Hoa Tình Thương

https://hoatinhthuong.net

NÓI ÍT ĐỂ TÂM AN

tải xuống (5)
Trong dòng chảy hối hả của cuộc đời hiện đại, con người đã tự nguyện đẩy mình vào một không gian ngập tràn âm thanh, một vũ trụ của ngôn từ và giao tiếp không ngừng nghỉ. Ta đang sống trong thời đại của sự biểu đạt tối đa, nơi mọi ý nghĩ, mọi cảm xúc, thậm chí là mọi hành động, đều được đòi hỏi phải mã hóa thành lời nói, thành văn bản, thành một thông điệp để gửi đi. Ta nói quá nhiều, nói mọi lúc, mọi nơi, qua vô số kênh giao tiếp—mà nghe lại quá ít. Sự dư thừa của ngôn ngữ đã tạo ra một nghịch lý cay đắng: lời nói, lẽ ra là cầu nối, nay lại trở thành bức tường ngăn cách, và sự ồn ào bên ngoài đã biến thành nỗi hỗn loạn ngay trong tâm hồn.
Sự cuồng nhiệt trong việc biểu đạt đã khiến ta quên đi giá trị của sự lắng nghe và khoảng lặng. Ta tranh hơn thua trong từng câu chữ, cố gắng áp đặt quan điểm của mình lên người khác bằng lập luận, bằng cảm xúc, bằng cả sự hung hăng vô thức, mà quên rằng, sự bình an đôi khi không nằm ở những câu khẳng định chắc chắn, mà lại ẩn mình một cách khiêm nhường ở khoảng lặng giữa hai từ. Khoảng lặng đó là nơi tâm hồn kịp hít thở, là nơi lý trí kịp soi xét, và là nơi lòng từ bi có cơ hội nảy mầm. Khi ta không cho phép mình có khoảng lặng, ta biến cuộc đối thoại thành một trận chiến, nơi chiến thắng không mang lại sự thỏa mãn mà chỉ để lại sự mệt mỏi và cô đơn.
Cuộc sống vốn dĩ là một dòng chảy phức tạp của đúng sai, phải trái. Ta thường muốn dùng lời nói để phân định rạch ròi mọi thứ ngay lập tức. Nhưng người có chiều sâu hiểu rằng, có những điều đúng sai, thời gian sẽ trả lời. Ngôn từ của ta, dù sắc bén đến đâu, cũng chỉ là cái nhìn phiến diện của một khoảnh khắc. Chỉ có thời gian và sự vận hành của vũ trụ mới mang lại câu trả lời công bằng và toàn vẹn nhất. Việc cố gắng biện minh hay giải thích quá mức, đôi khi, lại là một sự thiếu tự tin vào sức mạnh của sự thật. Có những nỗi oan, chẳng cần biện minh. Sự thật vốn dĩ đã là sự thật, nó không cần lời nói của ta để tồn tại. Biện minh chỉ khiến năng lượng của ta bị tiêu hao vào những xung đột vô ích, thay vì dành cho việc kiến tạo giá trị và sống một cuộc đời có ý nghĩa.
Nguy hiểm nhất là khi lời nói được buông ra trong trạng thái cảm xúc tiêu cực. Khi giận, lời nói trở thành lưỡi dao, không chỉ đâm vào người nghe mà còn làm rách nát chính tâm can người nói. Ta nhầm lẫn giữa việc giải tỏa cảm xúc với việc trút bỏ trách nhiệm. Lời nói cay nghiệt trong cơn giận là bằng chứng của một tâm hồn đang mất kiểm soát, đang tự thiêu đốt mình trong ngọn lửa sân hận. Tương tự, khi tự ái, giọng nói trở thành ngọn lửa, nóng bỏng và thiêu rụi mọi thiện ý xung quanh. Tự ái khiến ta bịt tai trước mọi lời góp ý, biến sự thật thành kẻ thù, và dùng ngôn từ như một lá chắn yếu ớt che đậy sự tổn thương bên trong. Một câu buông ra không khéo, không chỉ gây thương tích nhất thời, mà còn có thể khiến một mối quan hệ vỡ vụn, để lại những vết sẹo không thể hàn gắn trên lòng người.
Do đó, người từng trải không vội nói. Họ đã học được bài học đắt giá từ những lần lỡ lời, từ những vết thương do chính ngôn từ mình gây ra. Họ chọn sự chậm rãi. Họ lắng nghe – để hiểu. Sự lắng nghe của họ không phải là sự chờ đợi đến lượt mình phát biểu, mà là một sự tiếp nhận chân thành, một nỗ lực sâu sắc để thấu triệt bối cảnh, cảm xúc và ý định của đối phương. Họ im lặng – để giữ tâm không dao động. Giữ tâm không dao động là một nghệ thuật sống, là khả năng neo giữ bản thân trong cơn bão cảm xúc của người khác và của chính mình. Chỉ khi tâm tĩnh, ta mới có thể nhìn rõ vấn đề, và chỉ khi nhìn rõ, ta mới có thể phản ứng một cách xây dựng, thay vì phản ứng theo bản năng và cảm tính.
Và khi họ mở lời, mỗi chữ đều có trọng lượng của lòng từ tốn và hiểu biết. Lời nói của người từng trải ít ỏi, nhưng mỗi câu đều là một hạt ngọc, một viên đá quý được mài giũa qua kinh nghiệm và sự tự kiểm soát. Đó là ngôn từ của sự chắt lọc, không phải của sự tuôn trào vô độ. Trọng lượng đó không đến từ quyền lực hay sự áp đặt, mà đến từ sự chân thành và khả năng chạm đến bản chất của vấn đề. Đó là lời nói có sức mạnh xoa dịu, chữa lành, và khai mở, bởi nó được phát ra từ một tâm hồn đã tìm thấy sự bình yên.
Trong văn hóa hiện đại, im lặng thường bị đồng nghĩa với sự yếu đuối, sự né tránh hoặc sự bất lực. Ta sợ hãi sự im lặng của người khác và của chính mình, vì nó phơi bày những khoảng trống và những vấn đề chưa được giải quyết. Nhưng sự thật là, im lặng không phải là yếu đuối. Im lặng là biết rằng: không phải chuyện nào cũng cần lời. Rất nhiều vấn đề sẽ tự tan biến khi ta không đổ thêm dầu là ngôn từ vào ngọn lửa của nó. Rất nhiều mâu thuẫn sẽ tự dịu đi khi ta chọn lùi lại một bước, trao cho không gian và thời gian quyền năng chữa lành.
Hơn nữa, im lặng là biết rằng không phải ai cũng cần hiểu ta. Đây là một sự giải thoát vĩ đại. Nỗi khổ lớn nhất của con người hiện đại là nhu cầu được chấp nhận và được hiểu một cách tuyệt đối. Ta cố gắng nói, cố gắng giải thích để mọi người hiểu được sự phức tạp và sự đúng đắn của mình. Nhưng thực tế, mỗi người là một vũ trụ riêng, được cấu tạo từ những trải nghiệm và hệ quy chiếu khác nhau. Việc trông chờ người khác hiểu mình hoàn toàn là một ảo tưởng mệt mỏi. Khi ta từ bỏ nhu cầu phải được hiểu, ta giải phóng bản thân khỏi sự phụ thuộc vào ý kiến bên ngoài. Ta không còn cần lời khen để thấy giá trị, và không còn sợ lời chê để thấy thiếu sót. Đây là nền tảng của tự do nội tâm.
Thế giới đã đủ ồn ào. Hàng tỷ thông tin, hàng triệu giọng nói đang chen chúc nhau đòi hỏi sự chú ý của ta mỗi phút giây. Sự ồn ào bên ngoài là một thực tại không thể tránh khỏi, nhưng sự ồn ào trong lòng ta lại là một lựa chọn. Hãy để lòng mình được yên. Để làm được điều đó, ta phải thiết lập một hàng rào bảo vệ vững chắc bằng sự im lặng có ý thức. Im lặng là thiền định trong giao tiếp, là khả năng rút lui khỏi trận chiến ngôn từ để trở về với trung tâm bình yên của chính mình. Nó là sự tôn trọng tuyệt đối dành cho năng lượng nội tại, không để năng lượng đó bị rò rỉ qua những lời nói vô nghĩa, những lời than vãn không cần thiết, hay những lời đánh giá vội vàng.
Sự chọn lựa ngôn từ chính là sự chọn lựa tâm hồn. Chọn nói điều khiến người khác nhẹ lòng, chọn gieo hạt giống của sự tử tế, sự khích lệ và sự cảm thông. Lời nói khi đó không còn là công cụ để khẳng định bản thân mà là phương tiện để phục vụ người khác, để nâng đỡ và kết nối. Và ta chọn im lặng khi lời nói có thể làm đau, ngay cả khi lời nói đó là sự thật. Sự im lặng này không phải là dối trá, mà là lòng từ bi. Nó là sự nhận biết rằng, có những sự thật không cần phải nói ra bằng lời, mà cần được thể hiện qua hành động, qua sự kiên nhẫn, và qua một thái độ sống không phán xét.
Con đường đi đến tâm an không nằm ở việc học thêm kỹ năng hùng biện hay tranh luận, mà nằm ở việc học cách kiểm soát cánh cổng của ngôn từ. Cửa miệng chính là cửa tâm hồn. Lời nói xuất phát từ đâu, nó sẽ quay trở về đó, mang theo hệ quả tương ứng. Khi ta nói nhiều, tâm ta bị kích động bởi chính những phản hồi và phản ứng mà lời nói của ta tạo ra. Ngược lại, khi ta tiết chế lời nói, ta tạo ra một không gian tĩnh lặng, nơi tâm hồn có thể nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng. Sự tĩnh lặng đó là nguồn cội của sự khôn ngoan, của sự sáng suốt và của lòng trắc ẩn.
Bởi vì, khi ta nói ít – tâm sẽ tĩnh; và khi tâm tĩnh – cuộc đời sẽ an. Sự tĩnh lặng của tâm không chỉ là không có sóng gió bên ngoài, mà còn là sự chấp nhận và hòa giải với mọi biến động bên trong. Khi tâm an, ta không còn bị giam cầm bởi những ham muốn vô độ, những nỗi sợ hãi vô căn cứ, hay những cơn giận vô cớ. Ta sống trọn vẹn trong khoảnh khắc hiện tại, nhìn mọi việc bằng con mắt của sự bình thản, và hành động bằng đôi tay của lòng nhân ái. Đây chính là mục đích cuối cùng mà mọi triết lý, mọi tôn giáo đều hướng tới: tìm về bến bờ của sự bình an vĩnh cửu, không cần đến bất kỳ lời nào để chứng minh.

 

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR.

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây