ĐỂ LỜI CHÚA CÓ MỘT CHỖ TRONG ĐỜI MÌNH

Chủ nhật - 04/10/2026 23:01

Có những ngày chúng ta trở về nhà với một thân thể mệt mỏi và một tâm hồn còn mệt mỏi hơn. Công việc có thể đã hoàn tất, những cuộc hẹn có thể đã được giải quyết, những người cần gặp có thể đã gặp, những điều cần nói có thể đã nói, nhưng bên trong vẫn còn một khoảng trống không biết gọi tên. Chúng ta đã làm rất nhiều mà chưa chắc đã sống thật sâu; đã đi qua nhiều nơi mà chưa chắc đã trở về với chính mình; đã nói chuyện với nhiều người mà chưa chắc đã dành cho ai sự hiện diện trọn vẹn. Ngay cả trong đời sống đức tin, chúng ta cũng có thể trải qua tình trạng ấy. Chúng ta tham dự nhiều sinh hoạt, đảm nhận nhiều công việc, lo lắng cho nhiều chương trình, hết lòng phục vụ cộng đoàn, nhưng khi đêm xuống lại thấy lòng mình khô khan, dễ bực bội, dễ tổn thương và khó bình an. Có khi điều làm chúng ta kiệt sức không chỉ là khối lượng công việc, mà còn là một tâm hồn đã quá lâu không được nghỉ ngơi trong tình yêu của Chúa. Có khi điều chúng ta thiếu không phải là thêm một phương pháp tổ chức, thêm một lời khuyên hay thêm một khả năng, mà là một khoảng lặng đủ thật để nhận ra mình đang sống trước mặt Đấng nào, đang tìm kiếm điều gì và đang để điều gì điều khiển đời mình. Giữa những chuyển động không ngừng ấy, hình ảnh một người ngồi bên chân Đức Giêsu mở ra cho chúng ta một con đường rất đơn sơ: dừng lại, hiện diện, lắng nghe và để cho Chúa bước vào nơi sâu nhất của tâm hồn. Một đời sống có thể bắt đầu đổi khác từ chính giây phút ấy, khi chúng ta không còn chỉ hỏi hôm nay mình phải làm được những gì, mà còn biết tự hỏi hôm nay mình đã đón nhận tình yêu của Chúa như thế nào.
Ngôi nhà của Mácta và Maria là một ngôi nhà có cửa mở. Đức Giêsu được đón tiếp vào trong đời sống thường ngày, giữa những điều rất gần gũi như bữa ăn, việc phục vụ, sự quan tâm và những lo toan của chủ nhà. Điều ấy giúp chúng ta nhận ra rằng cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa không nhất thiết bắt đầu ở một nơi xa lạ hay trong một hoàn cảnh đặc biệt. Chúa có thể đến ngay giữa căn bếp còn nóng, bàn ăn chưa dọn xong, sân nhà còn ngổn ngang, những công việc chưa hoàn tất và những mệt mỏi chưa được giải tỏa. Người không đòi chúng ta phải có một cuộc đời hoàn hảo rồi mới cho phép Người bước vào. Người đến với con người thật của chúng ta, với sự quảng đại và cả những giới hạn, với lòng yêu mến và cả những bất an. Vì thế, khi suy niệm về ngôi nhà ấy, chúng ta không nên đứng ngoài để vội vàng phán xét người này đúng, người kia sai, nhưng cần nhìn thấy chính đời mình trong cả hai chị em. Trong chúng ta có một Mácta sẵn sàng làm việc, muốn mọi sự chu đáo, muốn người khác được chăm sóc, muốn chứng tỏ tình yêu bằng những việc cụ thể. Trong chúng ta cũng có một Maria khao khát được ở gần Chúa, được hiểu điều Chúa muốn, được nghe một lời có khả năng nâng đỡ tâm hồn. Vấn đề không phải là phải xóa bỏ một người để giữ lại người kia, nhưng là làm sao cho mọi công việc của chúng ta được nuôi dưỡng bởi một sự gắn bó sâu xa với Đức Giêsu. Bàn tay cần làm việc, nhưng trái tim cũng cần được ở lại. Căn nhà cần được chăm sóc, nhưng người đang sống trong căn nhà ấy cũng cần được yêu thương. Bữa ăn cần được chuẩn bị, nhưng cuộc gặp gỡ không thể bị đánh mất chỉ vì mọi người quá bận lo cho bữa ăn.
Chúng ta rất dễ hiểu lầm giá trị của mình khi sống lâu trong một thế giới luôn đòi hỏi thành tích. Từ nhỏ, nhiều người đã quen được khen khi đạt điểm cao, khi làm đúng, khi ngoan ngoãn, khi hữu ích, khi không gây phiền hà. Lớn lên, họ tiếp tục tìm kiếm sự công nhận qua công việc, địa vị, khả năng, mức thu nhập và những đóng góp cho người khác. Dần dần, một niềm tin âm thầm hình thành: nếu tôi không làm được điều gì, tôi sẽ không còn đáng được yêu; nếu tôi không giúp ích, tôi sẽ trở thành gánh nặng; nếu tôi nghỉ ngơi, người khác sẽ quên tôi. Niềm tin ấy có thể len vào cả đời sống đạo. Chúng ta bắt đầu nghĩ rằng phải làm thật nhiều cho Chúa thì mới được Chúa hài lòng, phải chứng minh sự nhiệt thành thì mới xứng đáng đứng trước mặt Người. Khi ấy, việc phục vụ không còn chỉ là một hành động yêu thương mà trở thành một cuộc chạy đua để bảo vệ giá trị bản thân. Chúng ta lo lắng khi không được giao việc, buồn khi đóng góp không được nhắc đến, khó chịu khi người khác được đánh giá cao hơn và cảm thấy bất an khi phải ngồi yên. Nhưng tình yêu của Thiên Chúa không được mua bằng sự bận rộn. Chúng ta được Người yêu trước khi hoàn thành bất cứ công việc nào. Một người bệnh nằm trên giường, một người già không còn đi lại được, một người thất nghiệp đang mất phương hướng, một người mẹ vừa kiệt sức vì chăm con, tất cả vẫn có phẩm giá và vẫn được Chúa yêu thương. Khi thật sự đón nhận điều này, chúng ta mới có thể phục vụ trong tự do. Chúng ta làm việc vì đã được yêu, chứ không phải làm việc để buộc mình trở nên đáng được yêu.
Sự mệt mỏi của Mácta rất gần với sự mệt mỏi của những người âm thầm gánh vác đời sống gia đình và cộng đoàn. Có những người lo mọi chuyện, nhớ mọi việc, nhìn thấy mọi thiếu sót và tự động đứng lên giải quyết. Họ biết trong nhà còn thiếu gì, biết ai cần thuốc, biết bữa ăn phải chuẩn bị lúc nào, biết người già cần được đưa đi khám, biết đứa trẻ đang có chuyện ở trường, biết việc chung còn ai chưa làm. Chính vì họ thường xuyên làm được nên người khác dễ mặc nhiên nghĩ rằng họ sẽ tiếp tục làm. Sự quảng đại của họ dần trở thành một điều bị xem là đương nhiên. Bởi thế, khi đọc Tin Mừng, chúng ta không thể dùng thái độ của Maria để biện minh cho sự vô tâm của mình. Không ai có quyền ngồi yên hưởng thụ sự phục vụ rồi gọi sự thờ ơ ấy là đời sống chiêm niệm. Một người thực sự lắng nghe Chúa sẽ học cách nhận ra người bên cạnh đang kiệt sức. Một gia đình thực sự sống Lời Chúa sẽ không để toàn bộ việc nhà đổ lên vai một người rồi chỉ khuyên người ấy bớt lo lắng. Một cộng đoàn thực sự có đời sống cầu nguyện sẽ biết phân chia trách nhiệm, bảo vệ sức khỏe của người phục vụ, trân trọng những công việc không ai thấy và tạo điều kiện để mọi người đều được nghỉ ngơi. Lắng nghe Chúa phải làm cho chúng ta biết lắng nghe tiếng thở dài của anh chị em. Nếu việc cầu nguyện khiến ta ngày càng khó nhận ra nỗi vất vả của người khác, ta cần xét lại cách cầu nguyện của mình. Chúa có thể đang chờ ta ngay trong một đôi bàn tay cần được giúp đỡ, một thân thể cần được nghỉ và một con người cần được nhìn nhận.
Tuy nhiên, có một điều khác cũng cần được nhìn thẳng: khi mệt mỏi kéo dài, tình yêu của chúng ta dễ bị pha lẫn với sự trách móc. Ban đầu, chúng ta làm vì thương. Sau đó, chúng ta bắt đầu đếm những gì mình đã làm. Rồi chúng ta so sánh với những gì người khác chưa làm. Cuối cùng, mỗi công việc trở thành một bằng chứng trong phiên tòa âm thầm của lòng mình. Chúng ta không còn nhìn người bên cạnh như một người để yêu, nhưng như một người phải chịu trách nhiệm về sự mệt mỏi của ta. Một câu trả lời chậm cũng làm ta tổn thương, một việc nhỏ chưa hoàn tất cũng khiến ta nổi giận, một lời góp ý nhẹ cũng trở thành điều không thể chấp nhận. Trong trạng thái ấy, chúng ta cần có can đảm dừng lại. Dừng lại để nhận ra mình đang quá tải. Dừng lại để nói thật về nhu cầu của mình. Dừng lại để phân biệt giữa một trách nhiệm cần được chia sẻ và một nỗi bất an đang khiến ta muốn kiểm soát mọi sự. Dừng lại không phải là bỏ cuộc. Đôi khi đó là cách bảo vệ điều tốt đẹp nhất trong việc mình đang làm. Một người biết xin giúp đỡ không vì thế mà kém quảng đại. Một người biết thừa nhận mình mệt không vì thế mà thiếu đức tin. Một người biết nghỉ ngơi có thể trở về với công việc bằng một trái tim hiền hòa hơn. Điều đáng tiếc là nhiều người chỉ cho phép mình nghỉ khi đã ngã bệnh, chỉ chịu nói mình đau khi đã không còn chịu nổi và chỉ tìm về với Chúa khi mọi sự đã rối tung. Chúng ta cần học sự khôn ngoan của một tâm hồn biết trở về trước khi cạn kiệt.
Lắng nghe Lời Chúa cũng không dễ như chúng ta tưởng. Tai có thể nghe mà lòng vẫn đóng. Mắt có thể nhìn vào trang Kinh Thánh mà tâm trí vẫn chạy theo những vấn đề khác. Miệng có thể đọc rất rõ mà bên trong không hề sẵn sàng thay đổi. Có người nghe để tìm một ý hay, có người nghe để có thêm kiến thức, có người nghe để tìm câu trả lời cho một cuộc tranh luận, có người nghe để nghĩ xem ai khác cần được nhắc nhở. Nhưng lắng nghe trong đức tin đòi hỏi một sự chuyển hướng sâu hơn: để Lời Chúa chạm đến chính mình. Điều làm chúng ta khó lắng nghe thường không phải là Lời quá khó hiểu, mà là chúng ta sợ điều mình hiểu sẽ đòi hỏi một thay đổi cụ thể. Ta có thể hiểu rất rõ rằng phải bớt nóng giận, nhưng vẫn muốn giữ quyền trút cơn giận lên người thân. Ta có thể biết mình cần sống trung thực, nhưng vẫn muốn giữ một khoản lợi ích đến từ sự gian dối. Ta có thể nhận ra cần tha thứ, nhưng vẫn muốn nuôi dưỡng hình ảnh mình là người bị xúc phạm để có lý do không bước tới. Ta có thể nghe lời mời gọi chăm sóc người nghèo, nhưng vẫn trì hoãn vì sợ mất đi sự tiện nghi. Chính ở đây, lắng nghe trở thành một hành vi khiêm nhường. Tôi không chỉ mở tai để nghe điều Chúa dạy; tôi mở đời mình để điều Chúa dạy có thể thay đổi cách tôi sống. Tôi không đến với Lời Chúa như người có toàn quyền chọn những gì phù hợp với sở thích, nhưng như một người cần được dẫn đường, kể cả khi con đường ấy đi qua sự từ bỏ.
Một trở ngại lớn của việc lắng nghe là chúng ta thường tưởng mình đã biết rồi. Một đoạn Tin Mừng quen thuộc có thể làm ta mất sự chú ý ngay từ câu đầu. Ta nhớ cốt truyện, biết nhân vật, đoán được ý nghĩa và nghĩ mình không còn gì để học. Nhưng cùng một Lời Chúa có thể gặp chúng ta ở những độ sâu khác nhau trong từng chặng đời. Khi còn trẻ, ta nghe câu chuyện Mácta và Maria với tâm thế của người nhiều dự định. Khi lập gia đình, ta nghe giữa những lo toan cơm áo. Khi phục vụ lâu năm, ta nghe với một trái tim có thể đã chất chứa nhiều mỏi mệt. Khi bước vào tuổi già, ta nghe trong nỗi sợ mình không còn làm được nhiều việc. Khi mất một người thân, ta nghe với một khoảng trống mà không hoạt động nào có thể lấp đầy. Bản văn không thay đổi, nhưng người đang đọc đã thay đổi, và những vùng cần được chữa lành cũng thay đổi. Vì thế, ta cần đọc với sự mới mẻ của người chưa nắm hết mọi điều. Một thái độ rất đẹp khi mở Kinh Thánh là không vội mang theo kết luận. Hãy để một chi tiết nhỏ giữ mình lại. Hãy để một hành động của Đức Giêsu làm mình suy nghĩ. Hãy để một khoảng cách giữa cách Chúa cư xử và cách mình cư xử trở thành lời mời gọi hoán cải. Có khi điều cần thiết trong ngày không phải là đọc thật nhiều, nhưng là ở lại đủ lâu với một điều mình đã đọc để nó đi từ trang sách vào lương tâm.
Chúng ta đang sống giữa một lượng âm thanh quá lớn. Điện thoại có thể làm đứt một cuộc trò chuyện chỉ bằng một tiếng báo. Những dòng tin nối tiếp nhau khiến tâm trí quen với việc chuyển sang điều mới trước khi kịp hiểu điều cũ. Có những người vừa thức dậy đã để cả thế giới bước vào đầu mình, nhưng chưa dành một phút để nhận ra sự sống hôm nay là một hồng ân. Họ biết người ở rất xa đang làm gì, nhưng không biết người trong nhà đang buồn vì điều gì. Họ nghe hàng trăm ý kiến trong một ngày, nhưng không còn đủ kiên nhẫn cho một người già kể chậm một câu chuyện. Họ đọc rất nhiều lời về bình an, nhưng không có một khoảng bình an để thực sự đọc Lời Chúa. Điều này không có nghĩa là phải rời bỏ mọi phương tiện hay coi mọi điều mới mẻ là nguy hiểm. Điều cần thiết là lấy lại quyền quyết định đối với sự chú ý của mình. Không phải điều gì gọi cũng phải đáp ngay. Không phải điều gì xuất hiện cũng phải xem. Không phải điều gì gây xúc động cũng đáng để trao cả buổi tối. Sự chú ý là một phần của tình yêu. Ta đặt sự chú ý ở đâu, trái tim ta sẽ dần được dẫn về đó. Nếu muốn Chúa có chỗ trong đời mình, ta cần dành cho Người một khoảng thời gian thật, trong đó mình không liên tục bị kéo đi. Một chiếc điện thoại được đặt xuống, một màn hình được tắt đi, một cánh cửa được khép lại nhẹ nhàng có thể là những bước đầu rất cụ thể của một đời sống biết lắng nghe.
Nhưng sự thinh lặng bên ngoài chưa đủ. Có khi căn phòng hoàn toàn yên mà lòng chúng ta vẫn đầy những cuộc tranh cãi. Ta đang nghĩ lại lời ai đó làm mình đau, đang chuẩn bị câu trả lời cho một cuộc đối thoại chưa diễn ra, đang lo về ngày mai, đang tự trách về hôm qua, đang tưởng tượng những điều có thể mất. Vì thế, bước vào cầu nguyện nhiều khi là bước vào một căn phòng bên trong đã lâu không được sắp xếp. Đừng nản lòng nếu vừa bắt đầu đã thấy mình chia trí. Đừng nghĩ rằng chỉ những người không có vấn đề mới có thể cầu nguyện. Chính các vấn đề ấy có thể được mang đến trước mặt Chúa. Ta có thể đến với Người bằng một tâm hồn chưa bình an, một nỗi buồn chưa giải thích được, một cơn giận chưa lắng xuống và một sự sợ hãi chưa biết cách vượt qua. Điều quan trọng là đừng giả vờ. Chúa không cần một bộ mặt đạo đức che kín con người thật. Người muốn gặp chính ta. Trong sự thật ấy, ta học cách đặt từng điều đang làm mình bận tâm trước mặt Người, rồi trở về với Lời đang đọc. Sự trở về ấy có thể phải diễn ra nhiều lần. Mỗi lần nhận ra mình đã đi xa và nhẹ nhàng quay lại, ta đang tập một sự trung thành nhỏ. Cầu nguyện không luôn đem đến cảm giác êm dịu ngay lập tức. Có những ngày nó chỉ là một sự ở lại khó nhọc, nhưng chính sự ở lại ấy giúp ta không hoàn toàn bị cuốn theo những gì đang khuấy động lòng mình.
Hình ảnh Maria ngồi bên chân Đức Giêsu còn gợi lên một sự thật rất giải phóng: con người có quyền đón nhận trước khi trao ban. Chúng ta không thể mãi sống như một cái giếng bị múc mà không được bồi đầy. Người chăm sóc người khác cũng cần được chăm sóc. Người an ủi người khác cũng có những ngày cần được nâng đỡ. Người thường xuyên đem lại hy vọng cũng có thể trải qua những giờ tối tăm. Người phục vụ trong Hội Thánh không vì mang một trách nhiệm mà thôi là một con người mong manh. Một linh mục cần Lời Chúa cho chính tâm hồn mình trước khi tìm ý cho bài giảng. Một giáo lý viên cần để đức tin nâng đỡ đời mình trước khi truyền đạt bài học cho trẻ em. Một người làm việc bác ái cần giữ cho trái tim được mềm lại để không nhìn người nghèo như một hồ sơ. Một người phụ trách cộng đoàn cần có nơi để đặt xuống nỗi lo và học lại cách tin tưởng. Nếu chúng ta chỉ đến với Kinh Thánh để chuẩn bị điều sẽ nói cho người khác, ta có thể trở nên rất thành thạo trong ngôn từ mà vẫn nghèo nàn trong tương quan với Chúa. Có những điều ta hiểu bằng trí óc nhưng chưa chịu để chúng chữa lành lòng mình. Có những điều ta trình bày trôi chảy nhưng chưa dám thực hiện. Vì thế, trước mỗi trách nhiệm thiêng liêng, ta cần trở lại với tư thế của người học. Chúng ta không sở hữu Lời Chúa. Chúng ta được Lời Chúa hướng dẫn, sửa dạy, nâng đỡ và sai đi.
Một dấu hiệu quan trọng của việc đã lắng nghe là cách chúng ta đối xử với người khác sau giờ cầu nguyện. Không thể chỉ đo chiều sâu cầu nguyện bằng cảm xúc trong nhà thờ. Có người xúc động rất mạnh nhưng về nhà vẫn dùng những lời tàn nhẫn. Có người đọc kinh đều đặn nhưng không cho người khác quyền trình bày suy nghĩ. Có người say mê những đề tài đạo đức nhưng dễ dàng tham gia vào việc làm nhục một người trên mạng. Ngược lại, có người không nói nhiều về đời sống thiêng liêng, nhưng biết kiềm lại một lời nặng, biết nhận lỗi, biết bảo vệ người yếu thế và biết ở bên người đang đau khổ. Những điều ấy không phải là phần phụ của đời sống đức tin. Chúng là nơi đức tin có hình hài. Một Lời Chúa đã được đón nhận thật sẽ dần làm cho cách nhìn của ta thay đổi. Ta bớt vội vàng gán nhãn. Ta nhận ra đằng sau một thái độ khó chịu có thể là một nỗi đau chưa được nói. Ta hiểu rằng một sai lầm không diễn tả hết con người. Ta học cách nói sự thật mà không làm nhục, sửa lỗi mà không nghiền nát, giữ nguyên tắc mà không đánh mất lòng thương xót. Điều ấy không có nghĩa là nhắm mắt trước điều sai hay để mặc cho người khác gây hại. Tình yêu cần sự thật, cần trách nhiệm và đôi khi cần những giới hạn rõ ràng. Nhưng ngay cả khi phải ngăn chặn một hành vi sai trái, ta vẫn được mời gọi giữ lòng mình khỏi sự thù hằn và khỏi niềm vui khi thấy người khác bị hủy hoại.
Trong gia đình, nhu cầu được lắng nghe thường sâu hơn nhu cầu được giải thích. Một người vợ có thể không cần chồng lập tức đưa ra giải pháp cho mọi chuyện, nhưng cần cảm thấy nỗi mệt của mình được nhận biết. Một người chồng có thể không biết diễn tả áp lực đang mang, nhưng cần một không gian đủ an toàn để thừa nhận mình đang lo. Một đứa trẻ có thể kể một chuyện rất nhỏ, nhưng qua chuyện ấy đang thử xem người lớn có thật sự quan tâm đến mình hay không. Một người già có thể lặp lại điều đã kể nhiều lần, nhưng đằng sau sự lặp lại là nỗi sợ bị quên lãng. Nếu mọi cuộc trò chuyện trong nhà đều bị cắt ngang bởi lời khuyên, sự phán xét hoặc một màn hình, các thành viên sẽ dần học cách im lặng. Căn nhà vẫn có tiếng nói, nhưng ít có tâm hồn được gặp nhau. Bởi vậy, việc đặt Lời Chúa ở trung tâm gia đình không chỉ là đặt một cuốn sách tại nơi trang trọng. Đó còn là học cách hiện diện với nhau trong ánh sáng của Lời ấy. Có thể bắt đầu bằng một bữa ăn bớt vội, một buổi tối không ai phải tranh giành quyền nói, một lời xin lỗi không kèm theo sự đổ lỗi, một câu hỏi được đặt bằng sự quan tâm thật. Khi cha mẹ biết lắng nghe con, đứa trẻ có thể dễ hiểu hơn rằng Thiên Chúa cũng lắng nghe mình. Khi vợ chồng đối thoại trong tôn trọng, lời cầu nguyện chung không còn chỉ là một nghi thức bên cạnh đời sống, nhưng trở thành sức mạnh giúp đời sống được đổi mới.
Có những gia đình không thiếu bàn thờ, ảnh tượng hay giờ kinh, nhưng vẫn thiếu sự dịu dàng. Điều này đặt ra một câu hỏi rất thật: điều chúng ta cử hành đã đi vào những gì chúng ta sống đến mức nào? Sau lời kinh cầu bình an, ta có thể bớt một lần nổi nóng không? Sau lời cầu xin được tha thứ, ta có thể thôi dùng quá khứ của người thân để làm họ đau không? Sau khi nghe về lòng thương xót, ta có thể nhìn một người lầm lỡ bằng ánh mắt ít khắc nghiệt hơn không? Sau khi cầu cho người nghèo, ta có thể chia sẻ một phần cụ thể trong thu nhập không? Những câu hỏi ấy không nhằm làm chúng ta mặc cảm vì mình chưa tốt, nhưng giúp đức tin có một hướng đi. Sự biến đổi thường bắt đầu ở những việc nhỏ đến mức không ai chú ý. Một người cha đi làm về và dành ít phút nghe con kể chuyện. Một người mẹ đang giận nhưng quyết định không dùng lời xúc phạm. Một người con chủ động hỏi thăm ông bà. Một người trong nhà nhận phần công việc mà lâu nay mình đã né tránh. Một bữa cơm được dùng để gặp nhau thay vì kiểm điểm nhau. Những thay đổi ấy có vẻ nhỏ, nhưng chúng làm cho căn nhà có một bầu khí khác. Người ta có thể chưa biết trình bày đức tin bằng những từ ngữ lớn, nhưng sẽ cảm nhận được một tình yêu có khả năng làm cho con người dễ thở hơn. Đó là một cách rất thật để Lời Chúa được loan báo.
Việc loan báo Tin Mừng vì thế không chỉ bắt đầu ở bục giảng hay một chương trình được tổ chức cẩn thận. Nó bắt đầu ở chỗ một người đã để Chúa thay đổi cách mình hiện diện. Trong nơi làm việc, một người Công giáo có thể loan báo bằng sự trung thực khi không ai kiểm tra, bằng cách không tham gia nói xấu, bằng thái độ tôn trọng người có vị trí thấp hơn, bằng sự công bằng trong trả lương và sự trách nhiệm đối với công việc. Trong khu xóm, họ có thể loan báo bằng việc nhớ đến người sống một mình, biết giúp khi có tang chế, biết cư xử tử tế với người khác tôn giáo và biết giữ lời hứa. Trong gia đình, họ loan báo bằng sự chung thủy, lòng kiên nhẫn và khả năng bắt đầu lại sau những bất đồng. Trên mạng, họ loan báo bằng việc không chia sẻ điều chưa kiểm chứng, không dùng đức tin làm cớ để xúc phạm và không biến đau khổ của người khác thành một thứ để mua vui. Có những người chưa muốn nghe chúng ta nói về Chúa, nhưng vẫn đang đọc đời sống của chúng ta mỗi ngày. Họ nhìn cách ta phản ứng khi bị thiệt thòi, cách ta sử dụng quyền lực, cách ta đối xử với người không mang lại lợi ích và cách ta giữ lòng nhân hậu khi gặp một người khó chịu. Một lời giải thích có thể giúp người ta hiểu, nhưng một đời sống nhất quán giúp người ta tin rằng điều được giải thích có thể trở thành hiện thực.
Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên vì biết mình còn nhiều thiếu sót mà cho rằng phải chờ đến lúc hoàn hảo mới có thể làm chứng. Nếu phải đợi đến ngày không còn yếu đuối, có lẽ không ai trong chúng ta dám lên đường. Chứng tá Kitô giáo không đòi ta trình diễn một cuộc đời không bao giờ sai. Nó đòi ta sống trong sự thật, biết quay về, biết nhận trách nhiệm và không che giấu điều sai bằng những lời đạo đức. Một người biết xin lỗi có thể làm chứng rất mạnh. Một người dám sửa một khoản thu nhập bất chính có thể loan báo Tin Mừng bằng hành động ấy. Một người thôi bào chữa cho sự nóng giận và bắt đầu tìm cách thay đổi đang cho thấy ân sủng có thể hoạt động trong một đời sống bình thường. Một người từng xa Chúa nhưng kiên trì trở lại đang đem hy vọng cho người khác. Điều làm chứng tá suy yếu nhiều khi không phải là việc người ta thấy chúng ta có giới hạn, mà là việc chúng ta nhất quyết không nhận giới hạn ấy. Ta nói về khiêm nhường nhưng không chịu được góp ý; nói về sự thật nhưng luôn tìm cách giữ hình ảnh; nói về tha thứ nhưng chỉ muốn người khác xin lỗi; nói về phục vụ nhưng luôn cần được chú ý. Lời Chúa mời chúng ta bước ra khỏi sự phòng thủ ấy. Khi không còn phải dùng mọi sức để bảo vệ một hình ảnh đẹp, chúng ta có thể dành sức cho việc trở nên tốt hơn thật sự. Khi dám để Chúa gặp con người chưa hoàn thiện của mình, ta mở được một cánh cửa cho sự chữa lành.
Một người đã lắng nghe Chúa cũng cần học cách lắng nghe những người mình muốn giúp đỡ. Có một kiểu nhiệt thành rất dễ làm người khác mệt: ta biết sẵn họ cần gì trước khi họ kịp nói, quyết định sẵn điều họ phải làm trước khi hiểu hoàn cảnh, đưa ra sẵn một lời khuyên trước khi nhận ra vết thương. Ta có thể có ý tốt, nhưng ý tốt ấy chưa đủ nếu thiếu sự tôn trọng. Một người đau buồn không luôn cần được giải thích ngay rằng mọi sự rồi sẽ ổn. Một người đang khủng hoảng đức tin không luôn cần bị nhắc rằng phải mạnh mẽ hơn. Một người nghèo không chỉ cần một món quà mà còn cần được đối xử như một con người có tiếng nói. Một người lầm lỡ không chỉ cần nghe mình đã sai, nhưng còn cần thấy một con đường cụ thể để bắt đầu lại. Lắng nghe giúp chúng ta không biến người khác thành đối tượng cho sự nhiệt thành của mình. Nó giúp ta nhận ra điều đang xảy ra trong đời họ, những gì họ có thể thực hiện, những hỗ trợ họ cần và những giới hạn ta phải tôn trọng. Có khi sự giúp đỡ tốt nhất trong lúc đầu chỉ là không bỏ đi, không kết luận vội và không làm người đang đau cảm thấy mình có lỗi vì chưa thể vui. Một người mang Lời Chúa trong lòng sẽ hiểu rằng sự hiện diện kiên nhẫn cũng có thể là một hình thức phục vụ sâu sắc.
Trong cộng đoàn, chúng ta rất cần một đời sống hoạt động được nâng đỡ bởi sự lắng nghe. Nhiều công việc phải được làm, nhiều trách nhiệm phải được chu toàn, nhiều người cần được phục vụ. Nhưng nếu mọi sinh hoạt chỉ xoay quanh việc hoàn thành chương trình, cộng đoàn có thể trở nên hiệu quả mà lạnh lẽo. Ta có thể tổ chức một buổi lễ chu đáo nhưng làm tổn thương những người cùng chuẩn bị. Ta có thể có một kế hoạch bác ái lớn nhưng không nhận ra người phục vụ bên cạnh đang kiệt sức. Ta có thể có nhiều cuộc họp nhưng không có nơi để một người nói thật về khó khăn của mình. Ta có thể nói về hiệp thông mà vẫn để những khác biệt biến thành phe nhóm. Chính vì thế, Lời Chúa phải có chỗ trong cách cộng đoàn quyết định và cư xử. Trước một bất đồng, chúng ta cần hỏi điều gì đang phục vụ con người, điều gì đang bảo vệ phẩm giá và điều gì chỉ đang bảo vệ lòng tự ái. Trước một kế hoạch mới, cần xét khả năng thực tế của những người thực hiện, chứ không chỉ nhìn vào sự đẹp đẽ của ý tưởng. Trước một người muốn rút lui vì mệt, cần tìm hiểu thay vì vội kết luận rằng họ thiếu nhiệt thành. Một cộng đoàn có chiều sâu thiêng liêng sẽ biết quý cả người đứng trước lẫn người đứng sau, người nói giỏi lẫn người chỉ lặng lẽ làm việc. Khi sự lắng nghe trở thành một thói quen chung, những khác biệt không nhất thiết biến thành rạn nứt; chúng có thể giúp cộng đoàn hiểu đời sống đầy đủ hơn.
Điều khó trong việc sống Lời Chúa là chúng ta không thể thay đổi tất cả chỉ bằng một quyết tâm mạnh. Có những thói quen đã ăn sâu, những phản ứng đã được hình thành nhiều năm, những vết thương khiến ta luôn phòng thủ. Hôm nay ta có thể rất sốt sắng, nhưng ngày mai lại trở về với lối cư xử cũ. Điều ấy dễ làm ta thất vọng và nghĩ rằng việc cầu nguyện không đem lại gì. Nhưng sự lớn lên của tâm hồn thường âm thầm hơn những gì ta mong. Một người hay nổi nóng có thể chưa trở nên hiền ngay, nhưng bắt đầu nhận ra cơn giận sớm hơn. Một người khó tha thứ có thể chưa thôi đau, nhưng bắt đầu không muốn làm người kia đau lại. Một người chỉ quen nghĩ đến mình có thể chưa quảng đại nhiều, nhưng bắt đầu nhìn thấy nhu cầu của người khác. Một người sống phân tán có thể chưa cầu nguyện được lâu, nhưng bắt đầu giữ một khoảng thời gian nhỏ mỗi ngày. Những dấu hiệu ấy cần được trân trọng. Chúng không cho phép ta tự mãn, nhưng giúp ta kiên trì. Đời sống đức tin không chỉ có những bước tiến rõ rệt; nó còn có những lần quay về sau khi vấp ngã. Quan trọng là ta có tiếp tục mở lòng hay không, có tiếp tục tìm kiếm sự trợ giúp hay không, có chịu thực hiện điều tốt mình đã nhận ra hay không. Lời Chúa cần được nghe nhiều lần, không phải vì Người thiếu sức mạnh, nhưng vì tâm hồn ta cần thời gian để thôi kháng cự và học một cách sống mới.
Để sự lắng nghe không chỉ là một ý tưởng đẹp, chúng ta cần dành cho nó một chỗ cụ thể trong ngày. Có thể là ít phút trước khi bắt đầu công việc, khi chưa bị những yêu cầu khác lấp đầy. Có thể là một khoảng buổi tối, sau khi đã thu xếp những trách nhiệm cần thiết. Có thể là lúc ngồi yên bên giường bệnh, lúc đi đường trong sự an toàn, lúc nghỉ giữa hai công việc. Không nhất thiết phải đọc nhiều. Một đoạn ngắn được đọc chậm có thể đủ để giữ tâm hồn ở lại. Sau khi đọc, hãy tự hỏi điều gì đang làm mình chú ý, điều gì đang chạm đến đời sống hiện tại, điều gì cần được thay đổi và bước nhỏ nào có thể thực hiện hôm nay. Nếu đoạn Tin Mừng giúp ta nhận ra mình đang thiếu kiên nhẫn, hãy chọn một người cụ thể để đối xử dịu dàng hơn. Nếu ta nhận ra mình đã quá lâu không quan tâm đến cha mẹ, hãy thực hiện một cuộc gọi hay một cuộc thăm viếng. Nếu ta thấy cần làm hòa, hãy chuẩn bị một lời xin lỗi chân thành. Nếu ta nhận ra sự bất công trong cách sử dụng tiền bạc hay quyền lực, hãy bắt đầu sửa điều có thể sửa. Đừng để mỗi lần đọc Lời Chúa đều kết thúc ở cảm giác rằng bài học này rất hay. Điều hay cần được trao một hình hài trong ngày sống. Đến tối, ta có thể nhìn lại với sự thật và lòng tin: mình đã thực hiện được gì, đã quên điều gì, đã bị kéo đi ở đâu và cần xin ơn nào để tiếp tục vào ngày mai.
Trong Thánh lễ, việc lắng nghe cũng cần sự hiện diện của cả con người. Chúng ta có thể ngồi trong nhà thờ mà lòng vẫn đang ở một nơi khác. Điều ấy đôi khi do mệt mỏi, đôi khi do lo âu, đôi khi do thói quen. Thay vì chỉ tự trách, hãy chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ bằng những điều đơn sơ. Đến sớm một chút khi có thể. Đặt xuống những trao đổi chưa cần thiết. Ý thức rằng mình đang cùng cộng đoàn bước vào một hành vi thờ phượng. Mang theo những người mình lo lắng, những công việc mình đang làm và những điều mình cần được chữa lành. Khi Lời Chúa được công bố, hãy nghe như một người đang cần được hướng dẫn, không chỉ như một người kiểm tra xem điều ấy có mới hay không. Khi bước đến bàn tiệc Thánh Thể, hãy để lòng mình thực sự đón nhận Đức Kitô, với niềm tin rằng đời sống của Người có thể nâng đỡ sự yếu đuối của mình. Và khi trở về, hãy mang cuộc gặp gỡ ấy vào những việc đang chờ. Bữa ăn, công việc, trách nhiệm, các mối tương quan vẫn ở đó, nhưng ta có thể bước vào bằng một tinh thần khác. Sự hiệp thông với Chúa cần tiếp tục trong cách ta giữ lời, sử dụng thời gian, chăm sóc người thân và đối xử với người khó thương. Một Thánh lễ được sống sâu không khép lại khi ta rời nhà thờ; nó mở ra một ngày sống được trao cho tình yêu.
Có những chặng đời chúng ta không còn đủ sức hoạt động như trước. Tuổi tác, bệnh tật, một biến cố gia đình hay một mất mát có thể buộc ta dừng lại. Đối với người đã quen sống bằng việc làm, sự dừng lại ấy có thể rất đau. Họ cảm thấy mình không còn hữu ích, không còn được cần đến, không còn có chỗ. Chính lúc này, hình ảnh ngồi bên chân Chúa đem lại một ánh sáng đặc biệt. Cuộc đời không chỉ có giá trị khi đôi tay còn làm được nhiều việc. Sự hiện diện của một người già có thể giữ ký ức và sự ấm áp cho gia đình. Lời cầu nguyện của một người bệnh có thể nâng đỡ những người đang phục vụ. Một người đang chịu đau khổ vẫn có thể trao tặng sự chân thành, lòng biết ơn và tình yêu trong những điều nhỏ. Nhưng ngay cả khi người ấy chưa thể trao tặng điều gì rõ ràng, phẩm giá của họ vẫn nguyên vẹn. Họ không phải là một gánh nặng cần được biện minh bằng sự hữu ích. Họ là một con người đáng được yêu thương. Cộng đoàn và gia đình cần cho họ cảm nhận điều ấy bằng sự chăm sóc cụ thể, bằng thời gian, bằng những cuộc thăm viếng và bằng thái độ không làm họ xấu hổ vì phải nhờ giúp đỡ. Học lắng nghe Chúa cũng là học nhìn con người bằng một ánh mắt không định giá họ theo năng suất. Trong ánh mắt ấy, người yếu đuối có một chỗ, người chậm chạp có một chỗ, người chưa thành công có một chỗ và người đang cần được nâng đỡ có một chỗ.
Sau cùng, điều chúng ta cần gìn giữ là một trái tim còn có thể được Chúa chạm đến. Ta có thể mất đi nhiều điều trong đời: một cơ hội, một vị trí, một khả năng, một sức khỏe từng tưởng sẽ luôn còn. Ta cũng có thể thất bại trong những việc đã đặt nhiều hy vọng. Nhưng nếu vẫn biết trở về với Chúa, ta chưa mất con đường để bắt đầu lại. Sự trở về ấy không cần đợi đến một ngày hoàn hảo. Nó có thể diễn ra ngay hôm nay, giữa công việc còn dang dở và tâm hồn còn ngổn ngang. Hãy dành cho Chúa một chỗ thật trong ngày sống. Hãy cho phép Người gặp ta trước khi ta cố gắng trình bày một phiên bản tốt đẹp hơn của mình. Hãy mở Lời Chúa với sự khiêm nhường của người còn cần học. Hãy để một điều đã nghe trở thành một việc được làm. Hãy bước đến với người bên cạnh bằng sự chú ý sâu hơn. Hãy nghỉ khi cần nghỉ, xin giúp đỡ khi cần giúp đỡ và trở về khi nhận ra mình đã đi xa. Dần dần, ta sẽ thấy công việc không còn hoàn toàn nuốt mất tâm hồn, sự phục vụ không còn luôn đi kèm với cay đắng và đời sống đức tin không còn chỉ là những điều phải hoàn thành. Giữa những trách nhiệm vẫn rất thật, ta có thể sống với một điểm tựa bên trong: mình được yêu thương, được hướng dẫn và không phải tự mang cả cuộc đời bằng sức riêng.
Lạy Chúa Giêsu, xin bước vào ngôi nhà tâm hồn chúng con, nơi có những dự định tốt đẹp và cả những góc tối chúng con thường tránh nhìn. Xin gặp chúng con giữa sự bận rộn, những lo âu, nỗi mệt mỏi và những khát vọng chưa biết diễn tả. Xin giúp chúng con nhận ra khi nào đôi tay đang phục vụ mà trái tim đã rời xa tình yêu, khi nào chúng con đang làm nhiều việc tốt nhưng lại bỏ quên người ở ngay bên cạnh, khi nào chúng con đang dùng sự bận rộn để tránh đối diện với chính mình. Xin dạy chúng con biết lắng nghe với lòng khiêm nhường, biết đón nhận với sự tin tưởng và biết thực hành bằng những bước nhỏ trung thành. Xin làm cho Lời Chúa thấm vào cách chúng con nói, cách chúng con quyết định, cách chúng con sử dụng tiền bạc, thời gian và những khả năng đã được trao ban. Xin giữ chúng con khỏi sự cứng cỏi khiến mình luôn nghĩ đã biết đủ, khỏi lòng tự ái khiến mình không chịu được sửa dạy và khỏi sự nản chí khiến mình bỏ cuộc sau những lần vấp ngã. Xin nâng đỡ những người đang âm thầm gánh vác gia đình, những người phục vụ lâu ngày đã mệt, những người bệnh cảm thấy mình vô ích và những người cô đơn mong được ai đó lắng nghe. Xin cho chúng con trở thành sự trợ giúp thật đối với nhau. Và mỗi khi trở về với công việc thường ngày, xin cho chúng con mang theo một trái tim đã được ở gần Chúa, để bàn tay biết làm việc trong yêu thương, lời nói biết đem lại bình an và đời sống biết mở một cánh cửa cho người khác gặp được lòng nhân hậu của Người. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.

GIỮ MỘT CHỖ CHO CHÚA GIỮA NHỮNG BẬN RỘN CỦA ĐỜI MÌNH
Có những ngày chúng ta đi từ sáng đến tối mà lòng vẫn có cảm giác chưa đến được nơi nào. Việc này vừa xong, việc khác đã chờ. Điện thoại vừa tắt, một tin nhắn mới lại hiện lên. Bữa cơm chưa dọn hết, chuyện ngày mai đã kéo về trong đầu. Người làm cha mẹ lo cho con, người trẻ lo tìm việc, người lớn tuổi lo bệnh tật, người đang phục vụ cộng đoàn lo chương trình, người đang gánh trách nhiệm lo những điều mà ít ai nhìn thấy. Chúng ta sống giữa rất nhiều đòi hỏi, và nhiều đòi hỏi thật sự chính đáng. Không thể bỏ mặc gia đình, không thể làm việc tùy tiện, không thể coi nhẹ những người đang cần mình. Thế nhưng, giữa bao nhiêu việc phải làm, một câu hỏi âm thầm vẫn đợi chúng ta trả lời: lòng mình đang ở đâu? Đôi tay có thể đang làm một việc tốt mà lòng đã đầy cay đắng. Đôi chân có thể đang đi phục vụ mà bên trong chỉ còn mệt mỏi, trách móc và muốn được công nhận. Miệng có thể đang đọc kinh mà trí óc đã chạy hết từ chuyện này sang chuyện khác. Chúng ta vẫn hiện diện trong cuộc sống, vẫn hoàn thành những điều người khác mong đợi, nhưng đôi khi lại vắng mặt ngay trong chính tâm hồn mình. Bởi vậy, có những lúc điều chúng ta cần không chỉ là thêm sức để làm tiếp, mà còn là ánh sáng để hiểu vì sao mình đang làm, đang làm với ai và đang để điều gì dẫn dắt mình.
Tin Mừng đưa chúng ta vào một ngôi nhà có Đức Giêsu hiện diện, có người đón tiếp, có việc phục vụ, có người ngồi lắng nghe, và cũng có một trái tim đang trở nên nặng nề giữa những điều tưởng như rất bình thường. Ngôi nhà ấy gần với đời sống chúng ta hơn mình nghĩ. Đó có thể là căn bếp của một người mẹ sau ngày làm việc dài, là phòng khách nơi người cha vừa trở về với những áp lực chưa kịp đặt xuống, là phòng sinh hoạt giáo xứ trước một cuộc lễ, là nhà dòng vào lúc ai cũng đang có phần việc riêng, là căn phòng của một người đang chăm sóc thân nhân đau yếu. Nơi ấy có tình yêu, nhưng tình yêu đang chịu thử thách. Nơi ấy có thiện chí, nhưng thiện chí đang bị sự mệt mỏi bào mòn. Nơi ấy có Chúa, nhưng người ta vẫn có thể bối rối đến mức không còn cảm nhận được niềm vui vì Người đang ở đó. Điều này đáng để chúng ta dừng lại suy nghĩ: sự hiện diện của Chúa không tự động làm cho mọi công việc biến mất, nhưng có thể thay đổi cách chúng ta ở trong công việc. Chúa bước vào nhà để gặp con người, và cuộc gặp gỡ ấy cần một tâm hồn biết mở cửa, chứ không chỉ một căn nhà đã được chuẩn bị chu đáo.
Mácta đáng được nhìn bằng sự trân trọng. Chị đón khách, chị quan tâm, chị muốn dành những điều tốt đẹp cho người đến nhà mình. Đằng sau việc phục vụ luôn có những nỗ lực mà người ngoài dễ bỏ qua. Một bữa cơm đặt lên bàn là kết quả của nhiều việc nhỏ; một căn nhà sạch sẽ là thành quả của những bàn tay âm thầm; một buổi gặp gỡ diễn ra tốt đẹp thường được nâng đỡ bởi những người đã đến trước và còn ở lại sau cùng. Đời sống gia đình và cộng đoàn sẽ nghèo đi biết bao nếu thiếu những con người sẵn sàng làm những việc ấy. Vì thế, chúng ta không nên đọc câu chuyện này rồi vội vàng xem nhẹ công việc của Mácta. Nhưng chính vì việc phục vụ quý giá, chúng ta càng cần nhận ra điều có thể làm nó mất đi vẻ đẹp. Một người bắt đầu bằng lòng hiếu khách có thể dần bị cuốn vào sự sốt ruột. Một người muốn làm điều tốt có thể dần trở nên khó chịu với bất cứ ai không làm theo nhịp của mình. Một người rất yêu cộng đoàn có thể đến lúc nhìn mọi người như những người đang mắc nợ mình. Công việc vẫn tiếp tục, nhưng sự tự do trong tình yêu đã bị thu hẹp. Và lúc ấy, người phục vụ cần được chăm sóc trong chính tâm hồn mình.
Có lẽ nhiều người trong chúng ta hiểu sự nặng lòng ấy. Chúng ta không chỉ mệt vì số lượng công việc; chúng ta còn mệt vì cảm giác mình phải gánh một mình. Không chỉ buồn vì việc chưa xong; chúng ta còn buồn vì nghĩ rằng chẳng ai quan tâm đến mình. Không chỉ khó chịu vì người khác đang nghỉ; chúng ta còn khó chịu vì trong lòng đã xuất hiện một cuộc so sánh. Tại sao tôi phải làm còn người ấy được ngồi? Tại sao tôi luôn nhớ còn người ấy luôn quên? Tại sao tôi cố gắng bao nhiêu mà chẳng ai nói một lời? Những câu hỏi ấy có thể bắt nguồn từ những bất công thật sự, và cần được lắng nghe, đối thoại, điều chỉnh. Nhưng chúng cũng có thể lớn lên từ những suy đoán chưa được kiểm chứng, từ một vết thương cũ, từ nhu cầu được nhìn nhận mà chúng ta chưa biết diễn tả cách bình an. Khi mệt mỏi, chúng ta dễ đọc mọi sự bằng ánh sáng của nỗi tủi thân. Một sự im lặng trở thành dấu hiệu của vô tâm. Một sơ suất trở thành bằng chứng của thiếu yêu thương. Một khác biệt trong cách làm trở thành thái độ chống đối. Vì thế, trước khi kết luận về lòng người khác, có những lúc chúng ta cần nhận ra tình trạng của chính mình: tôi đang quá sức, tôi đang cần được giúp, tôi đang có điều buồn chưa nói ra.
Điều đáng quý là Mácta đem nỗi bức xúc của mình đến với Đức Giêsu. Chị không có một tâm trạng hoàn hảo khi đến với Người. Chị đến bằng chính điều đang làm mình khó chịu. Đây là một cánh cửa rất thực cho đời sống cầu nguyện. Nhiều người nghĩ chỉ có thể cầu nguyện khi lòng đã yên, khi mọi cảm xúc đã được sắp xếp, khi mình có thể nói những lời sốt sắng. Nhưng nếu phải đợi đến lúc ấy, có thể chúng ta sẽ trì hoãn cuộc gặp gỡ với Chúa quá lâu. Chúng ta có thể đến với Người khi đang mệt, khi đang buồn, khi đang giận, khi không biết phải xử lý một tình huống thế nào. Có thể thưa với Chúa rằng mình đang cảm thấy cô đơn trong trách nhiệm, đang thất vọng vì một người thân, đang mất kiên nhẫn, đang sợ mình sẽ làm tổn thương ai đó. Sự chân thật ấy không làm lời cầu nguyện trở nên thấp kém. Nó giúp chúng ta đứng trước Chúa bằng con người thật. Tuy nhiên, đem nỗi lòng đến với Chúa cũng là chấp nhận để Người soi sáng nỗi lòng ấy. Chúng ta không chỉ mong Chúa xác nhận rằng mình đúng, mà còn cần để Người giúp mình thấy những điều mình chưa thấy, kể cả phần trách nhiệm của mình trong sự căng thẳng đang diễn ra.
Sự nóng nảy thường làm cho thế giới trong mắt chúng ta trở nên rất chật. Chúng ta chỉ thấy việc cần hoàn tất, chỉ thấy người phải thay đổi, chỉ thấy điều đang cản trở mình. Trong cái nhìn ấy, mọi sự đều gấp, mọi thiếu sót đều lớn, mọi lời giải thích đều có vẻ là chống chế. Nhưng một khi dừng lại trước Chúa, chúng ta có thể bắt đầu thấy rộng hơn. Người bên cạnh cũng có những mệt mỏi mà mình chưa biết. Điều mình cho là tối cần thiết có thể chỉ là một đòi hỏi do chính mình đặt ra. Việc mình đang cố làm thật hoàn hảo có thể không cần đến mức ấy. Câu nói mình sắp buông ra có thể để lại một vết thương lâu hơn nhiều so với sự bất tiện đang xảy ra. Cầu nguyện giúp chúng ta có khoảng cách cần thiết với cơn xúc động, để không biến một phút quá sức thành một quyết định làm hỏng cả một mối tương quan. Có những cuộc cãi vã sẽ không xảy ra nếu một người biết im lặng vài giây trước khi trả lời. Có những lời nặng nề sẽ được thay bằng một lời xin giúp đỡ nếu người nói nhận ra điều mình thực sự cần. Có những ngày khó khăn sẽ dễ chịu hơn nếu chúng ta thôi đòi mọi việc phải diễn ra đúng như dự tính của mình.
Maria ngồi lắng nghe Đức Giêsu. Dáng ngồi ấy làm chúng ta nghĩ đến một điều rất đơn sơ nhưng ngày càng khó thực hiện: dành sự chú ý trọn vẹn cho người đang ở trước mặt mình. Chúng ta có thể nghe âm thanh mà chưa lắng nghe con người. Có thể nghe một câu chuyện mà trong đầu đã chuẩn bị lời đáp. Có thể nghe Lời Chúa mà chỉ tìm một ý để nói với người khác. Có thể dự một giờ cầu nguyện mà lòng liên tục kiểm tra những việc còn dang dở. Lắng nghe đòi chúng ta chấp nhận rằng lúc này có một điều đáng để mình dừng lại, có một Đấng đáng để mình trao sự chú ý, có một lời mình cần đón nhận trước khi tiếp tục hành động. Đối với người quen chủ động, quen giải quyết, quen đứng ra tổ chức, sự dừng lại ấy có thể gây khó chịu. Nó khiến chúng ta cảm thấy mình đang không làm được gì. Nhưng chính trong sự lắng nghe, một công việc khác đang diễn ra sâu bên trong: những động cơ được thanh luyện, những nỗi sợ được gọi tên, những điều rối ren được đặt lại đúng vị trí, và trái tim học cách bước đi theo sự hướng dẫn của Chúa.
Có một sự nghèo khó cần thiết trong việc lắng nghe: nhận rằng mình chưa hiểu hết. Người quá chắc về mình sẽ khó nghe được điều mới. Người chỉ muốn chứng minh mình đúng sẽ chọn lọc mọi lời theo ý mình. Người luôn nghĩ người khác cần được sửa sẽ ít nhận ra chính mình cũng cần hoán cải. Khi đến với Lời Chúa, chúng ta cần để lòng có chỗ cho sự bất ngờ. Có thể chúng ta muốn được an ủi, nhưng điều chạm đến mình lại là lời mời xin lỗi. Có thể chúng ta muốn được chỉ cách thay đổi người khác, nhưng điều sáng lên lại là sự thiếu kiên nhẫn của mình. Có thể chúng ta muốn biết phải làm thêm gì, nhưng lại nhận ra mình cần bớt một việc để có thời gian cho gia đình. Có thể chúng ta đang tự kết án quá nặng nề, và được mời gọi tin tưởng hơn vào lòng thương xót. Lời Chúa không phục vụ cho nhu cầu giữ nguyên con người cũ của chúng ta. Lời ấy đi vào đời sống để chữa lành, nâng đỡ, uốn nắn và mở ra những bước đi mới. Người biết nghe sẽ dần học được sự mềm mại của một tâm hồn có thể được dẫn dắt.
Chúng ta thường nghĩ điều làm đời sống khô cạn là thiếu những việc đạo đức. Nhưng cũng có khi mình đã làm nhiều việc đạo đức mà vẫn ít dành thời gian thật sự ở với Chúa. Đọc kinh rất nhanh để kịp chương trình, tham dự nhiều sinh hoạt nhưng không để lòng được nghỉ, nói nhiều về đức tin nhưng ít xét lại cách sống, phục vụ nhiệt tình nhưng mang theo một sự bực bội kéo dài. Những thực hành tốt đẹp ấy cần được nuôi dưỡng bằng cuộc gặp gỡ thật. Nếu không, chúng ta có thể dần quen với những hình thức đến mức không còn nhận ra mình đang thiếu sự thân tình với Người. Một người có thể biết rất rõ lịch phụng vụ mà lại không biết lòng mình đang xa Chúa ở điểm nào. Một người có thể hướng dẫn người khác cầu nguyện mà bản thân đã lâu không thưa với Chúa một lời thật lòng. Một người có thể nhắc nhiều đến bác ái nhưng trở nên khắt khe với những người sống gần mình. Vì vậy, câu chuyện trong ngôi nhà này mời gọi mỗi chúng ta nhìn lại cách mình sống đức tin: tôi có đang để Chúa gặp tôi, hay chỉ đang làm những việc liên quan đến Chúa?
Đời sống nội tâm cũng cần được bảo vệ trước thói quen liên tục tìm kích thích. Có những khoảng trống vừa xuất hiện là chúng ta lập tức lấp đầy bằng màn hình. Chờ vài phút cũng phải xem tin, đi một đoạn ngắn cũng phải nghe một điều gì, vừa thức dậy đã tìm điện thoại, trước khi ngủ vẫn còn kéo dài những hình ảnh không cần thiết. Tâm trí quen với việc chuyển từ đối tượng này sang đối tượng khác sẽ khó ở lại đủ lâu với một lời cầu nguyện, một người thân, một câu hỏi quan trọng. Chúng ta không cần phủ nhận giá trị của những phương tiện đang giúp mình làm việc và liên lạc. Nhưng cần nhìn thật vào cách chúng đang chiếm lấy sự chú ý. Nếu mỗi ngày dành nhiều thời gian để biết người xa đang làm gì mà lại không nhận ra người trong nhà đang buồn, thì có một điều cần được điều chỉnh. Nếu mình có thể theo dõi hàng chục cuộc tranh luận mà không còn kiên nhẫn nghe một người thân nói hết câu, thì tâm hồn đang cần được tập lại khả năng hiện diện. Giữ một chỗ cho Chúa có thể bắt đầu bằng một hành động rất cụ thể: đặt điện thoại xuống, để căn phòng yên một lúc, và ở đó với Người bằng tất cả sự đơn sơ của mình.
Sự yên lặng ban đầu có thể làm chúng ta khó chịu. Khi không còn tiếng động bên ngoài, những lo lắng bên trong bắt đầu hiện rõ. Chúng ta thấy những điều mình đã né tránh: một mối tương quan rạn nứt, một lỗi lầm chưa sửa, một nỗi sợ chưa dám nói, một cảm giác trống rỗng mà công việc vẫn thường giúp che đi. Nhưng chính vì thế, sự yên lặng có giá trị. Nó cho phép chúng ta nhận ra mình đang cần Chúa ở đâu. Không phải mọi phút thinh lặng đều mang lại cảm giác dễ chịu; có lúc nó giống như mở một căn phòng đã lâu không được chăm sóc. Chúng ta thấy sự bừa bộn, thấy bụi bặm, thấy những món đồ cần đặt lại. Điều ấy không có nghĩa mình thất bại trong cầu nguyện. Có thể đó là lúc mình bắt đầu thành thật. Chúa có thể gặp chúng ta trong căn phòng ấy, nơi chưa được sắp xếp xong, nơi còn nhiều điều lộn xộn. Chúng ta chỉ cần đừng đóng cửa vì xấu hổ. Một lời thưa nhỏ, một sự phó thác chưa trọn vẹn, một quyết tâm khiêm tốn cũng có thể trở thành bước đầu của sự đổi mới.
Từ việc lắng nghe Chúa, chúng ta học cách lắng nghe những người sống bên cạnh. Trong gia đình, nhiều nỗi buồn lớn lên vì người ta không còn cảm thấy mình được nghe. Người vợ nói một điều, người chồng lập tức tìm cách giải quyết mà chưa hiểu điều chị đang mang trong lòng. Người chồng kể một nỗi lo, người vợ vội so sánh với những khó khăn của mình. Người con muốn nói về một thất bại, cha mẹ đã cắt ngang bằng lời trách. Người già nhắc lại một câu chuyện cũ, con cháu tỏ vẻ sốt ruột vì đã nghe nhiều lần. Ai cũng có lý do để vội, nhưng cuối cùng mọi người đều có thể cảm thấy cô đơn. Lắng nghe không nhất thiết đòi chúng ta có lời khuyên hay. Có khi điều cần nhất là để người khác nói hết, nhìn họ với sự quan tâm, hỏi một câu chân thành, và cho họ biết rằng nỗi lòng của họ có chỗ trong trái tim mình. Một gia đình có thể chưa giải quyết được mọi khó khăn, nhưng sẽ có thêm sức nếu các thành viên biết mình không phải mang nỗi khó khăn ấy một mình. Sự hiện diện chăm chú có sức an ủi mà nhiều lời giải thích không thể thay thế.
Trong việc phục vụ cộng đoàn cũng vậy, điều chúng ta làm cần luôn trở về với con người mà mình đang phục vụ. Chương trình có thể rất chu đáo, nhưng nếu người yếu thế không được đón nhận, thì còn một điều quan trọng đang thiếu. Một cuộc lễ có thể được chuẩn bị kỹ, nhưng nếu trong quá trình chuẩn bị có người bị làm nhục vì một sai sót nhỏ, thì chúng ta cần xét lại cách mình thực hiện. Một công việc bác ái có thể huy động được nhiều người, nhưng nếu người nhận sự giúp đỡ cảm thấy bị xem thường, thì tình yêu chưa được diễn tả đầy đủ. Những yêu cầu về trách nhiệm, chất lượng và kỷ luật vẫn cần thiết. Tuy nhiên, chúng phải được thực hiện bằng sự tôn trọng phẩm giá con người. Người phục vụ cần biết hỏi mình: sau khi gặp tôi, người khác có dễ mở lòng với Chúa hơn không? Cách tôi làm việc có giúp cộng đoàn bình an hơn không? Tôi có biết hướng dẫn mà không đè nặng, góp ý mà không làm nhục, sửa sai mà không phủ nhận thiện chí của người khác không? Những câu hỏi ấy đưa chúng ta trở về với trái tim của việc phục vụ.
Một điều rất dễ làm mất bình an là nhu cầu kiểm soát mọi sự. Chúng ta muốn người khác làm đúng cách mình làm, muốn kế hoạch diễn ra đúng từng bước, muốn mọi người hiểu ý mình ngay lập tức. Khi điều ấy không xảy ra, mình cảm thấy khó chịu như thể toàn bộ công việc đang bị đe dọa. Nhưng đời sống chung luôn có sự khác biệt, và người trưởng thành trong đức tin cần học cách làm việc với sự khác biệt ấy. Có những cách làm khác mình mà vẫn tốt. Có những người chậm hơn mình nhưng rất cẩn thận. Có những người ít nói nhưng bền bỉ. Có những người còn vụng về nhưng đang thật lòng cố gắng. Nếu chỉ chấp nhận một kiểu đóng góp, chúng ta sẽ làm nghèo cộng đoàn và khiến bản thân luôn quá tải. Biết trao việc, biết hướng dẫn, biết chấp nhận một kết quả chưa hoàn hảo nhưng đang tiến bộ là những biểu hiện của lòng tin và sự khiêm nhường. Chúng ta cần phân biệt điều thật sự phải giữ với điều có thể linh động. Sự rõ ràng ấy giúp mình bớt căng thẳng, đồng thời mở đường cho người khác lớn lên trong trách nhiệm.
Cũng cần học cách nói về sự mệt mỏi mà không biến nó thành lời buộc tội. Một lời xin giúp đỡ có thể mở ra sự cộng tác; một lời trách móc thường làm người nghe co lại hoặc chống đỡ. Khi quá sức, chúng ta có thể nói rõ mình đang cần điều gì: cần ai đó phụ một phần việc, cần một khoảng nghỉ, cần được thông báo sớm, cần cùng nhau sắp xếp lại trách nhiệm. Những nhu cầu cụ thể dễ được hiểu hơn một sự khó chịu kéo dài. Trong gia đình, đừng đợi đến lúc bực bội đã tràn đầy mới nói. Trong cộng đoàn, đừng âm thầm ôm hết rồi xem sự quá tải của mình như bằng chứng rằng người khác vô tâm. Khi đã thấy một việc vượt quá khả năng, hãy trao đổi sớm và thành thật. Có thể người khác chưa nhận ra; có thể họ tưởng mình vẫn ổn; có thể chính mình đã quen nói rằng không cần giúp. Một mối tương quan lành mạnh cần sự thật về khả năng và giới hạn của mỗi người. Chúng ta không phải chứng minh lòng yêu thương bằng cách che giấu mọi nhu cầu của mình.
Nghỉ ngơi cũng cần một tâm hồn khiêm nhường. Có người không dám nghỉ vì sợ bị đánh giá, có người thấy mình chỉ có giá trị khi đang làm việc, có người lo rằng nếu dừng lại thì mọi sự sẽ sụp đổ. Những nỗi lo ấy khiến thân xác kiệt sức và tâm hồn trở nên dễ tổn thương. Khi thiếu ngủ, thiếu những khoảng phục hồi, chúng ta thường khó kiên nhẫn, khó suy xét và khó đón nhận người khác. Vì thế, chăm sóc sức khỏe và sắp xếp thời gian nghỉ là một phần của trách nhiệm đối với chính mình và những người mình phục vụ. Người cha nghỉ đủ sẽ dễ nghe con hơn; người mẹ có sự nâng đỡ sẽ có thêm sức để yêu thương; người phục vụ biết giới hạn của mình sẽ có thể bền bỉ hơn. Cầu nguyện không khiến chúng ta trở thành những con người không cần ngủ, không cần ăn, không cần được quan tâm. Cầu nguyện giúp mình nhận ra sự mong manh ấy trong bình an, để biết đón nhận sự giúp đỡ mà không xấu hổ. Có khi điều đẹp lòng Chúa hôm nay là hoàn thành một việc; có khi là chịu để người khác làm thay và mình được nghỉ.
Bên cạnh sự mệt mỏi, còn có một nỗi lo âm thầm hơn: chúng ta sợ mình không đủ tốt. Sợ làm cha mẹ chưa đủ, phục vụ chưa đủ, cầu nguyện chưa đủ, hy sinh chưa đủ. Một lương tâm nhạy bén là điều quý giá, nhưng nếu mọi cố gắng đều bị phủ lên bằng cảm giác mình luôn thiếu, chúng ta sẽ mất khả năng nhận ra ân sủng đang hoạt động. Đời sống đức tin cần lòng khao khát tiến tới, đồng thời cần sự tín thác của người biết mình được Chúa yêu ngay giữa những bất toàn. Chúng ta có thể sửa một lỗi mà không phủ nhận toàn bộ những điều tốt mình đã cố gắng làm. Có thể nhận một giới hạn mà không xem mình vô dụng. Có thể bắt đầu lại mà không tự hành hạ vì đã ngã. Khi ở trước Chúa, chúng ta được mời gọi thành thật, và sự thành thật ấy bao gồm cả việc nhận biết những ơn lành mình đã lãnh nhận. Một trái tim chỉ biết tự kết án sẽ khó phục vụ với niềm vui. Một trái tim biết đón nhận lòng thương xót sẽ có thêm sự dịu dàng đối với chính mình và đối với người khác.
Điều chúng ta nghe trong cầu nguyện cần được đem vào những lựa chọn nhỏ của ngày sống. Nếu đã nhận ra mình cần kiên nhẫn, hãy bắt đầu bằng cách không cắt ngang một cuộc trò chuyện. Nếu đã nhận ra mình cần khiêm nhường, hãy đón nhận một lời góp ý mà chưa vội biện minh. Nếu đã nhận ra mình cần công bằng, hãy chia sẻ việc nhà cách cụ thể. Nếu đã nhận ra mình cần chân thật, hãy sửa một điều mình đang che giấu. Nếu đã nhận ra mình cần sống chậm hơn, hãy dành một khoảng thời gian thật sự cho người thân. Một giờ cầu nguyện có thể không làm thay đổi ngay cảm giác trong lòng, nhưng có thể thay đổi cách chúng ta trả lời một câu hỏi, xử lý một sơ suất, gặp một người khó tính. Chính ở những nơi ấy, Lời Chúa bắt đầu có hình hài trong cuộc sống. Sự hoán cải thường kín đáo. Nó hiện ra trong một lời xin lỗi được nói sớm hơn, một sự phán xét được giữ lại, một trách nhiệm được làm cẩn thận hơn, một người trước đây mình thường tránh mà hôm nay mình có thể gặp bằng thái độ bình an.
Có những ngày chúng ta không làm được nhiều điều như mong muốn. Một cơn bệnh, một biến cố, một cuộc gọi bất ngờ có thể làm cả kế hoạch thay đổi. Khi ấy, chúng ta dễ xem ngày sống như một sự thất bại. Nhưng cần học cách nhìn kỹ hơn. Có thể hôm nay việc quan trọng nhất là ngồi bên một người đang sợ. Có thể điều cần làm là đưa một thân nhân đi khám, nghe một người bạn nói hết nỗi đau, chăm một đứa trẻ đang sốt. Những việc ấy không xuất hiện trong danh sách ban đầu, nhưng vẫn là trách nhiệm thật của tình yêu. Điều này không có nghĩa mọi sự gián đoạn đều phải được chấp nhận vô điều kiện, hay chúng ta không cần giữ giới hạn. Nó có nghĩa cần có sự phân định để nhận ra điều đang được trao cho mình trong hoàn cảnh cụ thể. Một người có đời sống nội tâm sẽ dần biết cách vừa tôn trọng những bổn phận đã nhận, vừa đủ mềm mại trước con người đang cần được quan tâm. Sự trung thành ấy không cứng nhắc. Nó có khả năng chú ý đến đời sống đang diễn ra, thay vì chỉ bám vào chương trình mình đã lập.
Ngôi nhà có Chúa hiện diện cũng cần những mối tương quan được chữa lành. Chúng ta không thể nói nhiều về bình an mà cứ duy trì những lời làm tổn thương nhau. Không thể mong giờ kinh gia đình sốt sắng nếu ngay trước đó mọi người đã đối xử với nhau bằng sự khinh miệt mà không ai muốn nhìn nhận. Không thể lấy công việc tốt mình đã làm để miễn trừ trách nhiệm cho một thái độ sai. Khi đã nóng nảy, hãy xin lỗi. Khi đã hiểu lầm, hãy tìm cách làm rõ. Khi đã dùng lời nặng nề, hãy nhận rằng điều ấy đã gây đau. Có người sợ xin lỗi sẽ làm mất uy tín, nhất là khi mình là cha mẹ hoặc người có trách nhiệm. Nhưng một lời xin lỗi chân thành có thể làm uy tín trở nên sâu hơn, vì người khác thấy mình biết sống điều mình đòi hỏi nơi họ. Trong gia đình, con cái cần nhìn thấy người lớn biết sửa sai. Trong cộng đoàn, những người phục vụ cần thấy người đứng đầu biết lắng nghe. Sự trưởng thành không nằm ở chỗ không bao giờ lầm lỗi, mà ở khả năng để sự thật và tình yêu đưa mình trở lại.
Khi những thói quen ấy được vun trồng, gia đình dần có một bầu khí khác. Vẫn còn khó khăn, vẫn có ngày bận rộn, vẫn có những khác biệt, nhưng các thành viên bớt sợ nhau hơn. Người mệt có thể nói mình mệt. Người sai có thể nhận mình sai. Người buồn có thể tìm một nơi để nói. Người yếu không phải giả vờ mạnh để khỏi bị coi thường. Đó là một môi trường tốt cho đức tin lớn lên, bởi con người học được rằng mình có thể đến với Chúa bằng sự thật của mình. Trẻ em sẽ hiểu cầu nguyện qua cách người lớn sống sau giờ cầu nguyện. Người trẻ sẽ cảm nhận được giá trị của Tin Mừng khi thấy lòng tin giúp cha mẹ biết đối thoại và tha thứ. Người ngoài sẽ nhận ra nét đẹp của một gia đình Công giáo qua sự hiếu khách, cách chăm sóc người già, lòng tử tế với hàng xóm, sự công bằng trong công việc. Đời sống bình thường trở thành nơi làm chứng khi tình yêu được thực hiện cách cụ thể và bền bỉ. Một mái nhà giữ chỗ cho Chúa cũng có thể mở thêm chỗ cho những người đang cần một sự nâng đỡ.
Đối với những người đang đau yếu hoặc không còn khả năng làm việc như trước, câu chuyện này còn mở ra một niềm an ủi sâu xa. Có thể chúng ta đã quen đánh giá mình bằng những gì làm được, nên khi thân xác yếu đi, lòng dễ cảm thấy mình trở thành gánh nặng. Nhưng giá trị của một con người không mất đi khi sức lực giảm sút. Người già vẫn có thể trao một tình yêu, một lời cầu nguyện, một sự hiện diện hiền hòa. Người bệnh vẫn có thể được yêu, được chăm sóc, được lắng nghe, và vẫn có một đời sống sâu xa với Chúa. Có những mùa đời, chúng ta phục vụ bằng đôi tay mạnh khỏe; có những mùa đời, chúng ta học đón nhận sự phục vụ của người khác. Cả hai đều đòi lòng tin. Đừng nghĩ Chúa chỉ đến gần khi mình đang hữu ích theo những tiêu chuẩn dễ nhìn thấy. Người gặp chúng ta trong phẩm giá của những người con được yêu thương. Đối với gia đình và cộng đoàn, điều này cũng là lời nhắc phải bảo vệ những người yếu: dành thời gian cho họ, hỏi điều họ cần, tôn trọng tiếng nói của họ, và giúp họ cảm nhận rằng mình vẫn thuộc về mái nhà chung.
Mỗi ngày, chúng ta có thể bắt đầu bằng một khoảng lặng rất nhỏ nhưng thật. Trước khi những đòi hỏi kéo mình đi, hãy ý thức rằng mình đang được trao một ngày sống trong sự hiện diện của Chúa. Có thể hôm nay còn nhiều việc khó, còn một cuộc gặp khiến mình lo, còn một vấn đề chưa có cách giải quyết. Hãy đem những điều ấy đến với Người, xin một trái tim sáng suốt và hiền hòa. Trong ngày, khi thấy mình trở nên căng thẳng, hãy dừng một chút để nhận ra điều đang diễn ra bên trong. Đôi khi chỉ cần một lời cầu nguyện ngắn, một hơi thở chậm, một quyết định không trả lời ngay, là đã giúp chúng ta tránh được một sự nóng nảy. Cuối ngày, hãy nhìn lại bằng lòng biết ơn và sự chân thật: lúc nào mình đã yêu thương, lúc nào mình đã vội, điều gì cần sửa, điều gì cần phó thác. Những thực hành nhỏ ấy sẽ dần tạo nên một nhịp sống có Chúa. Chúng không đòi chúng ta phải có hoàn cảnh lý tưởng. Chúng giúp mình sống hoàn cảnh đang có bằng một trái tim được chăm sóc.
Có lẽ điều đẹp nhất chúng ta có thể xin hôm nay là một đời sống thống nhất: cầu nguyện bằng con người thật của mình, làm việc bằng lòng yêu thương, nghỉ ngơi trong sự tín thác, gặp người khác bằng sự tôn trọng, và sửa sai bằng lòng khiêm nhường. Chúng ta cần sự nhiệt thành của người biết đứng lên phục vụ, và cần sự chăm chú của người biết dừng lại lắng nghe. Khi hai điều ấy lớn lên trong cùng một trái tim, công việc sẽ bớt trở thành gánh nặng của sự tự khẳng định, còn cầu nguyện sẽ đi sâu hơn vào đời sống cụ thể. Chúng ta có thể vẫn mệt sau một ngày dài, nhưng không nhất thiết phải mang theo sự cay đắng. Có thể vẫn chưa giải quyết xong mọi vấn đề, nhưng biết mình không bị bỏ một mình. Có thể vẫn còn vụng về, nhưng đã học được cách trở về. Mỗi lần trở về ấy, chúng ta lại giữ được một khoảng trong lòng để Chúa hiện diện, và từ khoảng ấy, sự bình an có thể lan vào lời nói, công việc, gia đình và những người mình gặp.
Lạy Chúa Giêsu, xin đến với căn nhà của chúng con, với những công việc còn dang dở, những nỗi lo chưa giải quyết, những mệt mỏi chưa được nói thành lời. Xin nhìn đến những người đang âm thầm gánh nhiều trách nhiệm, những người phục vụ mà lòng đã khô cạn, những người đang cố chăm sóc người khác nhưng bản thân lại rất cần được nâng đỡ. Xin giúp chúng con biết đem sự thật của mình đến trước Chúa. Khi chúng con quá vội, xin dạy chúng con dừng lại. Khi chúng con trách móc, xin giúp chúng con hiểu điều mình đang cần và biết diễn tả bằng sự tôn trọng. Khi chúng con chỉ nhìn thấy thiếu sót của người khác, xin mở mắt chúng con để nhận ra thiện chí và những gánh nặng họ đang mang. Xin ban cho chúng con lòng khiêm nhường để nhận sự giúp đỡ, sự can đảm để xin lỗi, sự khôn ngoan để sắp xếp trách nhiệm, và sự kiên nhẫn để yêu thương trong những việc nhỏ. Xin cho Lời Chúa có một chỗ thật trong ngày sống của chúng con, để mỗi lần lắng nghe, chúng con được đổi mới trong cách nghĩ, cách nói và cách làm. Xin cho gia đình chúng con trở thành nơi người mệt được nghỉ, người buồn được nghe, người sai được giúp bắt đầu lại, người yếu được bảo vệ. Và giữa tất cả những bận rộn của cuộc đời, xin giữ lòng chúng con ở gần Chúa, để những gì chúng con làm được nuôi dưỡng bằng tình yêu, và những gì chúng con chưa làm được vẫn được trao phó trong niềm tin. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.

GIỮA BAO ĐIỀU PHẢI LÀM, ĐỪNG ĐÁNH MẤT ĐẤNG MÌNH YÊU
Có những ngày chúng ta thức dậy và lập tức bị kéo vào một dòng chảy không có điểm dừng. Chưa kịp ý thức rằng mình đang được sống thêm một ngày, chúng ta đã nhớ đến những việc chưa xong từ hôm qua, những cuộc hẹn đang chờ, những món tiền phải trả, những người cần gặp, những điều phải sửa chữa. Người mẹ mở mắt đã nghĩ đến bữa sáng của con. Người cha vừa bước xuống giường đã lo công việc và những khoản chi trong nhà. Người trẻ cầm điện thoại lên là thấy hàng loạt tin nhắn, lời nhắc, thông báo, yêu cầu. Người phục vụ trong giáo xứ nhìn lịch sinh hoạt và thấy ngày của mình đã được lấp đầy. Người linh mục bước vào một ngày mới với Thánh lễ, những cuộc gặp gỡ, người đau bệnh, người cần hòa giải, người xin được lắng nghe, những công việc mục vụ không thể bỏ qua. Ai cũng có lý do để bận. Ai cũng có những trách nhiệm thật sự. Và chính giữa những điều rất thật ấy, một câu hỏi âm thầm chạm đến tận đáy lòng: trong một ngày có quá nhiều việc phải làm, chúng ta còn có chỗ cho Chúa hay không? Chúng ta có thể sắp xếp mọi thứ vào lịch, nhưng lại không biết đặt Chúa ở đâu trong trái tim. Chúng ta có thể nhớ rất kỹ những việc liên quan đến người mình yêu, nhưng dần dần lại quên gặp chính người ấy. Chúng ta có thể dành cả đời để làm điều tốt, mà không nhận ra tâm hồn mình đang khô đi vì thiếu một cuộc gặp gỡ sâu xa với Đấng là nguồn mạch của mọi điều tốt lành.
Khung cảnh Đức Giêsu bước vào ngôi nhà của hai chị em Mácta và Maria gần gũi đến mức chúng ta có thể thấy bóng dáng gia đình mình trong đó. Có một người khách quý, có niềm vui đón tiếp, có những việc phải chuẩn bị, có người tất bật và có người ngồi nghe. Ngôi nhà ấy không phải một nơi xa lạ với cuộc sống. Nó có những nhịp điệu rất đời thường, những khác biệt trong cách yêu thương, những mong đợi không được nói rõ, những mệt mỏi tích tụ và cả một lời trách phát ra khi sức chịu đựng đã gần cạn. Mácta mở cửa đón Chúa. Đó là một cử chỉ đẹp. Nếu không có sự đón tiếp ấy, cuộc gặp gỡ đã không diễn ra trong mái nhà của chị. Chị muốn dành cho Chúa điều tốt nhất mình có thể làm. Chị không thờ ơ, không lười biếng, không quay lưng. Nhưng có một điều xảy ra trong quá trình phục vụ: những việc cần làm dần chiếm hết tâm trí, đến mức sự hiện diện của vị khách trở nên mờ nhạt trước những điều chị nghĩ mình phải hoàn tất. Chúa đang ở trong nhà, nhưng chị không còn đủ tự do bên trong để vui với sự hiện diện ấy. Đây là một nguy cơ rất tinh tế của đời sống đức tin: chúng ta đã mở cửa cho Chúa, rồi chính sự tất bật của mình lại khiến chúng ta sống như thể Người chưa đến.
Có lẽ nhiều người sẽ thấy thương Mácta ngay từ đầu. Bởi ai đã từng lo một bữa cơm đông người, tổ chức một buổi lễ, chăm sóc một người bệnh, chuẩn bị một cuộc đón tiếp, đều hiểu rằng công việc không tự nhiên hoàn thành. Cần có người đứng lên, cần có người làm những việc ít được nhìn thấy, cần có người chịu phần vất vả. Không thể để trẻ em đói chỉ vì người lớn đang muốn có một giờ yên tĩnh. Không thể bỏ người bệnh một mình để giữ một chương trình cầu nguyện theo ý mình. Không thể nói đến tình yêu mà không chịu rửa một chiếc chén, lau một căn phòng, đưa một người già đi khám, dành thời gian cho một người đang hoảng sợ. Tin Mừng đi vào chính cuộc đời có những nhu cầu cụ thể ấy. Vì thế, khi nhìn Mácta, chúng ta cần nhìn với lòng biết ơn đối với tất cả những con người đang âm thầm giữ cho gia đình, cộng đoàn và xã hội được vận hành. Có những bàn tay rất ít khi chắp lại lâu trong nhà thờ vì còn phải đỡ một thân thể yếu đau. Có những đôi chân không thể ở lại lâu trước Nhà Tạm vì đang phải chạy đi mua thuốc cho người thân. Có những người mẹ cầu nguyện bằng một tiếng thở dài trong lúc giặt áo cho con. Chúa biết những hy sinh ấy. Người nhìn thấy tình yêu trong những việc nhỏ bé mà người khác dễ bỏ qua.
Tuy nhiên, điều đáng suy nghĩ là cùng một việc phục vụ có thể được làm từ những tâm thế rất khác nhau. Một người nấu bữa cơm với lòng vui vì gia đình được quây quần; cũng người ấy, vào một ngày khác, có thể nấu với nỗi tức giận vì cảm thấy mình luôn phải gánh hết mọi sự. Một người dấn thân trong giáo xứ với niềm biết ơn vì được góp phần; rồi sau nhiều tháng, người ấy bắt đầu tính toán xem ai làm nhiều hơn, ai được khen hơn, ai nhận được sự quan tâm hơn. Công việc bên ngoài vẫn giống nhau, nhưng bên trong đã đổi khác. Từ chỗ muốn trao tặng, chúng ta chuyển sang muốn được nhìn nhận. Từ chỗ vui vì người khác được chăm sóc, chúng ta đau vì mình không được chú ý. Những cảm xúc ấy rất con người, và chúng cần được lắng nghe. Nhưng nếu không nhận ra chúng, chúng ta có thể để nỗi buồn điều khiển cả cách nhìn về Chúa và về anh chị em. Khi ấy, điều đang làm vì yêu thương lại trở thành nơi phát sinh cay đắng. Đôi tay vẫn phục vụ, nhưng lòng đã bắt đầu đóng lại. Miệng vẫn nói những điều đạo đức, nhưng bên trong đang âm thầm xét xử mọi người.
Lời trách của Mácta cho thấy một nỗi mệt mỏi đã vượt khỏi giới hạn của công việc. Chị không chỉ cần thêm một bàn tay. Chị cần được hiểu, được thấy, được chia sẻ. Đằng sau nhiều lời trách trong gia đình cũng là những nhu cầu như vậy. Khi một người vợ nói rằng chồng chẳng quan tâm, có thể chị đang muốn nói rằng mình đã quá cô đơn trong những trách nhiệm hằng ngày. Khi một người chồng trở nên cáu gắt, có thể anh đang sợ mình không đủ sức lo cho gia đình nhưng không biết diễn tả nỗi sợ ấy. Khi một người phục vụ trong cộng đoàn khó chịu với mọi người, có thể họ đã làm quá lâu mà không được nghỉ ngơi, không được hỏi han, không được đồng hành. Một lời trách có thể làm người nghe đau, nhưng bên dưới lời trách ấy cũng có một vết thương. Chúa đi đến nơi sâu hơn trong tâm hồn Mácta. Người quan tâm đến tình trạng của chị, đến sự xao động đang khiến chị không còn bình an trong chính việc mình chọn làm. Sự quan tâm ấy mở ra cho chúng ta một cách sống: biết nhìn những người đang bực bội với lòng kiên nhẫn, đồng thời cũng biết nhìn lại chính mình khi sự mệt mỏi bắt đầu biến thành những lời làm tổn thương người khác.
Có một dấu hiệu giúp chúng ta nhận ra tâm hồn đang bị công việc chiếm đoạt: chúng ta không còn chịu nổi việc người khác hiện diện theo một cách khác mình. Người hoạt động nhiều dễ nghĩ người ngồi yên là thiếu trách nhiệm. Người thích cầu nguyện trong thinh lặng có thể nghĩ người làm việc ngoài kia chỉ lo chuyện bên ngoài. Người có năng khiếu tổ chức muốn mọi người phải sống theo nhịp tổ chức của mình. Người thiên về suy tư mong mọi người đều phải dành nhiều thời gian để suy tư. Dần dần, điều tốt mình đang làm trở thành một tiêu chuẩn dùng để đánh giá tất cả. Chúng ta khó chấp nhận rằng trong cùng một mái nhà, cùng một cộng đoàn, tình yêu có thể mang những cách biểu lộ khác nhau. Sự khác biệt chỉ trở thành quà tặng khi có đối thoại và trách nhiệm. Nếu thiếu những điều ấy, nó sẽ biến thành khoảng cách. Bởi vậy, gia đình cần những cuộc nói chuyện thành thật về việc phân chia công việc, về giới hạn của mỗi người, về điều ai cũng đang cần. Cộng đoàn cũng cần biết chăm sóc những người phục vụ, để lòng quảng đại của họ có một nơi được nâng đỡ. Có những căng thẳng sẽ giảm đi rất nhiều nếu chúng ta biết hỏi nhau một câu đơn sơ: hôm nay tôi có thể giúp gì để anh, để chị bớt nặng lòng?
Maria ngồi dưới chân Chúa và lắng nghe. Trong một thế giới luôn thúc giục con người phải chứng minh rằng mình hữu ích, hình ảnh ấy mang một vẻ đẹp sâu xa. Chị dành sự chú ý cho Người đang hiện diện. Chị để lời Người đi vào tâm trí mình. Chị chấp nhận rằng có những điều quan trọng chỉ được nhận lãnh khi con người chịu dừng lại. Chúng ta thường biết cách tiếp thu thông tin, nhưng chưa chắc biết lắng nghe. Chúng ta nghe một câu rồi lập tức nghĩ đến điều mình sẽ trả lời. Chúng ta đọc một đoạn Tin Mừng và vội tìm một ý để sử dụng. Chúng ta bước vào giờ cầu nguyện với hàng loạt điều muốn trình bày, đến mức gần như không có khoảng trống cho Chúa chạm đến mình. Lắng nghe đòi hỏi một sự khiêm tốn lớn: chấp nhận rằng mình chưa biết hết, chưa hiểu hết, chưa nhìn đúng hết. Có thể điều mình tin là cần thiết nhất hôm nay lại đang cần được điều chỉnh. Có thể một cuộc gặp gỡ ngắn sẽ quan trọng hơn một công việc mình cố hoàn thành bằng mọi giá. Có thể điều Chúa đang mời gọi nằm ở một chỗ mình chưa muốn nhìn, vì nó đụng đến sự tự ái, nỗi sợ hoặc thói quen lâu năm.
Ngồi lại với Chúa còn là học để được yêu thương mà không phải liên tục chứng minh giá trị của mình. Nhiều người đã quen sống trong tâm thế phải làm được điều gì đó mới xứng đáng được đón nhận. Từ nhỏ, họ được khen khi đạt thành tích, được chú ý khi ngoan, được công nhận khi đáp ứng kỳ vọng. Lớn lên, họ tiếp tục mang nỗi lo ấy vào mọi tương quan, kể cả tương quan với Thiên Chúa. Họ nghĩ mình phải cầu nguyện thật nhiều, phục vụ thật giỏi, sống thật hoàn hảo thì Chúa mới hài lòng. Mỗi lần thất bại, họ thấy mình như bị loại ra khỏi tình yêu. Nhưng một người ngồi trước Chúa với đôi tay trống vẫn có thể được Người đón nhận. Một người đang kiệt sức vẫn có thể ở lại trong tình yêu của Người. Một người chưa biết giải quyết vấn đề của mình vẫn có thể cầu nguyện. Chính sự đón nhận ấy giúp con người dám thay đổi. Khi không còn phải dùng mọi việc làm để bảo vệ giá trị bản thân, chúng ta sẽ phục vụ với sự thanh thản hơn, nhận lỗi dễ hơn, nhờ giúp đỡ tự nhiên hơn và bớt đau đớn khi người khác không nhận ra tất cả những gì mình đã làm.
Có những lúc chúng ta cần hỏi thật lòng: tại sao tôi không thể ngồi yên? Có phải vì trách nhiệm quá nhiều, hay còn vì tôi sợ gặp chính mình trong thinh lặng? Khi mọi âm thanh bên ngoài lắng xuống, có những điều bị che phủ bấy lâu bắt đầu xuất hiện. Một nỗi buồn chưa được gọi tên. Một sự giận hờn chưa được giải quyết. Một mất mát mình chưa dám khóc. Một cảm giác trống rỗng mà công việc chỉ tạm thời lấp lại. Vì thế, chúng ta cứ tìm thêm việc, thêm tiếng động, thêm cuộc hẹn, thêm màn hình. Bận rộn đôi khi trở thành một cách trốn tránh rất được xã hội tán thưởng. Người ta thấy chúng ta năng động, tận tụy, làm được nhiều điều. Chỉ có chúng ta biết rằng nếu dừng lại, mình sẽ phải đối diện với một nỗi đau. Giờ cầu nguyện có thể là nơi bắt đầu một cuộc đối diện hiền lành như thế. Chúng ta không cần giải thích mọi điều ngay lập tức. Chỉ cần đủ thành thật để hiện diện trước Chúa với tình trạng thật của mình. Có khi lời cầu nguyện đầu tiên là một sự thú nhận rất nhỏ: hôm nay con mệt; hôm nay con thấy cô đơn; hôm nay con đang giận; hôm nay con không biết mình phải đi tiếp thế nào.
Người có đời sống nội tâm không nhất thiết là người luôn cảm thấy bình an. Có những ngày họ cũng phân tán, nóng nảy, khô khan, hoang mang. Điều khác biệt nằm ở chỗ họ học trở về. Họ biết mình cần một nơi để đặt xuống những điều đang đè nặng. Họ biết tâm hồn cũng cần được chăm sóc như thân thể. Chúng ta thường thấy rõ sự cần thiết của một bữa ăn, một giấc ngủ, một lần khám bệnh; nhưng có thể để nhiều tháng trôi qua mà không dành một khoảng lặng thực sự cho lòng mình. Khi đó, sự mệt mỏi tinh thần sẽ âm thầm đi vào mọi tương quan. Chúng ta phản ứng quá mạnh trước một chuyện nhỏ. Chúng ta nghe một góp ý như một sự xúc phạm. Chúng ta thấy thành công của người khác như một mối đe dọa. Chúng ta cảm thấy ai cũng đang đòi hỏi nơi mình. Đời sống cầu nguyện giúp chúng ta nhận ra những chuyển động ấy trước khi chúng gây thêm thương tích. Một ít thời gian bên Chúa mỗi ngày có thể không làm công việc giảm xuống, nhưng giúp chúng ta mang công việc bằng một tâm hồn được soi sáng hơn. Chúng ta bắt đầu phân biệt điều thật sự phải làm với điều chỉ do nỗi sợ thúc đẩy; điều cần làm ngay với điều có thể chờ; điều thuộc trách nhiệm mình với điều nên trao cho người khác.
Đối với gia đình, việc chọn phần tốt bắt đầu từ khả năng dành sự hiện diện cho nhau. Có những mái nhà đầy đủ tiện nghi nhưng ai cũng thiếu một người biết nghe. Cha mẹ lo cho con rất nhiều, nhưng khi con muốn nói thì người lớn đang vội. Con cái yêu thương cha mẹ, nhưng những cuộc gọi luôn bị thu ngắn vì công việc. Vợ chồng cùng sống dưới một mái nhà nhưng phần lớn lời nói chỉ xoay quanh những gì cần mua, cần trả, cần đón, cần sửa. Những chuyện ấy quan trọng, song một tương quan cần cả những phút được nhìn nhau như một con người có tâm hồn. Người vợ cần được hỏi về nỗi lo của mình. Người chồng cần có nơi nói ra sự yếu đuối mà không sợ bị xem thường. Đứa trẻ cần được kể một câu chuyện vụng về đến hết. Người già cần được nhắc lại một ký ức dù đã từng kể nhiều lần. Lắng nghe như thế tốn thời gian, nhưng chính thời gian ấy làm nên sự gắn bó. Có khi điều một người thân cần nhất trong ngày là chúng ta đặt chiếc điện thoại xuống, quay mặt về phía họ và để họ biết rằng lúc này họ đang được quan tâm trọn vẹn.
Một gia đình có thể học cầu nguyện từ sự lắng nghe ấy. Trước khi đọc kinh chung, hãy cố gắng bớt một lời trách. Trước khi xin Chúa gìn giữ mái nhà, hãy nhìn xem có ai trong nhà đang bị bỏ quên. Trước khi dạy con phải sống tốt, hãy cho con thấy người lớn cũng biết xin lỗi. Giờ kinh tối sẽ sâu hơn khi những lời đọc nối liền với những việc đã sống trong ngày. Nếu một người mẹ vừa kiệt sức sau nhiều giờ làm việc, lòng đạo đức của cả nhà có thể được biểu lộ trước hết bằng việc cùng nhau dọn dẹp để mẹ được ngồi xuống. Nếu một đứa con đang buồn, gia đình có thể dành một chút thinh lặng và cầu nguyện cho nỗi buồn ấy, thay vì lập tức giảng giải thật nhiều. Nếu cha mẹ vừa có một cuộc căng thẳng, việc trở lại bên nhau với một lời dịu dàng có thể giúp con cái hiểu thế nào là sức mạnh của đức tin. Chúa đi vào những điều rất cụ thể. Người được đón nhận trong một mái nhà khi con người học cách đón nhận nhau. Và khi cả nhà cùng lắng nghe Lời Chúa, họ có cơ hội để những thành kiến, thói quen và cách cư xử của mình được sửa đổi.
Đối với người phục vụ trong Hội Thánh, Tin Mừng hôm nay chạm đến một thử thách thường xuyên: làm sao giữ được trái tim khi công việc ngày càng nhiều? Có những người bắt đầu việc tông đồ với sự đơn sơ và nhiệt thành, rồi dần dần bị cuốn vào lịch trình, tổ chức, thành tích, đánh giá. Họ dành nhiều thời gian để chuẩn bị mọi điều cho cộng đoàn nhưng lại thiếu thời gian để nhìn vào đời sống thiêng liêng của mình. Họ nghe rất nhiều người nhưng ít khi để mình được lắng nghe. Họ giúp người khác cầu nguyện nhưng chính mình lại cầu nguyện trong vội vã. Lâu ngày, trách nhiệm có thể trở nên một gánh nặng khó nói ra. Lời nói mất đi sự dịu dàng. Người đến xin giúp đỡ dễ bị nhìn như thêm một việc phải giải quyết. Một cuộc gặp gỡ đáng lẽ mang lại sự nâng đỡ lại trở thành nơi cả hai đều thấy mệt. Vì thế, giữ một khoảng thời gian thật sự cho Chúa là chăm sóc chính khả năng yêu thương của mình. Người phục vụ cần biết trở về với lý do ban đầu của ơn gọi, nhớ lại rằng mỗi con người mình gặp có một câu chuyện, một phẩm giá và một nỗi đau mà lịch làm việc không thể diễn tả đầy đủ.
Đối với linh mục, có một sự nghèo khó rất cần được đón nhận: sự nghèo khó của người biết mình cũng cần được Chúa dẫn dắt từng ngày. Dù đã nhiều lần giảng về một đoạn Tin Mừng, vẫn cần đọc lại như một người đang được gọi hoán cải. Dù đã nhiều lần khuyên người khác phó thác, vẫn cần đem nỗi lo thật của mình đến trước Chúa. Dù đã nhiều lần cử hành bí tích hòa giải, vẫn cần thành thật với những giới hạn và lỗi lầm của bản thân. Có một nguy cơ là trở nên quá quen với những điều thánh đến mức chỉ còn biết thực hiện chúng cho đúng, trong khi trái tim không còn ngỡ ngàng. Sự thân quen ấy cần được làm mới bằng cầu nguyện, bằng thinh lặng, bằng việc để Lời Chúa chất vấn chính mình trước khi dùng Lời ấy hướng dẫn người khác. Một bài giảng có thể được chuẩn bị rất kỹ, nhưng nếu người giảng không để mình được chạm đến, lời nói dễ trở nên xa với đời sống. Ngược lại, một tâm hồn biết ở lại với Chúa sẽ có cơ hội học sự kiên nhẫn, hiểu lòng người và tìm được những lời đơn sơ mà thật. Đó là một công việc âm thầm, không ai dễ đo lường, nhưng có ảnh hưởng sâu xa đến cách người mục tử gặp gỡ đoàn chiên.
Chúng ta cũng cần cảnh giác với một cách sử dụng sự cầu nguyện để tránh trách nhiệm. Một người có thể thích ở trong những giờ đạo đức vì ngoài kia có một cuộc đối thoại khó khăn đang chờ. Một người có thể dễ dàng tham dự nhiều sinh hoạt nhưng lại không muốn chăm sóc người thân đang cần mình. Một người có thể nói rất hay về lòng yêu mến Chúa, nhưng không chịu thực hiện một nghĩa vụ nhỏ trong gia đình. Khi lắng nghe Chúa thật sự, chúng ta sẽ dần nhận ra những điều mình đang né tránh. Lời Người có thể dẫn chúng ta trở lại bên người bị mình làm tổn thương, thúc đẩy chúng ta giữ một lời hứa, sửa một thói quen, trả lại sự công bằng cho ai đó. Ngồi dưới chân Chúa có ý nghĩa khi chúng ta cho phép Người thay đổi bước chân mình. Những điều được nhận lãnh trong cầu nguyện cần đi vào cách cư xử, cách làm việc, cách tiêu dùng, cách dùng quyền và cách nhìn những người yếu thế. Sự lắng nghe trở nên sâu hơn khi nó sinh ra một đời sống có trách nhiệm. Có những ngày, sau giờ cầu nguyện, điều cụ thể Chúa mời gọi rất giản dị: hãy đứng lên phụ giúp người đang quá tải; hãy đến thăm người đã chờ lâu; hãy gọi điện cho người thân; hãy giải quyết một việc mình đã trì hoãn vì thiếu can đảm.
Trong nhịp sống hôm nay, chúng ta còn phải học gìn giữ sự chú ý. Tâm trí bị chia nhỏ bởi quá nhiều điều. Đang làm việc này, chúng ta nghĩ việc khác. Đang nói chuyện với một người, chúng ta nhìn màn hình. Đang cầu nguyện, chúng ta nhớ hàng loạt điều chưa xong. Một ngày trôi qua với rất nhiều tiếp xúc nhưng rất ít sự hiện diện sâu sắc. Dần dần, con người khó ở lâu với bất cứ điều gì, kể cả với chính nỗi đau và niềm vui của mình. Đọc một đoạn Tin Mừng chậm rãi có thể là một cách bắt đầu tập lại sự chú ý. Dành vài phút thinh lặng trước Thánh lễ cũng có thể giúp lòng mình bớt tản mác. Tắt thông báo trong bữa cơm, để điện thoại xa lúc trò chuyện, làm từng việc với sự quan tâm vừa sức: những lựa chọn nhỏ ấy có ý nghĩa thiêng liêng. Chúng giúp chúng ta lấy lại khả năng đón nhận. Bởi Chúa có thể đang đến trong một lời rất nhẹ, trong một người không biết diễn tả nhu cầu, trong một biến cố không gây chú ý. Nếu lòng luôn bị cuốn đi, chúng ta dễ đi qua những cuộc gặp gỡ quan trọng mà không nhận ra.
Chọn phần tốt cũng là học chấp nhận giới hạn. Có người luôn cảm thấy có lỗi khi nghỉ ngơi. Họ nghĩ rằng chỉ cần mình dừng lại thì mọi việc sẽ hỏng, mọi người sẽ thất vọng, trách nhiệm sẽ bị bỏ bê. Vì vậy, họ tiếp tục làm ngay cả khi thân thể đã mệt và tâm hồn đã căng. Đến một lúc, sự tận tụy ấy khiến họ không còn đủ sức cư xử dịu dàng. Nhận ra giới hạn giúp chúng ta sống thật hơn. Chúng ta có thể nói rằng mình cần được hỗ trợ. Chúng ta có thể nhờ người khác chia sẻ công việc. Chúng ta có thể để một việc chưa thiết yếu chờ đến ngày mai. Có những tiêu chuẩn phải được điều chỉnh để gia đình và cộng đoàn có thể sống bền vững. Một bữa ăn đơn giản vẫn có thể đầy tình yêu. Một buổi sinh hoạt ít cầu kỳ vẫn có thể giúp con người gặp Chúa. Một căn nhà chưa hoàn hảo vẫn có thể là nơi mọi người được bình an. Khi giảm bớt nhu cầu kiểm soát mọi chi tiết, chúng ta có thêm chỗ để nhìn người khác, để vui với điều đã có, để biết ơn những bàn tay cùng góp sức.
Trong tuổi già, bệnh tật hoặc những giai đoạn không còn làm được nhiều việc, lời mời gọi này mang một sức an ủi đặc biệt. Có người từng rất năng động, từng lo cho cả gia đình, từng phục vụ nhiều năm trong giáo xứ, nay phải cần người khác giúp đỡ những việc đơn giản nhất. Họ thấy buồn vì không còn hữu ích như trước. Họ sợ trở thành gánh nặng. Họ nhìn cuộc đời mình qua những gì không còn làm được. Nhưng phẩm giá của một con người vẫn hiện diện trọn vẹn khi đôi tay yếu đi, khi trí nhớ giảm sút, khi bước chân chậm lại. Người ấy vẫn đáng được yêu thương, vẫn có thể đón nhận tình yêu của Chúa, vẫn có thể trao cho gia đình sự hiện diện và lời cầu nguyện của mình. Một đời sống đang thu hẹp về khả năng hoạt động có thể mở ra một chiều sâu mới trong sự phó thác. Và những người chăm sóc cần giúp người yếu đau cảm nhận điều ấy bằng thái độ cụ thể: kiên nhẫn hơn, hỏi ý kiến họ, lắng nghe họ, tránh làm họ thấy mình chỉ là một công việc. Có khi một cái nắm tay đủ lâu sẽ nói được điều mà nhiều lời an ủi chưa nói tới.
Chúng ta thường nghĩ mình sẽ dành thời gian cho Chúa khi bớt bận. Nhưng thời gian ít khi tự nhiên trở nên rộng rãi. Hết việc này sẽ có việc khác. Qua một giai đoạn khó sẽ đến một giai đoạn có những đòi hỏi mới. Nếu sự gặp gỡ với Chúa luôn được đặt sau tất cả những việc khác, nó sẽ luôn nằm ở cuối danh sách. Vì thế, cần một lựa chọn có ý thức, vừa sức và bền bỉ. Một khoảng lặng buổi sáng trước khi mở điện thoại. Một đoạn Tin Mừng được đọc với lòng chăm chú. Một lần dừng lại giữa ngày để nhận ra mình đang sống trong sự hiện diện của Chúa. Một ít phút buổi tối để nhìn lại cách mình đã yêu thương và những nơi mình còn thiếu sót. Những việc ấy có thể rất nhỏ, nhưng chúng tạo thành một nhịp trở về. Chúng ta không cần đợi đến khi cầu nguyện thật sốt sắng mới bắt đầu. Chúng ta bắt đầu với lòng mình đang có: có thể khô khan, phân tán, nặng nề, nhiều lo âu. Sự trung thành giúp chúng ta dần học cách ở lại. Và ngay cả khi chưa cảm thấy điều gì rõ rệt, chúng ta vẫn có thể tin rằng một cuộc gặp gỡ chân thành với Chúa đang âm thầm tác động đến đời sống.
Trước Thánh Thể, chúng ta học đón nhận một sự hiện diện vượt quá khả năng tính toán của mình. Có thể chúng ta đến với hàng loạt điều xin được giải quyết. Có thể chúng ta mong khi đứng dậy, mọi nỗi lo sẽ nhẹ đi ngay. Nhưng nhiều lần, điều được ban trước hết là sức để ở lại, sức để tiếp tục yêu thương, sức để làm một việc cần thiết mà hôm qua mình chưa đủ can đảm. Cầu nguyện không bảo đảm rằng ngày mai sẽ không có khó khăn. Nó giúp chúng ta đi vào khó khăn với một tương quan nâng đỡ mình. Người đang đau vẫn có thể đau, người đang lo vẫn còn những điều phải lo, nhưng họ không phải tự mang tất cả trong cô độc. Khi được nâng đỡ như thế, chúng ta cũng học nâng đỡ người khác. Chúng ta bớt đòi một người đang buồn phải vui ngay, bớt thúc một người bị thương phải lành ngay, bớt xem sự yếu đuối như một điều cần che giấu. Có những điều chỉ có thể được đi qua bằng sự hiện diện kiên trì. Chúa ở lại với chúng ta, và chúng ta học ở lại với nhau.
Ngôi nhà của Mácta và Maria gợi cho chúng ta một câu hỏi rất gần: nếu Chúa bước vào nhà mình hôm nay, Người sẽ gặp điều gì? Một gia đình đang vội đến mức không ai nghe ai? Một tâm hồn đang lo nhiều đến mức không còn nhận ra những điều đáng biết ơn? Một người phục vụ đã mệt nhưng không dám nói? Một người trẻ có vô số kết nối mà vẫn thấy cô đơn? Một người già chờ được trò chuyện? Một người đang dùng công việc để che một nỗi đau? Chúng ta có thể đem tất cả những điều ấy đến với Người. Không cần sửa xong mọi thứ rồi mới mời Chúa vào. Không cần có một tâm hồn hoàn hảo mới bắt đầu cầu nguyện. Chính ngôi nhà còn ngổn ngang, chính lòng người còn rối bời, chính những tương quan đang cần chữa lành là nơi cần đón Người. Điều chúng ta có thể làm hôm nay là dành cho Người một chỗ thật: một chút thời gian, một sự thành thật, một quyết tâm nhỏ, một thái độ sẵn sàng nghe. Từ chỗ ấy, cuộc sống có thể bắt đầu được sắp xếp lại từng bước.
Rồi chúng ta sẽ vẫn trở về với những công việc của mình. Người mẹ vẫn lo bữa ăn, người cha vẫn đi làm, người trẻ vẫn học tập, người phục vụ vẫn chuẩn bị sinh hoạt, người linh mục vẫn đến với những người đang cần. Nhưng giữa tất cả những điều ấy, chúng ta có thể giữ một ý thức mới: Chúa đang hiện diện và từng người trước mặt mình cũng đáng được đón nhận. Khi rửa chén, chúng ta có thể nhớ đến những người vừa cùng ăn. Khi chuẩn bị một bài giảng, chúng ta có thể nghĩ đến người đang cần được nâng đỡ. Khi giải quyết một việc khó, chúng ta có thể xin ơn để giữ sự công bằng và bình tĩnh. Khi thấy mình sắp nói một lời cay nghiệt, chúng ta có thể dừng lại một chút. Khi quá mệt, chúng ta có thể thành thật xin giúp đỡ. Đời sống được biến đổi trong những lựa chọn như thế. Có thể chẳng ai nhận ra ngay, nhưng một mái nhà sẽ dần bớt căng thẳng, một cộng đoàn sẽ có thêm lòng tin, một người đang tổn thương sẽ tìm được nơi an toàn. Sự lắng nghe Chúa có thể sinh hoa trái ngay trong cách chúng ta sống một ngày bình thường.
Lạy Chúa Giêsu, xin bước vào ngôi nhà của chúng con và ở lại giữa những điều còn ngổn ngang. Xin đến với những trách nhiệm chúng con đang mang, những nỗi lo chúng con chưa biết nói, những mệt mỏi khiến chúng con dễ làm đau người khác. Xin giúp chúng con nhận ra lúc nào lòng mình đã bị cuốn đi quá xa, lúc nào công việc đang che khuất người cần được yêu thương, lúc nào chúng con cần ngồi xuống và lắng nghe. Xin cho chúng con đủ khiêm tốn để nhận sự giúp đỡ, đủ can đảm để nói thật về giới hạn của mình, đủ quảng đại để chia sẻ gánh nặng của anh chị em. Xin chữa lành nơi chúng con nhu cầu luôn phải được công nhận, để chúng con có thể trao tặng với một trái tim tự do hơn. Xin gìn giữ những người đang phục vụ âm thầm, những người chăm sóc bệnh nhân, những cha mẹ quá tải, những mục tử mệt mỏi, những người già đang cảm thấy mình bị quên lãng. Xin cho mỗi người tìm được một nơi để được lắng nghe và nâng đỡ. Giữa một ngày nhiều việc, xin giúp chúng con dành thời gian cho Chúa. Giữa một cuộc đời nhiều tiếng động, xin giúp chúng con nhận ra lời Chúa. Và khi đứng lên trở lại với công việc, xin cho chúng con mang theo sự dịu dàng đã nhận được, để từng người gặp chúng con có thể cảm thấy mình được quan tâm, được tôn trọng và được yêu thương. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR.