CHƯƠNG IV MỘT MÁI NHÀ BIẾT CẦU NGUYỆN

Thư Mục vụ, số 5
“Hãy làm cho gia đình mình thành nhà cầu nguyện.”
Có những căn nhà được chăm sóc rất kỹ. Người ta biết hôm nào cần lau cửa kính, lúc nào phải thay bóng đèn, bao giờ nên sửa lại chiếc bàn đã lung lay. Người ta để ý đến màu sơn, đến bộ rèm, đến chỗ đặt ti vi, đến đường truyền mạng có đủ mạnh cho cả nhà sử dụng hay không. Nhưng có một điều dễ bị quên giữa tất cả những chăm sóc ấy: mái nhà này có còn một khoảng thời gian để đứng trước mặt Thiên Chúa không? Những người đang sống trong nhà có còn cùng nhau nói một lời tạ ơn, cùng đem một nỗi lo đến với Chúa, cùng nhớ đến một người đang đau khổ, cùng nghe một câu Tin Mừng và để câu ấy hỏi lại cách mình sống không?
Câu hỏi ấy không nhằm làm những gia đình đang vất vả cảm thấy có thêm một điều phải hoàn thành. Một người mẹ vừa đi làm về còn phải nấu cơm, giặt đồ, xem bài cho con, chăm người già, có thể đã mệt đến mức chỉ muốn được ngồi xuống. Một người cha làm việc theo ca có thể về nhà khi mọi người đã ngủ. Một đứa trẻ đang chịu áp lực học hành có thể nghe lời nhắc đọc kinh như nghe thêm một nhiệm vụ. Nếu nói về cầu nguyện mà không biết đến những hoàn cảnh ấy, lời mời tốt đẹp sẽ trở thành một sức nặng. Nhưng nếu vì đời sống quá khó mà gia đình cứ để việc cầu nguyện lui mãi về phía sau, mái nhà có thể dần mất một nguồn nâng đỡ rất cần thiết.
“Hãy làm cho gia đình mình thành nhà cầu nguyện” là lời mời đem chính đời sống ấy đến với Thiên Chúa. Đem cả sự mệt mỏi, việc làm chưa xong, nỗi lo chưa giải quyết, niềm vui chưa kịp nói, sự tổn thương chưa biết gọi tên. Không cần đợi nhà mình yên ổn rồi mới cầu nguyện. Không cần đợi mọi người trở nên đạo đức hơn rồi mới quy tụ. Có thể bắt đầu ngay giữa một ngày chưa trọn vẹn, bằng vài phút chân thành: “Lạy Chúa, chúng con đang ở đây. Xin ở lại với chúng con.”
Một mái nhà biết cầu nguyện không phải là mái nhà lúc nào cũng có tiếng kinh vang lên. Đó là mái nhà đang học hướng lòng về Thiên Chúa trong những hoàn cảnh thật của mình. Có lúc cùng đọc một đoạn Lời Chúa. Có lúc cùng lần một chục kinh Mân Côi. Có lúc chỉ thinh lặng bên giường người bệnh. Có lúc một người làm dấu trước bữa ăn, những người khác lặng lẽ cùng hướng lòng. Có lúc cả nhà không thể có mặt, nhưng những người hiện diện nhớ đến người đang đi xa. Cầu nguyện có nhiều cách đi vào đời sống, miễn là gia đình thực sự muốn dành chỗ cho Chúa và để sự hiện diện của Người biến đổi cách mình sống với nhau.
1. Bàn thờ để nhớ mình thuộc về ai
Trong nhiều gia đình Công giáo Việt Nam, bàn thờ Chúa là một trong những điều được nghĩ đến đầu tiên khi dọn tới một nơi ở mới. Nhà có thể chưa đủ đồ dùng, chưa có bộ bàn ghế đẹp, chưa làm xong cánh cửa, nhưng người ta đã hỏi sẽ đặt bàn thờ ở đâu. Có những gia đình nghèo chỉ có một cây thánh giá nhỏ, một ảnh Đức Mẹ đã cũ, một chiếc kệ đơn sơ. Có những nhà khá giả hơn, bàn thờ được làm bằng gỗ tốt, có đèn, có hoa, có những ảnh tượng được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Hình thức khác nhau, nhưng điều sâu nhất mà bàn thờ nhắc đến vẫn là một điều: mái nhà này muốn sống dưới ánh mắt Thiên Chúa.
Bàn thờ có thể giúp gia đình nhớ rằng mình không tự tạo nên tất cả những gì đang có. Sự sống là một ân huệ. Những con người ở bên mình là những người được trao để yêu thương. Công việc, khả năng, sức khỏe, cơ hội và cả những người đã giúp mình đi qua khó khăn đều là những điều cần được đón nhận với lòng biết ơn. Khi đời sống khá lên, con người dễ nghĩ rằng mọi sự hoàn toàn do tài năng và cố gắng của mình. Cố gắng là thật, lao động là cần, nhưng lòng biết ơn giúp ta không trở thành người chỉ biết khép tay giữ lấy thành quả.
Bàn thờ cũng nhắc rằng người thân không thuộc về mình theo nghĩa mình có quyền chiếm hữu. Người chồng không phải một người phải làm đúng mọi mong muốn của vợ. Người vợ không phải một người sinh ra để phục vụ mọi nhu cầu của chồng. Con cái không phải những dự án thành công của cha mẹ. Cha mẹ già không phải những người chỉ còn giá trị khi còn giúp được việc. Tất cả đều là những con người được Thiên Chúa yêu thương. Khi đứng trước bàn thờ, gia đình được mời nhớ điều ấy để cách đối xử với nhau có thêm sự kính trọng.
Tuy nhiên, bàn thờ chỉ có thể thực hiện vai trò của mình khi gia đình còn biết dừng lại trước đó. Một bàn thờ được trang hoàng đẹp nhưng không bao giờ có người hướng lòng về Chúa dễ trở thành một phần quen thuộc của căn phòng. Người ta nhìn thấy mỗi ngày nhưng không còn được nhắc điều gì. Giống như một cuốn Kinh Thánh được đặt trang trọng mà không bao giờ mở, sự hiện diện của vật dụng đạo đức chưa tự nó bảo đảm một đời sống cầu nguyện.
Dừng lại là điều khó trong một mái nhà bận rộn. Công việc luôn có lý do để kéo dài. Điện thoại luôn có một tin mới. Con cái luôn có bài cần làm. Người lớn luôn có điều phải giải quyết. Nếu gia đình chỉ cầu nguyện khi mọi việc đã xong, có thể rất lâu mới có một giờ cầu nguyện. Bởi thế, “một thời gian nhất định” có ý nghĩa lớn. Gia đình dành thời gian cho Chúa vì nhận ra điều ấy cần thiết, chứ không chỉ vì hôm nay tình cờ còn dư một ít thời gian.
Một thời điểm tương đối ổn định giúp các thành viên có thể chuẩn bị. Trước giờ đi ngủ. Sau khi dọn bữa tối. Trước lúc một người bắt đầu ca đêm. Sáng sớm, khi cả nhà có thể gặp nhau vài phút. Mỗi gia đình cần chọn nhịp phù hợp với điều kiện thật của mình. Có nhà khó giữ cùng một giờ suốt tuần, nhưng vẫn có thể giữ một nguyên tắc: khi những người đang ở nhà có thể gặp nhau, sẽ dành một khoảng ngắn để hướng về Chúa. Sự đều đặn cần được xây dựng bằng hiểu biết và kiên nhẫn, không bằng việc làm mọi người căng thẳng mỗi khi giờ giấc thay đổi.
Vị trí trang trọng của bàn thờ cũng không được đo bằng giá tiền. Một cây thánh giá nhỏ trên tường nhà trọ có thể là nơi một gia đình thật sự cầu nguyện. Một góc sạch sẽ trong căn phòng chật có thể giúp người ta tìm được sự thinh lặng. Điều quan trọng là nơi ấy được chăm sóc như một lời nhắc có ý nghĩa, không bị bỏ quên giữa những đồ đạc khác. Khi nhà quá nhỏ hoặc điều kiện chưa cho phép bố trí riêng, gia đình vẫn có thể cầu nguyện ở bàn ăn, bên giường bệnh, trong một khoảng không gian được thu xếp tạm thời. Thiên Chúa đón nhận con người trước khi nhìn đến sự đầy đủ của căn phòng.
Có những người khi tức giận nhìn lên thánh giá và chợt dừng một lời nặng nề. Không phải vì ảnh tượng có sức tự động kiểm soát con người, nhưng vì người ấy còn nhớ Đấng mình tin và cách Người mời mình sống. Một cái nhìn có thể mở ra một khoảng dừng. Trong khoảng dừng ấy, con người có cơ hội chọn lại lời sắp nói. Gia đình cần những lời nhắc như vậy: lời nhắc rằng mình có thể xử sự khác, rằng người đang đối diện với mình đáng được tôn trọng, rằng cơn giận không nhất thiết phải quyết định mọi điều.
Chăm sóc bàn thờ, vì thế, nên đi cùng việc chăm sóc đời sống dưới bàn thờ. Hoa được thay, nhưng lời nói cũng cần được đổi mới. Đèn được bật, nhưng người cô đơn trong nhà cũng cần được nhìn thấy. Sách kinh được giữ sạch, nhưng những điều bất công trong việc chia sẻ trách nhiệm cũng cần được nhận ra. Khi việc đạo đức dẫn tới sự quan tâm cụ thể, bàn thờ trở thành một điểm quy tụ có sức sống trong mái nhà.
2. Học dừng lại giữa những điều chưa xong
Một trong những khó khăn lớn của gia đình hôm nay là cảm giác không bao giờ đủ thời gian. Người ta chạy từ việc này sang việc khác, hết bổn phận này đến bổn phận kia. Ngay cả khi đã ngồi xuống, tâm trí vẫn còn đang ở nơi khác. Người mẹ nghĩ đến tiền học tháng tới. Người cha nghĩ đến công việc chưa ổn. Đứa con nghĩ đến bài kiểm tra. Ông bà nghĩ đến bệnh tật. Mỗi người có một nỗi lo, và những nỗi lo ấy thường đi theo mình vào cả giờ nghỉ.
Cầu nguyện không đòi mọi người phải lập tức hết lo. Gia đình có thể đem chính sự phân tâm ấy đến với Chúa. “Lạy Chúa, chúng con khó tập trung. Trong lòng chúng con đang có nhiều điều.” Một lời thú nhận đơn sơ mở đầu cho sự hiện diện thật. Con người không phải làm cho mình hoàn toàn bình an rồi mới có thể cầu nguyện. Nhiều khi cầu nguyện bắt đầu từ việc biết mình đang bất an và cần được nâng đỡ.
Dừng lại vài phút cũng là cách gia đình nhận ra giới hạn. Mình không thể làm hết mọi điều trong một ngày. Không thể kiểm soát mọi chuyện sẽ xảy ra. Không thể tự bảo đảm tương lai cho những người mình yêu. Điều ấy có thể làm ta sợ, nhưng cũng có thể giúp ta khiêm tốn hơn. Trước mặt Thiên Chúa, gia đình học làm điều thuộc trách nhiệm của mình và phó thác điều vượt quá khả năng. Phó thác không làm người ta bớt trách nhiệm; nó giúp người ta thực hiện trách nhiệm mà không phải mang thêm ảo tưởng rằng mọi sự đều tùy thuộc vào mình.
Khoảng dừng còn có thể giúp người trong nhà nhận ra nhau. Suốt một ngày, người ta có thể đã nói rất nhiều câu: mua thứ này, đóng khoản kia, làm bài chưa, ăn cơm đi, nhanh lên, đừng quên. Nhưng những câu phục vụ việc tổ chức đời sống chưa chắc đã chạm tới điều mỗi người đang mang trong lòng. Khi bắt đầu giờ cầu nguyện, một câu hỏi như “Hôm nay nhà mình muốn tạ ơn Chúa về điều gì?” có thể đưa một niềm vui bị bỏ quên ra ánh sáng. Câu hỏi “Có ai đang cần được cầu nguyện đặc biệt không?” có thể giúp một người lần đầu nói rằng mình đang rất lo.
Gia đình không cần biến mỗi giờ kinh thành một cuộc chia sẻ dài. Có ngày mọi người rất mệt, chỉ cần một lời cầu nguyện chung. Có ngày một người muốn nói, những người khác có thể dành thêm thời gian. Điều quan trọng là giờ cầu nguyện còn khả năng đón nhận đời sống. Khi nội dung cầu nguyện không bao giờ có liên hệ với những gì đang xảy ra, người trẻ dễ cảm thấy đó là một sinh hoạt ở ngoài con người thật của mình.
Cũng cần tránh đặt những yêu cầu quá lớn ngay từ đầu. Một gia đình đã lâu không cầu nguyện chung có thể bắt đầu bằng ba hoặc năm phút. Một đoạn Lời Chúa ngắn, một ý nguyện, một kinh Lạy Cha. Khi nhịp ấy được giữ và mọi người cảm thấy có thể tham dự, gia đình có thể thêm một hình thức phù hợp. Việc bắt đầu nhỏ cho phép thói quen bén rễ. Một chương trình quá dài, được thực hiện bằng sự hăng hái trong vài hôm rồi bỏ hẳn, thường khó nâng đỡ đời sống hơn một nhịp đơn sơ có thể giữ lâu.
Đặc biệt, đừng để sự chưa đủ mặt trở thành lý do luôn trì hoãn. Người đang ở nhà có thể cầu nguyện và nhớ người vắng mặt. Có thể dành một ý nguyện cho người đang làm ca tối, cho đứa con ở ký túc xá, cho người đang chăm bệnh nhân trong bệnh viện. Nếu có dịp thuận tiện, cả nhà sẽ cùng quy tụ đầy đủ hơn. Sự hiện diện của người vắng mặt được gìn giữ bằng tình yêu và lời cầu nguyện, chứ không chỉ bằng việc đếm đủ số người trong phòng.
Gia đình cũng cần biết bắt đầu lại sau những ngày bỏ lỡ. Một tối đi xa, một tuần có người bệnh, một giai đoạn công việc thay đổi có thể làm nhịp cầu nguyện bị đứt. Khi ấy, điều cần làm là nhìn lại và tìm cách tiếp tục. Không nên để một lần không thực hiện được biến thành cảm giác thất bại kéo dài. Cầu nguyện là một tương quan cần được chăm sóc; tương quan ấy có thể được nối lại bằng một lời quay về.
3. Cầu nguyện để tìm lại nhau trước mặt Thiên Chúa
Một gia đình có thể sống trong cùng một căn nhà mà ít khi thật sự gặp nhau. Mọi người biết lịch của nhau, biết ai đi đâu, biết ai cần đưa đón, nhưng không biết người kia đang buồn vì điều gì. Có những đôi vợ chồng nói với nhau rất nhiều về chi phí và việc của con, nhưng rất lâu không hỏi nhau có đang ổn không. Có những đứa trẻ được chăm sóc đầy đủ mà vẫn cảm thấy không ai nghe mình. Có những người già ngồi ngay trong phòng khách nhưng câu chuyện của cả nhà luôn đi qua mà không dừng ở các cụ.
Trong ý nghĩa được gợi lên từ Amoris Laetitia, số 318, vài phút quy tụ trước Thiên Chúa có thể giúp gia đình dâng những lo lắng, nhu cầu, lời tạ ơn và ý nguyện cho những người đang gặp khó khăn. Vài phút ấy không giải quyết thay mọi vấn đề, nhưng tạo một nơi để người ta cùng nhìn về Chúa và nhớ đến nhau. Một người không phải tự mang nỗi lo của mình trong im lặng. Một niềm vui không bị bỏ lại vì cả nhà quá bận. Một người đang đau có thể biết rằng tên mình được nhắc đến trong tình yêu.
Nghe người thân cầu nguyện cũng có thể giúp ta hiểu họ hơn. Người chồng nghe vợ xin Chúa cho mình đủ sức chăm mẹ đang bệnh. Người vợ nghe chồng cầu cho công việc được ổn định. Cha mẹ nghe con xin cho một người bạn đang buồn. Con cái nghe cha mẹ tạ ơn vì sự hiện diện của mình. Những lời ấy có thể mở một cánh cửa mà cuộc trò chuyện thường ngày chưa mở được.
Tuy nhiên, giờ cầu nguyện phải được bảo vệ khỏi việc trở thành nơi gây sức ép. Không nên dùng lời nguyện để trách móc một thành viên: “Xin Chúa cho người này biết điều hơn”, trong khi cả nhà đều hiểu mình đang nhắm tới ai. Không nên viện lời Kinh Thánh để kết thúc một bất đồng theo hướng mình luôn đúng. Khi một người cảm thấy bị xét xử trong giờ kinh, họ sẽ rất khó đến đó với tâm hồn tự do.
Nếu có điều cần trao đổi, hãy nói vào lúc phù hợp, bằng lời trực tiếp và tôn trọng. Trong cầu nguyện, mỗi người được mời đem chính mình đến trước mặt Chúa, xin được soi sáng và biến đổi. Có thể cầu cho gia đình biết lắng nghe, biết sửa lỗi, biết tha thứ, nhưng cần tránh biến ý nguyện thành lời kết án được khoác hình thức đạo đức.
Cầu nguyện chung cũng không xóa nhu cầu đối thoại riêng. Hai vợ chồng không thể chỉ cùng đọc kinh rồi không bao giờ nói về vấn đề đang làm nhau đau. Cha mẹ không thể cầu cho con ngoan mà không dành thời gian hiểu điều con đang gặp. Người trong nhà không thể cầu cho người bệnh được bình an rồi bỏ toàn bộ việc chăm sóc cho một người. Lời cầu nguyện mở ra và nâng đỡ trách nhiệm; gia đình vẫn phải thực hiện những cuộc trò chuyện và hành động cần thiết.
Có những lúc chưa thể làm hòa hoàn toàn, gia đình vẫn có thể cầu nguyện trong sự thật. “Lạy Chúa, chúng con đang khó hiểu nhau. Xin giúp chúng con giữ lòng tôn trọng và tìm cách nói chuyện.” Không cần giả vờ rằng mọi điều đã ổn. Khi cùng thưa như thế, người ta thừa nhận mình cần một sự nâng đỡ vượt quá cơn giận và sự tự vệ của bản thân.
Nhưng cũng có hoàn cảnh một người chưa sẵn sàng cầu nguyện chung sau khi bị tổn thương. Cần tôn trọng điều ấy. Người gây tổn thương không thể yêu cầu đối phương cùng quỳ xuống như một cách buộc họ phải chứng tỏ đã tha thứ. Sự phục hồi tương quan cần sự thật, lời nhận lỗi, hành động sửa chữa và thời gian. Cầu nguyện có thể tiếp tục trong thinh lặng, trong lời xin Chúa giúp mình sống có trách nhiệm, trong sự đồng hành phù hợp. Không có hình thức chung nào được dùng để che lấp điều chưa được giải quyết.
Một mái nhà học cầu nguyện như vậy sẽ dần hiểu rằng trước mặt Thiên Chúa, không ai chỉ là người sửa người khác. Tất cả đều là những người cần ân sủng. Cha mẹ cần được biến đổi. Con cái cần được nâng đỡ. Vợ chồng cần học lại cách yêu. Ông bà cũng có những điều phải buông và những điều cần được chữa lành. Nhận ra điều ấy giúp gia đình bớt khắt khe, bớt tự mãn và có thêm sự kiên nhẫn với nhau.
4. Để Lời Chúa đi vào chuyện của mái nhà
Đọc Lời Chúa trong gia đình là dành cho Thiên Chúa một tiếng nói giữa rất nhiều tiếng nói đang định hướng đời sống. Mỗi ngày người ta nghe lời quảng cáo, lời bình luận, lời khuyên về thành công, lời thúc đẩy tiêu dùng, những điều khiến mình sợ thua kém. Nếu gia đình không có lúc nghe Tin Mừng, những tiếng nói ấy có thể dần trở thành tiêu chuẩn duy nhất để quyết định điều gì đáng theo đuổi.
Một đoạn Tin Mừng ngắn có thể đặt lại câu hỏi mà gia đình cần. Khi nghe về sự tha thứ, cả nhà có thể nhận ra một bất hòa đang kéo dài. Khi nghe về lòng tin, người ta có thể nhìn lại cách mình đang mang nỗi lo. Khi nghe về người nghèo, gia đình được mời nhớ tới một người ở gần. Khi nghe Đức Giêsu quan tâm đến người bị bỏ bên lề, cha mẹ có thể hỏi liệu trong nhà mình có ai đang bị bỏ quên không.
Việc đọc không cần dài. Một đoạn Tin Mừng Chúa nhật được đọc trước, vào một buổi tối thuận tiện, có thể giúp gia đình chuẩn bị tham dự Thánh lễ. Một người đọc chậm, những người khác lắng nghe. Sau đó có thể thinh lặng một chút. Rồi hỏi một câu đơn sơ: “Chúa đang nói với nhà mình điều gì?” Không cần mọi người đều có câu trả lời. Có thể hôm ấy chỉ một người chia sẻ. Có thể một đứa trẻ nói một điều rất đơn sơ nhưng chạm đúng vào đời sống.
Câu hỏi ấy cũng giúp cha mẹ tránh biến việc đọc thành một buổi giảng dài. Nếu người lớn luôn nói hết và giải thích hết, những người còn lại sẽ khó cảm thấy mình đang tham dự. Gia đình có thể để mỗi người nói điều mình nhận ra, rồi cùng tìm một điều để thực hiện. Người lớn có trách nhiệm hướng dẫn khi có điều chưa đúng, nhưng sự hướng dẫn nên giữ được không khí lắng nghe.
Không nên chỉ chọn những đoạn có thể dùng để nhắc con cái vâng lời. Tin Mừng nói với toàn bộ gia đình. Người cha cũng được hỏi về sự hiền lành, người mẹ về lòng tin, vợ chồng về sự trung thành, con cái về trách nhiệm, cả nhà về người nghèo và sự thật. Khi người lớn để Lời Chúa chất vấn chính mình, con cái sẽ hiểu hơn rằng Kinh Thánh là lời sống, không chỉ là công cụ của người có quyền.
Có khi gia đình gặp một đoạn khó hiểu. Điều đó không phải thất bại. Có thể ghi lại câu hỏi, tìm hiểu thêm, hỏi người có khả năng hướng dẫn. Không cần giải thích mọi điều ngay trong vài phút. Sự khiêm tốn trước Lời Chúa giúp gia đình học thái độ đón nhận: mình đang được dẫn dắt, và còn nhiều điều cần khám phá.
Lời Chúa cũng cần thời gian để ở lại. Sau khi đọc về lòng thương xót, gia đình có thể chọn một việc trong tuần: gọi cho một người đang cô đơn, nói lại một lời đã làm người khác đau, giúp người đang kiệt sức. Tuần sau có thể nhìn lại nhẹ nhàng: điều gì đã thực hiện được, điều gì còn khó? Khi ấy, Lời được nghe có một con đường đi vào cách sống.
Có những câu Tin Mừng sẽ theo một người rất lâu. Một đứa trẻ nghe cha mẹ đọc khi mình còn nhỏ, nhiều năm sau gặp thử thách chợt nhớ lại. Người đang đi xa có thể nhớ một câu từng được đọc trước giờ ngủ. Gia đình không thể biết hết điều Lời Chúa đang làm trong từng người. Bổn phận của mình là gieo với lòng tin, đừng nóng ruột đòi thấy ngay một kết quả rõ ràng.
5. Kinh Mân Côi và những lời kinh ông bà để lại
Kinh Mân Côi có một chỗ sâu trong ký ức của nhiều gia đình Việt Nam. Tiếng kinh của bà, chuỗi hạt trong tay mẹ, một chục kinh trên đường đi, lời cầu khi có người bệnh, tất cả đã trở thành một phần đời sống của nhiều thế hệ. Có những người không thể giải thích dài về thần học nhưng đã đi qua bao khó khăn với lời cầu nguyện ấy. Cần tôn trọng gia sản này bằng lòng biết ơn.
Đồng thời, để người trẻ có thể đón nhận, gia đình cần giúp họ hiểu mình đang làm gì. Lần chuỗi Mân Côi là cùng Đức Maria chiêm ngắm cuộc đời Đức Giêsu, để những mầu nhiệm của Người soi sáng đời mình. Nếu chỉ nghe một chuỗi âm thanh lặp lại mà không hiểu ý nghĩa, trẻ dễ thấy xa lạ. Người lớn có thể giới thiệu ngắn trước mỗi chục kinh: hôm nay mình nhớ đến việc Đức Maria đón nhận lời mời của Chúa; hôm nay mình cầu cho người đang đau khổ khi suy niệm cuộc thương khó; hôm nay mình tạ ơn vì niềm hy vọng Chúa Phục Sinh đem lại.
Không cần bài giải thích dài. Một vài câu gần với đời sống đủ giúp người nghe có một hướng để suy niệm. Khi nhớ Đức Maria thăm viếng bà Êlisabét, gia đình có thể cầu cho mình biết quan tâm đến người đang cần giúp. Khi suy niệm Đức Giêsu sinh ra trong nghèo khó, có thể nhớ những trẻ em thiếu thốn. Khi suy niệm Người chịu đau khổ, có thể cầu cho người bệnh, người bị tổn thương và những người đang chăm sóc họ.
Một chục kinh được đọc với sự chú ý có thể là bước khởi đầu phù hợp với gia đình chưa có thói quen. Có nhà có thể đọc trọn năm chục. Có nhà nên chia theo những ngày hoặc những hoàn cảnh khác nhau. Điều cần là một nhịp giúp gia đình thực sự cầu nguyện. Không nên coi độ dài là tiêu chuẩn duy nhất đo lòng đạo. Cũng không nên vì muốn dễ mà bỏ hết những gì đòi kiên trì. Gia đình cần tìm một cách có thể nâng đỡ mọi người lớn lên từng bước.
Khi trong nhà có ông bà, con cháu nên được nghe vì sao các cụ quý những lời kinh ấy. Có thể bà đã cầm chuỗi khi ông nằm viện. Có thể mẹ đã lần chuỗi trong những năm nuôi con rất khó. Có thể một người trong nhà đã học cầu nguyện từ người đã qua đời. Câu chuyện ấy giúp lời kinh có một lịch sử và một tình yêu. Người trẻ được mời đón nhận một gia sản sống, thay vì chỉ nhận một yêu cầu phải làm theo.
Ngược lại, người lớn cũng cần lắng nghe khi con cháu chưa cảm thấy gần gũi với cách cầu nguyện mình đã quen. Có em dễ tập trung hơn khi đọc một đoạn Tin Mừng. Có em thích nói một lời nguyện tự phát. Có em cần thời gian thinh lặng. Những cách ấy có thể cùng hiện diện trong mái nhà. Sự đa dạng, khi được hướng dẫn tốt, giúp các thế hệ học của nhau thay vì phải chọn giữa giữ mọi thứ như cũ và bỏ hết điều cũ.
Các hình thức đạo đức bình dân như tháng hoa, ảnh tượng, những lời kinh quen thuộc, việc viếng nhà thờ, có thể làm đức tin đi vào giác quan và ký ức. Một đứa trẻ nhớ hương hoa, ánh nến, tiếng hát, bàn tay của bà, rồi sau này hiểu sâu hơn điều mình đã trải nghiệm. Gia đình nên chăm sóc những hình thức ấy để chúng luôn dẫn người ta đến Đức Kitô và cách sống Tin Mừng. Khi lời kinh dẫn tới lòng bác ái, khi việc tôn kính Đức Mẹ giúp con người biết đón nhận và phục vụ, gia sản đạo đức tiếp tục sinh hoa trái.
6. Khi con không còn muốn cầu nguyện
Có những cha mẹ đọc đến lời mời làm gia đình thành nhà cầu nguyện thì thấy lòng mình đau. Ngày xưa con còn nhỏ, gọi là con đến. Nay con đã lớn, một lời nhắc có thể thành một cuộc tranh cãi. Con nói mình bận, mình không thích, mình chưa tin, mình không hiểu. Cha mẹ cảm thấy điều đã cố gìn giữ nhiều năm đang trượt khỏi tay. Nỗi đau ấy có thật, và cần được cộng đoàn đón nhận với sự tế nhị.
Nhớ đến thánh Mônica có thể giúp cha mẹ tìm lại lòng kiên trì trong cầu nguyện. Nhưng không nên kể câu chuyện ấy theo cách tạo một công thức: chỉ cần cầu đủ nhiều thì con chắc chắn trở về theo thời hạn mình mong muốn. Tự do của người con, hành trình tìm kiếm, những cuộc gặp gỡ và việc ân sủng hoạt động là những điều sâu hơn khả năng tính toán của cha mẹ. Cầu nguyện cho con là tiếp tục yêu và phó thác con cho Thiên Chúa, đồng thời sống trách nhiệm đồng hành trong khả năng của mình.
Trước hết, cần nghe điều con đang nói. Có thể con chỉ phản đối một giờ kinh quá dài. Có thể con cảm thấy mình chưa bao giờ được giải thích. Có thể con đang mang một vết thương từ cách người lớn sử dụng tôn giáo. Có thể con gặp một câu hỏi thật về đức tin. Có thể con chỉ đang muốn khẳng định sự độc lập. Những hoàn cảnh khác nhau cần những cách đáp lại khác nhau. Nếu tất cả đều bị quy thành “con hư” hoặc “con bỏ Chúa”, cuộc đối thoại sẽ nhanh chóng khép lại.
Cha mẹ có thể nói rõ điều mình tin và điều mình mong, với một lời mời phù hợp với tuổi và sự trưởng thành của con. Có thể đề nghị một nhịp ngắn hơn, cho con chọn một đoạn Lời Chúa, hỏi con có ý nguyện nào muốn cả nhà nhớ. Nhưng nếu con chưa tham dự, cha mẹ vẫn cần giữ được tình yêu trong cách đối xử. Người con phải biết rằng mình có thể nói thật mà không bị loại khỏi mái nhà.
Cộng đoàn cũng cần kín đáo. Một người mẹ đang buồn vì con xa đời sống đạo không cần nghe thêm những câu hỏi làm mình xấu hổ. Con của chị không nên trở thành đề tài bàn tán sau lễ. Có thể giúp bằng cách cầu nguyện với chị, lắng nghe, giới thiệu người có khả năng đồng hành, hoặc tạo một môi trường để người trẻ có thể đặt câu hỏi mà được tôn trọng. Sự hiện diện tế nhị thường hữu ích hơn nhiều lời kết luận.
Có lúc cha mẹ cũng cần nhận ra phần trách nhiệm của mình. Nếu gia đình đã có những lời xúc phạm, những hình thức ép buộc hoặc những điều làm đức tin trở nên khó đón nhận, việc xin lỗi là cần thiết. Nhận lỗi không có nghĩa phủ nhận giá trị của đức tin. Nó giúp phân biệt điều Thiên Chúa mời gọi với những cách ứng xử chưa phù hợp của con người. Một người cha nói “Ba đã làm con cảm thấy không được nghe; ba muốn sửa điều ấy” có thể mở ra một khả năng đối thoại mới.
Cầu nguyện trong giai đoạn này có thể rất âm thầm. Cha mẹ nhớ tên con trước mặt Chúa, xin được khôn ngoan để biết khi nào nên nói, khi nào nên nghe, khi nào nên tìm người giúp. Đồng thời, tiếp tục sống một đức tin có tình người: giữ sự thật, chăm sóc người thân, biết xin lỗi, có lòng thương người. Chứng tá ấy không thể thay thế mọi lời giải thích, nhưng giúp lời giải thích có một nền tảng đáng tin.
Có những hành trình dài, và gia đình không biết ngày nào sẽ thấy điều mình mong. Trong thời gian ấy, lời cầu nguyện giúp cha mẹ không biến nỗi lo thành sự kiểm soát liên tục. Con vẫn được yêu trong sự thật. Cha mẹ vẫn giữ niềm tin và tiếp tục tìm cách đồng hành. Mái nhà vẫn có một cánh cửa cho cuộc trò chuyện ngày mai.
7. Bữa cơm có lời tạ ơn và có chỗ cho nhau
Bữa cơm là một trong những nơi gần gũi nhất để gia đình sống sự hiệp thông. Nhưng gần gũi về khoảng cách chưa chắc đã gần gũi về tâm hồn. Có nhà mọi người ngồi đủ quanh bàn mà mỗi người nhìn một màn hình. Có nhà bữa cơm chỉ dành cho những câu hỏi về điểm số, tiền bạc, việc chưa làm. Có nhà một người nói, những người khác ăn trong im lặng vì sợ bị trách. Cơm nuôi thân thể, nhưng tương quan có thể vẫn đang đói.
Lời cầu nguyện trước bữa ăn giúp gia đình dừng một chút để nhận ra điều mình đang nhận. Bữa ăn có từ công việc của nhiều người: người làm ra thực phẩm, người vận chuyển, người mua, người nấu, người kiếm tiền, người dọn bàn. Sau tất cả là sự sống và khả năng được Thiên Chúa trao. Một lời tạ ơn đơn sơ có thể giúp cả nhà bớt xem mọi sự là đương nhiên.
Không cần lời cầu nguyện dài. “Lạy Chúa, chúng con tạ ơn Chúa vì bữa ăn này. Xin chúc lành cho gia đình chúng con và cho những người đang thiếu thốn.” Một người có thể đọc, cả nhà hướng lòng. Sau bữa ăn, một lời cảm tạ ngắn giúp khép lại thời gian ấy trong lòng biết ơn. Thói quen nhỏ, được giữ tự nhiên, có thể trở thành một phần đời sống.
Lòng biết ơn với Thiên Chúa cũng nên đi cùng lời cảm ơn người đã chuẩn bị bữa ăn. Không nên đọc lời tạ ơn rất sốt sắng rồi lập tức chê bai bằng những lời làm người nấu bị tổn thương. Có thể góp ý về món ăn, nhưng cần nhớ công sức của người làm. Trẻ em học lòng biết ơn qua việc thấy người lớn cảm ơn nhau, cùng dọn bàn, cùng rửa chén, không để mọi trách nhiệm dồn mãi lên một người.
Gia đình có thể chọn cất điện thoại trong một bữa ăn mỗi ngày hoặc trong những bữa có thể quy tụ. Điều đó tạo một khoảng chú ý dành cho nhau. Không cần đặt quá nhiều câu hỏi. Mỗi người kể một điều vui, một điều khó, một điều đã học. Có hôm đứa trẻ nói chuyện rất nhỏ; người lớn lắng nghe những chuyện nhỏ sẽ giúp con tin rằng sau này mình cũng có thể nói những chuyện lớn.
Bữa cơm không nên trở thành giờ xét hỏi. Nếu một vấn đề cần trao đổi nghiêm túc, cha mẹ có thể chọn lúc khác, nhất là khi việc ấy dễ làm con bị xấu hổ trước mọi người. Một bàn ăn có sự an toàn giúp người ta muốn trở về. Người trong nhà có thể được góp ý và được hướng dẫn, nhưng vẫn cảm thấy mình được đón nhận.
Khi có khách chưa cùng đức tin, gia đình có thể cầu nguyện với sự tự nhiên và tôn trọng. Khách không phải đọc theo hoặc làm những cử chỉ mình chưa muốn. Một lời giới thiệu đơn sơ, nếu cần, đủ giúp họ hiểu gia đình có thói quen tạ ơn trước bữa ăn. Sự hiếu khách, cách trò chuyện và lòng tôn trọng của cả nhà sẽ làm cho cử chỉ ấy có ý nghĩa.
Bàn ăn cũng có thể mở ra với người ngoài. Một người ở một mình, một người mới chuyển đến, một sinh viên xa nhà, một người vừa mất người thân có thể cần một chỗ ngồi hơn là một lời khuyên. Gia đình không phải mời thường xuyên vượt quá khả năng. Nhưng một dịp phù hợp, một bữa cơm đơn sơ, một sự hiện diện không làm người khách thấy mình là gánh nặng, có thể trở thành một kinh nghiệm được đón nhận rất sâu.
Khi cầu cho người thiếu ăn, gia đình có thể học sử dụng thực phẩm với sự trân trọng, giảm lãng phí và chia sẻ trong khả năng. Khi cầu cho người cô đơn, có thể nghĩ tới một người cần được gọi điện hoặc thăm hỏi. Như thế, lời tạ ơn ở bàn ăn dẫn tới một cách sống rộng hơn.
8. Cầu nguyện giữa bệnh tật, thất nghiệp và những ngày không thấy lối ra
Có những giờ cầu nguyện diễn ra khi gia đình không còn biết phải nói gì. Một kết quả khám bệnh vừa được nhận. Một người mất việc. Một khoản nợ chưa biết lấy gì trả. Một đứa con gặp tai nạn. Một cuộc hôn nhân đang đứng trước khủng hoảng. Những lúc ấy, lời kinh có thể bị ngắt bởi nước mắt. Người ta có thể không đọc được nhiều, chỉ lặp lại một lời xin giúp đỡ.
Thiên Chúa đón nhận cả lời cầu ấy. Cầu nguyện không đòi người đau phải tìm được một lời thật đẹp. Có thể thưa rằng mình sợ, mình mệt, mình không hiểu. Có thể im lặng trước mặt Chúa. Có thể nhờ người khác cầu nguyện cùng khi bản thân không còn sức. Một gia đình cần được biết rằng sự yếu đuối không làm mình bị loại khỏi tương quan với Thiên Chúa.
Cầu nguyện cũng không phải một bảo đảm rằng mọi điều sẽ diễn ra như mình mong. Người bệnh có thể vẫn phải trải qua điều trị lâu dài. Người thất nghiệp có thể chưa tìm được việc ngay. Vấn đề trong gia đình có thể cần nhiều thời gian và sự hỗ trợ. Khi kết quả chưa đến, không nên vội kết luận rằng mình cầu chưa đủ, tin chưa đủ hoặc bị Thiên Chúa bỏ quên. Đời sống đức tin cần được gìn giữ khỏi những cách hiểu làm người đang đau phải mang thêm sự tự trách.
Lời cầu nguyện trong hoàn cảnh ấy giúp gia đình tiếp tục đứng trước Thiên Chúa, tìm ơn để đi bước tiếp theo. Có thể hôm nay chỉ là gọi một nơi có khả năng hỗ trợ, cùng bàn lại chi tiêu, đưa người bệnh đi khám, xin một người thân thay phiên chăm sóc, tìm một cuộc đồng hành cần thiết. Những hành động nhỏ ấy có thể là cách gia đình đáp lại điều mình đã cầu xin.
Khi chăm sóc người bệnh, gia đình có thể cầu nguyện theo sức của họ. Một người đang đau hoặc khó thở không cần phải cố đọc hết một bài kinh dài để chứng tỏ lòng tin. Có thể đọc rất ngắn, giữ thinh lặng, nắm tay nếu họ muốn, hỏi họ có ý nguyện nào. Sự tế nhị giúp lời cầu nguyện đem lại nâng đỡ thay vì thêm mệt mỏi.
Người chăm sóc cũng cần được nhớ đến. Trong nhiều gia đình, mọi lời hỏi thăm đều hướng về bệnh nhân, còn người thức đêm, lo thuốc, lo tiền và thu xếp công việc dần kiệt sức mà không ai nhận ra. Cầu nguyện cho họ cần đi cùng việc chia sẻ gánh nặng. Ai có thể ở thay một buổi? Ai giúp việc ăn uống? Ai đưa đi khám? Ai lắng nghe điều họ đang mang? Gia đình cầu nguyện chân thành sẽ học nhìn cả những người đang âm thầm phục vụ.
Khi mất người thân, lời cầu nguyện giúp gia đình đặt nỗi nhớ trong niềm hy vọng nơi Thiên Chúa. Nhưng nỗi buồn vẫn cần thời gian. Một người có thể nhớ và khóc rất lâu. Không nên yêu cầu họ phải hết buồn để tỏ ra có đức tin. Có thể cầu nguyện, tham dự Thánh lễ, nhớ những điều tốt người đã khuất để lại và tiếp tục chăm sóc người đang sống. Những việc ấy giúp tình yêu tìm một cách tiếp tục trong hoàn cảnh mới.
Trong những ngày như vậy, gia đình hiểu sâu hơn rằng cầu nguyện là một tương quan. Người ta đến với Chúa không chỉ để xin một kết quả, mà để được ở trước mặt Người với toàn bộ đời mình. Có lúc được an ủi rõ ràng. Có lúc vẫn thấy khô khan. Nhưng việc tiếp tục hướng về Chúa có thể giữ cho con người khỏi hoàn toàn khép lại trong nỗi đau.
9. Lời cầu nguyện vượt qua hàng rào nhà mình
Thư Mục vụ mời gia đình cầu cho người đau khổ, thiếu thốn và cho công cuộc loan báo Tin Mừng. Điều ấy mở rộng tầm nhìn của mái nhà. Gia đình có những nhu cầu thật, nhưng không phải chỉ có mình đang cần được giúp. Có một thế giới chung quanh với những người đang chịu đói, bệnh, chiến tranh, cô đơn, bất công, mất nhà, mất việc, mất người thân. Khi gọi họ trong lời nguyện, gia đình học để những cuộc đời ấy có chỗ trong lòng mình.
Một đứa trẻ nghe cha mẹ cầu cho người nghèo có thể bắt đầu hiểu rằng những gì mình có không phải ai cũng có. Nghe cầu cho hòa bình, con học rằng đời sống của những người ở xa cũng đáng được quan tâm. Nghe cầu cho người chưa biết Chúa, con hiểu đức tin là một ân huệ có thể được chia sẻ với lòng tôn trọng. Cách cầu nguyện dần giáo dục cách nhìn thế giới.
Ý nguyện nên có những con người và hoàn cảnh cụ thể khi gia đình biết. Một người ở đầu ngõ đang bệnh. Một em nhỏ cần được giúp đi học. Một người lao động vừa mất việc. Một gia đình mới trải qua tang chế. Một linh mục hoặc cộng đoàn đang phục vụ ở nơi khó khăn. Sự cụ thể giúp lời cầu nguyện bớt xa đời sống và có thể dẫn tới một việc làm.
Cầu cho công cuộc loan báo Tin Mừng cũng là cầu cho chính gia đình biết sống xứng đáng với điều mình tin. Nếu xin cho người khác nhận biết Chúa mà cách mình sống làm họ khó tin vào lòng nhân lành, gia đình cần để lời cầu ấy hỏi lại mình. Mình có giữ lời với hàng xóm không? Có trung thực trong làm ăn không? Có tôn trọng người chưa cùng đức tin không? Có nói về người khác bằng lòng bác ái không?
Không phải mọi người được gia đình cầu nguyện cho đều biết điều ấy. Nhiều lời cầu sẽ mãi âm thầm. Nhưng đối với người cầu nguyện, việc ấy có thể tạo một sự thay đổi. Người từng bị mình xem như phiền phức bắt đầu được nhìn như một con người đang khó. Người xa lạ có một cái tên. Người mình không thích có một phẩm giá không thể bỏ qua. Cầu nguyện có thể làm mềm lại cái nhìn, để hành động sau đó có thêm sự công bằng và lòng thương xót.
Gia đình cũng có thể cầu cho những người mình đang bất đồng. Điều ấy không có nghĩa đồng ý với điều sai hoặc không cần bảo vệ mình. Có thể xin Chúa giúp người ấy nhận ra sự thật, giúp mình giữ lòng ngay thẳng, giúp các bên tìm cách giải quyết phù hợp. Lời cầu nguyện bảo vệ lòng mình khỏi bị hận thù chiếm hết, đồng thời nâng đỡ việc tìm công lý và sự an toàn khi cần.
Khi lời cầu nguyện đi ra khỏi hàng rào nhà mình, gia đình dần có một tâm hồn thừa sai. Mái nhà vẫn lo những nhu cầu riêng, nhưng biết mình đang sống giữa một nhân loại cần được yêu thương. Điều ấy có thể đi vào cách sử dụng tiền, cách dạy con, cách tiếp đón người khác và cách tham gia đời sống giáo xứ.
10. Để thực hành trong tháng này
Gia đình có thể bắt đầu bằng một tuần thử giữ một giờ cầu nguyện ngắn. Chọn thời điểm dựa trên hoàn cảnh thật, báo cho nhau biết và chuẩn bị một hình thức đơn sơ. Không cần quá nhiều phần. Có thể làm dấu, đọc một đoạn Tin Mừng, mỗi người nói một lời tạ ơn hoặc một ý nguyện, rồi cùng đọc kinh Lạy Cha. Nếu có con nhỏ, lời giải thích nên ngắn và dễ hiểu. Nếu có người già, cần tính đến sức khỏe và những lời kinh các cụ quen.
Trong bảy ngày ấy, đừng dùng việc tham dự để đánh giá ai đạo đức hơn ai. Hãy quan sát điều gì giúp mọi người có thể hiện diện. Giờ có quá muộn không? Nội dung có quá dài không? Điện thoại có làm phân tâm không? Có ai chưa hiểu mình đang đọc gì không? Có người nào đang bị quá tải việc nhà nên không thể ngồi yên? Việc điều chỉnh giúp thói quen có cơ hội tiếp tục.
Sau tuần đầu, chọn một buổi đọc Tin Mừng Chúa nhật và giữ một câu hỏi: “Chúa đang nói với nhà mình điều gì?” Người lớn có thể chia sẻ trước về điều mình cần sửa hoặc điều mình muốn tạ ơn. Điều đó tạo một không khí thật, giúp con cái không nghĩ rằng mọi lời Chúa đều chỉ nhằm vào mình. Gia đình có thể chọn một hành động nhỏ để đáp lại trong tuần.
Mỗi giờ cầu nguyện, hãy nhớ ít nhất một người đang gặp khó khăn ngoài gia đình. Nếu có thể, gọi tên người ấy. Thỉnh thoảng nhìn lại xem gia đình có thể làm gì để giúp. Một lời thăm hỏi, một lần ghé thăm, một sự hỗ trợ phù hợp có thể nối lời nguyện với đời sống.
Ở bàn ăn, lấy lại lời tạ ơn trước và sau bữa ăn. Đồng thời, chọn một khoảng không dùng màn hình để có thể nhìn và nghe nhau. Người nấu được cảm ơn. Trẻ nhỏ được lắng nghe. Người buồn không bị thúc ép phải nói ngay, nhưng biết có người quan tâm. Một bữa cơm có sự chú ý thật sẽ giúp lời tạ ơn có nội dung.
Nếu gia đình có ông bà, hãy dành một lần nghe các cụ kể về một lời kinh, một chuỗi hạt hoặc một kỷ niệm giữ đạo. Nghe hết trước khi hỏi. Có thể ghi lại nếu các cụ đồng ý. Ký ức ấy giúp người trẻ hiểu gia sản đức tin đã đi qua những con người cụ thể và những hoàn cảnh cụ thể.
Nếu có người đi xa, hãy giữ một nhịp nhớ đến họ. Có thể cùng một ý nguyện trong tuần, một cuộc gọi vào thời điểm thuận tiện, một tin nhắn hỏi thăm chân thành. Không cần ép phải kết nối chung mỗi ngày nếu giờ giấc khó. Điều cần là người vắng mặt biết mình vẫn có chỗ trong lời cầu và tình yêu của gia đình.
Nếu có người chưa muốn cầu nguyện chung, hãy lắng nghe và tiếp tục mời gọi cách tế nhị. Đừng biến mỗi tối thành một cuộc tranh luận. Người lớn giữ nhịp của mình, sống điều mình cầu xin và tìm cơ hội đối thoại phù hợp. Một mái nhà có lòng tôn trọng sẽ giúp việc tìm kiếm đức tin có không gian.
Cuối tháng, gia đình có thể nhìn lại. Lời cầu nguyện đã giúp mình nhớ ai hơn? Có điều nào trong cách nói và cách sống đã thay đổi? Có việc gì vẫn cần được giải quyết ngoài giờ kinh? Một hình thức nào nên tiếp tục, một điều nào cần điều chỉnh? Câu hỏi ấy giúp gia đình giữ mục đích của cầu nguyện: sống tương quan với Thiên Chúa và để tương quan ấy đi vào đời sống.
11. Mái nhà được nuôi bằng một lời hướng về Chúa
Một gia đình có thể không nhớ được mọi lời đã đọc trong một năm. Nhưng con cái có thể nhớ rằng trong những ngày khó, cha mẹ vẫn biết hướng về Chúa. Người chồng có thể nhớ vợ đã cầu nguyện cho mình khi công việc bấp bênh. Người mẹ có thể nhớ con đã đặt bàn tay lên vai mình và nói một lời xin Chúa nâng đỡ. Người già có thể nhớ tên mình được gọi trong giờ kinh. Những ký ức ấy làm lời cầu nguyện đi sâu vào cảm giác được thuộc về.
Cũng có những mái nhà chưa thể cầu nguyện chung đều đặn. Điều ấy không làm tình yêu của họ mất giá trị và không cho phép người khác kết luận vội về đời sống đức tin. Lời mời vẫn ở đó, mở ra một khả năng để bắt đầu trong điều kiện của mình. Một người có thể cầu nguyện âm thầm, rồi từng bước tạo một khoảng thuận tiện hơn cho cả nhà. Có thể khởi đi từ lời tạ ơn ở bàn ăn, từ một ý nguyện bên người bệnh, từ một câu Tin Mừng trong buổi tối yên hơn.
Điều đáng quý là gia đình không để Thiên Chúa mãi ở ngoài những chuyện thật. Người được đón vào nỗi lo công việc, việc học của con, sự chăm sóc cha mẹ, những quyết định tài chính, những bất đồng và những niềm vui. Mỗi lần cầu nguyện, gia đình được mời nhìn lại điều mình đang sống dưới ánh sáng của Người.
Khi xin bình an, gia đình học chăm sóc lời nói. Khi xin được nâng đỡ, gia đình nhận ra người thân cũng đang cần một bàn tay. Khi tạ ơn, người ta bớt xem sự phục vụ của nhau là chuyện đương nhiên. Khi cầu cho người nghèo, cả nhà học chia sẻ. Khi xin tha thứ, mỗi người được nhắc về điều mình cần sửa. Những chuyển động ấy làm cho cầu nguyện có sức biến đổi.
Có thể sự thay đổi rất chậm. Một người bớt nói nặng một câu. Một đứa trẻ lần đầu dám nói điều mình lo. Một người cha nhớ hỏi vợ đã mệt chưa. Một người mẹ nghe con mà chưa vội trả lời. Một người con gọi về cho ông bà. Những việc ấy có thể nhỏ, nhưng khi được giữ và được nối tiếp, chúng tạo nên một cách sống khác.
Một mái nhà biết cầu nguyện vẫn sẽ gặp bão. Nhưng gia đình có thêm một nơi để đặt nỗi sợ, một nguồn để tìm sức, một ánh sáng để phân định và một lời nhắc rằng mình không phải sống bằng sức riêng. Trong những ngày bình thường, lời cầu nuôi lòng biết ơn. Trong những ngày khó, lời cầu giữ một cánh cửa hy vọng. Trong những lúc người ta khó hiểu nhau, lời cầu mời mỗi người trở về với trách nhiệm của mình trước mặt Chúa.
“Hãy làm cho gia đình mình thành nhà cầu nguyện.” Có thể bắt đầu hôm nay. Không cần đợi một căn nhà rộng hơn, một lịch làm việc nhẹ hơn, một đứa con dễ bảo hơn hay một tâm trạng hoàn hảo hơn. Chọn một khoảng ngắn. Đặt xuống điều đang cầm. Gọi nhau bằng một lời dịu dàng. Đọc một câu Lời Chúa. Nhớ một người đang đau. Thưa một lời tạ ơn. Và xin Chúa giúp gia đình sống điều vừa cầu nguyện.
Ngày mai, nếu có thể, lại làm như vậy. Qua những lần hướng về Chúa, mái nhà dần học một nhịp mới: biết dừng, biết nghe, biết trao, biết trở về. Thiên Chúa được đón nhận trong đời sống, và những người thân có thêm một cơ hội để tìm lại nhau.
Lời nguyện
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã sống giữa một gia đình và biết những gì thuộc về đời sống con người. Xin ở lại trong mái nhà chúng con, giữa công việc còn dang dở, những niềm vui nhỏ bé và những nỗi lo chưa tìm được lối ra.
Xin giúp chúng con biết dành thời gian cho Chúa. Khi quá bận, xin nhắc chúng con dừng lại. Khi quá mệt, xin đón nhận lời cầu đơn sơ. Khi khó tập trung, xin giúp chúng con hướng lòng về Chúa với sự chân thành. Khi đã bỏ lỡ nhiều ngày, xin cho chúng con can đảm bắt đầu lại.
Xin cho bàn thờ trong nhà nhắc chúng con nhớ mình thuộc về Chúa và được trao cho nhau để yêu thương. Xin cho lời kinh giúp chúng con biết nghe người thân, biết nhận lỗi, biết giữ sự thật và biết chia sẻ trách nhiệm. Xin đừng để chúng con cầu nguyện cho bình an mà vẫn làm nhau đau bằng những lời thiếu tôn trọng.
Xin cho Lời Chúa có chỗ trong những lựa chọn của gia đình. Xin giúp cha mẹ giáo dục bằng gương sống, giúp con cái được lớn lên trong tự do và trách nhiệm, giúp ông bà được lắng nghe, người bệnh được chăm sóc, người đi xa được nhớ đến, và người đang cô đơn biết mình còn có một mái nhà.
Xin nâng đỡ những cha mẹ đang đau vì con xa đời sống đức tin. Xin cho họ biết yêu trong sự thật, kiên trì cầu nguyện và tìm cách đồng hành với lòng khôn ngoan. Xin cho cộng đoàn chúng con biết ở bên những gia đình đang khó, bằng lời cầu và sự giúp đỡ cụ thể.
Xin mở rộng lòng chúng con đến với người đau khổ, thiếu thốn và những người chưa nhận biết Chúa. Xin cho bữa cơm có lòng biết ơn, cánh cửa có sự hiếu khách, công việc có sự ngay thẳng và lời nói có lòng bác ái.
Lạy Chúa, xin làm nhà chúng con thành nhà cầu nguyện. Xin cùng chúng con bước vào mọi bổn phận, để điều chúng con thưa với Chúa được tiếp tục trong cách chúng con sống với nhau. Amen.