CHẠM VÀO NỖI ĐAU CỦA KIẾP NGƯỜI VÀ QUYỀN NĂNG CỦA LÒNG THƯƠNG XÓT

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ, trang Tin Mừng hôm nay mở ra trước mắt chúng ta một khung cảnh vừa bi thương lại vừa hào hùng, một cuộc gặp gỡ định mệnh giữa tận cùng của nỗi tuyệt vọng và đỉnh cao của lòng thương xót. Thánh sử Luca, với con mắt của một thầy thuốc, đã ghi lại chi tiết đắt giá rằng người đàn ông này không chỉ bị bệnh phong, mà là "đầy người mắc bệnh phong". Chi tiết ấy không chỉ diễn tả mức độ trầm trọng của y khoa, mà còn vẽ nên một bức tranh thảm khốc về thân phận con người. Trong xã hội Do Thái thời bấy giờ, và cả trong tâm thức cổ đại, bệnh phong không chỉ là một căn bệnh ngoài da ăn mòn cơ thể, mà nó được xem là một sự trừng phạt, một dấu chỉ của tội lỗi, một cái chết chưa được chôn cất. Người bệnh phong bị coi là "người chết biết đi". Họ mang trên mình án tử của sự cô độc, bị tước đoạt mọi quyền công dân, quyền tôn giáo và quyền làm người. Họ phải xé áo, để đầu trần, che râu và đi đến đâu cũng phải kêu lớn "Ô uế! Ô uế!" để người khác tránh xa. Giữa một thế giới coi trọng sự thanh sạch nghi tiết ấy, người bệnh phong là hiện thân của sự ô trọc, là thứ rác rưởi bị ném ra bên lề sự sống.

Thế nhưng, chính từ trong vũng lầy của sự tuyệt vọng ấy, một tia sáng đức tin đã bùng lên mạnh mẽ. Người bệnh phong trong Tin Mừng hôm nay đã làm một việc tày trời, một hành động xé toạc mọi rào cản lề luật và sợ hãi: anh ta dám tiến lại gần Đức Giêsu. Anh ta không đứng từ xa kêu van như luật định, mà anh ta đến gần, sấp mặt xuống đất. Hành động "sấp mặt" này không chỉ là sự van xin, mà là sự thờ lạy, là sự quy phục trọn vẹn của một tạo vật trước Đấng Tạo Hóa. Anh ta nhận ra nơi con người Giêsu kia không chỉ là một thầy thuốc tài ba, mà là nguồn cội của sự sống, là Đấng Thánh của Thiên Chúa. Lời cầu nguyện của anh ta ngắn gọn nhưng chứa đựng cả một bầu trời thần học sâu sắc: "Thưa Ngài, nếu Ngài muốn, Ngài có thể làm cho tôi được sạch".

Hãy dừng lại và suy ngẫm về chữ "Nếu" đầy khiêm hạ này. Anh ta không nói: "Ngài phải chữa cho tôi", cũng không than vãn: "Tại sao tôi khổ thế này, Ngài hãy nhìn xem". Anh ta không đòi hỏi quyền lợi, không mặc cả với Thiên Chúa. Anh ta đặt trọn vẹn sinh mạng, nỗi đau và cả niềm hy vọng mong manh của mình vào "Ý Muốn" của Đức Giêsu. Đây là lời kinh đẹp nhất của lòng tín thác. Anh ta tin vào quyền năng của Chúa ("Ngài có thể"), nhưng anh ta tôn trọng tuyệt đối tự do của Chúa ("Nếu Ngài muốn"). Đó là thái độ của một đức tin đã được tôi luyện qua đau khổ. Đau khổ có thể làm cho con người ta trở nên cay nghiệt, oán trách trời đất, nhưng đau khổ cũng có thể nghiền nát cái tôi kiêu ngạo để con người trở về với vị trí đích thực của mình là bụi tro trước mặt Đấng Tối Cao. Người bệnh phong này đã để cho nỗi đau trở thành nấc thang đưa anh đến gần Chúa, thay vì là bức tường ngăn cách.

Và câu trả lời của Đức Giêsu đã làm rung chuyển cả trời đất, phá vỡ mọi quy tắc khắc nghiệt của thời đại: "Tôi muốn, anh hãy được sạch". Nhưng trước khi lời quyền năng ấy được thốt ra, Thánh Luca ghi lại một cử chỉ chấn động: "Người giơ tay đụng vào anh". Chúng ta phải rùng mình trước cái chạm này. Theo sách Lêvi, ai chạm vào người bệnh phong thì cũng trở nên ô uế. Người ta tránh người phong như tránh tà, ném đá để xua đuổi họ. Vậy mà Đức Giêsu, Đấng trọn lành thánh thiện, lại chủ động chạm vào khối thịt da đang lở loét, hôi tanh và rữa nát kia. Tại sao Chúa không chữa anh bằng một lời nói từ xa? Ngài đã từng chữa người đầy tớ của viên đại đội trưởng mà không cần đến nhà kia mà. Tại sao ở đây Ngài lại chạm vào?

Cái chạm của Đức Giêsu không chỉ đơn thuần là một hành động y khoa, mà đó là một hành vi của tình yêu nhập thể. Ngài chạm vào để nói với anh rằng: "Con không bị bỏ rơi. Con không phải là rác rưởi. Con là con người, là hình ảnh của Thiên Chúa, và Ta yêu thương con". Cái chạm ấy phá vỡ sự cô lập lạnh lẽo đã bao vây anh suốt bao năm tháng. Có lẽ đã từ rất lâu rồi, không ai dám chạm vào anh, không ai dám nhìn thẳng vào mặt anh mà không tỏ vẻ ghê tởm. Cái chạm của Chúa Giêsu là cái chạm của sự hiệp thông, của sự chia sẻ phận người. Khi chạm vào người bệnh phong, theo cái nhìn của lề luật, Đức Giêsu đã chấp nhận trở nên "ô uế" theo nghi tiết để người bệnh được trở nên thanh sạch. Đây chính là hình ảnh tiên báo về mầu nhiệm Thập Giá: Đấng vô tội đã gánh lấy tội lỗi của chúng ta, Đấng Thánh thiện đã mang lấy sự nhơ nhớp của nhân loại để tẩy rửa chúng ta bằng máu châu báu của Ngài. Ngài đã không ngần ngại bước xuống bùn nhơ để kéo chúng ta lên, đã không ngại chạm vào vết thương để chữa lành vết thương.

"Tôi muốn, anh hãy được sạch". Lời phán quyết đầy uy quyền ấy lập tức có hiệu lực. Bệnh phong biến mất. Da thịt anh trở lại hồng hào. Nhưng sự chữa lành của Chúa Giêsu không dừng lại ở lớp da bên ngoài. Ngài quan tâm đến sự phục hồi toàn diện của con người. Ngài bảo anh: "Hãy đi trình diện tư tế, và dâng của lễ như ông Môsê đã truyền". Tại sao Chúa lại bảo anh làm điều này trong khi Ngài thường phê phán sự giả hình của giới lãnh đạo tôn giáo? Điều này cho thấy sự tôn trọng của Chúa Giêsu đối với lề luật, nhưng sâu xa hơn, đó là cách Ngài tái hòa nhập người bệnh vào cộng đồng. Trình diện tư tế là tờ giấy thông hành để anh được trở về với xã hội, được sống như một con người bình thường, được ôm ấp người thân, được bước vào Đền Thờ cầu nguyện. Chúa không chỉ chữa lành căn bệnh thể lý, Ngài chữa lành cả nỗi đau xã hội, trả lại phẩm giá và vị thế làm người cho anh. Sự cứu độ của Thiên Chúa luôn là sự cứu độ toàn diện: hồn và xác, cá nhân và cộng đồng.

Bài Tin Mừng kết lại bằng một hình ảnh tương phản: người được chữa lành thì muốn loan tin, còn Đức Giêsu thì lui vào nơi hoang vắng để cầu nguyện. Dù danh tiếng đồn ra khắp nơi, dù dân chúng lũ lượt kéo đến, Chúa Giêsu không để mình bị cuốn vào vòng xoáy của sự tung hô hay quyền lực trần thế. Ngài tìm về nơi hoang vắng. Nơi hoang vắng ấy không phải là sự trốn chạy, mà là nơi nguồn cội sức mạnh của Ngài. Đó là nơi Ngài gặp gỡ Chúa Cha trong sự thinh lặng thánh thiêng. Chi tiết này là một bài học cảnh tỉnh sâu sắc cho mỗi chúng ta trong thế giới ồn ào và vội vã hôm nay. Giữa những bận rộn của công việc, của sứ vụ, thậm chí của những hoạt động bác ái, chúng ta dễ dàng đánh mất chính mình và đánh mất kết nối với Thiên Chúa nếu thiếu những khoảng lặng của "nơi hoang vắng". Đức Giêsu cho thấy rằng, hoạt động tông đồ phải chảy tràn từ đời sống cầu nguyện, và quyền năng chữa lành không đến từ nỗ lực cá nhân mà đến từ sự hiệp thông mật thiết với Chúa Cha.

Suy niệm về người bệnh phong hôm nay, chúng ta đừng vội nghĩ đó là câu chuyện của một ai đó xa lạ cách đây hai ngàn năm. Mỗi chúng ta, dưới cái nhìn thiêng liêng, đều đang mang trong mình mầm mống của bệnh phong. Đó không phải là vi khuẩn Hansen ăn mòn da thịt, mà là "bệnh phong tâm hồn". Đó là những tội lỗi thầm kín đang gặm nhấm lương tâm, là sự ghen ghét đố kỵ làm thối rữa các mối tương quan, là sự kiêu ngạo làm chai cứng trái tim, là sự dửng dưng vô cảm trước nỗi đau của đồng loại. Có những lúc chúng ta cảm thấy mình ô uế, không xứng đáng, muốn lẩn trốn cái nhìn của Thiên Chúa và anh em. Chúng ta tự cô lập mình trong mặc cảm tội lỗi, hoặc ngụy trang bằng những chiếc mặt nạ đạo đức giả tạo.

Bệnh phong của thời đại hôm nay còn là sự cô đơn. Có biết bao người đang sống giữa những thành phố đông đúc nhưng lại mang tâm trạng của người bệnh phong: bị bỏ rơi, bị lãng quên, không ai chạm đến, không ai lắng nghe. Đó là những người già trong viện dưỡng lão mòn mỏi chờ con cháu, là những đứa trẻ mồ côi khát khao tình thương, là những người thất bại trong cuộc sống bị xã hội dè bỉu, là những người lầm lỡ muốn quay đầu nhưng bị định kiến đóng sập cánh cửa hy vọng. Chúng ta có nghe thấy tiếng kêu thầm lặng của họ không? Hay chúng ta cũng như đám đông xưa kia, ném cho họ những cái nhìn ghẻ lạnh và tránh xa vì sợ "lây" sự phiền toái?

Chúa mời gọi chúng ta hôm nay hãy có can đảm của người bệnh phong và trái tim của Chúa Giêsu. Can đảm để nhận ra sự thật về bản thân mình, dám lột bỏ những lớp vỏ bọc hào nhoáng để đến trước mặt Chúa, sấp mình xuống và thốt lên: "Lạy Chúa, tâm hồn con đang bị phong hủi bởi tội lỗi, bởi tham sân si. Nếu Ngài muốn, xin cho con được sạch". Chúng ta cần sự khiêm tốn tận căn để thừa nhận mình cần được chữa lành. Chỉ khi nào ta nhận mình là bệnh nhân, ta mới cần đến Thầy Thuốc. Bí tích Hòa Giải chính là nơi cuộc gặp gỡ diệu kỳ này diễn ra. Ở đó, Chúa Giêsu vẫn đang chờ đợi để "chạm" vào vết thương của chúng ta, không phải bằng tay, mà bằng ân sủng tha thứ. Ngài không ghê tởm tội lỗi của ta, Ngài chỉ đau lòng vì ta xa rời Ngài. Mỗi lần xưng tội là một lần ta nghe Chúa nói: "Tôi muốn, con hãy được sạch".

Đồng thời, chúng ta được mời gọi trở thành "cánh tay nối dài" của Chúa Giêsu trong thế giới hôm nay. Thế giới đang khát khao những cái chạm của tình thương. Một cái bắt tay chân thành, một ánh mắt cảm thông, một lời nói khích lệ, một sự hiện diện âm thầm bên cạnh người đau khổ... tất cả đều có thể là phép lạ chữa lành. Đừng sợ "ô uế", đừng sợ thiệt thòi khi đến với những người bé mọn. Thánh Phanxicô Assisi xưa kia đã từng ghê tởm người bệnh phong, nhưng khi ngài chiến thắng bản thân để ôm hôn một người phong hủi, ngài nhận ra đó là lúc ngài hôn chính Đức Kitô, và "những gì đắng cay bỗng hóa thành ngọt ngào". Khi chúng ta dám bước ra khỏi vùng an toàn của mình để chạm vào nỗi đau của tha nhân, chúng ta đang làm cho Nước Trời hiện diện.

Hãy nhìn vào xã hội chúng ta đang sống. Có những "người bệnh phong" kiểu mới. Đó là những người nhiễm HIV/AIDS, những người nghiện ngập đang cai nghiện, những cô gái lầm lỡ làm mẹ đơn thân, những người di dân nghèo khổ... Họ đang bị xã hội dán nhãn, bị xa lánh. Là Kitô hữu, chúng ta có dám "chạm" vào họ không? "Chạm" ở đây không nhất thiết là đụng chạm thể lý, mà là để cho nỗi đau của họ chạm vào trái tim mình. Là bênh vực phẩm giá của họ, là tạo cơ hội để họ tái hòa nhập, là nhìn họ bằng ánh mắt của Chúa Giêsu: ánh mắt của lòng thương xót chứ không phải của sự phán xét. Đức Thánh Cha Phanxicô thường nhắc nhở chúng ta về một "Hội Thánh như bệnh viện dã chiến", nơi đón nhận và chữa lành mọi thương tích, chứ không phải là một tòa án để kết án.

Trang Tin Mừng hôm nay cũng nhắc nhở chúng ta về thái độ đối với ơn ban của Thiên Chúa. Người bệnh phong sau khi được chữa lành đã không thể giữ im lặng. Niềm vui được tái sinh quá lớn lao khiến anh phải loan báo. Đức tin Kitô giáo không phải là một kho tàng để cất giấu riêng mình, mà là ngọn lửa cần được lan tỏa. Nếu chúng ta thực sự cảm nghiệm được mình đã được Chúa yêu thương, tha thứ và chữa lành, chúng ta không thể không nói về Ngài. Lời chứng thuyết phục nhất không phải là những bài giảng cao siêu, mà là sự biến đổi của chính cuộc đời chúng ta. Một con người từ ích kỷ trở nên bao dung, từ nóng nảy trở nên hiền hòa, từ tuyệt vọng trở nên hy vọng - đó là phép lạ sống động nhất minh chứng cho quyền năng của Tin Mừng.

Tuy nhiên, bài học về sự "lui vào nơi hoang vắng" của Chúa Giêsu vẫn là cái neo giữ cho con thuyền đời sống đức tin của chúng ta không bị trôi dạt. Chúng ta sống trong một thời đại của sự ồn ào và phô trương. Người ta thích "khoe" mọi thứ lên mạng xã hội, từ việc ăn uống, đi chơi đến cả việc làm từ thiện. Nhưng Chúa dạy chúng ta giá trị của sự ẩn dật và thinh lặng. Cầu nguyện là hơi thở của linh hồn. Nếu Chúa Giêsu, là Con Thiên Chúa, mà còn cần dành thời gian riêng tư với Chúa Cha, thì phương chi là chúng ta, những con người yếu đuối. Hãy dành những khoảng lặng trong ngày sống để "trình diện" với Chúa, không phải để báo cáo thành tích, mà để được Ngài nạp lại năng lượng yêu thương. Chỉ khi bám rễ sâu trong Thiên Chúa, những hoạt động của chúng ta mới trổ sinh hoa trái bền vững. Nếu không, chúng ta chỉ là những kẻ hoạt động xã hội ồn ào, hay tệ hơn, là những kẻ tìm kiếm hư danh dưới vỏ bọc tôn giáo.

Thưa anh chị em, câu chuyện người bệnh phong được chữa lành là câu chuyện của niềm hy vọng không bao giờ tắt. Không có hoàn cảnh nào là tuyệt vọng, không có tội lỗi nào lớn hơn lòng thương xót của Chúa, không có ai là đồ bỏ đi trong mắt Thiên Chúa. Dù chúng ta đang ở trong tình trạng nào, dù quá khứ có đen tối đến đâu, hãy nhớ rằng Đức Giêsu vẫn đang đứng đó, sẵn sàng giơ tay ra. Vấn đề là ta có dám tin, có dám đến và có dám thốt lên: "Lạy Ngài, nếu Ngài muốn..." hay không.

Hãy để cho Lời Chúa hôm nay thấm nhập vào từng thớ thịt, từng suy nghĩ của chúng ta. Hãy để cho quyền năng của lòng thương xót tẩy rửa sự chai sạn trong tâm hồn ta. Và rồi, với trái tim được chữa lành, chúng ta hãy ra đi, trở thành những "cánh tay nối dài" của Chúa, mang sự chữa lành đến cho một thế giới đang rên xiết vì thiếu vắng tình thương. Ước gì mỗi người chúng ta, khi đối diện với những "người phong" của thời đại, đều có thể nói bằng cả cuộc sống mình rằng: "Tôi muốn, anh hãy được sạch", tức là: "Tôi yêu thương anh, anh hãy được bình an".

Lạy Chúa Giêsu, Đấng đầy lòng trắc ẩn, chúng con xin dâng lên Chúa những vết thương của xác hồn chúng con. Xin Chúa chạm vào những nơi sâu kín nhất, những nỗi đau mà chúng con không dám nói với ai, những tội lỗi khiến chúng con mặc cảm. Xin Chúa hãy phán một lời quyền năng để giải thoát chúng con khỏi sự giam hãm của bóng tối. Và xin cho chúng con, sau khi được Chúa chạm vào, cũng biết dùng đôi tay và trái tim mình để xoa dịu những nỗi đau của anh chị em xung quanh, để cuộc đời này bớt đi những tiếng thở dài và thêm nhiều nụ cười của sự phục sinh. Xin cho chúng con biết tìm về nơi hoang vắng của tâm hồn để gặp gỡ Chúa, để múc lấy nguồn sức mạnh mà dấn thân phục vụ không mệt mỏi. Amen.