TOÀN VĂN THƯ MỤC VỤ NĂM 2026 HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT NAM THƯ MỤC VỤ 2026
- Chủ nhật - 04/10/2026 08:45
- In ra
- Đóng cửa sổ này
“Mỗi gia đình Công giáo là một cộng đoàn thừa sai”
Kính gửi quý cha, quý tu sĩ nam nữ, và anh chị em tín hữu.
1. Nhân dịp Hội đồng Giám mục Việt Nam họp Hội nghị thường niên kỳ II tại Tòa Giám mục Thái Bình, các giám mục chúng tôi kính gửi đến anh chị em lời chào thân ái. Nguyện xin Thiên Chúa là Cha chúng ta và Chúa Giêsu Kitô ban cho anh chị em ân sủng và bình an (x. Pl 1,2).
Trong Thư Chung 2025, chúng tôi đã đề nghị định hướng mục vụ cho ba năm (2026–2028) là Loan báo Tin mừng, với chủ đề cụ thể cho từng năm. Chủ đề mục vụ năm 2026 là “Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai”, nhằm giúp mỗi người ý thức mình được Chúa Giêsu kêu gọi làm môn đệ và sai đi loan báo Tin mừng. Cũng trong định hướng ấy, chúng tôi đề nghị với anh chị em chủ đề mục vụ năm 2027 là: “Mỗi gia đình Công giáo là một cộng đoàn thừa sai”.
2. Hiến chế tín lý về Hội Thánh gọi gia đình Kitô hữu là Hội Thánh tại gia (x. số 11), một danh xưng gần gũi thân thương nhưng cũng hàm chứa trách nhiệm lớn lao. Nếu Chúa Kitô Phục Sinh đã trao cho Hội Thánh sứ mạng “các con hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ” (Mt 28,19), thì gia đình là Hội Thánh tại gia cũng được tham dự vào chính sứ mạng ấy. Vì thế, Thánh Gioan Phaolô II khẳng định rằng: “Bí tích Hôn nhân làm cho đôi vợ chồng và cha mẹ Kitô hữu trở thành những chứng nhân của Chúa Kitô, thành những thừa sai đích thực của tình yêu và sự sống” (x. Tông huấn Familiaris Consortio, số 54). Cũng theo Thánh Gioan Phaolô II, các gia đình thi hành sứ vụ ấy ở ba bình diện: trong chính gia đình mình, trong cộng đoàn giáo xứ, và trong Hội Thánh phổ quát (x. Sứ điệp Ngày thế giới truyền giáo 1994).
3. Mỗi gia đình Công giáo thi hành sứ vụ loan báo Tin mừng trong chính gia đình mình qua việc vợ chồng sống trọn vẹn ý nghĩa của giao ước hôn nhân đã ký kết trước mặt Thiên Chúa và Hội Thánh; qua việc giáo dục và thông truyền đức tin cho con cái, để con cái “ngày càng khôn ngoan, cao lớn, và đầy ơn nghĩa trước mặt Thiên Chúa và người ta” (Lc 2,52). Hội Thánh ngày nay đề cao tính hiệp hành, và tính hiệp hành ấy cần được thể hiện ngay trong đời sống gia đình qua việc vợ chồng, cha mẹ và con cái lắng nghe nhau, cùng nhau phân định thánh ý Thiên Chúa, giúp nhau đi trên Đường Giêsu, là Đường Sự Thật và Sự Sống (x. Ga 14,6), và cùng với Chúa Giêsu tiến về Chúa Cha.
Đồng thời, các gia đình Công giáo tham gia vào sứ vụ loan báo Tin mừng trong cộng đoàn giáo xứ của mình, qua việc làm chứng về vẻ đẹp của hôn nhân Công giáo và đồng hành với các gia đình khác, nhất là trong thời đại ngày nay, khi đời sống hôn nhân và gia đình đang trải qua cuộc khủng hoảng trầm trọng.
Ngoài ra, gia đình Công giáo còn tham gia tích cực vào sứ mạng của Hội Thánh phổ quát bằng việc đến với anh chị em lương dân. Gia đình Công giáo được mời gọi sống hài hòa với các gia đình lương dân trong cùng khu xóm, thăm viếng và chia sẻ với họ những khó khăn trong đời sống, và khi có thể, mạnh dạn giới thiệu cho họ biết về Chúa Giêsu và Tin mừng của Ngài.
4. Khi chu toàn những điều trên, gia đình Công giáo thể hiện giáo huấn của Chúa Giêsu: “Các con là muối đất” (Mt 5,13), vừa giữ cho ơn gọi hôn nhân – gia đình không bị hư hoại, vừa giới thiệu vẻ đẹp của Tin mừng tình yêu và sự sống. Tuy nhiên, chúng ta đừng quên rằng ngay sau khi dạy “Các con là muối đất”, Chúa Giêsu đã đưa ra lời cảnh báo: “Nếu muối nhạt đi, thì làm sao cho nó mặn lại được? Nó chẳng còn ích gì, chỉ còn ném ra ngoài cho người ta chà đạp thôi” (Mt 5,13). Chính vì thế, để gia đình Công giáo thực sự là muối đất, chúng tôi kêu gọi anh chị em:
5. Hãy làm cho gia đình mình thành nhà cầu nguyện. Trước bàn thờ Chúa được đặt ở vị trí trang trọng trong gia đình, các thành viên nên dành một thời gian nhất định mỗi ngày để cùng cầu nguyện, đọc Lời Chúa, lần chuỗi Mân Côi. Cùng với lời cầu nguyện xin ơn bình an cho gia đình, chúng ta cũng cầu nguyện cho những người đau khổ thiếu thốn và cho công cuộc loan báo Tin mừng. Việc cầu nguyện trước và sau bữa ăn cũng là thói quen đạo đức truyền thống cần duy trì. Những giây phút cầu nguyện trong gia đình và những hình thức đạo đức bình dân có sức loan báo Tin mừng mạnh hơn bất kỳ việc dạy giáo lý và bài giảng đạo nào (x. Tông huấn Niềm vui của tình yêu, số 288).
6. Hãy làm cho gia đình mình thành ngôi trường giáo dục đức tin. Việc truyền đạt đức tin trong gia đình không phải là một nhiệm vụ chỉ dành riêng cho giáo xứ hay cho các lớp giáo lý. Cha mẹ là những người rao giảng Tin mừng đầu tiên và không thể thay thế đối với con cái mình (x. Hiến chế tín lý về Hội Thánh, số 11). Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh rằng cha mẹ phải là những chủ thể tích cực của việc dạy giáo lý; chính đời sống cầu nguyện, lòng đạo đức và gương sáng của cha mẹ có sức giáo dục đức tin cho con cái một cách đặc biệt (x. Tông huấn Niềm vui của tình yêu, số 287–288). Ngài cũng khuyên các gia đình nên trân trọng và cử hành những ngày kỷ niệm để tạ ơn Thiên Chúa, giúp gia đình nuôi dưỡng ký ức, củng cố tình yêu và truyền lại đức tin cho con cái (x. Tông huấn Niềm vui của tình yêu, số 226).
7. Với các hội đoàn và phong trào phục vụ gia đình, hãy quan tâm hơn nữa đến việc đồng hành, nâng đỡ và đào tạo các gia đình. Hãy tạo những cơ hội để các gia đình gặp gỡ, cầu nguyện, chia sẻ, nâng đỡ nhau và cùng nhau thực thi những việc bác ái, truyền giáo. Ước mong mỗi hội đoàn và phong trào trở thành người bạn đồng hành với các gia đình, nhất là những gia đình trẻ, những gia đình di dân, những gia đình ly hôn, và những gia đình đang xa rời đời sống đức tin.
8. Với các linh mục, đặc biệt là các cha xứ, hãy dành một vị trí ưu tiên cho mục vụ gia đình. Xin các cha quan tâm việc giáo dục giới tính cho người trẻ, việc chuẩn bị hôn nhân, đồng hành với các đôi vợ chồng trẻ, thăm viếng những gia đình đang gặp khó khăn, khuyến khích việc cầu nguyện, đọc Lời Chúa và sống đức tin trong gia đình. Đồng thời, các cha nên mời gọi và đào tạo những gia đình trưởng thành trong đức tin để họ có thể đồng hành với những gia đình khác. Một giáo xứ có nhiều gia đình sống đạo chắc chắn sẽ là một cộng đoàn gắn kết trong tình hiệp thông, hăng hái tham gia vào công việc chung, và nhiệt thành trong sứ vụ loan báo Tin mừng.
Với anh chị em thuộc các tu hội đời và các hội dòng sống đời thánh hiến, chúng tôi xin nhắc lại lời mời gọi của Thánh Gioan Phaolô II: “Trong khi luôn tôn trọng sâu sắc đặc sủng riêng và nguồn gốc nguyên thủy của mỗi đoàn sủng, xin hãy xem việc tông đồ hướng tới các gia đình như một trong những nhiệm vụ ưu tiên, một nhiệm vụ càng trở nên cấp bách hơn trong hoàn cảnh hiện nay” (x. Tông huấn Familiaris Consortio, số 74).
9. Kết thúc Thư Mục vụ này, chúng tôi mời anh chị em cùng dâng lời cầu nguyện:
Lạy Chúa Giêsu, Mẹ Maria và Cha Thánh Giuse,
Nơi các Ngài, chúng con chiêm ngắm vẻ đẹp của đời sống gia đình.
Xin giúp chúng con biết thể hiện vẻ đẹp ấy trong gia đình chúng con.
Xin Thánh Gia nâng đỡ ủi an những khi chúng con gặp gian nan thử thách.
Xin chữa lành những thương tích vì ích kỷ, bất hòa và chia rẽ của chúng con.
Xin làm cho các gia đình chúng con thực sự là những Hội Thánh tại gia,
là nhà của hiệp thông và cầu nguyện,
là trường dạy đức tin và những giá trị Tin mừng,
để gia đình chúng con trở thành những cộng đoàn loan báo Tin mừng.
Lạy Thánh Gia Nadarét, chúng con tin tưởng phó thác nơi các Ngài.
Xin đoái thương nhận lời chúng con cầu xin. Amen.
Làm tại Tòa Giám mục Thái Bình, ngày 24 tháng 9 năm 2026.
Tổng Thư ký
+ Giuse Đỗ Mạnh Hùng
Giám mục giáo phận Phan Thiết
Chủ tịch Hội đồng Giám mục
+ Giuse Nguyễn Năng
Tổng Giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh
Toàn văn trên đây là nền của mọi chương sau. Khi một ý được triển khai, xin đọc lại số tương ứng. Sách không sửa thư. Sách chỉ ngồi lâu hơn với thư.
DẪN NHẬP
Từ môn đệ thừa sai đến gia đình của người môn đệ
Mỗi Kitô hữu khám phá lại căn tính của mình: mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai. Lời ấy không mới trong sách Tin mừng. Mới là chỗ Hội thánh tại Việt Nam chọn để đứng trong ba năm loan báo Tin mừng. Người được rửa tội không phải khán giả của sứ mạng. Người được rửa tội là người được gọi và được sai. “Anh em là ánh sáng thế gian” không phải câu khen. Đó là tên của một đời.
Nhưng người môn đệ không rơi từ trời. Người môn đệ có một cái tên được gọi ở nhà trước khi được gọi ở nhà thờ. Có một bàn ăn trước khi có một tòa giảng. Có một người mẹ dạy dấu Thánh Giá trước khi có một thầy giáo lý. Vì thế, khi bước sang định hướng năm 2027, các giám mục không đổi đề tài. Các ngài mở đề tài ra: nếu từng người là môn đệ thừa sai, thì mái nhà sinh ra người môn đệ ấy đang là gì.
Chúng ta nhận ra không phải phải chuyển từ một sứ mạng sang một sứ mạng khác. Đây là đi từ người môn đệ đến gia đình của người môn đệ; từ chứng tá của một cá nhân đến chứng tá của cả một mái nhà. Một người có thể sốt sắng ở giáo xứ mà mái nhà của người ấy vẫn tối. Một mái nhà có thể không có ai trong ban hành giáo mà vẫn là nơi Tin mừng được nhìn thấy. Thư Mục vụ muốn cả hai gặp nhau.
Công đồng Vatican II, trong Hiến chế tín lý về Hội thánh, số 11, gọi gia đình Kitô hữu là Ecclesia domestica, Hội thánh tại gia. Gia đình ấy, như một thứ Hội thánh nhỏ, tham dự vào sứ mạng của Hội thánh. Thánh Gioan Phaolô II, trong Familiaris Consortio, số 49, đi một bước nữa: gia đình không chỉ nhận lãnh tình yêu của Đức Kitô và trở thành một cộng đoàn được cứu độ, nhưng còn được mời gọi thông truyền tình yêu ấy, và như thế trở thành một cộng đoàn cứu độ. Thư Mục vụ năm 2026 lấy lại mạch này ở số 2, khi trích Familiaris Consortio số 54: Bí tích Hôn nhân làm cho đôi vợ chồng và cha mẹ Kitô hữu trở thành những chứng nhân của Chúa Kitô, thành những thừa sai đích thực của tình yêu và sự sống.
Cần đọc chậm chữ “thừa sai đích thực”. Thừa sai ở đây không phải người đi xa, không phải người có chương trình, không phải người biết nói nhiều về đạo. Thừa sai là người được sai để tình yêu và sự sống của Đức Kitô có một chỗ đứng giữa đời. Chỗ đứng đầu tiên là giao ước vợ chồng. Chỗ đứng thứ hai là cách cha mẹ nhìn con. Chỗ đứng thứ ba là cách mái nhà ấy mở cửa. Nếu thiếu chỗ đứng thứ nhất, chỗ đứng thứ ba dễ thành hoạt động.
Hãy giữ câu hỏi ấy làm trục: nếu mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai, thì gia đình của người môn đệ ấy đang trở thành điều gì? Một mái nhà chỉ giữ đạo cho riêng mình, hay một mái nhà nơi người ta có thể nhìn thấy tình yêu, lòng trung tín, sự tha thứ và chính khuôn mặt của Đức Kitô?
Giữ đạo cho riêng mình không phải tội. Có những năm tháng gia đình chỉ đủ sức thắp một ngọn đèn trong nhà. Điều thư cảnh báo là một kiểu giữ đạo khép: lễ thì đi, kinh thì đọc, con thì học giáo lý, nhưng mái nhà không còn là nơi người ta gặp được một tình yêu khác với tình yêu của thế gian. Khi ấy gia đình vẫn mang tên Công giáo, mà Tin mừng chưa có địa chỉ.
Ba bình diện của một sứ vụ
Thánh Gioan Phaolô II, trong Sứ điệp Ngày thế giới truyền giáo năm 1994, nói các gia đình thi hành sứ vụ ở ba bình diện: trong chính gia đình mình, trong cộng đoàn giáo xứ, và trong Hội thánh phổ quát. Thư Mục vụ số 3 lấy lại đúng ba vòng ấy, và viết bằng chữ của nhà mình.
Vòng thứ nhất là giao ước và việc truyền đức tin. Vợ chồng sống trọn ý nghĩa giao ước đã ký trước mặt Thiên Chúa và Hội thánh. Cha mẹ giáo dục con, để con “ngày càng khôn ngoan, cao lớn, và đầy ơn nghĩa trước mặt Thiên Chúa và người ta”, như Luca viết về Đức Giêsu ở Nadarét. Hiệp hành, chữ Hội thánh đang học, phải được học trước ở nhà: lắng nghe nhau, cùng phân định, cùng đi trên đường của Đức Giêsu.
Vòng thứ hai là giáo xứ. Gia đình làm chứng về vẻ đẹp của hôn nhân Công giáo và đồng hành với gia đình khác. Các giám mục không né chữ khủng hoảng. Các ngài viết: nhất là trong thời đại ngày nay, khi đời sống hôn nhân và gia đình đang trải qua cuộc khủng hoảng trầm trọng. Một giáo xứ không thể nói về truyền giáo mà im lặng trước cuộc khủng hoảng ấy. Người ta không tin một Hội thánh nói hay về gia đình nếu Hội thánh ấy không ngồi với gia đình đang đổ.
Vòng thứ ba là anh chị em lương dân trong cùng khu xóm. Không phải chiến dịch. Là sống hài hòa, thăm viếng, chia sẻ khó khăn, và khi có thể, mạnh dạn giới thiệu Chúa Giêsu. Chữ “khi có thể” rất mục vụ. Không phải lúc nào cũng nói được. Nhưng lúc nào cũng có thể là hàng xóm tử tế. Và có những lúc, chính sự tử tế lâu ngày mở được một câu chuyện về Đức Kitô mà một cuộc viếng thăm đột ngột không mở được.
Ba vòng không phải ba việc xếp hàng. Vòng trong gãy thì vòng ngoài thành sân khấu. Một đôi vợ chồng không nói chuyện với nhau mà đi thăm gia đình khác để khuyên bảo, thì lời khuyên ấy mỏng. Một gia đình biết thuộc về nhau trong Đức Kitô, dầu còn nhiều vết, thì khi sang nhà bên cạnh, họ mang theo một cái gì không học ở lớp đào tạo.
Vì sao phải viết dài
Thư ngắn vì thư là lời mời. Sách dài vì đời sống gia đình không ngắn. Một câu “hãy làm cho gia đình mình thành nhà cầu nguyện” chạm vào mười hoàn cảnh khác nhau: nhà có bàn thờ, nhà trọ không có chỗ đặt bàn thờ, nhà chồng không đạo, nhà vợ đi lễ một mình, nhà con cái đã lớn và ngại quỳ, nhà ông bà còn đọc kinh Latinh mà cháu chỉ biết lướt màn hình. Nếu không kể các hoàn cảnh ấy, lời mời ở lại trên giấy.
Mục lục
– Dẫn nhập: từ môn đệ đến mái nhà.
– Chương I, số 2: gia đình là Hội thánh tại gia, nơi Tin mừng được sinh ra.
– Chương II, số 3: thừa sai bắt đầu từ người gần nhất, rồi mới sang nhà khác và sang khu xóm.
– Chương III, số 4: khi gia đình mất vị của chứng tá.
– Chương IV, số 5: một mái nhà biết cầu nguyện.
– Chương V, số 6: một mái nhà biết truyền đức tin.
– Chương VI, số 7: không để gia đình đi một mình.
– Chương VII, số 8: mục vụ gia đình là ưu tiên của cha xứ, của hội đoàn, của người thánh hiến.
– Chương VIII: triển khai trong năm mục vụ, theo nhịp giáo xứ Việt Nam.
– Chương IX: kinh nguyện, xét mình, và một tuần lễ tập sống.
Cuối mỗi chương có ba việc nhỏ: một đoạn Lời Chúa để đọc chậm, vài câu hỏi cho bữa cơm hoặc cho ban mục vụ, và một lời nguyện ngắn. Không phải để sách thêm trang. Là để thư khỏi dừng ở chỗ đã hiểu.