SỐNG DƯỚI ÁNH SÁNG CỦA LỜI VÀ CÁI ĐẤU CỦA TÌNH YÊU THƯƠNG

Thứ sáu - 30/01/2026 02:58

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ, trang Tin Mừng chúng ta vừa nghe trích từ thánh sử Mác-cô nằm trong loạt bài giảng bằng dụ ngôn của Chúa Giê-su về Nước Thiên Chúa. Nếu như trước đó, Chúa Giê-su nói về dụ ngôn Người Gieo Giống để ám chỉ việc đón nhận Lời Chúa, thì hôm nay, Ngài dùng hai hình ảnh rất đời thường, rất gần gũi với đời sống nông nghiệp và sinh hoạt gia đình thời bấy giờ là "cây đèn" và "cái đấu" để mời gọi chúng ta đi sâu hơn vào mầu nhiệm của Chân Lý và Lòng Quảng Đại. Lời Chúa hôm nay không chỉ là một lời khuyên răn đạo đức đơn thuần, mà là một lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về thái độ sống của người môn đệ trong thế giới hôm nay. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự thật thường bị che đậy bởi những lợi ích cá nhân, và lòng quảng đại thường bị tính toán bởi những cái đấu sòng phẳng của kinh tế thị trường. Vì thế, lời Chúa hôm nay vang lên như một tiếng chuông đánh thức lương tâm, mời gọi chúng ta xem lại cách mình đang hiện diện giữa cuộc đời này: Chúng ta là ánh sáng hay bóng tối? Chúng ta đang đong cho người khác bằng cái đấu nào?
Khi đọc kỹ bản văn Hy Lạp của thánh Mác-cô, chúng ta thấy một chi tiết rất thú vị ở câu 21. Chúa Giê-su hỏi: "Chẳng lẽ mang đèn tới để đặt dưới cái thùng hay dưới gầm giường?". Động từ "mang tới" hay "đến" ở đây trong nguyên ngữ thường dùng cho con người chứ không phải đồ vật. Điều này gợi mở cho chúng ta một ý nghĩa thần học sâu xa hơn: Cây Đèn ấy không chỉ là một ngọn nến hay ngọn đuốc vô tri, mà Cây Đèn ấy chính là Đức Giê-su Ki-tô. Ngài là Ánh Sáng đã đến thế gian, như lời thánh Gioan đã khẳng định. Ngài đến không phải để ẩn mình, không phải để bị che giấu đi, mà để tỏa sáng, để soi rọi vào những góc khuất tăm tối nhất của phận người. Tuy nhiên, bi kịch nằm ở chỗ con người thường có xu hướng muốn che giấu ánh sáng ấy. Chúa Giê-su liệt kê hai vị trí mà người ta thường dùng để che đèn: "dưới cái thùng" và "dưới gầm giường". Cái thùng, hay cái đấu, là dụng cụ đong lúa gạo, tượng trưng cho hoạt động thương mại, buôn bán, lo toan cơm áo gạo tiền. Còn cái giường là nơi nghỉ ngơi, tượng trưng cho sự hưởng thụ, sự lười biếng hoặc đôi khi là những đam mê xác thịt thầm kín.
Như vậy, Chúa Giê-su đang cảnh báo chúng ta về hai nguy cơ lớn nhất làm lu mờ ánh sáng đức tin trong tâm hồn người môn đệ. Thứ nhất là "cái thùng" của những lo toan vật chất. Có bao giờ chúng ta để cho áp lực công việc, nỗi lo cơm áo, hay khát vọng làm giàu che khuất đi ánh sáng của Lời Chúa? Chúng ta quá bận rộn để đong đếm tiền bạc đến nỗi không còn thời gian để "đong" lấy một chút bình an bên Chúa. Chúng ta giấu đức tin của mình đi khi bước vào thương trường, vì sợ rằng ánh sáng sự thật của Tin Mừng sẽ làm cản trở những mánh khóe làm ăn, những lợi nhuận bất chính. Khi ấy, chúng ta đã lấy cái thùng úp lên ngọn đèn. Nguy cơ thứ hai là "cái gầm giường" của sự hưởng thụ và lười biếng. Đó là khi chúng ta muốn sống một đời sống đức tin "dễ dãi", không muốn hy sinh, không muốn dấn thân. Chúng ta ngại để ánh sáng Chúa chiếu vào lương tâm mình vì sợ phải thay đổi lối sống, sợ phải từ bỏ những thói quen xấu, những đam mê tội lỗi mà ta đang lén lút nuôi dưỡng trong bóng tối. Đặt đèn dưới gầm giường là thái độ của một người Ki-tô hữu ngủ mê trong tội lỗi và sự an phận, không muốn bị đánh thức bởi ánh sáng chói chang của Chân Lý.
Nhưng Chúa Giê-su khẳng định một chân lý không thể thay đổi: "Vì chẳng có gì che giấu mà không được tỏ lộ, chẳng có gì bí ẩn mà không được đưa ra ánh sáng". Đây không phải là một lời đe dọa, mà là bản chất của Sự Thật. Ánh sáng, tự bản chất của nó, là sự lan tỏa và khai mở. Chúng ta có thể che giấu tội lỗi của mình trước mặt người đời, chúng ta có thể đeo những chiếc mặt nạ đạo đức để che đậy một tâm hồn mục nát, nhưng trước mặt Thiên Chúa – Đấng thấu suốt mọi bí ẩn – mọi sự đều trần trụi. Hơn thế nữa, câu nói này còn mang một niềm hy vọng cánh chung. Mầu nhiệm Nước Trời hiện tại có thể đang bị che khuất, đang bị hiểu lầm, đang bị bách hại, như hạt giống chôn vùi dưới đất, nhưng đến ngày sau hết, vinh quang của Thiên Chúa sẽ tỏ lộ hoàn toàn. Điều này mời gọi chúng ta sống một đời sống minh bạch, trong sáng. Người môn đệ Chúa Ki-tô không được phép sống hai mặt. Chúng ta không thể là ánh sáng trong nhà thờ nhưng lại là bóng tối nơi công sở; không thể là người thánh thiện trong lời nói nhưng lại gian dối trong hành động. Sự minh bạch là "thẻ căn cước" của người Ki-tô hữu giữa một thế giới đầy dối trá. Sống dưới ánh sáng nghĩa là dám để cho Lời Chúa soi rọi vào cả những ngóc ngách sâu kín nhất của tâm hồn, dám đối diện với sự thật về bản thân mình, dù sự thật ấy có xấu xí đến đâu, để rồi được Chúa chữa lành và biến đổi.
Tiếp liền sau dụ ngôn về ánh sáng, Chúa Giê-su chuyển sang một hình ảnh khác cũng thực tế không kém: cái đấu để đong đo. "Anh em đong đấu nào, thì Thiên Chúa cũng sẽ đong đấu ấy cho anh em, và còn cho anh em hơn nữa". Nếu hình ảnh cây đèn nói về sứ mạng làm chứng cho Chân Lý, thì hình ảnh cái đấu nói về sứ mạng của Lòng Quảng Đại và Tình Yêu Thương. Trong văn hóa Do Thái và cả văn hóa Việt Nam chúng ta, chuyện đong đo lúa gạo, mắm muối là chuyện thường ngày. Người ta thường đong sao cho vừa đủ, hoặc thậm chí đong thiếu cho người khác để mình có lợi. Nhưng quy luật của Nước Trời thì hoàn toàn đảo ngược với quy luật kinh tế trần gian. Trong kinh tế trần gian, cho đi là mất; trong Nước Trời, cho đi là nhận lại, và nhận lại gấp bội. Chúa Giê-su không dạy chúng ta tính toán sòng phẳng với Chúa hay với anh em, mà Ngài dạy chúng ta về quy luật của sự dư tràn.
Cụm từ "đong đấu nào" ở đây không chỉ nói về tiền bạc hay vật chất. Nó nói về cách chúng ta cư xử, cách chúng ta phán xét, cách chúng ta tha thứ và yêu thương. Nếu chúng ta dùng cái đấu hẹp hòi, xét nét, khắt khe để đánh giá anh chị em mình, thì chúng ta đang tự nhốt mình vào một nhà tù chật hẹp của sự cô đơn. Nếu chúng ta dùng cái đấu của sự nghi kỵ, ghen ghét để đong tình cảm, thì chúng ta sẽ nhận lại sự xa lánh và lạnh nhạt. Ngược lại, nếu chúng ta dám dùng cái đấu "lớn" của sự bao dung, tha thứ và quảng đại, Thiên Chúa hứa sẽ đong lại cho chúng ta bằng chính cái đấu ấy, nhưng không phải là ngang bằng, mà là "còn cho thêm nữa". Sự "cho thêm" này chính là nét đẹp tuyệt vời của Thiên Chúa. Ngài không bao giờ chịu thua lòng quảng đại của con người. Khi ta trao ban một nụ cười, ta nhận lại niềm vui; khi ta trao ban sự tha thứ, ta nhận lại sự bình an; khi ta trao ban vật chất cho người nghèo khó, ta nhận lại kho tàng trên trời.
Tuy nhiên, lời cảnh báo cuối cùng của bài Tin Mừng hôm nay lại làm chúng ta phải rùng mình: "Vì ai đã có, thì được cho thêm; còn ai không có, thì ngay cái đang có cũng sẽ bị lấy đi". Thoạt nghe, câu này dường như rất bất công. Tại sao người giàu lại càng giàu thêm, còn người nghèo lại bị lột sạch? Nhưng thưa anh chị em, Chúa Giê-su đang nói về quy luật của sự sống thiêng liêng. Ân sủng và đức tin không phải là những vật tĩnh để ta cất giữ trong két sắt. Đức tin là một thực tại sống động, nó giống như cơ bắp của con người: nếu không vận động, cơ bắp sẽ teo đi. Tình yêu cũng vậy, nếu không được chia sẻ, tình yêu sẽ chết ngạt. "Ai đã có" ở đây là ai đang nỗ lực sống, đang nỗ lực thực hành Lời Chúa, đang làm cho nén bạc Chúa trao sinh lời. Những người ấy, tâm hồn họ ngày càng mở rộng để đón nhận thêm ân sủng. Càng yêu thương, tim họ càng lớn ra để chứa đựng nhiều tình yêu hơn. Càng hiểu biết Lời Chúa, họ càng khát khao chân lý hơn. Đó là sự "được cho thêm".
Ngược lại, "ai không có" là những người lười biếng về đàng thiêng liêng, những người bằng lòng với tình trạng hiện tại, không chịu thăng tiến, không chịu cho đi. Họ nghĩ rằng mình đang "giữ đạo", nhưng thực ra họ đang làm cho đạo chết dần trong họ. Khi chúng ta ngừng yêu thương, trái tim ta xơ cứng lại. Khi chúng ta ngừng cầu nguyện, mối dây liên kết với Chúa đứt đoạn. Và dần dần, "ngay cái đang có" – có thể là một chút đức tin còn sót lại từ thời thơ ấu, một chút lòng đạo đức truyền thống – cũng sẽ bị lấy đi, hay đúng hơn là tự nó tiêu tan vì không được nuôi dưỡng. Đây là bi kịch của sự tự mãn thiêng liêng. Nhiều người Công giáo chúng ta ngày nay đang rơi vào tình trạng này: đi lễ chỉ vì thói quen, giữ đạo chỉ trên giấy tờ, nhưng đời sống thực tế thì khô khan, nguội lạnh. Chúng ta không có sự thao thức để làm cho đức tin lớn lên. Và nguy cơ mất đức tin hoàn toàn là điều có thật.
Trở lại với bối cảnh mục vụ hiện nay, chúng ta thấy lời Chúa hôm nay khẩn thiết hơn bao giờ hết. Chúng ta đang sống trong một thế giới "phẳng", nơi mà thông tin tràn ngập nhưng chân lý lại khan hiếm. Người ta dễ dàng tin vào những tin giả (fake news) nhưng lại nghi ngờ Tin Mừng. Trong bối cảnh đó, người Ki-tô hữu được mời gọi trở thành những "ngọn đèn trên đế". Đặt đèn trên đế không có nghĩa là chúng ta phải làm những chuyện vĩ đại, hô hào ầm ĩ. Đặt đèn trên đế chính là sống một cuộc đời tử tế, trung thực và đầy yêu thương ngay trong gia đình, nơi công sở, trường học và khu xóm của mình. Một người vợ hiền lành, nhẫn nại chăm sóc chồng con; một người chồng trung thủy, trách nhiệm; một người buôn bán không cân điêu, nói thách; một người trẻ sống trong sạch giữa trào lưu sống thử... Tất cả những điều bình dị ấy chính là ánh sáng. Ánh sáng ấy tuy nhỏ, nhưng đủ sức xua tan bóng tối của sự ích kỷ và gian dối xung quanh. Đừng sợ mình nhỏ bé. Một ngọn nến nhỏ trong đêm tối còn quý giá hơn ngàn lời nói sáo rỗng.
Hơn nữa, trong đời sống cộng đoàn giáo xứ, dòng tu hay các hội đoàn, chúng ta cần xem lại "cái đấu" của mình. Có những lúc chúng ta hoạt động tông đồ rất hăng say, nhưng lại dùng cái đấu hẹp hòi để đối xử với cộng sự. Chúng ta dễ dàng chỉ trích lỗi lầm của người khác nhưng lại dễ dãi với bản thân. Chúng ta đóng góp công sức nhưng lại đòi hỏi sự ghi nhận, khen thưởng. Đó là cái đấu của người đời, không phải cái đấu của Chúa. Mục vụ đích thực phải xuất phát từ một trái tim quảng đại, dám "hao mòn" vì người khác mà không tính toán. Như thánh Phao-lô đã nói: "Tôi rất vui lòng tiêu phí tiền của, và tiêu phí cả sức lực lẫn cuộc đời tôi vì linh hồn anh em". Đó là cái đấu đong đầy và tràn trề. Khi chúng ta phục vụ với tâm thế đó, chúng ta sẽ thấy niềm vui phục vụ lớn hơn vất vả, thấy ân sủng Chúa ban xuống trên cộng đoàn dồi dào hơn những gì chúng ta mong đợi.
Chúng ta cũng cần cảnh giác với sự "ngủ quên" trong đời sống đức tin. Có nhiều người nghĩ rằng mình đã chịu phép Rửa tội, đã Thêm sức, đi lễ Chúa nhật đều đặn là đã "có" đức tin, đã an toàn. Nhưng Chúa bảo: coi chừng, nếu không làm cho nó sinh lợi, nó sẽ bị lấy đi. Đức tin không phải là tấm vé bảo hiểm mua một lần dùng cả đời. Đức tin là một mối tương quan tình yêu cần được vun đắp mỗi ngày qua cầu nguyện, qua việc học hỏi Lời Chúa và qua các hành động bác ái. Mỗi ngày, hãy tự hỏi: Hôm nay tôi đã yêu thương nhiều hơn hôm qua chưa? Hôm nay tôi có hiểu biết Chúa hơn hôm qua không? Nếu câu trả lời là "không", nghĩa là tôi đang đi lùi, tôi đang có nguy cơ bị "lấy đi". Sự thăng tiến tâm linh là mệnh lệnh bắt buộc, không phải là điều tùy chọn.
Lạy Chúa, Lời Chúa hôm nay thật rõ ràng nhưng cũng đầy thách thức. Chúa muốn chúng con trở thành những ngọn đèn cháy sáng, chứ không phải những ngọn đèn leo lét, ám khói. Chúa muốn chúng con có một trái tim rộng mở như biển cả, chứ không phải hẹp hòi như chiếc ao tù. Xin Chúa giúp chúng con can đảm dỡ bỏ cái thùng của sự lo lắng cơm áo gạo tiền, dỡ bỏ cái gầm giường của sự lười biếng và đam mê, để ánh sáng Chúa được tỏa rạng trong cuộc đời chúng con. Xin cho chúng con dám tin vào lời hứa của Chúa: hễ cho đi là sẽ được nhận lại gấp bội, để chúng con không ngần ngại trao ban thời gian, sức lực, tiền của và tình yêu thương cho anh chị em mình, nhất là những người nghèo khổ, bị bỏ rơi.
Cuối cùng, xin Chúa khắc ghi vào tâm khảm chúng con quy luật thiêng liêng khắc nghiệt nhưng đầy ân phúc: "Ai đã có thì được cho thêm". Xin cho chúng con đừng bao giờ thỏa mãn với hiện tại, nhưng luôn khao khát vươn lên, luôn khao khát nên thánh, để ân sủng Chúa không trở nên vô ích trong chúng con, nhưng sinh hoa kết trái dồi dào cho Nước Trời. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR