CHÚA GIÊ-SU LÀ CHÚA TỂ NGÀY SA-BÁT VÀ TIN MỪNG VỀ SỰ TỰ DO ĐÍCH THỰC

Lời Chúa trong Tin Mừng theo thánh Mác-cô (2,23-28) mở ra trước mắt chúng ta một khung cảnh vừa đời thường vừa căng thẳng giữa Đức Giê-su và những người Pha-ri-sêu. Bối cảnh diễn ra trên một cánh đồng lúa chín vàng vào ngày Sa-bát, khi các môn đệ của Đức Giê-su, vì đói, đã vô tình thực hiện một hành động bị coi là vi phạm luật pháp Do Thái giáo đương thời: bứt lúa. Sự kiện này không đơn thuần là một cuộc tranh luận về quy tắc ăn uống hay hành vi công cộng, mà nó chạm đến cốt lõi của niềm tin tôn giáo, ý nghĩa của lề luật và đặc biệt là quyền năng tối thượng của Con Thiên Chúa. Bài giảng này sẽ đưa chúng ta đi sâu vào từng lớp nghĩa của văn bản, từ bối cảnh lịch sử đến những áp dụng mục vụ thiết thực cho đời sống Kitô hữu hôm nay.

Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ tính chất khắt khe của ngày Sa-bát trong truyền thống Do Thái. Theo luật Mô-sê, ngày Sa-bát là ngày nghỉ thánh để tôn thờ Thiên Chúa và kỷ niệm việc Người nghỉ ngơi sau sáu ngày sáng tạo. Tuy nhiên, qua thời gian, các kinh sư đã thêm thắt hàng trăm quy định chi tiết để "rào dậu" lề luật, biến một ngày nghỉ ngơi hồng phúc thành một gánh nặng tâm lý và lề luật. Việc các môn đệ bứt vài bông lúa để ăn cho đỡ đói bị người Pha-ri-sêu quy kết vào tội "gặt hái" – một trong ba mươi chín loại công việc bị cấm ngặt trong ngày Sa-bát. Cái nhìn của người Pha-ri-sêu là cái nhìn của những người "canh chừng" để kết tội, họ dùng luật như một công cụ để kiểm soát và loại trừ hơn là để yêu thương.

Đức Giê-su đã đáp trả lời cáo buộc đó không phải bằng cách phủ nhận luật pháp, nhưng bằng cách đưa họ trở về với tinh thần của Kinh Thánh. Người nhắc lại sự kiện vua Đa-vít và các thuộc hạ khi bị đói đã vào nhà Chúa và ăn bánh tiến – loại bánh vốn chỉ dành riêng cho hàng tư tế. Đây là một lập luận đầy sức thuyết phục: Nếu một vị vua vĩ đại như Đa-vít, người được coi là mẫu mực của lòng đạo đức, đã đặt nhu cầu sống còn của con người lên trên quy định về tế tự, thì tại sao các môn đệ của Người lại không được phép làm điều tương tự? Qua đó, Đức Giê-su khẳng định rằng luật pháp không thể đứng trên lòng nhân ái và sự sống của con người. Thiên Chúa thiết lập luật lệ không phải để kìm hãm hay hành hạ con người, mà là để bảo vệ và thăng tiến phẩm giá nhân vị.

Câu nói mang tính đột phá và cách mạng nhất trong đoạn Tin Mừng này chính là: "Ngày Sa-bát được tạo ra cho loài người, chứ không phải loài người cho ngày Sa-bát". Đây là một sự đảo ngược hoàn toàn tư duy tôn giáo hình thức. Đức Giê-su tuyên bố một chân lý vĩnh cửu: Mọi định chế tôn giáo, mọi nghi lễ và luật lệ chỉ có giá trị khi chúng phục vụ cho ơn cứu độ và hạnh phúc của con người. Nếu luật lệ làm cho con người trở nên khô héo, thiếu lòng thương cảm hoặc xa lìa anh em, thì luật lệ đó đã đi ngược lại ý muốn của Đấng Lập Pháp. Thiên Chúa không cần sự tuân thủ máy móc, Người cần một trái tim biết yêu thương và rung động trước nỗi đau của đồng loại.

Đỉnh điểm của mạc khải nằm ở lời tuyên bố: "Con Người làm chủ luôn cả ngày Sa-bát". Với khẳng định này, Đức Giê-su tự đặt mình ngang hàng với Thiên Chúa – Đấng đã thiết lập ngày Sa-bát. Người không chỉ là một bậc thầy giải thích luật, mà Người chính là nguồn mạch của luật. Quyền làm chủ của Người mang lại một kỷ nguyên mới, nơi luật pháp được kiện toàn bởi tình yêu. Từ nay, ngày thứ bảy (Sa-bát) sẽ được chuyển hóa thành Ngày của Chúa (Chúa Nhật), ngày của sự phục sinh, của sự sống mới và tự do đích thực. Người mời gọi chúng ta thoát khỏi ách nô lệ của những hình thức đạo đức giả tạo để bước vào mối tương quan sống động với chính Người.

Về mặt chú giải Tin Mừng, chúng ta thấy thánh Mác-cô rất tinh tế khi đặt câu chuyện này ngay sau những tranh luận về việc ăn chay và rượu mới bình mới. Đức Giê-su chính là "rượu mới" không thể chứa trong những "bình cũ" là những tư duy hẹp hòi của Do Thái giáo thời bấy giờ. Hình ảnh "cánh đồng lúa" gợi nhớ đến sự quan phòng của Thiên Chúa dành cho dân Người trong hoang địa. Các môn đệ bứt lúa là hình ảnh của những con người nghèo khổ tìm kiếm sự sống nơi Đấng là Bánh Hằng Sống. Việc nhắc đến tên thượng tế A-bi-a-tha có thể là một chi tiết gây tranh luận về lịch sử (vì trong sách Sa-mu-en là tư tế A-hi-me-léc), nhưng mục đích của tác giả không phải là độ chính xác sử liệu mà là thẩm quyền thần học: Đức Giê-su có quyền giải thích lại truyền thống theo ý định cứu độ của Thiên Chúa.

Gợi ý mục vụ từ đoạn Tin Mừng này rất phong phú cho đời sống đạo hôm nay. Thứ nhất, chúng ta cần xét lại cách chúng ta giữ luật Chúa và luật Giáo hội. Việc đi lễ Chúa Nhật, giữ các giới răn có đang trở thành một nghĩa vụ nặng nề hay là một niềm vui vì được gặp gỡ Chúa? Đôi khi chúng ta quá chú trọng đến việc đi lễ cho đúng giờ, ăn mặc cho đẹp nhưng lại sẵn sàng buông lời cay nghiệt với người thân ngay sau khi ra khỏi nhà thờ. Đó chính là lối sống đạo "Pha-ri-sêu" hiện đại. Chúng ta cần ghi nhớ rằng mục đích của ngày Chúa Nhật là để nghỉ ngơi trong Chúa và thắt chặt tình thân ái với anh chị em. Một ngày Chúa Nhật đạo đức là ngày mà chúng ta dành thời gian cho gia đình, thăm viếng người bệnh và thực thi các việc bác ái.

Thứ hai, lời Chúa nhắc nhở chúng ta về thứ tự ưu tiên trong đời sống đức tin. Trong các giáo xứ, đôi khi chúng ta tranh cãi về các hình thức rước xách, trang trí, nghi lễ mà quên mất linh hồn của phụng vụ là sự bác ái. Cần phải đặt con người và nhu cầu tâm linh của họ lên hàng đầu. Một mục vụ đích thực là một mục vụ biết cảm thông với những hoàn cảnh đặc biệt: những người khô khan, những người ly dị tái hôn, những người tội lỗi. Chúng ta không được dùng luật Chúa như một thanh gươm để loại trừ họ, nhưng phải dùng nó như một chiếc cầu để dẫn họ trở về với lòng thương xót của Thiên Chúa. Chúa Giê-su đã bẻ gãy những hàng rào ngăn cách để mang lại ơn cứu độ cho mọi người.

Thứ ba, mỗi Kitô hữu được kêu gọi sống tinh thần tự do của con cái Thiên Chúa. Sự tự do này không phải là phóng túng hay muốn làm gì thì làm, mà là tự do để làm điều thiện, tự do để yêu thương mà không bị trói buộc bởi nỗi sợ hãi hay sự ích kỷ. Khi chúng ta để Chúa Giê-su làm chủ "ngày Sa-bát" của đời mình, nghĩa là để Người làm chủ mọi quyết định, mọi tư tưởng và hành động của chúng ta. Khi đó, luật pháp không còn là gánh nặng, mà là đường chỉ dẫn giúp chúng ta đi đúng hướng trên hành trình về nhà Cha. Chúng ta hãy tự hỏi: Chúa Giê-su có thực sự là chủ của đời tôi, hay tôi vẫn đang tôn thờ những "ngẫu tượng" của lề luật, thành tích và hình thức bên ngoài?

Cuối cùng, bài học từ cánh đồng lúa năm xưa vẫn còn nguyên giá trị thời sự. Thế giới hôm nay đang rất cần những tâm hồn biết đặt giá trị con người lên trên lợi nhuận và quy trình. Trong một xã hội chạy theo hiệu suất, con người dễ dàng bị biến thành công cụ. Sứ điệp của Đức Giê-su về ngày Sa-bát nhắc nhở chúng ta phải biết dừng lại để nhìn thấy anh em mình đang đói khát – không chỉ đói cơm bánh mà còn đói sự thấu hiểu và tôn trọng. Ước mong sao mỗi khi cử hành ngày Chúa Nhật, chúng ta thực sự kinh nghiệm được sự hiện diện của Đấng làm chủ ngày ấy, để rồi sau đó, chúng ta ra đi mang theo hơi ấm của lòng thương xót đến với mọi ngõ ngách của cuộc đời, biến thế giới này thành một "cánh đồng" của tình yêu và sự sống.

Lạy Chúa Giê-su, Chúa là Chúa tể ngày Sa-bát và là nguồn mạch mọi lề luật tình yêu. Xin cho chúng con biết yêu mến luật Chúa với trái tim của người con thảo, chứ không phải với tâm thế của một nô lệ. Xin dạy chúng con biết nhận ra nhu cầu của anh chị em xung quanh để sẵn sàng chia sẻ và cảm thông, vì Chúa đã dạy rằng lòng nhân từ quý hơn hy lễ. Xin cho chúng con mỗi ngày một tiến xa hơn trên con đường tự do đích thực, để chúng con xứng đáng là môn đệ của Chúa, Đấng đã đến không phải để hủy bỏ luật pháp nhưng để kiện toàn nó trong tình yêu viên mãn. Amen.