Sự thật về quán cơm 'bao no' ở Sài Gòn.
- Thứ bảy - 15/08/2015 10:30
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong những ngày đầu mới vào làm việc, công đoạn này tôi không được tiếp cận mà chỉ làm các việc nhỏ nhặt như bưng cơm cho khách, dọn bàn… Sau một thời gian khi đã tin tưởng, cô chủ quán mới chịu giao cho tôi công đoạn vo gạo nấu cơm và tất nhiên là không quên hướng dẫn tôi cách thực hiện nồi cơm Thạch Sanh. 
Công thức mà cô Huyền hướng dẫn cho tôi đó là: cứ 3 kg gạo là cho một gói bột nở, nấu khoảng 5 phút bớt nước và rắc thêm một ít bột trên mặt là cơm sẽ thơm ngon và dẻo dai. Theo tìm hiểu của tôi thì đa phần các hàng cơm bụi đều cho khách ăn cơm thêm thoải mái, nhiều quán cơm đều ghi biển “bao no” (ăn khi nào no thì thôi, không tính tiền thêm).
Dù khách có đông đến mấy, cũng chỉ khoảng 30 phút sau là quán đã kịp nấu nồi cơm trắng dẻo, thơm phức nhờ gói bột trắng hóa chất phép màu. Theo sự chứng kiến của tôi thì cứ khoảng 3 – 5 ngày, cô Huyền lại gọi điện thoại cho một đại lý ở chợ Bà Chiểu (quận Bình Thạnh) giao hàng, mỗi lần lấy khoảng 100 gói bột này vói giá 6 ngàn đồng/gói.
Theo tiết lộ của một phục vụ quán cơm bao no trên đường Phạm Văn Bạch (quận Tân Bình ) thì chỉ cần 2 gói bột màu trắng này có thể hóa phép cho 10 kg gạo nở bung trắng đều, hạt to mẩy khi đã chín thành cơm, tương đương như khi nấu 20 – 25 kg gạo thông thường mà không mất nhiều công. Loại bột này được chủ quán cơm cho biết mua tại chợ Bà Chiểu.
Từ lâu chợ Bà Chiểu (quận Bình Thạnh, TP HCM) được biết đến là khu chợ lâu đời, buôn bán nhiều loại gia vị nổi tiếng và tiểu thương nào cũng có sẵn mấy chục lượt khách quen đến mua hàng ngày. Chợ bán nhiều loại gia vị từ quế, hồi, đến các loại bột làm bánh, bột nở… và mỗi hàng lại có những loại tạp phẩm không giống ai để cạnh tranh lợi nhuận.
Trong vai một người bán quán tìm mua loại bột để ngâm gạo giúp nấu cơm chín nhanh và nở tơi mẩy gấp đôi số gạo bình thường, chúng tôi tìm tới khu chợ Bà Chiểu dò hỏi. Tuy nhiên khi đến quầy trưng bày gia vị trong chợ, chúng tôi không hỏi ngay được sạp nào bán loại hóa chất này.
Phải mất một lúc lâu tìm kiếm, mới có một chủ sạp kéo nhẹ tay tôi bảo: “Chị có loại bột nở đấy”. Chị Gái (chủ sạp Chị Gái – Anh Tâm) bật mí, loại bột này chỉ bán cho người quen hoặc có khách hỏi mới đưa chứ không bán đại trà. “Cái này là hàng của ngoại mà, hàng của Pháp đấy. Vì đây là loại bột mới, chưa có nhiều người biết đến nên chị chỉ trưng bày vài gói để làm mẫu, khách hỏi chị mới đem ra thôi”, chị Gái tiết lộ.
Thấy có vẻ gặp phải mối, chị chủ quán lôi ra một hũ trong đó có khoảng 10 gói bột màu trắng hồng nhỏ bằng 4 ngón tay và bắt đầu giới thiệu: “Đây chính là loại bột mà em cần tìm, chỉ cần cho một gói vào 3 kg gạo là giúp hô biến gạo thành cơm nhanh chóng và lượng cơm bằng em nấu 6 kg gạo”.
Theo quan sát của chúng tôi, bên ngoài vỏ gói bột ghi hầu hết bằng tiếng nước ngoài, không có nhãn mác hay hạn sử dụng nhưng chủ sạp vẫn khẳng định đây là hàng nhập.
Xé vỏ giấy ra bên trong là thứ bột trắng, nhỏ mịn như đường cát và có mùi thơm nhẹ. Tuy nhiên, gói giấy bọc vỏ bên ngoài lại in chữ Trung Quốc và có hình cô gái nội trợ. Hỏi cách sử dụng bột sao cho hiệu quả, chị Gái bật mí: “Chỉ cần ngâm 15 – 20 kg gạo chung với 5 gói nhỏ loại bột này rồi đem hấp khoảng 1 tiếng, gạo sẽ nở bung, cho lượng cơm nhiều gấp đôi so với bình thường. Thêm nữa, loại bột này còn có tác dụng làm cơm chín rất nhanh. Ngâm bột này vừa giúp gạo nở nhanh, nhiều và chín mau mà không mất công làm gì cả, lợi lắm đấy”.
Chúng tôi tỏ vẻ không tin, chị Gái tiếp tục trấn an “Em cứ xài thử, nếu không nở gấp đôi, đem đến đây chị bù tiền gấp 10 lần cho em”. Chị Gái còn chia sẻ thêm: “Khách của chị hầu hết là chủ quán cơm bình dân, em không phải lo, cứ an tâm mà dùng, có gì khó hiểu alo chị hướng dẫn cho”.
Chúng tôi đánh bạo hỏi thêm vài điều về gói bột thần này, chị Gái không giấu diếm: “Một đĩa cơm giá 12.000 – 15.000 đồng, tính tất cả chi phí và lại còn bao no nữa chứ. Thử hỏi không có loại bột này, ai dám bao no cho khách? Thế nên chủ quán cơm đến đây hỏi mua gói bột này rất nhiều, vì họ làm như vậy mới có lãi”.
Khách ăn cơm thoải mái không tính tiền là nhờ bột nở thần kỳ
Nguy hiểm đến sức khỏe người sử dụng
Sau khi mua 5 bịch bột trắng, chúng tôi tiếp tục theo chân 1 chị bán hàng cơm vỉa hè ở Bình Thạnh hỏi về công dụng loại bột xem có đúng không, vì “bọn em muốn mở quán cơm bình dân”. Chị Thùy, 35 tuổi, thâm niên bán cơm vỉa hè 5 năm cho biết, dân trong nghề gọi bột này là bột nở có tác dụng làm thịt nhỏ to ra gấp 2, hạt gạo ngâm đem hấp lên to ra gấp 2,3 lần mà chẳng cần công sức gì cả.
Vì vậy “một ngày ước tính bán 40kg gạo, nhưng kỳ thực chúng tôi chỉ bỏ tiền mua 15 – 20 kg gạo thôi bởi cho bột vào ngâm gạo rồi hấp lên ra cơm nở, xốp và chín nhanh, mà được nhiều lắm. Nhưng cơm ăn không được dẻo, sống sượng”. Vừa nói chị Thùy vừa đẩy mấy thau gạo mới ngâm, quấy thêm ít bột và chuẩn bị đưa vào nồi hấp cho cơm nở, chuẩn bị bán buổi trưa.
Ghé qua quán bán cơm gần bệnh viện Ung bướu (quận Bình Thạnh ), chúng tôi luôn thấy chủ quán rất xởi lởi đong 1 bát cơm trắng to đùng khi khách gọi xin thêm. Thức ăn nhiều, cơm ngon, lại mong muốn giá rẻ, nên chủ quán cơm như chị Thùy phải nghĩ cách sao cho thịt đẻ 2, cơm sinh 3 mới mong có lời.
Nhiều khách ăn cơm rẻ hàng ngày cho biết, họ ít khi quan tâm đến việc cơm ra sao mà chỉ chăm chăm xem rau, thịt, cá có sạch và ôi thiu hay không. Vì thế việc cơm nở từ gạo ngâm bột trắng hóa chất gì đó với họ là ngoài sức tưởng tượng. Anh Nguyễn Quang Sáng, nhân viên văn phòng ở Bình Thạnh cho biết: “Hàng ngày tôi vẫn ăn cơm 15.000 đồng/suất, đầy đủ rau, thịt, cá và chủ quán còn hào phóng miễn phí thêm cơm nên đây là quán ruột”.
Những quán cơm bao no luôn trở thành “quán ruột” của dân lao động
Bác sĩ Đỗ Thị Ngọc Diệp – giám đốc trung tâm dinh dưỡng TP HCM cho biết, loại bột mà phóng viên đề cập tới là một loại hóa chất giúp giữ hơi nước trong hạt gạo cũng như tổng hợp các chất khí giúp hạt gạo nở to hơn bình thường, và chính điều này có thể nguy hại đến sức khỏe người sử dụng. Chưa kể việc các quán cơm sử dụng một loại bột không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có hướng dẫn sử dụng là sai quy định và vi phạm pháp luật.
Hiện nay, vấn đề an toàn thực phẩm được nhiều người rất quan tâm và Cục an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y Tế cũng liên tục đưa ra những khuyến cáo cho người dân nên chọn những loại thức ăn có nguồn gốc xuất xứ, hợp vệ sinh để bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên đối với tầng lớp như sinh viên, người lao động nghèo thì lại không có điều kiện và cơm bụi vẫn là lựa chọn số 1 đối với họ.
Thạc sĩ Trương Quốc Khánh – Phó chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm TP HCM cho rằng, hiện tại không thể quản lý nổi đối với loại hình thức ăn đường phố do không đủ năng lực cán bộ, cán bộ trạm y tế quá thiếu, quá yếu và thay đổi liên tục.
Vấn đề là các khách hàng quán cơm đường phố hầu hết là dân nghèo, vì mục đích mưu sinh nên thường bỏ qua hoặc không biết về các yếu tố ô nhiễm, nguy cơ dẫn đến ngộ độc thực phẩm và bất chấp tất cả chỉ nhằm mục đích mang lại lợi nhuận. Như vậy, để phòng tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm, việc nâng cao ý thức cho những người bán hàng thức ăn đường phố, cũng như nâng mức độ nghiêm khắc xử phạt là rất cần thiết.