Ông bạn già của tôi bảo:

- Ông ạ, dạo này tôi thực sự lo lắng khi thấy xã hội xuất hiện tràn lan hội chứng tâm lý cô Beret (Perrette) đội sữa.

Tôi hỏi lại:

- Ý ông muốn nói cô Beret đội sữa là cái cô trong thơ ngụ ngôn của nhà văn Pháp La Fontaine, đội bình sữa trên đầu mang tới chợ bán, trên đường đi tính toán sữa bán xong sẽ mua trăm quả trứng, đem về ấp nở ra bầy gà con, bán đủ tiền mua một con heo con, nuôi vỗ lớn bán đi mua một con bò cái kèm theo một con bê xinh xinh tung tăng nó nhẩy quanh mình... nghĩ đến đấy cô bán sữa hứng lên liền nhẩy theo khiến bình sữa lộn vèo xuống đất, giấc mộng trứng, gà, heo, bò tất tất cũng tan vỡ theo.

- Đúng vậy, Chả hiểu sao dạo này lại cùng xuất hiện ở nhiều người, nhiều nơi tình trạng tâm lý của cô Beret này. Chẳng hạn Đà Lạt (Lâm Đồng) hứng lên xây một ký túc xá sinh viên trị giá 227,8 tỷ đồng, có 2.000 chỗ ở mà chỉ có... 1 sinh viên đăng ký ở. Lý do ế ẩm vì khi xây dựng đã dự báo nhầm là lượng học sinh, sinh viên ở Đà Lạt sẽ tăng lên thêm 20.000 người nữa vào 2015. Ngoài ra, ký túc xá xây dựng khá xa so với nơi đào tạo, chưa kể đường xá chung quanh vẫn lầy lội, xuống cấp... nên dù giá thuê rất rẻ, sinh viên vẫn không vào ở mà trụ lại trong thành phố.

Rồi Kon Tum cũng hứng lên với mơ ước phá thế độc đạo, góp phần phát triển Khu Kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y, đà bỏ tiền hơn 900 tỉ đồng đầu tư xây dựng con đường được xem là đẹp nhất Tây Nguyên, có 6-8 làn xe, rộng 40-50 m, nối từ cửa khẩu Bờ Y đến Quốc lộ 14 ở phía Bắc thị trấn Plei Kần, huyện Ngọc Hồi – Kon Tum. Tuy nhiên, từ khi đưa vào sử dụng đến nay, “siêu lộ” này hầu như không có phương tiện qua lại. đìu hiu 2 năm nay vì xe cộ từ các nơi lên cửa khẩu Bờ Y vẫn đi theo Quốc lộ 40 bởi thuận đường và tiện lợi. Người dân địa phương liền tận dụng “siêu lộ” này làm bãi phơi nông sản, đi bộ lên nương rẫy, tập lái ô tô, xe máy...!

Mà chẳng cứ gi những nơi xa, miền núi, ngay Hà Nội cũng bị nhiễm hội chứng tâm lý của cô beret đội sữa. Thì đấy, họ bỏ ra đến 2.300 tỷ đồng xây dựng Bảo tàng Hà Nội Tháng 10.2010, được khánh thành, mở cửa đón khách tham quan nhưng đến nay, công trình này vẫn gần như để trống, vắng khách. Vậy làm sao không lo lắng khi thấy có không ít công trình xây rồi bỏ hoang hoặc xây xong sử dụng không hết công năng, không phát huy tác dụng vậy.

- Chẹp chẹp, ông nói vậy làm tôi đâm lo lo, khi thấy Dự án Đường sắt đô thị  là một dự án cần thiết phải làm, nhưng dự báo trong “Báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án”mơ mộng nêu rằng năm 2020 khi đi vào hoạt động, tuyến tàu điện số 2 qua Hoàng Hoa Thám sẽ đạt được số lượng hành khách là 53.000 khách/ngày/km. Sao lượng hành khách dự báo một ngày/km này khá giống với con số dự báo năm 2013 của tuyến Tsuen Wan - một tuyến tàu điện ngầm đông khách nhất ở Hồng Kông dài 16 km với 59.500 hành khách với 16 ga. Có phải là sự sao chép nguyên si nước ngoài khi làm dự báo cho có dự báo chăng? Tuy nhiên liệu họ có biết tuyến tàu điện Tsuen Wan này của Hồng Kông được đưa vào hoạt động từ năm 1982, khai thác 33 năm mới đạt được lượng khách đó. Vậy cần phải xem lại.việc dự báo tuyến tàu điện ngầm số 2 Hà Nội (dài 11km và chỉ có 10 ga) vừa đưa vào khai thác đã có ngay 53.000 khách/ngày!?

- Ốí trời, kiểu dự báo của các vị sao giống kiểu: “Đếm cua trong lỗ”, Cua trong lỗ sẽ không thấy được thì sẽ không đếm được, nên làm sao biết trong đó có bao nhiêu cua.Nếu mình không biết rõ về vấn đề nào đó thì đừng vội chủ quan đánh giá nó với mơ ước viển vông, rồi kẻo lại nhiễm hội chứng tâm lý cô Beret đội sữa như ông nói vậy. Nhiều dự án vay vốn ODA do Chính phủ bảo lãnh, nhưng nếu giải sai bài toán hiệu quả, gây lỗ, mất khả năng thanh toán nợ đến hạn khiến Chính phủ phải bỏ tiền trả nợ, từ đó sẽ có thể khiến nợ công, nợ quốc gia gia tăng tới ngưỡng không an toàn thì nguy. Hu hu...

Nguyễn Đoàn

Dự án trên cao, năng lực dưới thấp