THIÊN CHÚA HÀO PHÓNG VÀ THỬA ĐẤT TÂM HỒN CHÚNG TA

Thứ sáu - 30/01/2026 02:53

Khởi đi từ khung cảnh của một buổi chiều bên bờ biển Galilê thơ mộng, khi đám đông dân chúng từ khắp các thành thị tụ họp đông đảo đến nỗi Chúa Giêsu phải bước xuống một chiếc thuyền, đẩy ra xa bờ một chút để có thể giảng dạy cho mọi người đang đứng trên bãi biển. Trong không gian mở của đất trời, Ngài đã dùng một hình ảnh vô cùng bình dị, gần gũi nhưng lại chứa đựng những mầu nhiệm khôn lường về Nước Trời: Dụ ngôn Người Gieo Giống. Đối với người Việt Nam chúng ta, hình ảnh này không chỉ là một ẩn dụ văn chương mà là hơi thở của cuộc sống. Với truyền thống lịch sử lâu đời, nơi mà có đến bốn phần năm dân số sống bằng nghề nông nghiệp, từ "gieo" và "gặt" đã trở thành biểu tượng của hy vọng, sự vất vả và cả lòng tin vào ơn trời. Người nông dân Việt Nam hiểu rõ giá trị của từng hạt lúa vàng, hiểu nỗi nhọc nhằn của việc "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" để cày bừa, làm đất sao cho tơi xốp trước khi gieo vãi. Thế nhưng, trong dụ ngôn hôm nay, Chúa Giêsu lại phác họa một chân dung Người Gieo Giống đầy kinh ngạc – một Thiên Chúa hào phóng đến mức dường như phung phí. Ngài không chỉ gieo hạt trên những mảnh ruộng tốt tươi đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, mà Ngài gieo vãi hạt giống Lời Ngài khắp mọi nơi, không phân biệt, không loại trừ: từ vệ đường cứng cỏi, trên sỏi đá khô cằn đến giữa bụi gai rậm rạp. Đó là một tình yêu không tính toán, một sự kiên nhẫn vô biên của Thiên Chúa đối với tự do của con người.
Để đi sâu vào mầu nhiệm này, chúng ta cần dừng lại thật lâu ở phần chú giải Tin Mừng để thấy được sự tương phản mãnh liệt giữa hành động của người gieo và bản chất của hạt giống. Hạt giống ở đây chính là Lời Chúa, là Ngôi Lời, là chính quyền năng cứu độ của Ngài. Trong bối cảnh canh tác tại vùng Palestine thời bấy giờ, kỹ thuật gieo giống có những điểm khác biệt thú vị: người ta thường vãi hạt giống lên mặt đất trước, rồi sau đó mới dùng cày để lấp đất lên. Chính vì thế, hạt giống có thể rơi vào nhiều loại địa hình khác nhau hiện hữu trên cùng một thửa ruộng. Chúa Giêsu đã liệt kê bốn loại đất để ám chỉ bốn thái độ đón nhận của lòng người. Loại thứ nhất là "vệ đường", nơi đất bị nén chặt bởi bước chân qua lại của thế gian, tượng trưng cho những tâm hồn đã trở nên chai lì, đóng kín trước chân lý, để mặc cho những định kiến, những tà thần của thời đại cướp mất hạt giống cứu rỗi ngay khi nó vừa chạm đến. Loại thứ hai là "đất đá", nơi chỉ có một lớp đất mỏng phủ lên trên khối đá ngầm, đại diện cho những người đón nhận Lời Chúa với sự phấn phấn khởi nhất thời, đầy cảm xúc nhưng thiếu chiều sâu đức tin; họ giống như những cây non mọc nhanh nhưng khi gặp nắng gắt của thử thách, bách hại hay gian truân, vì không có rễ sâu nên nhanh chóng khô héo và chết đi. Loại thứ ba là "bụi gai", hình ảnh sống động của một tâm hồn đầy rẫy sự phân tâm, nơi hạt giống Lời Chúa phải chiến đấu nghẹt thở với những lo lắng sự đời, sự lừa dối của giàu sang và những đam mê lạc thú. Cuối cùng mới là "đất tốt", nơi mà sự cộng tác giữa ân sủng và tự do con người đạt đến sự viên mãn, làm cho hạt giống nảy mầm, phát triển và sinh hoa kết quả đến mức phi thường: gấp trăm, gấp sáu mươi hay gấp ba mươi. Điểm mấu chốt của bản văn không nằm ở sự phán xét các loại đất, mà nằm ở sức sống thần thiêng của hạt giống; chỉ cần một thửa đất sẵn sàng mở ra, hạt giống ấy có đủ quyền năng để thay đổi toàn bộ diện mạo của cuộc đời.
Khi nhìn sâu vào thực tế mục vụ trong đời sống đức tin hiện nay, chúng ta bắt gặp một nghịch lý đau lòng đang diễn ra trong lòng cộng đoàn Kitô hữu. Chúng ta đang sống trong một thời đại bùng nổ thông tin, nơi Lời Chúa được rao giảng hằng ngày qua các phương tiện truyền thông, qua thánh lễ trực tuyến, qua sách báo và kinh nguyện. Thế nhưng, tại sao Lời Chúa vẫn chưa thực sự bén rễ sâu và làm biến đổi xã hội? Có lẽ chúng ta phải thành thật tự thú với lòng mình rằng, tâm hồn chúng ta đang trở nên quá chật chội và ồn ào. Trong một xã hội chạy theo tốc độ, tiêu dùng và lợi nhuận, "bụi gai" của những nỗi lo toan cơm áo gạo tiền đã trở thành một thứ dây leo độc hại. Chúng ta lo lắng cho tương lai vật chất của con cái, lo lắng cho sự thăng tiến địa vị, lo lắng cho sự ổn định kinh tế đến mức không còn thời gian và không gian cho sự thinh lặng của tâm linh. Vô hình trung, những tham vọng ấy lớn nhanh hơn cả đức tin, lấn át tiếng nói của lương tâm và làm chết ngạt những mầm sống của ân sủng. Lời Chúa kêu gọi chúng ta hãy "tiên vàn tìm kiếm Nước Thiên Chúa", nhưng thực tế mục vụ cho thấy nhiều tín hữu lại đang tìm kiếm sự bảo đảm nơi các giá trị vật chất nhiều hơn là tin vào sự quan phòng của Đấng Tối Cao.
Công tác mục vụ trong thế giới hiện đại đòi hỏi chúng ta phải có một cái nhìn can đảm và trực diện về sự ích kỷ đang ẩn nấp tinh vi dưới danh nghĩa "tự bảo vệ bản thân". Chúng ta thường tự xây cho mình những bức tường kiên cố của sự thờ ơ. Những biến cố xảy đến trong cuộc đời – dù là một cơn bạo bệnh bất ngờ, một sự thất bại đau đớn trong kinh doanh, hay một cuộc đổ vỡ trong quan hệ gia đình – tất cả đều là những nhát cày đau đớn mà Thiên Chúa dùng để xới lên mảnh đất tâm hồn đã bị nén chặt bởi sự kiêu ngạo và chai lì. Thiên Chúa không muốn chúng ta đau khổ, nhưng Ngài dùng đau khổ như một ngôn ngữ để nhắc nhở và mời gọi chúng ta quay về. Thế nhưng, thay vì mở lòng ra để hạt giống Lời Chúa được gieo sâu vào vết thương đó để chữa lành, chúng ta lại thường chọn cách oán trách, cay cú hoặc buông xuôi theo định mệnh. Chúng ta chưa thoát khỏi cái tôi hẹp hòi để nhận ra rằng hạt giống chỉ có thể nảy mầm khi nó được chôn vùi, và con người chỉ có thể sinh trái thiêng liêng khi biết chết đi cho những đam mê ích kỷ của mình. Lời Chúa vẫn đứng ngoài cửa tâm hồn chúng ta vì chúng ta quá bận rộn canh giữ những tài sản hư nát mà quên mất kho tàng vĩnh cửu.
Một khía cạnh mục vụ khác cũng không kém phần cấp thiết chính là sự hời hợt, "đầu voi đuôi chuột" trong đời sống đạo, vốn giống như mảnh đất đá sỏi khô cằn. Có một bộ phận không nhỏ tín hữu giữ đạo theo kiểu phong trào, thích những buổi lễ rầm rộ, thích những cảm xúc tâm linh bề ngoài nhưng lại thiếu vắng sự tĩnh lặng để suy niệm. Khi mọi sự thuận lợi, khi lời cầu nguyện dường như được nhậm lời theo ý muốn, họ rất sốt sắng. Nhưng khi đối diện với "nắng gắt" là những thử thách về đạo đức trong môi trường làm việc, những cám dỗ về sự gian lận để đạt được lợi ích, hay khi bị xã hội chế giễu vì niềm tin, họ lập tức chối bỏ hoặc thỏa hiệp. Lời Chúa chưa thấm thía vào xương tủy vì thiếu đi sự cầu nguyện bền bỉ và việc đọc Kinh Thánh hằng ngày. Nếu không có "độ ẩm" của ơn Thánh Thể và "chiều sâu" của việc xét mình, đức tin sẽ mãi chỉ là lớp vỏ mỏng manh dễ vỡ trước những cơn gió độc của chủ nghĩa thế tục và thuyết vô thần thực hành.
Thiên Chúa khao khát tâm hồn mỗi người chúng ta trở thành một thửa đất tốt, một khu vườn xinh đẹp để Ngài có thể dạo chơi và canh tác. Để đạt được điều đó, chúng ta cần một cuộc hoán cải triệt để trong lối sống. Việc cày bừa tâm hồn không phải là chuyện một sớm một chiều, mà là công việc của cả một đời người. Nó đòi hỏi chúng ta phải biết tạo ra những "khoảng lặng thánh" giữa dòng đời hối hả. Đó là những giờ phút chầu Thánh Thể sốt sắng, là những lúc ngồi lại bên bàn thờ gia đình, hay đơn giản là những phút giây thinh lặng trước khi đi ngủ để gạt bỏ đi những "viên đá" của sự giận hờn, những "gốc gai" của sự đố kỵ và những "dấu chân" của sự thế gian. Thiên Chúa không đòi hỏi chúng ta phải có những thành công lẫy lừng theo tiêu chuẩn thế gian, nhưng Ngài đòi hỏi một thái độ đón nhận khiêm nhường và kiên trì. Khi chúng ta chân thành mở cửa, Lời Chúa sẽ tự thực hiện quyền năng của nó: nó sẽ cắt tỉa những gì thừa thãi, soi sáng những vùng tối tăm của tội lỗi và tiếp thêm sức mạnh để chúng ta dấn thân phục vụ. Một tâm hồn thực sự đón nhận Lời Chúa sẽ tỏa ra một sức hút kỳ diệu của sự hiền lành, nhẫn nại và lòng bao dung, đó chính là dấu chỉ sống động nhất của Nước Trời hiện diện ngay giữa thế gian.
Mục vụ về gia đình và giới trẻ ngày nay cũng là mảnh đất đang rất cần được gieo vãi. Chúng ta thấy nhiều cha mẹ lo lắng chăm sóc cho con cái về học vấn, ngoại ngữ, kỹ năng sống nhưng lại bỏ quên việc gieo hạt giống đức tin. Nếu tâm hồn trẻ thơ không được vun xới bằng những câu chuyện Kinh Thánh, bằng gương sáng đạo đức của cha mẹ, thì sau này khi bước vào đời, chúng sẽ dễ dàng trở thành mảnh đất vệ đường cho những trào lưu văn hóa độc hại giày xéo. Lời Chúa cần được trở thành "ngôn ngữ chính" trong gia đình, nơi mọi người biết lắng nghe nhau bằng tình yêu của Chúa. Khi đó, gia đình sẽ thực sự trở thành một "Giáo hội tại gia", nơi hạt giống Lời Chúa sinh hoa trái là sự hòa thuận, kính trên nhường dưới và lòng hiếu thảo. Đây chính là hoa trái thực tế nhất mà mục vụ gia đình hướng tới, nhằm xây dựng một cộng đoàn đức tin vững mạnh từ gốc rễ.
Cuối cùng, chúng ta phải nhận thức rằng mục đích tối hậu của việc đón nhận hạt giống không phải là để giữ riêng cho mình sự an lạc cá nhân. Một thửa đất tốt không bao giờ giữ lại nhựa sống chỉ để nuôi thân, nhưng nó phải dâng hiến tất cả sức mạnh để làm cho bông lúa trĩu hạt cho chủ mùa. Cuộc đời của người Kitô hữu là một cuộc đời "vì người khác". Nếu chúng ta thực sự để Lời Chúa thấm đẫm vào tâm khảm, chúng ta sẽ không thể ngồi yên trước nỗi đau của đồng loại. Chúng ta sẽ trở thành những "người gieo giống" nối dài cánh tay của Chúa, gieo niềm hy vọng vào nơi tuyệt vọng, gieo tình thương vào nơi hận thù, gieo ánh sáng vào nơi tối tăm. Đừng để cho những tham vọng địa vị hay của cải tạm bợ làm chúng ta quên mất sứ mạng cao cả này. Hãy xin Chúa ban cho chúng ta một trái tim nhạy bén, một tâm hồn rộng mở như thửa đất phù sa màu mỡ, để mỗi ngày Lời Chúa không chỉ là những chữ viết trên trang giấy, mà là dòng máu chảy trong huyết quản, là nhịp đập của con tim và là ánh sáng dẫn đưa chúng ta cũng như anh chị em mình tiến về quê trời vinh hiển. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR