Người không giữ chữ Tín, sao có chỗđứng ở thế gian?
- Thứ sáu - 31/12/2021 09:29
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Người xưa vô cùng coi trọng chữ Tín; lời một khi đã được nói ra, thì bằng mọi giá sẽ phải thực hiện. Người ngày nay cũng nói một chữ Tín, nhưng ý nghĩa thì đã sai khác ngàn dặm... Khổng Tử nói: “Vô tín nhi bất lập”, ý nói rằng, người mà không giữ chữ Tín thì sao có chỗ sinh tồn, chỗđứng trên thếgian này đây? Cũng có người nói, chữ Tín là sinh mệnh thứ hai của con người. Câu nói này kỳ thực cũng rất có đạo lý. Người xưa coi trọng tín nghĩa Có một câu chuyện “Ba nghìn dặm không mất tín”, kể về hai người bạn gặp nhau vào khoảng đầu mùa xuân. Trước khi chia tay, chủ nhà hỏi người bạn của mình rằng, khi nào thì lại đến chơi. Người bạn kia hẹn vào tết Trung thu sẽ tới để hai người cùng ngắm trăng. Đến tết Trung thu, chủ nhà mang rượu và thức ăn ra sau hoa viên, không ăn không uống mà kiên trì ngồi chờ bạn đến. Đến lúc gần tới canh 3, người bạn kia quả nhiên đi đến, đứng ngoài cửa hoa viên hỏi: “Hiện tại chưa qua canh 3 nên vẫn tính là ngày rằm chứ?”.Chủ nhà trả lời bạn: “Chưa qua, chưa qua, đương nhiên vẫn là rằm tháng Tám rồi. Tôi biết rõ ngài nhất định sẽđến, bởi vì trong trí nhớ của tôi thì ngài chưa thất tín với tôi bao giờ. Xin mời, mau vào cùng tôi uống rượu ngắm trăng”. Chủ nhà nói xong liền chạy ra cổng mời bạn vào.
204Người bạn vội nói: “Xin ngài đừng qua đây! Vì gặp chuyện đặc biệt nên tôi không thể gặp ngài đúng hẹn. Tôi từng nghe có người nói, con người mà trút bỏđi thân thể rồi thì chỉ trong tích tắc, linh hồn có thểđi ngàn dặm đường. Cho nên, vào canh hai tôi đã trút bỏđi thân thể của mình để có thểđi ba nghìn dặm đến đây trước canh ba. Giờ tôi đã ởđây rồi, xem ra lời ấy cũng không phải hư truyền. Tôi với ngài giờđã là Âm Dương cách biệt, nhưng dù sao thì tôi cũng đã giữđược lời hứa với ngài”. Người bạn trong câu chuyện này đã đặt chữ tín ở vị trí trọng yếu nhất, thậm chí còn cao hơn cả tính mạng của mình. Trong cuốn: “Sử ký- Quý bố loan bố liệt truyện” có ghi chép rằng: “Đắc thiên lưỡng hoàng kim, bất nhưđắc quý bố nhất nặc”. (Tạm dịch: Được trăm cân vàng cũng không bằng một tiếng ừ của Quý Bố). Thời Hán Sở phân tranh, Quý Bố là tùy tướng của Hạng Võ, là một người rất coi trọng chữ tín. Mỗi khi ông đã hứa hẹn với ai điều gì thì không bao giờ ông để thất hứa. Cho nên người đời xem lời hứa của Quý Bố rất có giá trị, ví là quý hơn cả trăm nén vàng vậy. Người đời sau nói: “Lời hứa đáng giá ngàn vàng“, đều có ý chỉ lời hứa có giá trị vô cùng to lớn. Ngày nay lời hứa không đáng giá một đồng. Ngay cả hợp đồng lập ra cũng có hợp đồng giả, những thứ như công văn giả, văn bằng giả, giấy chứng nhận giả ... ở khắp nơi đều có. Người xưa khi nói thường hay dùng từ “tín nghĩa”, lời một khi đã nói ra thì cảđời sẽ phải thực hiện. Ngày nay, chữ “tín nghĩa” thường được ghi thành “tín dự” (tín tâm và danh dự), chỉ khác nhau một chữ, nhưng ý nghĩa thì đã sai khác ngàn dặm. Đa sốtừấy ngày nay chỉđể thỏa mãn ham muốn cá nhân của mình chứ không hề nói tới đạo nghĩa.
205Nhân vật chính trong câu chuyện xưa, vì giữ lời hứa mà sẵn sàng trả giá bằng mạng sống của mình. Lời một khi nói ra thì có trời đất chứng giám, cho nên, đừng vì tùy hứng mà lỡ thất tín với người khác. Chúng ta cần phải noi gương người xưa, coi trọng chữ tín, như thế mới có thể khiến cho xã hội này trở nên tốt đẹp hơn. “Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” thực ra có đối ứng mật thiết với thân thể người Trong tư tưởng “Trung dung” của mình, Khổng Tử có đưa ra sựđối ứng giữ “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” với thân thể con người: Nhân (nhân từ, nhân ái): thuộc Mộc, đối ứng với lá gan. Lễ (lễ phép, lễđộ): thuộc Hỏa, đối ứng với tim và máu. Trí (trí tuệ, kiến thức): thuộc Thủy, đối ứng với thận. Tín (tin tưởng, chữ tín): thuộc Thổ, đối ứng tỳ (lá lách) và vị(dạ dày). Trung y cho rằng: Con người có thể sống trên đời chính là dựa vào “Tiên thiên chi bản” – Thận, hay cũng nói thận là cái gốc của sự sống và “Hậu thiên chi bản” – Tỳ vị. Nói thận là “tiên thiên chi bản” tức là không cách nào có thể dùng thuốc để bồi bổ và chữa trị mà chỉ có thể dùng tiết chế sắc dục, thủđức tu thân để bảo dưỡng. Cho nên, thận là phải dưỡng chứ chữa trị thì chỉ vô ích. Con người hiện đại tham dục vọng, sống buông thả phóng đãng, dùng thuốc để tu bổ thận là bỏ gốc lấy ngọn, càng tu bổ càng trầm trọng. Tỳ vị là “hậu thiên chi bản”, tất cả dinh dưỡng cần thiết của toàn thân thểđều là do tỳ vị chuyển hóa để nuôi dưỡng.
206Vì vậy, nếu ở phương diện dục vọng mà con người không tiết chế, háo sắc thì sẽ làm tổn thương đến “tiên thiên chi bản” – Thận. Khi thận (thuộc Thủy) đã thiếu thốn nước thì gan (thuộc Mộc) sẽ chết khô và tất cả tạng phủ trong cơ thể người sẽ bị suy kiệt. Nếu như con người không giữđược chữ tín thì “hậu thiên chi bản” là tỳ vị tất sẽ bị tổn thương trầm trọng. Nếu như thận và dạdày đều bị tổn thương thì tính mạng của người này cũng không thể tồn tại lâu được. Con người nếu không “tín” thì sẽ không có “nghĩa”, nói chi đến lòng biết ơn? Khi ấy, họ sẽđề phòng lẫn nhau, dẫn đến việc coi nhau như kẻđịch, quan hệ giữa người với người sẽ trở nên căng thẳng. Cho nên nói: “Tín là cầu nối giữa con người với con người, là nền tảng, cơ sởđể con người sống chân thành với nhau”.Từđó có thể nhìn rộng ra, nếu một quốc gia mà ởđó dâm loạn khắp nơi, không tin tưởng lẫn nhau, vô ơn vô nghĩa, đạo đức suy đồi thì thiên tai ắt sẽ không ngừng xảy đến, trăm dân lầm than. Do đó quốc gia cũng khó có thể giữ vững. Vì vậy, đề cao các giá trị “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” là một cách trực tiếp bảo vệ cho sinh mạng của mỗi người và mỗi một quốc gia!
204Người bạn vội nói: “Xin ngài đừng qua đây! Vì gặp chuyện đặc biệt nên tôi không thể gặp ngài đúng hẹn. Tôi từng nghe có người nói, con người mà trút bỏđi thân thể rồi thì chỉ trong tích tắc, linh hồn có thểđi ngàn dặm đường. Cho nên, vào canh hai tôi đã trút bỏđi thân thể của mình để có thểđi ba nghìn dặm đến đây trước canh ba. Giờ tôi đã ởđây rồi, xem ra lời ấy cũng không phải hư truyền. Tôi với ngài giờđã là Âm Dương cách biệt, nhưng dù sao thì tôi cũng đã giữđược lời hứa với ngài”. Người bạn trong câu chuyện này đã đặt chữ tín ở vị trí trọng yếu nhất, thậm chí còn cao hơn cả tính mạng của mình. Trong cuốn: “Sử ký- Quý bố loan bố liệt truyện” có ghi chép rằng: “Đắc thiên lưỡng hoàng kim, bất nhưđắc quý bố nhất nặc”. (Tạm dịch: Được trăm cân vàng cũng không bằng một tiếng ừ của Quý Bố). Thời Hán Sở phân tranh, Quý Bố là tùy tướng của Hạng Võ, là một người rất coi trọng chữ tín. Mỗi khi ông đã hứa hẹn với ai điều gì thì không bao giờ ông để thất hứa. Cho nên người đời xem lời hứa của Quý Bố rất có giá trị, ví là quý hơn cả trăm nén vàng vậy. Người đời sau nói: “Lời hứa đáng giá ngàn vàng“, đều có ý chỉ lời hứa có giá trị vô cùng to lớn. Ngày nay lời hứa không đáng giá một đồng. Ngay cả hợp đồng lập ra cũng có hợp đồng giả, những thứ như công văn giả, văn bằng giả, giấy chứng nhận giả ... ở khắp nơi đều có. Người xưa khi nói thường hay dùng từ “tín nghĩa”, lời một khi đã nói ra thì cảđời sẽ phải thực hiện. Ngày nay, chữ “tín nghĩa” thường được ghi thành “tín dự” (tín tâm và danh dự), chỉ khác nhau một chữ, nhưng ý nghĩa thì đã sai khác ngàn dặm. Đa sốtừấy ngày nay chỉđể thỏa mãn ham muốn cá nhân của mình chứ không hề nói tới đạo nghĩa.
205Nhân vật chính trong câu chuyện xưa, vì giữ lời hứa mà sẵn sàng trả giá bằng mạng sống của mình. Lời một khi nói ra thì có trời đất chứng giám, cho nên, đừng vì tùy hứng mà lỡ thất tín với người khác. Chúng ta cần phải noi gương người xưa, coi trọng chữ tín, như thế mới có thể khiến cho xã hội này trở nên tốt đẹp hơn. “Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” thực ra có đối ứng mật thiết với thân thể người Trong tư tưởng “Trung dung” của mình, Khổng Tử có đưa ra sựđối ứng giữ “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” với thân thể con người: Nhân (nhân từ, nhân ái): thuộc Mộc, đối ứng với lá gan. Lễ (lễ phép, lễđộ): thuộc Hỏa, đối ứng với tim và máu. Trí (trí tuệ, kiến thức): thuộc Thủy, đối ứng với thận. Tín (tin tưởng, chữ tín): thuộc Thổ, đối ứng tỳ (lá lách) và vị(dạ dày). Trung y cho rằng: Con người có thể sống trên đời chính là dựa vào “Tiên thiên chi bản” – Thận, hay cũng nói thận là cái gốc của sự sống và “Hậu thiên chi bản” – Tỳ vị. Nói thận là “tiên thiên chi bản” tức là không cách nào có thể dùng thuốc để bồi bổ và chữa trị mà chỉ có thể dùng tiết chế sắc dục, thủđức tu thân để bảo dưỡng. Cho nên, thận là phải dưỡng chứ chữa trị thì chỉ vô ích. Con người hiện đại tham dục vọng, sống buông thả phóng đãng, dùng thuốc để tu bổ thận là bỏ gốc lấy ngọn, càng tu bổ càng trầm trọng. Tỳ vị là “hậu thiên chi bản”, tất cả dinh dưỡng cần thiết của toàn thân thểđều là do tỳ vị chuyển hóa để nuôi dưỡng.
206Vì vậy, nếu ở phương diện dục vọng mà con người không tiết chế, háo sắc thì sẽ làm tổn thương đến “tiên thiên chi bản” – Thận. Khi thận (thuộc Thủy) đã thiếu thốn nước thì gan (thuộc Mộc) sẽ chết khô và tất cả tạng phủ trong cơ thể người sẽ bị suy kiệt. Nếu như con người không giữđược chữ tín thì “hậu thiên chi bản” là tỳ vị tất sẽ bị tổn thương trầm trọng. Nếu như thận và dạdày đều bị tổn thương thì tính mạng của người này cũng không thể tồn tại lâu được. Con người nếu không “tín” thì sẽ không có “nghĩa”, nói chi đến lòng biết ơn? Khi ấy, họ sẽđề phòng lẫn nhau, dẫn đến việc coi nhau như kẻđịch, quan hệ giữa người với người sẽ trở nên căng thẳng. Cho nên nói: “Tín là cầu nối giữa con người với con người, là nền tảng, cơ sởđể con người sống chân thành với nhau”.Từđó có thể nhìn rộng ra, nếu một quốc gia mà ởđó dâm loạn khắp nơi, không tin tưởng lẫn nhau, vô ơn vô nghĩa, đạo đức suy đồi thì thiên tai ắt sẽ không ngừng xảy đến, trăm dân lầm than. Do đó quốc gia cũng khó có thể giữ vững. Vì vậy, đề cao các giá trị “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” là một cách trực tiếp bảo vệ cho sinh mạng của mỗi người và mỗi một quốc gia!