PHẦN TỐT NHẤT: SỰ KẾT HIỆP GIỮA CHIÊM NIỆM VÀ PHỤC VỤ TRONG ĐỜI SỐNG KITÔ HỮU
- Thứ bảy - 21/03/2026 09:54
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong hành trình phụng vụ, hôm nay Giáo hội cho chúng ta mừng kính Thánh nữ Cô-lát-ti-ca, em gái của Thánh Biển Đức. Cuộc đời của bà là một minh chứng sống động cho sự thinh lặng, cầu nguyện và lòng khao khát Thiên Chúa cháy bỏng. Trang Tin Mừng theo thánh Luca mà chúng ta vừa nghe, kể về cuộc viếng thăm của Chúa Giêsu tại nhà hai chị em Macta và Maria, không chỉ là một mẩu chuyện về lòng hiếu khách, mà còn là một bài học căn bản về bậc thang giá trị trong đời sống tâm linh. Hình ảnh Macta tất bật với bếp núc và Maria ngồi bên chân Chúa tạo nên một sự tương phản đầy thú vị nhưng cũng đầy trăn trở cho mỗi chúng ta. Chúa Giêsu vào nhà, và mỗi người đón tiếp Người theo một cách thức khác nhau. Macta thể hiện tình yêu qua hành động, qua sự phục vụ tận tụy về thể lý; trong khi đó, Maria lại thể hiện tình yêu qua việc hiện diện, lắng nghe và chiêm ngắm. Cả hai đều yêu mến Chúa, nhưng thái độ của họ dẫn đến những hệ quả tâm linh khác nhau.
Đi sâu vào chú giải bản văn, chúng ta thấy thánh sử Luca sử dụng những từ ngữ rất đắt địa. Việc Maria "ngồi bên chân Chúa" (parakathestheisa pros tous podas) là tư thế kinh điển của một môn đệ trước mặt vị Thầy. Trong truyền thống Do Thái, việc ngồi dưới chân một Rabbê để nghe giảng là đặc quyền thường chỉ dành cho nam giới. Hành động của Maria cho thấy Chúa Giêsu đã phá đổ những rào cản truyền thống để mời gọi mọi người, không phân biệt nam nữ, đi vào mối tương quan môn đệ cốt lõi: lắng nghe Lời. Ngược lại, Macta được mô tả là "tất bật" (periespato), một từ Hy Lạp có nghĩa là bị kéo đi theo nhiều hướng, bị phân tâm. Sự tất bật của Macta không xấu về bản chất, vì phục vụ là cần thiết, nhưng vấn đề nằm ở chỗ sự phục vụ đó đã khiến cô mất đi sự bình an và dẫn đến thái độ trách móc cả em mình lẫn Thầy mình: "Thầy không để ý tới sao?".
Lời đáp của Chúa Giêsu: "Macta! Macta ơi! Chị băn khoăn lo lắng nhiều chuyện quá! Chỉ có một chuyện cần thiết mà thôi", không phải là một lời quở trách nặng nề, nhưng là một lời nhắc nhở đầy yêu thương. Việc Chúa gọi tên "Macta! Macta!" hai lần biểu thị một sự thân tình và muốn mời gọi cô hồi tâm. Chúa Giêsu không phủ nhận giá trị của sự phục vụ, nhưng Người chỉ ra rằng "chuyện cần thiết" duy nhất chính là việc đón nhận Lời Thiên Chúa. Nếu hành động phục vụ mà không phát xuất từ việc lắng nghe, nó sẽ dễ dàng trở thành một gánh nặng, làm cho con người trở nên cáu kỉnh và kiêu ngạo. Maria đã chọn "phần tốt nhất" (ten agathen merida) – đó là phần gia nghiệp vĩnh cửu, là chính sự hiệp thông với Chúa, một điều mà những biến động của cuộc đời hay cái chết cũng không thể lấy đi được.
Liên kết với gương sáng của Thánh nữ Cô-lát-ti-ca, chúng ta nhớ đến câu chuyện cuối đời giữa bà và anh trai là Thánh Biển Đức. Khi hai anh em gặp nhau để đàm đạo về tâm linh, vì muốn kéo dài giờ phút thánh thiêng đó, bà đã cầu xin Chúa cho một trận mưa lớn để anh trai không thể ra về. Thánh Biển Đức, người vốn giữ nghiêm luật lệ, đã trách em mình, nhưng bà trả lời: "Em xin anh, anh không nghe; em xin Chúa, Chúa đã nghe em". Sự ưu tiên cho việc kết hợp với Chúa và tình yêu huynh đệ trong Chúa của bà chính là hình ảnh của một Maria chọn phần tốt nhất. Đối với Thánh Cô-lát-ti-ca, đỉnh cao của đời tu trì không phải là giữ luật một cách cứng nhắc, mà là sự chiêm niệm sâu xa khiến con người có thể chạm đến lòng lãng mạn thánh đức với Thiên Chúa. Bà đã dạy chúng ta rằng: linh hồn chỉ tìm thấy sự nghỉ ngơi thực sự khi nó dừng lại để yêu và được yêu bởi Đấng Tạo Hóa.
Gợi ý sống Tin Mừng cho chúng ta ngày hôm nay chính là việc tìm kiếm sự thăng bằng giữa "Macta" và "Maria" trong chính tâm hồn mình. Chúng ta đang sống trong một thời đại của sự ồn ào và vội vã, nơi mà giá trị con người thường bị đánh giá qua năng suất công việc. Nhiều khi chúng ta cũng giống như Macta, lao vào các công việc đạo đức, giáo xứ, từ thiện với một sự lo âu, tự mãn, để rồi cảm thấy mệt mỏi và dễ dàng xét đoán người khác. Lời Chúa mời gọi chúng ta hãy dành những "khoảng lặng Maria". Mỗi ngày, hãy dành ít nhất vài phút để "ngồi bên chân Chúa", để Lời Người thấm đẫm vào tâm trí. Nếu không có những giây phút lắng nghe này, mọi hoạt động của chúng ta chỉ là những tiếng vang rỗng tuếch, không có sức sống của Chúa Thánh Thần. Hãy nhớ rằng, Thiên Chúa yêu chúng ta vì chính chúng ta, chứ không phải vì những gì chúng ta làm cho Ngài.
Bên cạnh đó, bài học về sự phục vụ trong bình an cũng cực kỳ quan trọng. Chúng ta không thể bỏ mặc công việc thế trần hay bổn phận hằng ngày, nhưng chúng ta có thể làm những việc đó với tinh thần của Maria. Đó là khi chúng ta làm việc trong sự hiện diện của Chúa, biến công việc thành lời cầu nguyện. Khi phục vụ chồng con, giúp đỡ đồng nghiệp hay lo việc giáo xứ, nếu chúng ta làm vì yêu mến Chúa, chúng ta sẽ không còn băn khoăn hay so đo hơn thiệt. Hãy học cách dừng lại để nhìn lại mục đích của những gì mình đang làm. Nếu công việc khiến chúng ta mất đi lòng mến và sự bình an, đó là lúc chúng ta cần phải "lánh riêng ra" để tìm lại phần tốt nhất.
Cuối cùng, noi gương Thánh Cô-lát-ti-ca, chúng ta hãy cầu xin ơn khao khát Thiên Chúa. Sự thánh thiện không phải là điều gì đó xa vời, mà là kết quả của một tình yêu ưu tiên dành cho Chúa trên hết mọi sự. Trong một thế giới đầy dẫy những sự lôi cuốn hào nhoáng, liệu chúng ta có can đảm chọn lấy "phần tốt nhất" là việc dành thời gian cho Thánh lễ, cho giờ chầu Thánh Thể, hay đơn giản là đọc một đoạn Kinh Thánh mỗi ngày? Ước gì mỗi chúng ta đều có được sự nhạy bén của Maria để nhận ra sự hiện diện của Chúa trong nhà mình, và có được trái tim rực cháy của Cô-lát-ti-ca để không bao giờ để Chúa đi khỏi cuộc đời mình. Xin cho cuộc đời mỗi Kitô hữu trở thành một bài ca chúc tụng, nơi mà sự phục vụ của Macta được nuôi dưỡng bằng trái tim chiêm niệm của Maria, để tất cả những gì chúng ta làm đều hướng tới vinh quang Cha trên trời.
Đi sâu vào chú giải bản văn, chúng ta thấy thánh sử Luca sử dụng những từ ngữ rất đắt địa. Việc Maria "ngồi bên chân Chúa" (parakathestheisa pros tous podas) là tư thế kinh điển của một môn đệ trước mặt vị Thầy. Trong truyền thống Do Thái, việc ngồi dưới chân một Rabbê để nghe giảng là đặc quyền thường chỉ dành cho nam giới. Hành động của Maria cho thấy Chúa Giêsu đã phá đổ những rào cản truyền thống để mời gọi mọi người, không phân biệt nam nữ, đi vào mối tương quan môn đệ cốt lõi: lắng nghe Lời. Ngược lại, Macta được mô tả là "tất bật" (periespato), một từ Hy Lạp có nghĩa là bị kéo đi theo nhiều hướng, bị phân tâm. Sự tất bật của Macta không xấu về bản chất, vì phục vụ là cần thiết, nhưng vấn đề nằm ở chỗ sự phục vụ đó đã khiến cô mất đi sự bình an và dẫn đến thái độ trách móc cả em mình lẫn Thầy mình: "Thầy không để ý tới sao?".
Lời đáp của Chúa Giêsu: "Macta! Macta ơi! Chị băn khoăn lo lắng nhiều chuyện quá! Chỉ có một chuyện cần thiết mà thôi", không phải là một lời quở trách nặng nề, nhưng là một lời nhắc nhở đầy yêu thương. Việc Chúa gọi tên "Macta! Macta!" hai lần biểu thị một sự thân tình và muốn mời gọi cô hồi tâm. Chúa Giêsu không phủ nhận giá trị của sự phục vụ, nhưng Người chỉ ra rằng "chuyện cần thiết" duy nhất chính là việc đón nhận Lời Thiên Chúa. Nếu hành động phục vụ mà không phát xuất từ việc lắng nghe, nó sẽ dễ dàng trở thành một gánh nặng, làm cho con người trở nên cáu kỉnh và kiêu ngạo. Maria đã chọn "phần tốt nhất" (ten agathen merida) – đó là phần gia nghiệp vĩnh cửu, là chính sự hiệp thông với Chúa, một điều mà những biến động của cuộc đời hay cái chết cũng không thể lấy đi được.
Liên kết với gương sáng của Thánh nữ Cô-lát-ti-ca, chúng ta nhớ đến câu chuyện cuối đời giữa bà và anh trai là Thánh Biển Đức. Khi hai anh em gặp nhau để đàm đạo về tâm linh, vì muốn kéo dài giờ phút thánh thiêng đó, bà đã cầu xin Chúa cho một trận mưa lớn để anh trai không thể ra về. Thánh Biển Đức, người vốn giữ nghiêm luật lệ, đã trách em mình, nhưng bà trả lời: "Em xin anh, anh không nghe; em xin Chúa, Chúa đã nghe em". Sự ưu tiên cho việc kết hợp với Chúa và tình yêu huynh đệ trong Chúa của bà chính là hình ảnh của một Maria chọn phần tốt nhất. Đối với Thánh Cô-lát-ti-ca, đỉnh cao của đời tu trì không phải là giữ luật một cách cứng nhắc, mà là sự chiêm niệm sâu xa khiến con người có thể chạm đến lòng lãng mạn thánh đức với Thiên Chúa. Bà đã dạy chúng ta rằng: linh hồn chỉ tìm thấy sự nghỉ ngơi thực sự khi nó dừng lại để yêu và được yêu bởi Đấng Tạo Hóa.
Gợi ý sống Tin Mừng cho chúng ta ngày hôm nay chính là việc tìm kiếm sự thăng bằng giữa "Macta" và "Maria" trong chính tâm hồn mình. Chúng ta đang sống trong một thời đại của sự ồn ào và vội vã, nơi mà giá trị con người thường bị đánh giá qua năng suất công việc. Nhiều khi chúng ta cũng giống như Macta, lao vào các công việc đạo đức, giáo xứ, từ thiện với một sự lo âu, tự mãn, để rồi cảm thấy mệt mỏi và dễ dàng xét đoán người khác. Lời Chúa mời gọi chúng ta hãy dành những "khoảng lặng Maria". Mỗi ngày, hãy dành ít nhất vài phút để "ngồi bên chân Chúa", để Lời Người thấm đẫm vào tâm trí. Nếu không có những giây phút lắng nghe này, mọi hoạt động của chúng ta chỉ là những tiếng vang rỗng tuếch, không có sức sống của Chúa Thánh Thần. Hãy nhớ rằng, Thiên Chúa yêu chúng ta vì chính chúng ta, chứ không phải vì những gì chúng ta làm cho Ngài.
Bên cạnh đó, bài học về sự phục vụ trong bình an cũng cực kỳ quan trọng. Chúng ta không thể bỏ mặc công việc thế trần hay bổn phận hằng ngày, nhưng chúng ta có thể làm những việc đó với tinh thần của Maria. Đó là khi chúng ta làm việc trong sự hiện diện của Chúa, biến công việc thành lời cầu nguyện. Khi phục vụ chồng con, giúp đỡ đồng nghiệp hay lo việc giáo xứ, nếu chúng ta làm vì yêu mến Chúa, chúng ta sẽ không còn băn khoăn hay so đo hơn thiệt. Hãy học cách dừng lại để nhìn lại mục đích của những gì mình đang làm. Nếu công việc khiến chúng ta mất đi lòng mến và sự bình an, đó là lúc chúng ta cần phải "lánh riêng ra" để tìm lại phần tốt nhất.
Cuối cùng, noi gương Thánh Cô-lát-ti-ca, chúng ta hãy cầu xin ơn khao khát Thiên Chúa. Sự thánh thiện không phải là điều gì đó xa vời, mà là kết quả của một tình yêu ưu tiên dành cho Chúa trên hết mọi sự. Trong một thế giới đầy dẫy những sự lôi cuốn hào nhoáng, liệu chúng ta có can đảm chọn lấy "phần tốt nhất" là việc dành thời gian cho Thánh lễ, cho giờ chầu Thánh Thể, hay đơn giản là đọc một đoạn Kinh Thánh mỗi ngày? Ước gì mỗi chúng ta đều có được sự nhạy bén của Maria để nhận ra sự hiện diện của Chúa trong nhà mình, và có được trái tim rực cháy của Cô-lát-ti-ca để không bao giờ để Chúa đi khỏi cuộc đời mình. Xin cho cuộc đời mỗi Kitô hữu trở thành một bài ca chúc tụng, nơi mà sự phục vụ của Macta được nuôi dưỡng bằng trái tim chiêm niệm của Maria, để tất cả những gì chúng ta làm đều hướng tới vinh quang Cha trên trời.