VÌ SAO THÁNG BA ĐƯỢC DÂNG KÍNH THÁNH GIUSE?

Trong lòng đạo đức bình dân Công giáo, tháng Ba từ lâu đã được dành riêng để tôn kính Thánh Giuse, vị Bạn Trăm Năm của Đức Trinh Nữ Maria và là Cha Nuôi của Chúa Giêsu Kitô. Việc dâng kính này không chỉ là một truyền thống thiêng liêng, mà còn phản ánh vai trò quan trọng của Thánh Giuse trong lịch sử cứu độ, như một người cha thầm lặng, bảo vệ và nuôi dưỡng Thánh Gia.

Tháng Ba, thường rơi vào Mùa Chay thánh – thời kỳ sám hối và chuẩn bị cho Lễ Phục Sinh – trở thành dịp để các tín hữu suy niệm về cuộc đời và các đức tính của ngài, tìm kiếm sự bảo trợ của vị thánh được Giáo hội tuyên xưng là Đấng Bảo Trợ của Hội Thánh Hoàn Vũ. Việc dành riêng tháng Ba cho Thánh Giuse không phải là quy định chính thức trong phụng vụ của Giáo hội, nhưng qua hàng thế kỷ, đã trở thành một phần quen thuộc và sâu sắc trong đời sống đức tin của Dân Chúa, giúp cân bằng giữa bầu khí khổ chế của Mùa Chay với niềm vui tôn vinh một vị thánh gần gũi.

NỀN TẢNG KINH THÁNH VÀ THẦN HỌC

Để hiểu rõ hơn lý do tháng Ba được dâng kính Thánh Giuse, chúng ta cần trở về với vai trò của ngài trong Kinh Thánh và lịch sử Giáo hội. Thánh Giuse được mô tả trong Tân Ước như một “người công chính” (Mt 1,19), một người thợ mộc khiêm tốn tại Nadarét, được Thiên Chúa tuyển chọn làm bạn trăm năm của Đức Maria và là cha nuôi của Chúa Giêsu.

Ngài đã bảo vệ Thánh Gia khỏi sự truy sát của vua Hêrôđê bằng cách đưa Hài Nhi và Mẹ Người trốn sang Ai Cập (Mt 2,13-15), rồi trở về Nadarét để nuôi dưỡng Chúa Giêsu “càng thêm tuổi càng thêm khôn ngoan, thêm ân nghĩa đối với Thiên Chúa và người ta” (x. Lc 2,51-52 – bản dịch CGKPV 2011).

Dù Kinh Thánh không thuật lại nhiều chi tiết về đời sống của ngài, nhưng Giáo hội luôn nhìn nhận Thánh Giuse là mẫu gương của đức tin, sự vâng phục, khiết tịnh, công chính, kiên cường và tình yêu gia đình. Vì thế, Giáo hội khuyến khích các tín hữu noi gương ngài, đặc biệt là các bậc cha mẹ, công nhân, di dân và những ai đang đối diện với thử thách trong đời sống thường nhật. Thánh Giuse được xem như vị thánh có thể trợ giúp mọi người trong mọi hoàn cảnh, vì ngài đã sống trọn ơn gọi của mình trong thinh lặng và trung tín với thánh ý Thiên Chúa.

THÁNG BA TRONG TRUYỀN THỐNG PHỤNG VỤ

Trong năm phụng vụ Công giáo, mỗi tháng thường gắn với một chủ đề thiêng liêng riêng biệt nhằm nuôi dưỡng đời sống đức tin của các tín hữu: tháng Sáu kính Thánh Tâm Chúa Giêsu, tháng Mười kính Đức Mẹ Mân Côi, tháng Mười Một cầu cho các linh hồn. Những việc dâng kính này không thuộc quy định bắt buộc của phụng vụ, nhưng phát triển từ lòng đạo đức bình dân qua nhiều thế kỷ, được các Đức Giáo hoàng và các Giáo hội địa phương khuyến khích.

Tháng Ba dần dần được biết đến như “Tháng kính Thánh Giuse” vì trong tháng này diễn ra Lễ trọng Thánh Giuse (19/3), một trong những lễ trọng quan trọng trong lịch Rôma. Lễ này trở thành điểm nhấn thiêng liêng giữa Mùa Chay, mang lại một khoảng dừng đầy niềm vui trong bầu khí sám hối, giúp các tín hữu kín múc hy vọng từ gương sáng của Thánh Giuse.

NGUỒN GỐC NGÀY 19 THÁNG BA

Lý do cốt lõi khiến tháng Ba được dâng kính Thánh Giuse nằm ở việc Lễ Thánh Giuse được ấn định vào ngày 19 tháng Ba. Tại Giáo hội Tây phương (Latinh), lễ này được xác định rõ ràng từ thế kỷ XV, dù lòng tôn kính đã có từ trước.

Theo một số truyền thống cổ, ngày 19 tháng Ba được cho là ngày Thánh Giuse qua đời, tuy không có chứng cứ Kinh Thánh hay lịch sử xác thực. Trong Giáo hội Đông phương, thế kỷ V, Giáo hội Copte (Ai Cập) đã cử hành ngày qua đời của ngài vào 20 tháng Bảy.

Tại Tây phương, một lịch cổ thế kỷ IX tại tu viện Biển Đức Reichenau đã ghi nhận ngày 19 tháng Ba là ngày tưởng niệm Thánh Giuse. Từ thế kỷ X, ngày này trở thành tiêu chuẩn trong lịch phụng vụ Rôma và được phổ biến tại Roma năm 1479.

SỰ PHÁT TRIỂN LÒNG SÙNG KÍNH QUA CÁC THẾ KỶ

Thế kỷ XV, Jean de Charlier de Gerson cổ võ việc cử hành Lễ Hôn Phối Đức Maria và Thánh Giuse; Đức Giáo hoàng Sixtus IV cho phép cử hành tại Roma năm 1479.

Năm 1570, Đức Piô V mở rộng lễ này cho toàn Giáo hội Rôma qua Tông hiến Quo Primum.

Năm 1621, Đức Grêgôriô XV mở rộng lễ kính cho toàn thể Hội Thánh.

Năm 1870, Đức Piô IX tuyên bố Thánh Giuse là Đấng Bảo Trợ của Hội Thánh Hoàn Vũ.

Đức Lêô XIII, trong Thông điệp Quamquam Pluries (1889), nhấn mạnh vai trò bảo trợ của ngài đối với toàn thể Giáo hội.

Năm 1989, Đức Gioan Phaolô II ban hành Tông huấn Redemptoris Custos.

Năm 2021, Đức Phanxicô công bố Tông thư Patris Corde, khắc họa Thánh Giuse như người cha dịu dàng và can đảm.

Ý NGHĨA PHỤNG VỤ TRONG MÙA CHAY

Vì ngày 19 tháng Ba là Lễ Trọng, phụng vụ cho phép hát Kinh Vinh Danh và Kinh Tin Kính, sử dụng phẩm phục trắng hoặc vàng. Dù vẫn bỏ Alleluia, bầu khí phụng vụ vẫn toát lên niềm vui cứu độ, như một ánh sáng giữa hành trình sám hối.

CÁC TRUYỀN THỐNG ĐỊA PHƯƠNG

Bàn Tiệc Thánh Giuse (St. Joseph’s Table) bắt nguồn từ Sicilia thời Trung Cổ, với ba tầng tượng trưng Ba Ngôi, bánh mì, đậu fava, bánh zeppole.

Tại Ý, ngày 19/3 là Ngày của Cha.

Tại Malta, là ngày lễ quốc gia.

Tại Ba Lan, Thánh Giuse là Quan thầy quốc gia.

Tại Philippines, đặc biệt ở Iloilo, có nghi thức tiệc Thánh Gia.

Tại Hoa Kỳ và Canada, nhiều cuộc rước và hành hương được tổ chức, đặc biệt tại Đền thánh Thánh Giuse ở Montreal.

Thánh Giuse còn là Quan thầy của Canada, Ba Lan, thợ mộc, người lao động và người hấp hối.

ĐỜI SỐNG THIÊNG LIÊNG

Các hình thức đạo đức phổ biến gồm:

• Kinh Cầu Thánh Giuse

• Chuỗi Bảy Sự Thương Khó và Bảy Niềm Vui

• Các ngày Thứ Tư kính Thánh Giuse

• Tuần Cửu Nhật trước ngày 19/3

Thánh Têrêsa Avila khẳng định rằng lòng sùng kính Thánh Giuse giúp linh hồn tiến bộ trong nhân đức và được ơn trợ giúp cách đặc biệt.

KẾT LUẬN

Tháng Ba được dâng kính Thánh Giuse không chỉ vì Lễ ngày 19 tháng Ba, nhưng còn vì lịch sử phong phú của lòng sùng kính, vai trò của ngài trong Hội Thánh, và những truyền thống sống động khắp hoàn cầu.

Đây là thời gian để mỗi tín hữu noi gương người công chính thầm lặng, tìm nơi ngài sự bảo trợ trong đời sống gia đình và lao động, và kín múc từ ngài tinh thần tín thác trọn vẹn vào thánh ý Thiên Chúa giữa hành trình Mùa Chay.