TÁC NHÂN VÀ CHỨNG NHÂN

Hành trình hướng tới Thăng Thiên

Biến cố Thăng Thiên là chóp đỉnh của Tin Mừng Luca, đánh dấu sự hoàn tất hành trình trần thế của Đức Giêsu và khai mở sứ mạng của Giáo hội. Mọi con đường Đức Giêsu và các môn đệ đi qua tại Palestina đều hướng tới đích điểm này, trên núi Cây Dầu, ngọn núi cao nhất ở Giêrusalem. Thánh Luca ghi rõ: “Khi đã tới ngày Đức Giêsu được rước lên trời, Người nhất quyết lên Giêrusalem” (Lc 9,51). Ngay từ biến cố Hiển Dung, Luca đã xác định nội dung cuộc đối thoại giữa Đức Giêsu, Môsê và Êlia là “cuộc xuất hành Người sắp hoàn thành tại Giêrusalem” (Lc 9,31). Cuộc xuất hành này chính là hành trình qua khổ nạn, phục sinh, và Thăng Thiên, đưa Đức Kitô vào vinh quang của Chúa Cha trong Giêrusalem thiên quốc, đồng thời trao sứ mạng làm tác nhân và chứng nhân Tin Mừng cho các môn đệ.

Các tác nhân của Thăng Thiên

Thăng Thiên đánh dấu sự kết thúc khải hoàn của cuộc đời trần thế của Đức Giêsu, đồng thời là khởi đầu cho thời đại hy vọng của Giáo hội. Trong Tin Mừng Luca, Đức Giêsu, như vị Thượng Tế, giơ tay chúc lành cho Giáo hội (Lc 24,50), và các môn đệ đáp lại bằng tư thế phụng vụ: “Các ông bái lạy Người” (Lc 24,52), ngợi khen và hân hoan. Đây không phải là cuộc chia ly, mà là khai mạc sứ mạng mới của Giáo hội.

Sách Công vụ Tông đồ, phần thứ hai của tác phẩm Luca, mở đầu bằng một trình thuật Thăng Thiên khác (Cv 1,1-11), mô tả Đức Kitô Phục Sinh trong vinh quang, “được đặt ngự bên hữu Thiên Chúa trên cõi trời, vượt trên mọi quyền thần, dũng thần và chủ thần” (Ep 1,20-21). Qua biến cố này, Giáo hội không chỉ chiêm ngưỡng mầu nhiệm Đức Kitô mà còn khám phá vận mệnh của chính mình: sau hành trình loan báo Tin Mừng trong lịch sử, Giáo hội sẽ bước vào vinh quang của Chúa.

Tuy nhiên, con đường ấy không dễ dàng. Các thiên sứ nhắc nhở: “Hỡi những người Galilê, sao còn đứng nhìn lên trời?” (Cv 1,11). Giáo hội được mời gọi trở về với Giêrusalem trần thế, sống trọn vẹn sứ mạng qua con đường khổ nạn, để cửa Giêrusalem thiên quốc mở ra. Thăng Thiên vì thế không phải là giấc mơ hão huyền, mà là biểu tượng mối liên kết giữa hiện tại và tương lai, giữa thực tế và “niềm hy vọng do ơn Thiên Chúa kêu gọi” (Ep 1,18).

Để tránh những thái cực trong đời sống đức tin, như cám dỗ “đứng nhìn trời” của các phong trào khải huyền, hay chủ nghĩa duy thế tục của một số nền thần học giải phóng, Công đồng Vatican II nhấn mạnh: “Niềm trông đợi đất mới không được làm suy giảm, trái lại phải kích thích nỗ lực phát triển trái đất này” (Vui Mừng và Hy Vọng, số 39). Thăng Thiên khẳng định sự kết hợp giữa lịch sử và vĩnh cửu, giữa sứ mạng trần thế và đích đến thiên quốc.

Chứng nhân của khổ nạn

Trong giây phút Thăng Thiên, Đức Giêsu mời gọi các Tông đồ: “Chính anh em là chứng nhân về những điều này: Đấng Kitô phải chịu khổ hình, rồi ngày thứ ba từ cõi chết sống lại” (Lc 24,46-48). Các môn đệ được kêu gọi loan báo Tin Mừng, kêu gọi muôn dân sám hối để được ơn tha tội, bắt đầu từ Giêrusalem. Làm chứng nhân không chỉ là nói về niềm vui Phục Sinh, mà còn là làm chứng cho thập giá, khổ đau, và sự thật.

Làm chứng nhân cho tình thương – qua việc chăm sóc người nghèo, bệnh tật, hoặc xóa nạn mù chữ – thường được hoan nghênh. Nhưng làm chứng nhân cho sự thật và công lý, như Đức Giêsu và các ngôn sứ đã làm, thường phải trả giá đắt. Trong truyền thống Công giáo, “chứng nhân” (martyr) đồng nghĩa với “tử đạo”, vì làm chứng cho sự thật có thể dẫn đến đau khổ và hy sinh. Một chứng từ cảm động từ một Giám mục Công giáo tại Trung Quốc năm 1999 cho thấy điều này: trong bối cảnh bị quản thúc, bị giám sát chặt chẽ, các linh mục và tín hữu vẫn âm thầm sống đức tin, bất chấp nguy cơ bị trừng phạt. Họ khẳng định: “Giáo hội Công giáo là Duy nhất, Thánh thiện, Công giáo và Tông truyền”, và mối liên kết với Đức Giáo hoàng là như “cành với cây nho” ^[*]. Dù bị đàn áp, đức tin của họ vẫn kiên vững, như báo cáo năm 2024 từ Viện Hudson chỉ ra, khi Công giáo tại Trung Quốc tồn tại nhờ lòng trung thành của các tín hữu, bất chấp kiểm soát nghiêm ngặt từ chính quyền.

Sống sứ mạng chứng nhân

Thăng Thiên không chỉ là biến cố của Đức Giêsu, mà là lời mời gọi mỗi Ki-tô hữu trở thành chứng nhân Tin Mừng. Chúng ta được kêu gọi sống đức tin qua con đường khổ nạn, làm chứng cho sự thật và công lý, dù phải đối mặt với thử thách. Như Đức Giêsu đã chúc lành cho các môn đệ, chúng ta được mời gọi mang Tin Mừng đến muôn dân, bắt đầu từ “Giêrusalem” của cuộc sống hằng ngày, để chuẩn bị cho ngày bước vào vinh quang thiên quốc. Xin Chúa Phục Sinh hướng dẫn chúng ta trở thành những chứng nhân trung thành, sống động, và can đảm. 

^[*]: Chứng từ của Giám mục Công giáo tại Trung Quốc, trích từ thông tấn xã Fides, tháng 11/1999.