LÒNG THƯƠNG XÓT VÀ TÌNH YÊU THA NHÂN

Câu Chuyện Bi Kịch tại Montreal

Vào năm 2001, một câu chuyện có thật đã xảy ra tại Montreal, Canada, kể về một cô bé 16 tuổi. Đêm trước đó, cô bị bắt cóc, bị đánh đập và bị hãm hiếp, sau đó bị bỏ lại nằm bất động bên lề đường tại một khu phố đông người, trên người chỉ mặc một chiếc áo mỏng. Sáng hôm sau là ngày làm việc, nên có rất nhiều người qua lại và nhìn thấy cô bé bất hạnh, nhưng không ai đến giúp. Họ nghĩ rằng cô là một người nghiện ngập hoặc một gái mại dâm bị bỏ lại bên đường sau một đêm ăn chơi trác táng. Nhiều nhân viên làm việc tại các văn phòng gần đó nhìn thấy cô, đã xin phép chủ của họ để gọi cảnh sát, nhưng những người chủ này không cho phép vì không muốn nhân viên lãng phí thời gian trong giờ làm việc. Cô bé vẫn nằm bất động ngoài trời giữa cái lạnh của Canada. Cuối cùng, một phụ nữ làm việc tại một văn phòng gần đó, bất chấp lệnh cấm, đã gọi điện cho cảnh sát. Người ta đưa cô bé vào bệnh viện, nhưng cô đã qua đời. Sau sự kiện này, báo chí Canada xôn xao bàn tán về lương tâm con người trong xã hội hiện đại và đặt câu hỏi: Nếu là tôi, tôi sẽ làm gì trong buổi sáng hôm đó? Hay tôi sẽ làm gì để sự việc như vậy không tái diễn?

Ai Là Người Láng Giềng?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần tìm hiểu về khái niệm người láng giềng và tình yêu dành cho người láng giềng là gì. Qua Tin Mừng, chúng ta thấy một người thông luật đưa ra hai câu hỏi để thử Chúa. Câu hỏi thứ nhất là: “Thưa Thầy, tôi phải làm gì để được sự sống đời đời?” (Lc 10,25). Chúa Giêsu đáp lại bằng một câu hỏi: “Trong Lề Luật đã viết thế nào? Ông đọc thấy gì trong đó?” (Lc 10,26). Là một người am hiểu Lề Luật, ông trả lời rất đúng: “Ngươi phải yêu mến Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn, hết sức lực, và hết trí khôn, và yêu mến người láng giềng như chính mình” (Lc 10,27). Nhưng ông tiếp tục hỏi: “Ai là người láng giềng của tôi?” (Lc 10,29).

Dụ Ngôn Người Samaritanô

Để trả lời, Chúa Giêsu kể một dụ ngôn với bốn hình ảnh khác nhau. Hình ảnh thứ nhất là thầy tư tế, đại diện cho những người có niềm tin tôn giáo sâu sắc; thứ hai là thầy trợ tế, đại diện cho những người am hiểu Lề Luật. Thứ ba là một người Samaritanô, chúng ta không biết ông thuộc tôn giáo nào. Thứ tư là nạn nhân bị thương nằm bên lề đường. Chúng ta cũng không biết nạn nhân là ai, người Do Thái hay Samaritanô. Nhưng dù nạn nhân là ai, đó không phải là vấn đề. Điều Tin Mừng muốn nhấn mạnh là khi đứng trước một người cần giúp đỡ, thái độ của chúng ta sẽ ra sao? Chúa Giêsu hỏi: “Theo ông nghĩ, ai trong ba người đó là người láng giềng của người bị rơi vào tay bọn cướp?” (Lc 10,36).

Thầy tư tế và thầy trợ tế đi ngang qua nhưng không đụng đến nạn nhân, vì sợ rằng nếu chạm vào, theo Lề Luật, họ sẽ không được phép phục vụ trong đền thờ. Nhãn quan thờ phượng của họ không xuất phát từ tình yêu tha nhân mà từ bổn phận tôn giáo. Họ chỉ dựa vào văn bản Lề Luật, nhưng không dựa vào luật Chúa khắc ghi trong tâm hồn, nên đã bỏ mặc nạn nhân nằm bên lề đường. Ngược lại, người Samaritanô mở rộng tâm hồn, nhận ra người láng giềng và đưa nạn nhân đi chữa trị.

Người Samaritanô không dựa vào văn bản Lề Luật mà dựa vào luật tình yêu được ghi khắc trong tâm hồn để hành động. Dù là người Samaritanô, ông hiểu Lề Luật rõ ràng hơn thầy tư tế và thầy trợ tế. Ông làm những gì một người yêu mến Chúa phải làm: chăm sóc người đang cần được chăm sóc. Lòng thương xót của ông xuất phát từ tâm hồn. Lòng thương xót này không phải là sự thương hại, mà là tình cảm sâu xa của tình anh em, giúp chúng ta bước vào nỗi đau của người khác và chia sẻ với họ. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II diễn tả lòng thương xót này như sau: “Tình yêu không phải là để thỏa mãn chính mình qua việc sử dụng người khác, mà là trao chính mình cho người khác, vì lợi ích của họ và đón nhận họ như quà tặng từ Thiên Chúa.” Theo nghĩa này, người láng giềng không chỉ là người được giúp đỡ, mà còn là người thể hiện lòng thương xót với một người hoàn toàn xa lạ đang cần giúp đỡ.

Từ Luật Cũ đến Luật Mới

Chúa Giêsu dùng dụ ngôn này để hướng từ luật cũ đến luật mới của Tin Mừng. Thầy tư tế và thầy trợ tế, vì lý do tôn giáo, cho rằng trung thành với Lề Luật là điều nên làm. Nhưng luật mới của Tin Mừng dạy rằng mở rộng tâm hồn với người đang cần giúp đỡ quan trọng hơn là chỉ tuân thủ những điều cấm đoán của Lề Luật. Điều tối quan trọng không phải là biết người láng giềng đó là ai hay họ có xứng đáng được giúp đỡ hay không, mà là nhận ra ai là người láng giềng để giúp đỡ. Chúng ta không cần những lề luật viết trên giấy trắng mực đen buộc chúng ta phải giúp một nạn nhân nằm bên lề đường. Trong tâm hồn, chúng ta biết điều gì cần làm và điều gì cần tránh, bởi vì giới răn đã được đặt “nơi miệng và trong lòng để chúng ta thực thi” (Đnl 30,14), như chúng ta nghe trong bài đọc thứ nhất. Tình yêu đích thực đòi hỏi chúng ta nhạy bén nhận ra những nhu cầu tế nhị của người khác và sẵn lòng giúp đỡ theo cách mà chúng ta có thể.

Lời Mời Gọi của Tin Mừng

Trên hành trình cuộc sống, có rất nhiều người mang thương tích đang nằm rải rác khắp nơi. Nếu cảnh giác và nhạy bén, chúng ta có thể nhận ra họ trong những người cô đơn, những người đói khát tình thương, thiếu sự chăm sóc, bị nghiền nát bởi thất vọng và thất bại, hoặc bị thương tích bởi tội lỗi. Chúa mời gọi chúng ta cư xử với nhau bằng tình người, không để những tham vọng cá nhân hay suy nghĩ của người khác ngăn cản chúng ta làm điều thiện. Ơn gọi Kitô hữu không đặt chúng ta trên cao hay tách biệt khỏi người khác, mà giúp chúng ta nhận ra rằng con đường của Chúa là con đường liên kết mọi người, không phân biệt nguồn gốc. Nếu tất cả chúng ta sống theo cách nhìn này, thế giới sẽ không còn ai là người xa lạ.

Kết Luận

Yêu mến Chúa và yêu thương tha nhân là hai mặt của cùng một đồng tiền. Yêu mến Chúa phải được thể hiện qua tình yêu dành cho tha nhân. Chúng ta đến với người khác vì qua họ, chúng ta đến gần hơn với Chúa. Dụ ngôn người Samaritanô nhắc nhở chúng ta rằng lòng thương xót và tình yêu tha nhân là trọng tâm của đời sống Kitô hữu, thúc đẩy chúng ta hành động vì lợi ích của người khác, bất kể họ là ai.