NIỀM VUI KHÔNG AI CÓ THỂ LẤY MẤT

Thứ năm - 01/10/2026 19:50

Có những ngày chúng ta trở về nhà với một lòng đầy phấn khởi. Một công việc hoàn thành tốt đẹp, một dự định được thực hiện, một người được giúp đỡ, một cuộc gặp gỡ đem lại kết quả ngoài mong đợi, một lời cảm ơn đến đúng lúc khiến bao mệt nhọc dường như tan biến. Chúng ta cảm thấy những cố gắng của mình có ý nghĩa, những hy sinh của mình được nhìn nhận, những tháng ngày âm thầm cuối cùng cũng sinh hoa trái. Nhưng cũng có những ngày chúng ta trở về với đôi vai nặng trĩu. Công việc không như mong muốn, người mình tận tình nâng đỡ lại quay lưng, lời chân thành bị hiểu lầm, những điều đã chuẩn bị rất kỹ vẫn không thành công. Cùng một con người ấy, cùng một trái tim ấy, cùng một ước muốn sống tốt ấy, mà hôm qua còn vui tươi, hôm nay đã chán nản; sáng còn mạnh mẽ, chiều đã thấy mình vô dụng. Điều gì làm cho niềm vui của chúng ta mong manh đến thế? Phải chăng chúng ta đang treo cả giá trị đời mình lên những điều không hoàn toàn thuộc quyền mình quyết định? Phải chăng chúng ta chỉ cho phép mình được vui khi mọi sự diễn ra đúng ý, khi người khác công nhận, khi công việc có kết quả, khi cuộc đời đáp lại mình bằng một sự thuận lợi nào đó? Và nếu những điều ấy không đến, chẳng lẽ đời mình không còn gì đáng quý, lòng mình không còn một nơi để nghỉ ngơi, đức tin mình không còn một lý do để tiếp tục?
Người sống đức tin cũng không đứng ngoài những dao động ấy. Chúng ta có thể đem chính những thước đo của cuộc đời vào trong việc đạo mà không nhận ra. Chúng ta vui khi nhóm mình đông người, buồn khi số người tham dự giảm xuống; phấn khởi khi việc phục vụ được khen, hụt hẫng khi chẳng ai nhắc đến; cảm thấy gần Chúa khi cầu nguyện sốt sắng, rồi tưởng Chúa đã xa khi tâm hồn khô khan. Có người sau một thời gian nhiệt tình trong giáo xứ bắt đầu mỏi mệt vì nhận thấy tên mình không được ghi trong lời cảm ơn. Có người làm một việc bác ái rất đẹp nhưng lại bị tổn thương sâu sắc vì người nhận không thể hiện lòng biết ơn như mình mong đợi. Có người dạy giáo lý nhiều năm, hết lòng với các em, nhưng khi thấy một vài em rời xa đời sống đạo thì nghĩ rằng mọi công sức của mình đã thất bại. Có cha mẹ đã dành cả tuổi trẻ để chăm sóc và giáo dục con, rồi khi con bước vào một giai đoạn bướng bỉnh, nghi ngờ, chống đối, liền thấy mình không còn là người cha, người mẹ tốt nữa. Nỗi đau ấy có thật, và cần được cảm thông. Tuy nhiên, chính trong những hoàn cảnh ấy, chúng ta cần trở lại với câu hỏi nền tảng: đời tôi được xây trên điều gì? Trên kết quả tôi nhìn thấy, trên đánh giá của người khác, hay trên tình yêu của Thiên Chúa đang nâng đỡ tôi cả khi những điều bên ngoài chưa sáng rõ?
Một đứa trẻ trong gia đình không chỉ cần được khen khi đạt điểm cao. Nó cần biết rằng khi điểm thấp, khi làm sai, khi khóc vì thua cuộc, nó vẫn có thể trở về và được đón nhận. Nếu mỗi lần thành công mới được yêu thương, mỗi lần thất bại lại bị lạnh nhạt, đứa trẻ ấy sẽ lớn lên với một nỗi sợ âm thầm: mình phải luôn giỏi, luôn ngoan, luôn làm hài lòng người khác thì mới xứng đáng được ở lại. Nỗi sợ đó không biến mất khi người ta trưởng thành. Nó có thể đi theo một người suốt đời, biến thành nhu cầu phải chứng minh bản thân, phải được chú ý, phải luôn có ích, phải luôn đứng vững trước mặt mọi người dù bên trong đã kiệt sức. Và đôi khi, chúng ta mang chính nỗi sợ ấy vào tương quan với Chúa. Chúng ta tưởng mình phải thật hoàn hảo mới được cầu nguyện, phải lập được nhiều công trạng mới được gần Người, phải chiến thắng mọi yếu đuối mới có quyền hy vọng. Nhưng người con đến với cha mình đâu chỉ để báo cáo thành tích. Người con còn đến để nói rằng mình đang mệt, đang sợ, đang lạc đường, đang cần một vòng tay. Đời sống cầu nguyện bắt đầu sâu hơn khi chúng ta thôi đóng vai một người luôn ổn và dám đứng trước Chúa với tất cả sự thật của mình.
Điều ấy không làm giảm giá trị của nỗ lực. Người được yêu thương vẫn phải lớn lên, vẫn phải học sống có trách nhiệm, vẫn phải sửa sai và chu toàn bổn phận. Nhưng có một khác biệt rất lớn giữa việc cố gắng vì biết mình được yêu và việc cố gắng vì sợ mình bị bỏ rơi. Người cố gắng vì được yêu có thể làm việc hết lòng mà vẫn biết nghỉ ngơi; có thể nhìn nhận một giới hạn mà không tự khinh miệt; có thể nhận một lời góp ý mà không thấy toàn bộ con người mình bị phủ nhận. Người cố gắng vì sợ bị bỏ rơi thường không biết dừng. Họ dễ xem một sai sót là bản án, một lời phê bình là sự từ chối, một kết quả chưa tốt là bằng chứng rằng mình không đáng được yêu. Trong đời sống thiêng liêng, chúng ta cần để Chúa chữa lành chính nơi sâu kín ấy. Có thể chúng ta đã biết rất nhiều điều về đạo, đã thuộc nhiều kinh, đã tham dự nhiều sinh hoạt, nhưng vẫn chưa thật sự để lòng mình được nghỉ ngơi trong tình yêu của Người. Chúng ta vẫn đứng trước Chúa như người làm thuê lo lắng về tiền công, trong khi Người đang mời chúng ta sống tư cách của người con.
Niềm vui sâu xa không nhất thiết làm cho khuôn mặt lúc nào cũng tươi cười. Có người mang trong lòng một niềm tin rất vững mà vẫn khóc nhiều vì đau bệnh, vì mất người thân, vì những đổ vỡ trong gia đình. Có người vẫn trung thành với Chúa nhưng từng đêm phải đối diện với sự cô đơn và những câu hỏi chưa tìm được lời giải. Không nên đặt lên họ thêm một gánh nặng bằng cách đòi họ phải luôn vui vẻ để chứng minh đức tin. Có những giọt nước mắt rất thật trong đời sống của người tín hữu, và những giọt nước mắt ấy vẫn có thể chảy trong một tâm hồn biết mình không bị bỏ rơi. Niềm vui của đức tin nằm sâu hơn biểu hiện bên ngoài. Đó là một điểm tựa giúp người ta không tuyệt vọng hoàn toàn; là khả năng vẫn hướng về Chúa khi chưa hiểu được điều đang xảy ra; là một chút ánh sáng còn được giữ lại giữa đêm dài; là lòng can đảm để sáng mai tiếp tục sống, tiếp tục chăm sóc người thân, tiếp tục làm một việc tốt dù hôm nay lòng mình rất đau. Một người đang khóc mà vẫn có thể cầu nguyện đã cho thấy một chiều sâu mà tiếng cười dễ dàng chưa chắc diễn tả được.
Chúng ta sống giữa một thế giới liên tục nhắc mình phải trở nên nổi bật. Những con số hiện ra mỗi ngày: bao nhiêu người theo dõi, bao nhiêu lượt xem, bao nhiêu lời tán thưởng, bao nhiêu thành tựu, bao nhiêu tài sản, bao nhiêu sự kiện đã thực hiện. Các con số có thể cần thiết để quản lý một công việc, nhưng khi chúng trở thành thước đo phẩm giá, con người bắt đầu bị tổn thương. Một người âm thầm chăm sóc người cha liệt giường có thể không có điều gì hấp dẫn để đưa lên mạng. Một người mẹ kiên nhẫn với đứa con chậm phát triển có thể không được ai biết đến. Một người lao động lương thiện từ chối làm điều gian dối có thể chẳng nhận được phần thưởng nào, thậm chí còn bị thiệt thòi. Một người trẻ quyết định sống trong sạch, trung thực, biết giữ lời có thể không nổi bật giữa đám đông. Nhưng chính những cuộc đời ấy đang giữ cho thế giới còn có nơi đáng tin cậy để con người nương tựa. Có những điều quý giá nhất trong đời không thể đếm bằng lượt thích, không thể chụp hết trong một tấm ảnh, không thể trình bày đầy đủ trong một bản báo cáo. Chúng chỉ được nhận ra khi ta đủ gần một con người, đủ lâu với một hoàn cảnh, đủ lặng để nghe điều tình yêu đang làm.
Trong gia đình, sự hiện diện thường quý hơn điều chúng ta tưởng. Cha mẹ có thể nghĩ rằng mình phải tạo ra thật nhiều điều kiện vật chất mới làm con hạnh phúc, nhưng đôi khi điều đứa trẻ cần nhất là một bữa cơm không bị điện thoại chen ngang, một lần được kể hết câu chuyện ở trường, một ánh mắt không vội vàng, một lời hỏi han không biến thành tra xét. Người vợ có thể không đòi chồng làm điều gì lớn lao, nhưng mong được lắng nghe sau một ngày mệt mỏi. Người chồng có thể không biết diễn tả lòng mình, nhưng cần được nhìn nhận những cố gắng âm thầm và những áp lực đang mang. Ông bà có thể không cần thêm một món quà đắt tiền, nhưng cần có người ngồi bên cạnh để nghe một câu chuyện đã kể nhiều lần. Chúng ta thường mải đi tìm những việc lớn để chứng minh mình có giá trị, trong khi những người gần nhất đang chờ một sự hiện diện rất nhỏ. Niềm vui gia đình nhiều khi được phục hồi từ những điều như thế: một người biết đặt công việc xuống đúng lúc, một người biết thôi tranh phần đúng để giữ cuộc đối thoại, một người biết nói lời xin lỗi trước khi vết thương trở thành khoảng cách, một người biết nhìn người thân bằng sự dịu dàng đã lâu không sử dụng.
Người phục vụ trong Hội Thánh cũng cần học sự hiện diện ấy. Một chương trình có thể được tổ chức hoàn hảo mà người tham dự vẫn cảm thấy xa lạ. Một bài giảng có thể đầy đủ ý tưởng mà người đang đau khổ vẫn không tìm được chỗ cho nỗi đau của mình. Một lớp giáo lý có thể hoàn thành mọi bài học mà một em nhỏ vẫn mang cảm giác không ai hiểu mình. Một hoạt động bác ái có thể trao nhiều phần quà mà người nhận vẫn thấy bị tổn thương nếu phẩm giá của họ không được tôn trọng. Điều này mời gọi chúng ta nhìn sâu vào cách phục vụ. Chúng ta có thật sự gặp con người trước mặt, hay chỉ gặp công việc phải hoàn thành? Chúng ta có để họ được nói, được chậm, được khác với điều mình đã dự tính? Chúng ta có biết rằng mỗi người đến với cộng đoàn mang theo một câu chuyện không hiện rõ trên khuôn mặt? Có người đi lễ sau một đêm không ngủ vì con bệnh. Có người ngồi ở cuối nhà thờ vì xấu hổ về những sai lầm của mình. Có người không hát vì lòng đang tan nát. Có người khó gần vì đã nhiều lần bị tổn thương. Khi biết những điều ấy, chúng ta sẽ bớt vội đánh giá và có thêm lòng kiên nhẫn. Việc phục vụ bắt đầu mang chiều sâu khi chúng ta dành chỗ cho con người thật.
Một cám dỗ rất kín đáo trong việc làm điều tốt là muốn người khác cần mình mãi. Ban đầu, chúng ta giúp đỡ bằng tấm lòng chân thành. Nhưng dần dần, sự biết ơn của người khác có thể trở thành thứ nuôi dưỡng cái tôi. Chúng ta thấy khó chịu khi họ tìm đến một người khác; buồn khi họ trưởng thành và không còn hỏi ý kiến mình thường xuyên; bất an khi công việc vẫn chạy tốt lúc mình vắng mặt. Chúng ta tưởng mình chỉ đang lo cho họ, nhưng trong nỗi lo ấy có thể còn có sự sợ hãi rằng mình không còn quan trọng. Đây là một điều cần được nhận diện bằng sự thành thật, không phải để tự kết án, nhưng để tình yêu được thanh luyện. Người phục vụ trưởng thành biết vui khi người mình đồng hành đứng vững hơn, tự do hơn, có khả năng quyết định và chịu trách nhiệm hơn. Cha mẹ cũng cần trải qua cuộc thanh luyện ấy khi con lớn lên. Yêu con không có nghĩa là giữ con mãi trong sự lệ thuộc. Đồng hành với con đòi hỏi vừa quan tâm vừa biết trao khoảng trống, vừa nhắc nhở vừa tôn trọng, vừa sẵn sàng nâng đỡ vừa chấp nhận rằng con phải đi những bước của chính mình.
Lòng khiêm nhường đem lại một sự tự do rất đẹp. Người khiêm nhường có thể nhận một lời cảm ơn với niềm vui mà không phải vội phủ nhận mọi điều tốt mình đã làm. Họ cũng có thể chấp nhận một lúc không được nhắc tên mà không biến sự im lặng ấy thành bằng chứng của bất công. Họ biết mình có đóng góp, nhưng không nghĩ mình là nguồn gốc của tất cả. Họ thấy những khả năng của mình, đồng thời nhận ra những bàn tay đã nâng đỡ mình từ lâu: người đã dạy dỗ, người đã tin tưởng, người đã sửa sai, người đã âm thầm làm phần việc không ai chú ý. Trong một công việc chung, có người đứng trước, có người ở sau, có người phát biểu, có người dọn dẹp, có người hoạch định, có người kiên nhẫn xử lý những chi tiết nhỏ. Khi lòng mình đủ rộng, ta sẽ thấy thành quả có dấu chân của nhiều người. Sự nhìn nhận ấy làm cho niềm vui bớt cô độc. Ta không còn phải ôm lấy mọi vinh dự để cảm thấy mình có giá trị, nhưng có thể chia sẻ niềm vui với những người cùng góp sức và tạ ơn Chúa về điều đã được thực hiện.
Tuy nhiên, khiêm nhường cũng không có nghĩa là để người khác tùy tiện làm tổn thương mình. Người sống đức tin vẫn có quyền bảo vệ phẩm giá, đặt giới hạn, từ chối những yêu cầu bất công, tìm sự giúp đỡ khi bị đối xử tệ bạc. Một người bị bạo hành không được mời gọi tiếp tục ở trong nguy hiểm để chứng minh lòng nhẫn nhục. Một người đang kiệt sức không cần nhận thêm mọi công việc chỉ vì sợ mang tiếng thiếu hy sinh. Một người phục vụ có thể nói rằng mình cần nghỉ, cần người chia sẻ, cần điều kiện phù hợp để làm tốt trách nhiệm. Khiêm nhường bao gồm cả việc nhìn nhận rằng mình là một con người có giới hạn. Chúa đã trao cho chúng ta sự sống để chăm sóc, không phải để làm hao mòn trong những cuộc cố gắng thiếu phân định. Có những người rất dễ quảng đại với người khác nhưng lại quá khắc nghiệt với chính mình. Họ có thể thông cảm cho mọi người, riêng mình thì không được phép mệt; có thể khuyên người khác nghỉ ngơi, riêng mình thì xem nghỉ ngơi như một lỗi lầm. Muốn phục vụ lâu dài, chúng ta cần để lòng thương xót của Chúa đi vào cả cách mình đối xử với bản thân.
Tâm hồn đơn sơ giúp chúng ta trở về với những điều căn bản ấy. Đơn sơ không phải là ít hiểu biết, cũng không phải là ngại suy nghĩ. Người có học thức vẫn có thể rất đơn sơ khi họ biết lắng nghe, sẵn sàng sửa một nhận định và không coi kiến thức của mình là lý do để xem thường người khác. Một người ít được học cũng có thể thiếu đơn sơ nếu luôn cố chấp, chỉ muốn bảo vệ ý mình và không chịu nhận điều chưa biết. Sự đơn sơ của tâm hồn nằm ở thái độ trước sự thật. Tôi có dám để sự thật thay đổi mình không? Tôi có thể nhận rằng mình đã hiểu lầm một người không? Tôi có thể học từ một người trẻ hơn, nghèo hơn, ít danh tiếng hơn mình không? Tôi có thể đến với Chúa mà không tìm cách che giấu những mâu thuẫn trong lòng không? Một tâm hồn đơn sơ không cần dựng quá nhiều lớp vỏ. Họ không phải lúc nào cũng đúng, không phải lúc nào cũng mạnh, không phải lúc nào cũng có câu trả lời. Chính vì thế, họ có thể đón nhận điều mới, có thể ngạc nhiên, có thể biết ơn, có thể bắt đầu lại.
Chúng ta đánh mất sự đơn sơ khi mọi cuộc gặp gỡ đều trở thành nơi phải giữ hình ảnh. Có người không dám hỏi vì sợ bị cho là kém hiểu biết. Có người không dám xin lỗi vì sợ mất uy tín. Có người không dám tìm người đồng hành vì sợ người khác biết mình đang khủng hoảng. Có người bước vào nhà thờ với một gánh nặng rất lớn nhưng vẫn cố tỏ ra bình thường, rồi trở về với gánh nặng ấy nguyên vẹn. Những lớp vỏ ban đầu được dựng để bảo vệ mình, cuối cùng lại có thể làm mình cô độc. Không ai có thể đến gần một con người luôn khép mọi cánh cửa. Không ai có thể giúp một người luôn phải chứng minh rằng mình không cần được giúp. Đời sống thiêng liêng lớn lên khi ta tìm được lòng can đảm để mở ra: mở với Chúa trong cầu nguyện, mở với một người đáng tin cậy trong cuộc đối thoại, mở với sự thật trong việc xét mình. Điều cần được chữa lành chỉ có thể được chạm đến khi ta thôi giấu nó trong bóng tối.
Một trong những nơi sự thật cần được nhìn nhận là lòng ganh tị. Chúng ta thường thấy rõ sự ganh tị của người khác nhưng khó nhận ra nó trong mình, nhất là khi nó được che dưới những lý do có vẻ hợp lý. Ta có thể chê một người được khen vì cho rằng họ chưa xứng đáng; khó chịu với một sáng kiến mới vì bảo rằng nó gây xáo trộn; tìm điểm yếu của người làm tốt hơn mình rồi tưởng đó chỉ là sự thận trọng. Nhưng nếu thành thật, đôi khi điều làm mình bất an chỉ là người ấy đang được chú ý. Lòng ganh tị khiến niềm vui trở nên nghèo nàn, bởi ta chỉ được vui khi người khác không hơn mình. Trong một cộng đoàn như thế, thành công của người này trở thành nỗi buồn của người kia. Muốn thoát ra, chúng ta cần tập nhận ra điều tốt của người khác và nói lên điều đó bằng sự chân thành. Một lời khen không làm mình nhỏ đi. Một người khác được tin tưởng không có nghĩa mình bị loại bỏ. Một tài năng khác xuất hiện có thể là quà tặng cho công việc chung. Khi biết vui về điều tốt nơi người khác, trái tim mình có thêm nhiều lý do để vui, thay vì chỉ chờ những điều liên quan trực tiếp đến bản thân.
Sự so sánh còn làm chúng ta quên mất hoàn cảnh cụ thể của mình. Một người mẹ đang chăm sóc con nhỏ không thể sống lịch sinh hoạt như một người độc thân. Một người đang điều trị bệnh không thể có năng suất như khi khỏe mạnh. Một giáo xứ nhỏ không thể tổ chức mọi hoạt động giống một cộng đoàn có nhiều nhân sự và phương tiện. Một người mới bắt đầu trở lại với đức tin có thể cần rất nhiều thời gian để hình thành những thói quen mà người khác đã có từ nhỏ. Khi bỏ qua những khác biệt ấy, chúng ta đưa ra những đòi hỏi thiếu công bằng, với người khác và với chính mình. Chúa gặp mỗi người trong hoàn cảnh thật của họ. Việc nên thánh được thực hiện bằng những bước cụ thể trong hoàn cảnh ấy: giữ lòng kiên nhẫn giữa tiếng khóc của con, sống trung thực trong công việc đang chịu áp lực, cầu nguyện ngắn giữa những giờ chăm bệnh, cố gắng hòa giải trong một gia đình còn nhiều vết thương. Có những bước rất nhỏ mà người ngoài không nhận ra, nhưng người bước đi biết mình đã phải nỗ lực thế nào để thực hiện. Chúng ta cần học tôn trọng những bước nhỏ ấy.
Lòng biết ơn giúp mắt chúng ta nhìn rõ hơn. Khi chỉ chú ý điều thiếu, ta dễ nghĩ rằng đời mình không có gì đáng vui. Nhưng nếu dừng lại một chút, ta có thể nhận ra biết bao điều đã âm thầm nâng đỡ mình: một người còn nhớ hỏi thăm, một bữa cơm được chuẩn bị, một chỗ làm giúp gia đình có thu nhập, một cuộc gặp đã ngăn mình khỏi quyết định sai, một người kiên nhẫn nghe mình nói trong ngày khó khăn. Ngay cả những điều tưởng quá bình thường cũng mang giá trị khi ta nhìn chúng bằng lòng biết ơn. Một cơ thể còn có thể đi lại, một buổi sáng còn được thức dậy, một người thân còn ở bên, một cơ hội còn mở để sửa sai. Biết ơn không làm biến mất điều đau khổ, nhưng giúp chúng ta không để đau khổ chiếm toàn bộ tầm nhìn. Một căn phòng có thể có chỗ tối và chỗ sáng cùng lúc. Người biết ơn không phủ nhận chỗ tối; họ chỉ không quên rằng vẫn có ánh sáng. Trong đời sống đạo, lòng biết ơn đưa chúng ta ra khỏi thái độ chỉ đến với Chúa để đòi hỏi, và giúp chúng ta nhận ra rằng mình đã được nâng đỡ từ trước khi biết cất lời cầu xin.
Có những ngày, lời cầu nguyện cần đơn giản đến mức chỉ còn một sự hiện diện. Chúng ta không tìm được ý tưởng, không có cảm xúc, không biết nói gì. Đừng vội cho rằng giờ cầu nguyện ấy vô ích. Một người con có thể ngồi bên cha mình mà không nói nhiều; sự ở lại vẫn có ý nghĩa. Chúng ta có thể ngồi trước Chúa với tâm hồn mệt mỏi, để Người biết điều mình chưa diễn tả được. Có thể hôm ấy ta chỉ đủ sức xin được trung thành trong một việc, xin đừng nói lời làm đau người thân, xin có lòng can đảm để nhìn nhận lỗi lầm, xin biết ngủ một đêm bình an. Một lời cầu nguyện chân thật thường mở ra một hành động chân thật. Sau khi cầu nguyện, ta có thể gọi điện cho người đã lâu không hỏi thăm, làm xong một bổn phận đang trì hoãn, thôi lặp lại một lời chỉ trích, đến gặp người mình cần xin lỗi. Nhờ đó, cầu nguyện thấm vào đời sống. Nó làm cho cách chúng ta nhìn người khác mềm lại, cách chúng ta phản ứng chậm hơn một chút, cách chúng ta sử dụng lời nói có trách nhiệm hơn. Những thay đổi nhỏ ấy là nơi đời sống nội tâm bắt đầu sinh hoa trái.
Việc xét mình cũng cần được đặt trong ánh sáng của lòng thương xót. Có người chỉ xét mình để liệt kê những thất bại rồi chìm sâu trong buồn bã. Có người lại tránh xét mình vì không muốn đối diện với điều khó chịu. Cả hai thái độ đều có thể khiến ta đứng yên. Xét mình là trở về với sự thật để được sửa chữa và tiếp tục bước đi. Tôi đã làm ai tổn thương hôm nay? Tôi đã bỏ qua điều gì mình có thể làm? Tôi đang nuôi một sự giận dữ nào? Tôi có đang dùng lời đạo đức để che một động cơ thiếu trong sáng không? Nhưng cũng cần hỏi: hôm nay tôi đã được giúp đỡ ở đâu? Tôi đã vượt qua một cám dỗ nào? Tôi đã có một cơ hội nào để yêu thương? Tôi cần xin ơn gì cho ngày mai? Khi nhìn cả điều yếu đuối lẫn điều tốt lành, chúng ta sẽ có một cái nhìn chân thật hơn về hành trình của mình. Người biết sám hối không cần ghét bỏ bản thân. Họ cần đủ khiêm nhường để nhận lỗi, đủ tin tưởng để xin tha thứ và đủ trách nhiệm để thay đổi điều có thể thay đổi.
Có những lỗi lầm để lại hậu quả lâu dài, và việc được tha thứ không có nghĩa mọi hậu quả lập tức biến mất. Một lời nói có thể cần nhiều thời gian để vết thương được chữa lành. Một sự phản bội có thể làm niềm tin đổ vỡ và đòi hỏi cả một hành trình xây dựng lại. Một quyết định thiếu trách nhiệm có thể ảnh hưởng đến gia đình, công việc, cộng đoàn. Trong những hoàn cảnh ấy, niềm hy vọng cần đi cùng sự kiên nhẫn. Chúng ta không thể buộc người khác phải tin mình ngay chỉ vì mình đã nói lời xin lỗi. Chúng ta cũng không thể đòi mọi thứ trở lại như cũ chỉ vì lòng mình đã hối hận. Sự hoán cải cần được thể hiện qua cách sống bền bỉ, qua việc tôn trọng những giới hạn người khác đang cần, qua sự sẵn sàng chịu trách nhiệm mà không liên tục biện hộ. Niềm vui được phục hồi từng bước khi người ta bắt đầu sống thật hơn. Có thể chưa ai khen, có thể chưa ai thấy, nhưng việc hôm nay mình không lặp lại điều sai hôm qua đã là một bước đáng quý. Hy vọng giúp chúng ta đủ kiên nhẫn để tiếp tục bước ấy trong những ngày sau.
Trong một gia đình có người đang xa Chúa, lòng kiên nhẫn đặc biệt cần thiết. Cha mẹ dễ lo lắng, rồi biến mọi cuộc nói chuyện với con thành lời nhắc nhở về việc đạo. Người vợ hoặc người chồng có thể quá mong người bạn đời thay đổi, đến mức mỗi lần gặp nhau đều có cảm giác bị đánh giá. Ước muốn người thân sống đức tin là tốt, nhưng cách diễn tả ước muốn ấy cần được thanh luyện bởi tình yêu. Một người đang nghi ngờ cần được nghe câu hỏi của mình cách nghiêm túc. Một người đã bị tổn thương trong cộng đoàn cần có chỗ để kể lại điều đã xảy ra. Một người thờ ơ có thể cần nhìn thấy đức tin đem lại sự tử tế cụ thể trong đời sống chung. Những cuộc tranh luận dồn dập đôi khi chỉ làm cánh cửa khép chặt hơn. Sự bình tĩnh, lòng tôn trọng, đời sống nhất quán và lời cầu nguyện âm thầm có thể chuẩn bị những điều chúng ta chưa thấy ngay. Điều này không bảo đảm một kết quả theo lịch trình mình mong muốn. Nó giúp chúng ta đồng hành mà không biến người thân thành một dự án phải hoàn thành.
Cũng cần có lòng kiên nhẫn với cộng đoàn của mình. Không có cộng đoàn nào chỉ gồm những người dễ thương, hiểu nhau và làm việc nhịp nhàng. Nơi có con người, nơi ấy có giới hạn, khác biệt, những phản ứng chưa trưởng thành và những vết thương cũ. Chúng ta có thể yêu Hội Thánh sâu sắc mà vẫn đau vì một cách cư xử trong Hội Thánh. Chúng ta có thể trân trọng giáo xứ mà vẫn thấy cần sửa một việc chưa đúng. Tình yêu trưởng thành biết nói sự thật với ước muốn xây dựng, biết phân biệt một sai lầm cụ thể với toàn bộ giá trị của cộng đoàn, biết đòi hỏi trách nhiệm mà không để lòng cay đắng trở thành động lực chính. Có những góp ý cần được nói rõ, có những cơ chế cần được cải thiện, có những người bị tổn thương cần được lắng nghe và bảo vệ. Niềm vui Kitô hữu có chỗ cho công việc khó nhọc ấy. Một cộng đoàn chỉ thật sự đem lại bình an khi mọi người được đối xử với phẩm giá, khi sự thật có thể được nói lên, khi người yếu thế không phải im lặng để giữ vẻ ngoài tốt đẹp.
Đối với linh mục, tu sĩ và những người có trách nhiệm mục vụ, sự trở về với đời sống cầu nguyện luôn cần thiết. Công việc có thể lấp đầy cả ngày, nhưng sự bận rộn không tự động làm cho tâm hồn sâu hơn. Có thể chúng ta nói về Chúa rất nhiều mà ít dành thời gian ở với Người. Có thể chúng ta chăm sóc nhiều người mà chưa để ý đến sự khô cạn đang lớn lên bên trong. Khi mệt mỏi kéo dài, ta dễ nóng nảy, dễ phản ứng theo cảm xúc, dễ xem người đến với mình như một việc phát sinh thay vì một con người cần được gặp. Đó là lúc cần dừng lại, tìm sự nâng đỡ, sắp xếp lại nhịp sống và trở về với điều đã làm mình bắt đầu. Ơn gọi không chỉ được giữ bằng ý chí. Nó cần được nuôi bằng tương quan với Chúa, bằng tình huynh đệ, bằng sự thành thật trước những khó khăn, bằng một đời sống có chỗ cho nghỉ ngơi và lắng nghe. Người mục tử vẫn là một người cần được chăm sóc. Khi biết đón nhận điều ấy, họ có thể phục vụ với sự hiền hòa hơn, vì đã hiểu sự mong manh của con người từ chính kinh nghiệm của mình.
Người giáo dân cũng cần một đời sống nội tâm giữa những trách nhiệm dày đặc. Không phải ai cũng có nhiều giờ yên tĩnh, nhưng mỗi người có thể tìm một nhịp trở về phù hợp với hoàn cảnh. Một lời cầu nguyện trước khi bắt đầu công việc, một khoảng ngắn để đọc Tin Mừng, một phút thinh lặng trước khi bước vào nhà sau ngày làm việc, một lần cùng gia đình dâng lên Chúa những điều vui buồn trong ngày. Những khoảng nhỏ ấy có thể giúp chúng ta tránh sống hoàn toàn theo phản ứng. Trước một tin nhắn làm mình tức giận, ta có thể dừng lại rồi mới trả lời. Trước một câu nói của con, ta có thể hỏi thêm thay vì lập tức kết luận. Trước một khó khăn ở chỗ làm, ta có thể tìm cách xử lý mà không trút hết căng thẳng lên người thân. Đời sống nội tâm giúp tạo ra một khoảng tự do giữa điều xảy đến và cách mình đáp lại. Trong khoảng tự do ấy, tình yêu có cơ hội được lựa chọn. Những người sống cùng chúng ta thường cảm nhận chiều sâu của đức tin qua chính những lựa chọn hằng ngày như thế.
Niềm vui còn lớn lên khi chúng ta biết chia sẻ, vì trái tim chỉ xoay quanh mình thường dễ trở nên chật chội. Một người có thể sở hữu nhiều thứ mà vẫn thấy thiếu, bởi mọi sự đều được đưa về câu hỏi mình được gì. Khi bắt đầu quan tâm đến một hoàn cảnh khác, tầm nhìn của họ được mở ra. Một lần thăm người bệnh, một việc giúp người già, một sự hỗ trợ kín đáo cho gia đình khó khăn, một giờ kiên nhẫn với người đang cần được lắng nghe có thể làm cho lòng mình thay đổi. Tuy nhiên, chia sẻ đòi hỏi sự tế nhị. Người nghèo không phải là cơ hội để chúng ta chứng tỏ lòng tốt. Người đau khổ không cần trở thành hình ảnh minh họa cho việc bác ái của mình. Họ có đời sống riêng, có sự tự trọng, có quyền được tôn trọng như bất cứ ai. Khi đến với họ, chúng ta cần hỏi điều họ thật sự cần, giữ kín những gì cần giữ kín và tránh làm họ mang thêm cảm giác mắc nợ. Niềm vui của việc cho đi sâu hơn khi người nhận được nâng đỡ trong phẩm giá và người cho không cần giữ lại quyền kiểm soát.
Có một sự tự do khác đến từ việc chấp nhận rằng mình không thể cứu giải mọi hoàn cảnh. Người có lòng thương thường đau khi thấy người khác đau, rồi dễ mang lấy những trách nhiệm vượt quá khả năng. Họ nghĩ nếu mình không làm, mọi thứ sẽ sụp đổ; nếu người kia không thay đổi, đó là lỗi của mình; nếu một gia đình còn khủng hoảng, mình chưa cố đủ. Nhưng mỗi con người có tự do, mỗi hoàn cảnh có nhiều yếu tố, mỗi hành trình có nhịp riêng. Chúng ta có trách nhiệm làm điều mình có thể làm cách chân thành và khôn ngoan. Chúng ta cần cộng tác, tìm sự hỗ trợ phù hợp, biết khi nào một vấn đề đòi hỏi người có chuyên môn. Và chúng ta cần trao lại cho Chúa những điều vượt khỏi bàn tay mình. Sự phó thác ấy cho phép người phục vụ tiếp tục yêu thương mà không bị nghiền nát bởi ảo tưởng phải quyết định mọi kết quả. Nó cũng giúp chúng ta tôn trọng người khác, vì nhận ra họ có một hành trình với Chúa mà mình được tham dự, chứ không sở hữu.
Khi tuổi tác tăng lên, khi sức khỏe giảm xuống, khi những khả năng từng làm mình tự tin không còn như trước, nền tảng niềm vui càng được thử thách. Một người từng làm việc giỏi có thể đau vì nay cần người khác giúp những việc đơn giản. Một người từng đứng đầu một tập thể có thể thấy hụt hẫng khi không còn được hỏi ý kiến. Một người từng có nhiều hoạt động có thể cảm thấy mình bị quên lãng trong căn phòng yên tĩnh. Đây là những nỗi đau cần được gia đình và cộng đoàn quan tâm, bởi sự cô đơn không thể được giải quyết bằng vài lời khuyên chung chung. Nhưng trong hành trình ấy, mỗi người cũng được mời gọi khám phá rằng đời mình còn giá trị khi không còn làm được nhiều. Một bàn tay yếu vẫn có thể nắm lấy bàn tay người thân. Một người ít nói vẫn có thể đem lại sự bình an bằng cách hiện diện. Một người nằm bệnh vẫn có thể đón nhận tình yêu và dạy gia đình biết chăm sóc nhau. Chúng ta cần những cộng đoàn biết ở bên người già và người bệnh, để họ cảm nhận điều ấy bằng sự gặp gỡ thật, chứ không chỉ bằng lời nói.
Cuối cùng, mỗi chúng ta sẽ có những lúc phải buông xuống những gì từng dùng để xác định mình: công việc, chức vụ, khả năng, sự khỏe mạnh, những dự định chưa hoàn tất. Nếu cả đời chỉ bám vào những điều ấy, việc buông xuống sẽ rất đau đớn. Vì thế, ngay từ hôm nay, chúng ta cần học đặt đời mình trong một tương quan bền vững hơn. Tôi là người được Chúa trao sự sống, được mời gọi yêu thương, được nâng đỡ để lớn lên và được đón nhận khi trở về với lòng sám hối. Từ nền tảng ấy, tôi có thể làm việc hết sức mà không coi kết quả là toàn bộ con người mình. Tôi có thể vui khi thành công và vẫn còn hy vọng khi thất bại. Tôi có thể yêu người khác mà không buộc họ phải đáp lại theo cách mình muốn. Tôi có thể nhận ra giới hạn mà không đánh mất lòng tự trọng. Tôi có thể bước vào ngày mai với những điều chưa chắc chắn, vì biết mình không phải đi một mình. Niềm vui được hình thành như thế cần thời gian, cần cầu nguyện, cần những lần sửa sai, cần sự giúp đỡ của người khác, nhưng nó có thể bén rễ rất sâu trong một cuộc đời bình thường.
Hôm nay, có thể chúng ta chưa cần làm một việc thật lớn. Có thể việc đầu tiên chỉ là ngừng dùng những lời khắc nghiệt để nói về bản thân; trở về nói chuyện tử tế với người thân; nhận một lỗi mà mình đã tránh né; dành vài phút ở với Chúa bằng lòng chân thành; cảm ơn một người đã âm thầm giúp mình; vui về điều tốt nơi một người mà mình từng ganh tị; xin được nghỉ khi đã quá mệt; làm lại một bổn phận với sự kiên nhẫn. Mỗi lựa chọn ấy đều mở thêm một khoảng cho bình an. Đừng chờ mọi vấn đề được giải quyết mới bắt đầu sống lòng biết ơn. Đừng chờ mình hoàn hảo mới bắt đầu cầu nguyện. Đừng chờ người khác thay đổi hết mới tập đối xử với họ bằng sự tôn trọng. Đừng chờ một ngày đặc biệt mới trở về với điều quan trọng. Cuộc đời được đổi mới ngay trong những giờ bình thường, qua những bước nhỏ được thực hiện cách trung thành. Có thể hôm nay chúng ta chưa thấy hoa trái, nhưng một lời dịu dàng đã được nói thay cho lời cay nghiệt, một sự thật đã được nhìn nhận thay cho lời biện hộ, một bàn tay đã được đưa ra thay cho sự quay lưng. Những điều ấy làm cho đời sống quanh mình có thêm chỗ để thở.
Lạy Chúa Giêsu, xin đón nhận chúng con với tất cả những điều đang mang trong lòng: niềm vui và nỗi buồn, lòng nhiệt thành và sự mệt mỏi, những việc đã làm được và những điều còn dang dở. Xin giúp chúng con nhận ra những động cơ cần được thanh luyện, những vết thương cần được chữa lành, những trách nhiệm cần được chu toàn và những gánh nặng cần được trao lại cho Chúa. Xin cho chúng con có tâm hồn đơn sơ để biết học hỏi, biết xin lỗi, biết đón nhận sự giúp đỡ và biết bắt đầu lại. Xin gìn giữ các gia đình đang căng thẳng, những người phục vụ đang kiệt sức, những người bệnh đang cô đơn, những người trẻ đang mất phương hướng và những người đang âm thầm chiến đấu để sống tốt hơn. Xin cho chúng con biết làm việc với lòng tận tụy, nghỉ ngơi với lòng tin tưởng, đối xử với nhau bằng sự tôn trọng và bước đi với niềm hy vọng. Trong những ngày được nhiều người biết đến, xin giữ lòng chúng con khiêm nhường. Trong những ngày bị quên lãng, xin cho chúng con cảm nhận sự gần gũi của Chúa. Trong những ngày thất bại, xin nâng chúng con đứng dậy. Trong những ngày vui, xin mở rộng lòng chúng con để chia sẻ. Và giữa mọi đổi thay của cuộc đời, xin nuôi trong chúng con niềm vui của một người con biết mình có thể trở về, được lắng nghe, được tha thứ và được dẫn đi trên con đường tình yêu.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR.

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

NIỀM VUI KHÔNG AI CÓ THỂ LẤY MẤT

Tin tiêu điểm

Tin xem nhiều

Thống kê

Hình ảnh mới