Toà Thánh Vatican sẽ công bố tài liệu giáo lý về vai trò của Đức Maria trong công trình cứu độ vào ngày 4 tháng 11

Ảnh: Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin (Dicastery for the Doctrine of the Faith), chủ tọa buổi họp báo vào thứ Sáu, ngày 17 tháng 5 năm 2024, về tài liệu mới của Vatican liên quan đến các cuộc hiện ra của Đức Maria.

Hannah Brockhaus – Ewtnvatican.com

Bộ Giáo lý Đức tin của Vatican hôm thứ Năm thông báo rằng vào ngày 4 tháng 11, Tòa Thánh sẽ công bố một tài liệu giáo lý về các danh hiệu của Đức Maria diễn tả sự cộng tác của Mẹ trong công trình cứu độ.

Đóng góp của Đức Maria vào công cuộc cứu độ nhân loại — đặc biệt qua danh hiệu “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc” (Co-Redemptrix, nghĩa là “Đấng cùng cộng tác trong công trình cứu chuộc” ^[1]) — đã là đề tài tranh luận thần học suốt nhiều thập niên.

Những người ủng hộ mong muốn vai trò của Đức Maria trong công trình cứu độ được tuyên tín thành tín điều, trong khi các nhà phê bình cho rằng danh hiệu này phóng đại tầm quan trọng của Mẹ và có thể gây trở ngại cho nỗ lực hiệp nhất Kitô giáo giữa các hệ phái.

Nội dung và người trình bày

Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, sẽ trình bày bản ghi chú giáo lý (doctrinal note) về đề tài này, với tựa đề “Mater Populi Fidelis” (Mẹ của Dân Tín Hữu) ^[2], tại Trụ sở Dòng Tên ở Rôma (Jesuit Curia).

Vào tháng 7, Đức Hồng y Fernández cho biết với giới báo chí rằng Bộ đang soạn thảo một văn bản về “nhiều chủ đề liên quan đến Đức Maria”, nhưng không tiết lộ chi tiết nội dung.

Cùng tham dự buổi giới thiệu vào ngày 4 tháng 11 sẽ có Cha Matteo Armando, Thư ký của Bộ phận Giáo lý thuộc Bộ, và Cha Maurizio Gronchi, chuyên gia tư vấn của Bộ, hiện là giáo sư Kitô học (Christology) tại Đại học Giáo hoàng Urbanô ở Rôma (Pontifical Urban University) ^[3].

Các Giáo hoàng và danh hiệu “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc”

Các vị Giáo hoàng gần đây có những quan điểm khác nhau về việc sử dụng danh hiệu “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc” đối với Đức Maria.

Năm 2017, Hiệp hội Quốc tế về Đức Maria (International Marian Association) đã gửi thỉnh nguyện thư lên Đức Phanxicô, xin công nhận công khai danh hiệu “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc với Chúa Giêsu, Đấng Cứu Chuộc”, một trong nhiều thỉnh nguyện được gửi đến Vatican trong thế kỷ qua.

Tuy nhiên, Đức Phanxicô nhiều lần bày tỏ dè dặt đối với danh hiệu này trong triều Giáo hoàng của ngài.

Trong bài giáo lý chung ngày 24 tháng 3 năm 2021, ngài nói rằng:

“Dù các Kitô hữu luôn dành cho Đức Maria những danh hiệu tuyệt đẹp, điều quan trọng là phải nhớ rằng Chúa Kitô là Đấng Cứu Chuộc duy nhất, và Đức Maria được trao phó cho chúng ta như **một người mẹ, chứ không phải như một nữ thần, hay như một ‘đấng đồng cứu chuộc’.” ^[4]

Vào năm 2000, khi còn là Hồng y Joseph Ratzinger, sau này là Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI, ngài cho rằng danh hiệu “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc” không có nền tảng rõ trong Kinh Thánh và dễ gây hiểu lầm về địa vị cứu chuộc duy nhất của Đức Kitô.

Tuy nhiên, nhiều người ủng hộ công thức này cho rằng Đức Bênêđictô XVI vẫn cởi mở hơn đối với lòng sùng kính Đức Mẹ trong triều Giáo hoàng của ngài, dù không bao giờ dùng danh hiệu ấy cách chính thức.

Trái lại, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã công khai sử dụng thuật ngữ “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc” ít nhất sáu lần trong triều Giáo hoàng của ngài, khiến nhiều người tin tưởng rằng tuyên tín về tín điều này sắp được công bố vào thập niên 1990.

Nguồn gốc lịch sử danh hiệu “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc”

Danh hiệu này có thể truy nguyên từ thế kỷ X, khi trong một số kinh cầu Đức Mẹ (Marian litanies), người ta đã gọi Đức Maria là “Đấng Cứu Chuộc” (Redemptrix), cùng với Con của Mẹ.

Tiếp đó, tiền tố “co-” (nghĩa là “cùng với”) được thêm vào từ thế kỷ XV, để làm rõ rằng Đức Maria không phải là Đấng Cứu Chuộc, nhưng là Đấng cộng tác cách đặc biệt trong công trình cứu chuộc.

Thuật ngữ “Co-Redemptrix” chỉ được Huấn quyền chính thức của Giáo Hội (Magisterium) công nhận nhiều thế kỷ sau, vào năm 1908, khi Thánh Bộ Nghi lễ (Sacred Congregation for Rites) sử dụng từ này trong sắc lệnh nâng bậc lễ kính “Bảy Sự Thương Khó của Đức Maria.”

Từ đó đến nay, danh hiệu này nhiều lần được nhắc đến trong huấn quyền của Giáo Hội, bao gồm cả Công đồng Vatican II, nơi các nghị phụ quyết định không ghi nhận chính thức danh hiệu ấy trong Văn kiện Lumen Gentium (Ánh Sáng Muôn Dân).