm hồn đã bị tổn thương quá sâu bởi cái chết của Thầy.
Tô-ma đã từng đặt tất cả hy vọng nơi Đức Giê-su. Ông đã bỏ mọi sự để đi theo Người. Ông đã nghe những lời Người giảng dạy. Ông đã chứng kiến những phép lạ. Ông đã thấy người mù được sáng mắt, người què được bước đi, người chết được sống lại. Ông đã tin rằng Đức Giê-su là Đấng được Thiên Chúa sai đến. Ông đã hy vọng rằng Thầy mình sẽ thiết lập Nước Thiên Chúa. Ông đã dám nói với các môn đệ khác khi Đức Giê-su muốn trở lại miền Giu-đê-a: “Cả chúng ta nữa, chúng ta cũng đi để cùng chết với Thầy.” Như vậy, Tô-ma không phải là người hèn nhát. Ông từng sẵn sàng chết với Chúa. Nhưng chính vì yêu nhiều, hy vọng nhiều, nên khi Đức Giê-su bị bắt, bị đánh đập, bị đóng đinh và chết trên thập giá, ông cũng đau đớn nhiều hơn. Cái chết của Đức Giê-su không chỉ cướp khỏi ông một người Thầy; nó còn làm sụp đổ cả thế giới mà ông từng xây dựng trong lòng. Mọi giấc mơ dường như tan vỡ. Mọi hy vọng dường như bị chôn trong ngôi mộ đá. Những lời Đức Giê-su đã nói trước về sự phục sinh có lẽ đã bị nỗi đau che khuất. Khi người ta đang đau khổ, người ta rất khó nhớ lại những lời hứa. Khi trái tim đang bị đè nặng, người ta rất khó nhận ra ánh sáng.
Vì thế, lời của Tô-ma: “Nếu tôi không thấy dấu đinh ở tay Người, nếu tôi không xỏ ngón tay vào lỗ đinh và không đặt bàn tay vào cạnh sườn Người, tôi chẳng có tin,” không chỉ là lời của một trí óc muốn kiểm chứng, mà còn là tiếng kêu của một trái tim bị thương. Ông không đòi thấy một Đức Giê-su vinh quang theo kiểu trần gian. Ông không đòi Chúa thực hiện thêm một phép lạ. Ông không đòi Chúa chứng minh quyền năng bằng sấm chớp. Điều ông muốn thấy là những dấu đinh. Điều ông muốn chạm vào là cạnh sườn bị đâm thâu. Tại sao? Bởi vì ông muốn biết Đấng đang sống có thật sự là Đấng đã chịu đóng đinh hay không. Ông muốn biết Chúa Phục Sinh có còn mang những thương tích của tình yêu hay không. Ông muốn biết thập giá có thật sự được biến đổi thành vinh quang hay không. Ông muốn biết những vết thương có phải là dấu chấm hết hay lại có thể trở thành dấu chỉ của một sự sống mới.
Và đây chính là trung tâm của đức tin Kitô giáo: Chúa Phục Sinh không xóa bỏ những vết thương. Người mang chúng vào trong vinh quang. Đức Giê-su sống lại không xuất hiện như thể cuộc khổ nạn chưa từng xảy ra. Người không che giấu bàn tay bị đóng đinh. Người không xóa dấu giáo nơi cạnh sườn. Những vết thương vẫn còn đó, nhưng chúng không còn là dấu hiệu của thất bại. Chúng đã trở thành dấu chỉ của tình yêu chiến thắng. Những lỗ đinh từng nói về sự tàn bạo của con người, nay nói về lòng thương xót của Thiên Chúa. Cạnh sườn từng bị lưỡi đòng đâm thâu, nay trở thành nguồn mạch tuôn trào máu và nước, nguồn mạch của sự sống mới, của các bí tích, của Hội Thánh. Thập giá từng là dụng cụ tử hình, nay trở thành cây sự sống. Ngôi mộ từng là nơi chôn cất, nay trở thành chứng tích của sự phục sinh.
Tám ngày sau, các môn đệ lại có mặt trong nhà, và lần này “có cả ông Tô-ma ở đó với các ông”. Đây là một chi tiết vô cùng đẹp. Dù chưa tin lời anh em, Tô-ma vẫn quay lại với cộng đoàn. Dù còn hoài nghi, ông không bỏ đi vĩnh viễn. Dù chưa có kinh nghiệm gặp Chúa, ông vẫn ở lại với những người đã tin. Có thể ông chưa chia sẻ niềm vui của họ, nhưng ông vẫn hiện diện. Có thể trong lòng ông vẫn còn rất nhiều câu hỏi, nhưng ông không cắt đứt mối dây hiệp thông. Chính sự hiện diện ấy mở đường cho cuộc gặp gỡ. Tám ngày trước ông vắng mặt và đã không gặp Chúa. Tám ngày sau ông có mặt, và Chúa đến.
Điều này nhắc chúng ta rằng trong những lúc khủng hoảng đức tin, điều quan trọng không phải là chúng ta phải lập tức giải đáp được tất cả mọi câu hỏi, nhưng là đừng rời bỏ cộng đoàn. Khi chưa hiểu, hãy cứ ở lại. Khi chưa cảm nhận được Chúa, hãy cứ ở lại. Khi lòng còn khô khan, hãy cứ đến với Thánh lễ. Khi không biết cầu nguyện thế nào, hãy cứ ngồi trước Nhà Tạm. Khi thấy mình không xứng đáng, hãy cứ trở về. Khi có nhiều nghi ngờ, đừng vội cắt đứt với Hội Thánh. Khi bị một người trong cộng đoàn làm tổn thương, đừng vì người ấy mà rời xa Chúa. Có những lúc chúng ta không đủ sức tự mình tin, nhưng đức tin của cộng đoàn sẽ nâng đỡ chúng ta. Có những lúc chúng ta không thể cầu nguyện, nhưng lời cầu nguyện của Hội Thánh sẽ ôm lấy chúng ta. Có những lúc môi miệng chúng ta không thể nói “con tin”, nhưng chúng ta có thể đứng giữa những người đang tuyên xưng đức tin và để lời của họ đưa chúng ta đi qua đêm tối.
Hội Thánh không phải là cộng đoàn của những con người chưa từng nghi ngờ. Hội Thánh là cộng đoàn của những người đang học tin, đang ngã rồi đứng dậy, đang được chữa lành, đang cùng nhau bước đi. Trong căn phòng đóng kín ngày ấy có những môn đệ từng bỏ chạy, có Phê-rô từng chối Thầy, có những người từng sợ hãi, và có Tô-ma đang nghi ngờ. Chúa Phục Sinh đến đứng giữa một cộng đoàn như thế. Chúa không đợi họ hoàn hảo rồi mới đến. Người không đợi họ hết sợ hãi rồi mới ban bình an. Người không đợi Tô-ma hết nghi ngờ rồi mới hiện ra. Chính sự hiện diện của Người chữa lành sự sợ hãi, biến đổi sự yếu đuối và đưa người nghi ngờ đến đức tin.
Tin Mừng nói rằng các cửa đều đóng kín, nhưng Đức Giê-su đến, đứng giữa các ông và nói: “Bình an cho anh em.” Cửa đóng kín không thể ngăn cản Chúa. Sợ hãi không thể giữ Người ở bên ngoài. Nghi ngờ không thể làm Người quay lưng. Không có cánh cửa nào của lòng người quá dày để Chúa không thể bước vào. Không có vết thương nào quá sâu để Chúa không thể chạm tới. Không có đêm tối nào quá đen để ánh sáng Phục Sinh không thể chiếu soi. Không có một con người nào đã đi quá xa đến mức Chúa không thể tìm lại.
Có thể hôm nay cánh cửa lòng chúng ta cũng đang đóng kín. Chúng ta đóng cửa vì sợ bị tổn thương thêm một lần nữa. Chúng ta đóng cửa vì không còn tin ai. Chúng ta đóng cửa vì mặc cảm tội lỗi. Chúng ta đóng cửa vì xấu hổ về quá khứ. Chúng ta đóng cửa vì nghĩ rằng Chúa đã bỏ rơi mình. Chúng ta đóng cửa vì cuộc sống không diễn ra như mình mong muốn. Nhưng Chúa Phục Sinh vẫn có thể bước vào. Người không phá cửa bằng bạo lực. Người không lên án. Người đứng giữa tâm hồn chúng ta và nói: “Bình an cho con.” Bình an của Chúa không có nghĩa là mọi vấn đề lập tức biến mất. Bình an của Chúa là sự hiện diện của Người giữa những vấn đề ấy. Bình an không có nghĩa là chúng ta không còn vết thương. Bình an là biết rằng vết thương của mình có thể được kết hợp với vết thương của Chúa. Bình an không có nghĩa là cuộc đời không còn thập giá. Bình an là nhận ra Đấng chịu đóng đinh đang đồng hành với chúng ta trên mọi nẻo đường.
Sau lời chúc bình an, Đức Giê-su nói trực tiếp với Tô-ma: “Đặt ngón tay vào đây, và hãy nhìn xem tay Thầy. Đưa tay ra mà đặt vào cạnh sườn Thầy. Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin.” Chúng ta hãy để ý: Đức Giê-su biết chính xác những gì Tô-ma đã nói khi Người không hiện diện hữu hình trước mặt ông. Chúa biết ông đã đòi điều gì. Chúa biết lòng ông đang đau ở đâu. Chúa biết ông cần điều gì để được chữa lành. Không ai kể lại trong đoạn Tin Mừng rằng các môn đệ đã báo cáo với Chúa về lời của Tô-ma. Nhưng Chúa biết. Điều này cho thấy Chúa luôn lắng nghe cả những lời chúng ta thốt ra trong thất vọng. Chúa nghe những câu hỏi mà chúng ta không dám nói trong nhà thờ. Chúa biết những lời than trách mà chúng ta chỉ giữ trong lòng. Chúa biết khi chúng ta nói: “Con không còn tin nữa.” Chúa biết khi chúng ta thầm hỏi: “Chúa ở đâu?” Chúa biết khi chúng ta khóc trong đêm và tưởng rằng chẳng ai nhìn thấy. Chúa biết cả những lúc chúng ta giận Người.
Và điều kỳ diệu là Đức Giê-su không trách mắng Tô-ma cách nặng nề. Người không nói: “Tại sao con dám nghi ngờ?” Người không nói: “Các anh em của con đã tin, còn con thật đáng trách.” Người không loại ông khỏi Nhóm Mười Hai. Người không làm cho ông xấu hổ trước cộng đoàn. Trái lại, Chúa đáp ứng đúng điều ông đã xin: “Đặt ngón tay vào đây… Đưa tay ra mà đặt vào cạnh sườn Thầy.” Chúa cúi xuống trước sự yếu đuối của một người môn đệ. Chúa cho phép ông đến gần những vết thương của Người. Chúa biến chính nơi Tô-ma muốn dùng để kiểm chứng thành nơi ông gặp được tình yêu.
Đó là lòng thương xót của Thiên Chúa. Chúa không dập tắt tim đèn còn khói. Chúa không bẻ gãy cây lau bị giập. Chúa không khinh thường một đức tin đang chao đảo. Người kiên nhẫn dẫn từng người theo một con đường riêng. Có người tin khi nghe lời rao giảng. Có người tin khi chứng kiến một biến cố. Có người tin qua một gương sáng. Có người phải đi qua một cơn khủng hoảng rất dài. Có người trở về sau nhiều năm xa cách. Có người cần được chữa lành khỏi một hình ảnh sai lạc về Thiên Chúa. Có người cần chạm vào những vết thương của Chúa để nhận ra rằng Chúa hiểu vết thương của mình.
Chúng ta thường thiếu kiên nhẫn với người đang nghi ngờ. Khi con cái đặt câu hỏi về đức tin, cha mẹ có thể vội trách chúng là khô khan, mất đạo. Khi một người trẻ không muốn đến nhà thờ, chúng ta chỉ thấy sự chống đối mà không tìm hiểu vết thương phía sau. Khi ai đó nói họ không cảm nhận được Chúa, chúng ta dễ trả lời bằng những công thức có sẵn. Khi một người đau khổ đặt câu hỏi “Tại sao Chúa để điều này xảy ra?”, chúng ta có thể vội bảo họ phải tin, phải chấp nhận, phải phó thác. Những lời ấy có thể đúng, nhưng nếu thiếu sự cảm thông, chúng có thể làm người đau khổ càng thấy cô đơn. Đức Giê-su cho chúng ta một cách khác. Người đến gần Tô-ma. Người gọi đích danh nỗi nghi ngờ của ông. Người cho ông thời gian. Người cho ông thấy các vết thương. Người không chỉ trao một lý luận, nhưng trao chính mình.
Muốn giúp một người tìm lại đức tin, đôi khi chúng ta không cần nói quá nhiều. Chúng ta cần hiện diện. Chúng ta cần kiên nhẫn. Chúng ta cần cho họ thấy những vết thương đã được chữa lành trong cuộc đời mình. Một người đau khổ thường không bị thuyết phục bởi những lời giảng quá đẹp, nhưng có thể được đánh động bởi một người đã đi qua đau khổ mà vẫn tin. Một người nghi ngờ có thể không hiểu hết thần học, nhưng có thể cảm nhận được lòng thương xót qua cách chúng ta đối xử với họ. Một người xa Chúa có thể không lập tức trở về vì những lời tranh luận, nhưng có thể trở về khi gặp một cộng đoàn biết đón nhận, biết lắng nghe, biết yêu thương mà không phán xét.
Chúa nói với Tô-ma: “Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin.” Theo nguyên ngữ, lời này có thể hiểu là: “Đừng trở thành người không tin, nhưng hãy trở thành người có lòng tin.” Chúa không đóng khung Tô-ma trong quá khứ. Người không gọi ông là “kẻ đa nghi”. Người mời ông bước sang một căn tính mới: trở thành người tin. Đây là cách Chúa nhìn chúng ta. Chúa không đồng hóa chúng ta với một lần vấp ngã. Chúa không gọi chúng ta bằng tên của tội lỗi. Chúa không nói: “Con là kẻ thất bại”, nhưng nói: “Hãy đứng lên.” Chúa không nói: “Con mãi mãi là người yếu đuối”, nhưng nói: “Ơn của Thầy đủ cho con.” Chúa không nói: “Con chỉ là quá khứ của con”, nhưng mở cho chúng ta một tương lai.
Có khi chính chúng ta lại đóng khung người khác. Một người đã từng sai lầm thì chúng ta mãi gọi họ bằng sai lầm ấy. Một người đã từng phản bội thì chúng ta không cho họ cơ hội thay đổi. Một người đã từng nghi ngờ thì chúng ta luôn xem họ là người kém đức tin. Một người trẻ từng rời xa nhà thờ thì khi họ trở về, chúng ta vẫn nhìn họ bằng ánh mắt dè chừng. Nhưng Chúa Giê-su không làm như vậy với Tô-ma. Người không giữ ông trong nhãn hiệu “đa nghi”. Người biến ông thành một chứng nhân. Truyền thống Hội Thánh tin rằng sau này Thánh Tô-ma đã đi rất xa để loan báo Tin Mừng và đã hiến mạng sống vì Chúa. Người từng đòi chạm vào vết thương của Chúa, cuối cùng đã để chính thân mình mang thương tích vì Tin Mừng. Người từng nói “tôi chẳng có tin”, cuối cùng đã sống và chết cho lời tuyên xưng: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Đứng trước Đức Giê-su Phục Sinh, Tô-ma thưa: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Tin Mừng không nói rõ ông có thực sự đặt tay vào các vết thương hay không. Có lẽ ông không cần làm điều đó nữa. Chỉ cần nghe Chúa gọi, chỉ cần thấy Chúa biết rõ lòng mình, chỉ cần đứng trước tình yêu đã chịu đóng đinh và nay đang sống, mọi đòi hỏi kiểm chứng trong ông tan biến. Ông không nói: “Đúng là Thầy đã sống lại.” Ông không chỉ nói: “Bây giờ tôi tin anh em.” Ông nói một lời rất riêng tư: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Hai lần ông thưa “của con”. Đức tin không còn là điều người khác kể lại. Đức tin đã trở thành một mối tương quan cá vị. Đức Giê-su không chỉ là Chúa của các môn đệ khác. Người là Chúa của Tô-ma. Người không chỉ là Thiên Chúa của dân Ít-ra-en. Người là Thiên Chúa của ông.
Đây là đích điểm của mọi hành trình đức tin. Chúng ta có thể biết rất nhiều điều về Chúa, nhưng cuối cùng phải đi đến chỗ thưa lên: “Lạy Chúa của con.” Chúng ta có thể thuộc nhiều kinh, có thể hiểu giáo lý, có thể tham gia nhiều sinh hoạt, có thể nghe rất nhiều bài giảng, nhưng nếu Chúa vẫn chỉ là “Chúa của người khác”, đức tin của chúng ta vẫn chưa thực sự trưởng thành. Chúa phải trở thành Chúa của chính đời tôi. Người phải bước vào những niềm vui và nỗi buồn của tôi. Người phải được tôi mời vào gia đình tôi, công việc tôi, những chọn lựa của tôi, cách sử dụng tiền bạc của tôi, cách tôi đối xử với người khác, cách tôi đối diện với bệnh tật và cái chết. Tôi phải có thể thưa với Người không chỉ trong nhà thờ, mà giữa mọi hoàn cảnh: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
“Lạy Chúa của con” có nghĩa là con không còn thuộc về chính mình, nhưng thuộc về Chúa. “Lạy Thiên Chúa của con” có nghĩa là Chúa là nền tảng cuối cùng của đời con. Khi thành công, Chúa vẫn là Chúa của con. Khi thất bại, Chúa vẫn là Chúa của con. Khi khỏe mạnh, Chúa vẫn là Chúa của con. Khi bệnh tật, Chúa vẫn là Chúa của con. Khi lời cầu nguyện được đáp lại, Chúa là Thiên Chúa của con. Khi con chưa hiểu đường lối Chúa, Chúa vẫn là Thiên Chúa của con. Khi ánh sáng chan hòa, con thưa lời ấy. Khi đêm tối phủ xuống, con vẫn thưa lời ấy. Khi lòng sốt sắng, con thưa lời ấy. Khi khô khan, mệt mỏi và nghi ngờ, con vẫn cố gắng thưa: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Lời tuyên xưng của Tô-ma rất thích hợp để chúng ta lặp lại trong Thánh lễ, đặc biệt khi linh mục nâng Mình Thánh và Chén Thánh sau lời truyền phép. Dưới hình bánh và rượu, mắt thường của chúng ta không nhìn thấy Đức Giê-su theo cách Tô-ma đã thấy. Chúng ta không đặt tay vào dấu đinh, không chạm vào cạnh sườn Người. Nhưng trong đức tin, chúng ta nhận ra chính Chúa đang hiện diện. Khi nhìn lên Mình Thánh Chúa, chúng ta có thể âm thầm thưa: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Đó không phải là một thói quen máy móc. Đó là lời tuyên xưng rằng Đấng đã chịu đóng đinh và sống lại đang ở đây, đang trao chính mình làm lương thực, đang bước vào sự nghèo hèn của chúng ta, đang chữa lành những vết thương của chúng ta.
Thánh lễ chính là nơi Chúa Phục Sinh bước vào giữa cộng đoàn. Cũng như ngày xưa các môn đệ họp nhau trong căn phòng đóng kín, hôm nay chúng ta tụ họp nhân danh Chúa. Chúng ta mang đến đây đủ mọi tâm trạng. Có người vui, có người buồn. Có người đầy lòng tin, có người đang chao đảo. Có người đến với lòng biết ơn, có người đến trong nước mắt. Có người cảm nhận Chúa rất gần, có người thấy Người dường như xa vắng. Nhưng Chúa vẫn đến đứng giữa chúng ta. Người nói qua Lời Chúa. Người trao bình an. Người cho chúng ta thấy tình yêu của Người trong hy tế Thánh Thể. Người mời chúng ta đến gần và tin.
Đức Giê-su nói với Tô-ma: “Vì đã thấy Thầy, nên anh tin. Phúc thay những người không thấy mà tin!” Lời này hướng về tất cả chúng ta. Chúng ta là những người không thấy Đức Giê-su bằng mắt thể lý như các tông đồ, nhưng chúng ta tin nhờ lời chứng của các ngài. Chúng ta không hiện diện bên ngôi mộ trống vào buổi sáng Phục Sinh, nhưng chúng ta tin nhờ Tin Mừng. Chúng ta không chạm vào các dấu đinh, nhưng chúng ta gặp Đấng Phục Sinh trong Lời Chúa, trong các bí tích, trong đời sống Hội Thánh, trong những người nghèo khổ, trong những biến cố của cuộc đời. Chúa gọi chúng ta là những người có phúc, không phải vì đức tin của chúng ta dễ dàng, nhưng vì giữa những điều không nhìn thấy, chúng ta vẫn đặt lòng tín thác nơi Người.
Tuy nhiên, “không thấy mà tin” không có nghĩa là tin một cách mù quáng, không suy nghĩ, không đặt câu hỏi. Đức tin Kitô giáo không chống lại lý trí. Chúa không yêu cầu chúng ta từ bỏ trí khôn. Nhưng có những thực tại lớn lao hơn điều mắt thấy và tay chạm. Tình yêu không thể cân đo bằng cái cân. Lòng trung thành không thể nhìn thấy bằng kính hiển vi. Hy vọng không thể được chứng minh bằng một phép toán. Sự hiện diện của Thiên Chúa nhiều khi không đến qua những dấu lạ ồn ào, nhưng qua những biến đổi âm thầm: một người biết tha thứ sau nhiều năm oán hận, một người mẹ kiên trì cầu nguyện cho con, một bệnh nhân vẫn bình an giữa đau đớn, một người nghèo vẫn biết chia sẻ, một gia đình vượt qua khủng hoảng nhờ cùng nhau trở về với Chúa, một tội nhân sau nhiều năm đã tìm lại đường về.
Chúng ta không thấy gió, nhưng thấy cành cây lay động. Chúng ta không nhìn thấy ân sủng, nhưng thấy một con người được đổi mới. Chúng ta không nhìn thấy Chúa bằng mắt thường, nhưng có thể nhận ra dấu chân của Người trong cuộc đời. Có những lần nhìn lại, chúng ta mới thấy Chúa đã âm thầm dẫn mình qua những con đường tưởng như bế tắc. Có những cánh cửa đóng lại khiến chúng ta đau khổ, nhưng sau này mới hiểu đó là cách Chúa bảo vệ mình. Có những lời cầu nguyện không được đáp lại theo ý mình, nhưng lại mở ra một điều tốt đẹp hơn. Có những thập giá từng khiến chúng ta muốn bỏ cuộc, nhưng rồi chính thập giá ấy làm đức tin chúng ta trưởng thành.
“Phúc thay những người không thấy mà tin” cũng là lời mời gọi chúng ta tin khi chưa thấy kết quả. Cha mẹ cầu nguyện cho con cái, nhưng chưa thấy chúng thay đổi: hãy tiếp tục tin. Người đang chịu bệnh tật, chưa thấy mình được chữa lành: hãy tin rằng Chúa không bỏ rơi. Người đang làm điều thiện nhưng chưa thấy hoa trái: hãy tiếp tục gieo. Người đang tha thứ nhưng chưa được người khác hiểu: hãy tiếp tục yêu. Người đang phục vụ âm thầm mà không được ghi nhận: hãy tin rằng Chúa thấy. Người đang bước qua một đêm tối dài: hãy tin rằng bình minh của Chúa sẽ đến theo cách của Người.
Có một điều rất an ủi trong câu chuyện của Tô-ma: Chúa đã trở lại vì một người. Tám ngày trước, Người đã hiện ra với cộng đoàn. Tám ngày sau, Người lại đến, và Tin Mừng đặc biệt tập trung vào cuộc gặp gỡ giữa Người với Tô-ma. Dường như Chúa trở lại để tìm một người môn đệ còn đứng ngoài niềm vui Phục Sinh. Chúa không bằng lòng khi một người bị bỏ lại. Người Mục Tử nhân lành không chỉ quan tâm đến chín mươi chín con chiên đang an toàn, nhưng đi tìm con chiên lạc. Người không nói: “Mười người kia đã tin là đủ rồi.” Người đến vì Tô-ma.
Chúa cũng đến vì từng người chúng ta. Giữa một cộng đoàn đông đảo, Chúa vẫn biết tên mỗi người. Người biết ai đang mang một nỗi đau không thể nói ra. Người biết ai đang mỉm cười bên ngoài nhưng khóc trong lòng. Người biết ai đang đứng bên bờ vực mất đức tin. Người biết ai đang cảm thấy mình không xứng đáng. Người biết ai đã nhiều năm không xưng tội. Người biết ai đang giận Chúa. Người biết ai đang mệt mỏi vì phải gánh quá nhiều trách nhiệm. Chúa không nhìn chúng ta như một đám đông vô danh. Người đến với từng người và nói: “Hãy nhìn tay Thầy. Hãy nhìn cạnh sườn Thầy. Thầy đã yêu con đến mức này. Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin.”
Những vết thương của Đức Giê-su cũng dạy chúng ta về cách nhìn các vết thương của chính mình. Chúng ta thường muốn xóa đi quá khứ, muốn quên những điều đau đớn, muốn che giấu những yếu đuối. Nhưng Chúa Phục Sinh không xóa những vết thương; Người biến đổi ý nghĩa của chúng. Trong ánh sáng của Chúa, vết thương có thể trở thành nơi lòng thương xót đi vào. Một người từng thất bại có thể biết cảm thông với người thất bại. Một người từng đau khổ có thể trở thành người nâng đỡ người đau khổ. Một người từng lạc đường có thể chỉ đường cho người khác trở về. Một người từng nghi ngờ có thể trở thành chứng nhân mạnh mẽ cho đức tin. Một người từng được tha thứ có thể biết tha thứ.
Thánh Tô-ma đã gặp Chúa qua những vết thương. Có lẽ chúng ta cũng sẽ gặp Chúa sâu xa nhất không phải trong những lúc mọi sự đều thuận lợi, nhưng qua những vết thương được trao cho Người. Khi cuộc đời bị rạn vỡ, chúng ta có thể nhận ra một Thiên Chúa đã bị đâm thâu. Khi bị phản bội, chúng ta có thể gặp Đấng đã bị Giu-đa bán và Phê-rô chối bỏ. Khi cô đơn, chúng ta có thể gặp Đấng đã kêu lên trên thập giá: “Lạy Thiên Chúa, sao Ngài bỏ con?” Khi mất người thân, chúng ta có thể gặp Đấng đã khóc trước mộ La-da-rô. Khi bị hiểu lầm, chúng ta có thể gặp Đấng đã bị kết án bất công. Không có giọt nước mắt nào của con người mà Chúa không hiểu. Không có vết thương nào mà Chúa không thể bước vào.
Tuy nhiên, Chúa không chỉ mời Tô-ma chạm vào vết thương của Người. Qua câu chuyện này, Chúa cũng mời chúng ta chạm vào những vết thương của nhân loại. Ngày nay, cạnh sườn Chúa vẫn đang bị đâm thâu nơi những người nghèo, người bệnh, người cô đơn, người bị bỏ rơi, người di dân, người bị bạo hành, những trẻ em thiếu tình thương, những người già không ai thăm viếng, những gia đình tan vỡ, những người đang tuyệt vọng. Chúng ta không thể tuyên xưng “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con” trước Thánh Thể mà lại thờ ơ với thân thể đau khổ của Chúa nơi anh chị em. Đức tin thật không chỉ là lời nói trên môi. Đức tin phải trở thành đôi tay biết phục vụ, đôi chân biết đi đến, đôi mắt biết nhìn thấy nỗi đau, đôi tai biết lắng nghe và trái tim biết xót thương.
Mừng lễ Thánh Tô-ma, chúng ta cũng được mời gọi xét lại cách mình sống đức tin. Có phải chúng ta chỉ tin Chúa khi mọi sự diễn ra đúng ý mình? Có phải chúng ta chỉ cảm tạ khi được thành công, khỏe mạnh, bình an? Khi gặp nghịch cảnh, chúng ta có lập tức nghi ngờ tình yêu của Chúa không? Có phải chúng ta đòi Chúa phải chứng minh Người yêu chúng ta bằng cách cất hết mọi đau khổ? Nhưng dấu chứng lớn nhất của tình yêu Chúa không phải là một cuộc đời không có thập giá. Dấu chứng lớn nhất là chính các vết thương của Đức Giê-su. Khi chúng ta hỏi: “Chúa có thật sự yêu con không?”, Chúa đưa tay ra và nói: “Hãy nhìn dấu đinh.” Khi chúng ta hỏi: “Chúa có hiểu nỗi đau của con không?”, Người chỉ vào cạnh sườn bị đâm thâu. Khi chúng ta hỏi: “Con có còn được tha thứ không?”, Người cho chúng ta thấy máu và nước tuôn trào từ trái tim Người.
Thập giá là câu trả lời của Thiên Chúa cho sự nghi ngờ về tình yêu. Chúa không yêu chúng ta bằng những lời hứa suông. Người đã yêu đến cùng. Người đã mang lấy tội lỗi chúng ta. Người đã chết để chúng ta được sống. Người đã đi vào tận đáy của đau khổ và sự chết để không một ai còn phải đau khổ hay chết trong cô độc. Vì thế, khi chưa hiểu đường lối Chúa, chúng ta hãy nhìn lên thập giá. Khi cảm thấy mình bị bỏ rơi, hãy nhìn cạnh sườn mở ra. Khi thấy đức tin yếu đuối, hãy thưa như người cha trong Tin Mừng: “Lạy Chúa, con tin, nhưng xin nâng đỡ lòng tin yếu kém của con.”
Thánh Tô-ma cũng dạy chúng ta rằng nghi ngờ không nhất thiết là kẻ thù của đức tin, nếu chúng ta biết mang sự nghi ngờ đến với Chúa. Có loại nghi ngờ khép kín, kiêu ngạo, không muốn tìm kiếm sự thật. Nhưng cũng có loại nghi ngờ phát sinh từ nỗi đau, từ khao khát muốn hiểu, từ ước mong gặp Chúa thật sự. Một đức tin chưa từng được đặt câu hỏi có khi chỉ là thói quen. Một đức tin đã đi qua thử thách, đã vật lộn với những câu hỏi, đã đứng vững giữa đêm tối, thường trở nên sâu sắc và trưởng thành hơn. Tô-ma không bị kết thúc trong nghi ngờ. Ông để Chúa dẫn mình đi qua nghi ngờ. Vấn đề không phải là trong đời chúng ta có lúc nào nghi ngờ hay không. Vấn đề là chúng ta làm gì với sự nghi ngờ ấy. Chúng ta có dùng nó làm lý do để rời xa Chúa, hay biến nó thành một lời cầu nguyện? Chúng ta có đóng cửa lòng mình, hay vẫn ở lại trong cộng đoàn chờ Chúa đến?
Khi không hiểu, hãy nói thật với Chúa. Khi giận Chúa, hãy nói với Người. Khi thất vọng, hãy đem nỗi thất vọng vào cầu nguyện. Thiên Chúa không sợ những câu hỏi chân thành của chúng ta. Người chỉ buồn khi chúng ta không còn muốn gặp Người. Một lời cầu nguyện đầy nước mắt vẫn là lời cầu nguyện. Một tiếng kêu “Tại sao?” hướng về Chúa vẫn còn là một mối tương quan. Trong Kinh Thánh, các Thánh vịnh chứa đầy những lời than thở, chất vấn, kêu cầu. Đức tin không có nghĩa là giả vờ mình luôn mạnh mẽ. Đức tin là dám đứng trước Chúa với con người thật của mình, kể cả những yếu đuối và nghi ngờ.
Cộng đoàn phụng vụ thân mến,
Ngày hôm nay, mỗi người chúng ta có thể mang trong mình một phần của Tô-ma. Có thể chúng ta tin, nhưng vẫn còn những điều chưa hiểu. Có thể chúng ta yêu Chúa, nhưng vẫn mang những vết thương. Có thể chúng ta vẫn đến nhà thờ, nhưng trong lòng cảm thấy Chúa xa vắng. Có thể chúng ta nghe người khác nói: “Chúng tôi đã thấy Chúa”, nhưng bản thân chưa cảm nhận được niềm vui ấy. Xin đừng thất vọng. Xin đừng bỏ đi. Xin hãy ở lại. Chúa sẽ đến theo thời gian của Người. Có thể không phải bằng một thị kiến lạ thường, nhưng qua một lời Kinh Thánh bất ngờ chạm đến lòng ta, qua một Thánh lễ, một lần xưng tội, một người bạn, một biến cố, một giây phút thinh lặng, một cử chỉ yêu thương. Chúa biết cách đi qua những cánh cửa đóng kín.
Đồng thời, có thể chúng ta đang ở vị trí của các môn đệ khác, những người đã gặp Chúa và được sai đi làm chứng. Khi gặp một “Tô-ma” đang nghi ngờ, chúng ta đừng chế giễu, đừng lên án, đừng loại trừ. Các môn đệ đã không đuổi Tô-ma khỏi nhóm. Tám ngày sau, ông vẫn ở đó với họ. Điều ấy có nghĩa là cộng đoàn đã chấp nhận mang theo một người chưa tin. Hội Thánh cũng phải là nơi có đủ chỗ cho những người đang tìm kiếm, những người có câu hỏi, những người đang bị tổn thương, những người chưa thể tin mạnh mẽ. Chúng ta phải làm sao để họ có thể ở lại đủ lâu cho đến khi Chúa đến gặp họ.
Một cộng đoàn Kitô hữu đích thực không phải là nơi mọi người giả vờ hoàn hảo, nhưng là nơi người yếu đuối được nâng đỡ, người lạc đường được tìm kiếm, người nghi ngờ được lắng nghe, người tội lỗi được mời gọi trở về. Cộng đoàn không được trở thành một cánh cửa khác đóng lại trước mặt người đang đi tìm Chúa. Trái lại, cộng đoàn phải là căn phòng nơi Chúa Phục Sinh có thể đứng giữa và ban bình an.
Sau cùng, lễ Thánh Tô-ma mời gọi chúng ta làm mới lời tuyên xưng đức tin. Có thể lâu nay chúng ta đọc Kinh Tin Kính bằng thói quen. Có thể chúng ta tham dự Thánh lễ nhưng tâm hồn xa vắng. Có thể lời “Amen” khi rước lễ đã trở nên quá quen thuộc. Hôm nay, hãy để lời của Tô-ma đánh thức chúng ta. Khi linh mục nói: “Mình Thánh Chúa Kitô”, và chúng ta đáp “Amen”, lời “Amen” ấy cũng chính là: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Con tin đây không chỉ là tấm bánh. Con tin đây là Chúa đã chết và sống lại. Con tin Chúa đang trao chính mình cho con. Con tin dù mắt con không thấy. Con tin dù lòng con còn yếu đuối. Con tin và xin Chúa giúp con sống điều con tin.
Xin Thánh Tô-ma Tông đồ cầu bầu cho những ai đang gặp khủng hoảng đức tin. Xin ngài cầu cho những người đã rời xa Hội Thánh, những người vì đau khổ mà đóng cửa lòng mình, những người đang đặt câu hỏi về sự hiện diện của Thiên Chúa. Xin ngài cầu cho các gia đình có con cái nguội lạnh, cho những người cha người mẹ đang khóc vì con xa Chúa, cho những người đang sống trong đêm tối tinh thần. Xin ngài dạy chúng ta biết ở lại, biết chờ đợi, biết tìm kiếm và biết để Chúa chạm đến.
Xin Chúa Giê-su Phục Sinh bước vào những căn phòng đóng kín trong lòng chúng ta. Xin Người ban bình an cho những tâm hồn đang xao xuyến. Xin Người cho chúng ta được nhìn thấy những dấu đinh của tình yêu, để chúng ta không còn nghi ngờ lòng thương xót của Người. Xin Người biến những vết thương của chúng ta thành những cánh cửa để ân sủng đi vào. Xin Người biến sự yếu đuối thành sức mạnh, biến nghi ngờ thành lời tuyên xưng, biến sợ hãi thành sứ mạng.
Và trong mọi biến cố của cuộc đời, dù vui hay buồn, dù sáng hay tối, dù được nâng đỡ hay phải bước đi trong cô đơn, xin cho chúng ta luôn biết quỳ xuống trước Chúa mà thưa với tất cả lòng yêu mến, tín thác và phó dâng:
“Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Amen.