TRẢ LẠI CHO LUẬT Ý NGHĨA ĐÍCH THỰC: TỰ DO TRONG TÌNH YÊU VÀ LÒNG THƯƠNG XÓT

Thứ ba - 20/01/2026 08:35

LỜI NGUYỆN SÁNG : NGÀY SA-BÁT CHO CON NGƯỜILạy Chúa Giê-su, giữa cánh đồng lúa bình dị của một ngày sa-bát xưa kia, Chúa đã bước đi cùng các môn đệ, không phải như một người muốn phá vỡ Lề Luật, nhưng như Đấng muốn trả lại cho Lề Luật trái tim nguyên thủy của nó. Hôm nay, khi con lắng nghe Lời Chúa, con nhận ra mình cũng đang bước đi giữa cánh đồng đời sống, nơi những quy định, thói quen, luật lệ và khuôn mẫu nhiều khi làm con mệt mỏi, khô cứng và xa dần ý nghĩa thật sự của việc sống đạo.
Lạy Chúa, đã bao lần con giống như những người Pha-ri-sêu năm xưa, nhìn đời và nhìn người qua lăng kính của phán xét. Con thấy lỗi trước khi thấy cơn đói, thấy sai phạm trước khi thấy nỗi thiếu thốn, thấy luật trước khi thấy con người. Con dễ dàng trách móc, dễ dàng kết án, mà quên rằng phía sau mỗi hành động là một trái tim đang khát khao được sống, được nâng đỡ, được yêu thương. Xin Chúa tha thứ cho sự cứng cỏi nơi con, cho những lần con dùng danh Chúa và luật Chúa để làm tổn thương anh chị em mình.
Lạy Chúa Giê-su, Chúa đã nhắc đến vua Đa-vít, một con người yếu đuối, đói khát và thiếu thốn, nhưng đã được ưu tiên sự sống hơn nghi thức. Qua đó, Chúa dạy con rằng Thiên Chúa không vui khi con giữ luật bằng đôi tay lạnh lùng, nhưng không còn trái tim biết xót thương. Xin cho con hiểu rằng điều đẹp lòng Chúa không phải là sự hoàn hảo bên ngoài, mà là một tấm lòng biết rung động trước nỗi khổ của người khác, biết cúi xuống trước sự mong manh của phận người.
Lạy Chúa, có những ngày sa-bát trong đời con không còn là ngày nghỉ ngơi, mà trở thành gánh nặng. Con mệt vì phải “đúng”, phải “chuẩn”, phải “tròn vai” trong mắt người khác. Con mệt vì sợ sai, sợ bị đánh giá, sợ không đủ thánh thiện. Trong những lúc ấy, con quên mất rằng ngày sa-bát được tạo ra cho con, để con được thở, được sống, được trở về với Chúa trong tự do của con cái, chứ không phải trong nỗi sợ của người nô lệ.
Lạy Chúa Giê-su, Chúa là Con Người và cũng là Đấng làm chủ ngày sa-bát. Xin cho con biết đặt Chúa ở trung tâm đời sống đức tin của mình, chứ không phải đặt luật lệ, thói quen hay hình thức lên trên Chúa. Xin cho con biết nghỉ ngơi nơi Chúa, tìm lại bình an trong Chúa, để mỗi việc con làm, mỗi luật con giữ, mỗi bổn phận con chu toàn đều phát xuất từ tình yêu, chứ không phải từ áp lực hay thói phô trương đạo đức.
Lạy Chúa, xin biến đổi con từ bên trong, để con sống đạo không phải bằng sự khắt khe, nhưng bằng lòng xót thương; không phải bằng ánh mắt xét đoán, nhưng bằng cái nhìn cảm thông; không phải bằng nỗi sợ hãi, nhưng bằng niềm vui được làm con Chúa. Giữa cánh đồng đời sống hôm nay, xin cho con biết bứt lấy những bông lúa của tình người, của lòng nhân ái và của sự sống, để trao ban cho nhau, như chính Chúa đã trao ban chính mình cho con.
Lm. Anmai, CSsR

TRẢ LẠI CHO LUẬT Ý NGHĨA ĐÍCH THỰC: TỰ DO TRONG TÌNH YÊU VÀ LÒNG THƯƠNG XÓT
Trong hành trình đức tin của người Kitô hữu, chúng ta thường xuyên đối diện với những quy tắc, lề luật và những truyền thống đạo đức đã được định hình từ ngàn xưa. Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất trong lịch sử cứu độ, đồng thời cũng là điểm mấu chốt tạo nên sự xung đột giữa Đức Giêsu và những người biệt phái, chính là cách hiểu và thực hành lề luật. Đoạn Tin Mừng chúng ta suy niệm hôm nay đưa chúng ta trở về với cốt lõi của vấn đề: Luật lệ tồn tại để làm gì? Liệu con người sinh ra để phục vụ những quy định khắt khe, hay chính lề luật được thiết lập để bảo vệ và thăng tiến giá trị con người? Chúa Giêsu, với tư cách là Đấng kiện toàn lề luật, đã đưa ra một tuyên ngôn mang tính cách mạng, làm đảo lộn hoàn toàn tư duy nệ luật của thời đại Ngài: "Ngày Sa-bát được tạo ra vì con người, chứ không phải con người cho ngày Sa-bát".
Luật ngày Sa-bát vốn dĩ là niềm tự hào và là căn tính thiêng liêng nhất của người Do Thái. Đó không chỉ là một quy định nghỉ ngơi, mà là một dấu chỉ của giao ước giữa Thiên Chúa và dân Ngài. Tuy nhiên, qua thời gian, những nhà giải luật và nhóm Pharisêu đã bao phủ lên ý nghĩa tốt đẹp ấy một hệ thống phức tạp gồm hàng trăm quy định chi tiết, biến ngày nghỉ ngơi thành một gánh nặng tâm lý khủng khiếp. Khi các môn đệ bứt lúa dọc đường vì đói, những người Pharisêu không nhìn thấy cơn đói của anh em mình, họ chỉ nhìn thấy một sự vi phạm kỹ thuật đối với luật cấm gặt hái. Đây chính là điểm khởi đầu của sự trai cứng tâm hồn: khi lề luật trở thành một cặp kính màu khiến người ta không còn nhìn thấy nỗi khổ đau và nhu cầu căn bản của đồng loại.
Đức Giêsu không đến để bãi bỏ lề luật, bởi chính Ngài đã khẳng định "một chấm một phết trong lề luật cũng không thể qua đi". Nhưng Ngài đến để "kiện toàn", nghĩa là trả lại cho luật cái hồn, cái tinh thần nguyên thủy mà Thiên Chúa đã gửi gắm. Chú giải Tin Mừng cho thấy, việc Chúa Giêsu nhắc lại sự kiện vua Đa-vít ăn bánh tiến là một cách khẳng định rằng: Sự sống của con người là luật tối thượng. Thiên Chúa không phải là một bạo chúa thích thú với việc thấy con người bị trói buộc trong những khuôn vàng thước ngọc mà phải chịu đói khát hay đau khổ. Luật chỉ có giá trị khi nó làm cho con người trở nên "nhân linh" hơn trước mặt Chúa và sống tốt với nhau hơn. Nếu một bộ luật được thi hành mà không đem lại bình an, không xây dựng hạnh phúc, thì nó đã đi chệch khỏi quỹ đạo của Tin Mừng.
Thực tế, lề luật trong Kitô giáo chỉ đóng vai trò thứ yếu, nó là phương tiện, là "biển báo giao thông" hướng dẫn chúng ta đi về phía tình yêu. Một người trung thành giữ luật ngày Sa-bát nhưng lại dửng dưng trước một người anh em đang chết đói bên đường thì sự giữ luật đó là vô giá trị, thậm chí là một sự xúc phạm đến Thiên Chúa. Chúa Giêsu muốn chúng ta hiểu rằng, lòng đạo đức không thể được đo lường bằng việc tuân thủ máy móc các quy định bề ngoài. Cần phải có một sự uyển chuyển dựa trên lòng thương xót, bởi lẽ mỗi con người là một hoàn cảnh, mỗi tâm hồn là một thánh điện riêng biệt. Đánh giá lòng đạo đức của mọi người theo một khuôn mẫu đồng nhất chính là sai lầm của những kẻ nệ luật, những kẻ muốn dùng luật để kiểm soát và xét đoán thay vì để nâng đỡ và cảm thông.
Gợi ý mục vụ cho đời sống hôm nay nhắc nhở chúng ta về lối thực hành đạo trong các cộng đoàn. Vẫn còn đó những người luôn coi việc giữ luật cách nghiêm ngặt, cứng ngắc là chuẩn mực duy nhất để khẳng định sự thánh thiện. Họ có thể đi lễ hằng ngày, đọc kinh râm ran, giữ các mùa chay tịnh một cách tuyệt đối, nhưng lại mang trong mình một trái tim sắt đá với những người lân cận. Khi chúng ta biến việc giữ đạo thành một bản thành tích để khoe khoang, hoặc tệ hơn, dùng chính sự đạo đức đó để khinh bỉ, coi thường những người "yếu kém" hơn, thì chúng ta đã trở thành những người Pharisêu thời hiện đại. Nhân danh Chúa để xử sự bất nhân với anh em, nhân danh lề luật để tạo ra sự chia rẽ và áp bức tinh thần, đó chính là hành vi phản bội lại giáo huấn của Thầy Chí Thánh.
Chúng ta cần tự vấn: Liệu các quy tắc trong giáo xứ, trong các đoàn thể của chúng ta có đang thực sự phục vụ con người không? Hay chúng ta đang tạo ra những rào cản khiến những người lầm lỗi, những người gặp khó khăn cảm thấy bị loại trừ thay vì được đón nhận? Tinh thần của Đức Giêsu là tinh thần của sự tự do trong chân lý. Sự tự do này không phải là muốn làm gì thì làm, mà là sự tự do của một người con thảo, giữ luật vì lòng yêu mến Cha, chứ không phải vì nỗi sợ hãi hình phạt hay để tìm kiếm sự công chính cho bản thân. Một cộng đoàn Kitô hữu thực sự là nơi mà đức ái bao trùm lên tất cả, nơi mà lề luật được áp dụng để chữa lành chứ không phải để gây thương tổn.
Sự giả hình thường bắt đầu từ việc chúng ta quá chú trọng đến cái vỏ bề ngoài mà quên mất cái nhân bên trong. Có bao giờ chúng ta tự hỏi, tại sao chúng ta vẫn đi lễ hằng tuần nhưng tính tình vẫn nóng nảy, vẫn hay xét đoán và thiếu bao dung? Đó là vì chúng ta đang giữ luật cho "xong chuyện", giữ luật như một thứ bảo hiểm linh hồn, chứ chưa cho phép luật yêu thương thấm sâu vào máu thịt. Chúa Giêsu mời gọi chúng ta hãy vượt lên trên những hình thức lễ nghi để đến với thực tại của lòng mến. Trả lại cho luật ý nghĩa của nó có nghĩa là làm cho luật "nở hoa" bằng những hành động thiết thực: một lời nói khích lệ, một sự nhẫn nại với người khó tính, một sự hy sinh thầm lặng vì ích chung.
Trong gia đình, gợi ý mục vụ này lại càng trở nên khẩn thiết. Cha mẹ giữ luật cho con cái theo kiểu áp đặt, bắt buộc mà thiếu đi sự giải thích về tình yêu sẽ dễ dẫn đến sự phản kháng hoặc lối sống đạo hình thức nơi giới trẻ. Hãy để con cái thấy rằng cha mẹ đi lễ vì yêu Chúa, cha mẹ sống tử tế vì vâng lời Chúa, chứ không phải vì một thói quen vô hồn. Khi luật pháp trong gia đình được xây dựng trên nền tảng của lòng thương xót và sự hiểu biết, nó sẽ trở thành điểm tựa cho sự trưởng thành. Ngược lại, một gia đình chỉ có kỷ luật thép mà thiếu vắng hơi ấm của sự tha thứ sẽ trở thành một "nhà tù" đạo đức, nơi con người ta chỉ đóng kịch với nhau thay vì sống thật với nhau.
Cuối cùng, việc trả lại cho luật ý nghĩa đích thực chính là trả lại vị trí trung tâm cho Thiên Chúa – Đấng là Tình Yêu. Mọi lề luật của Giáo hội hay của xã hội đều phải quy chiếu về hai điều răn trọng nhất: Mến Chúa và yêu người. Khi chúng ta yêu mến đủ, chúng ta sẽ thấy việc giữ luật không còn là một gánh nặng, mà là một niềm vui. Chúng ta giữ luật vì chúng ta không muốn làm buồn lòng Đấng mình yêu mến, và chúng ta không muốn làm hại anh em mình. Đó là trạng thái của những người "làm chủ ngày Sa-bát" cùng với Đức Giêsu – những người làm chủ cuộc đời mình bằng sự tự do của ân sủng.
Lạy Chúa Giêsu, Ngài đã đến để giải phóng chúng con khỏi ách nô lệ của lề luật cứng nhắc và đưa chúng con vào vương quốc của ánh sáng và sự thật. Xin cho chúng con một trái tim biết rung cảm trước nỗi đau của tha nhân, một đôi mắt biết nhìn thấy giá trị của mỗi con người vượt lên trên những quy tắc hành chính hay nghi lễ. Xin ban cho chúng con ơn khôn ngoan để biết áp dụng luật Chúa một cách sống động và đầy tình người trong mọi hoàn cảnh. Chớ gì qua đời sống đạo đức chân thành và lòng bác ái thiết thực của chúng con, thế giới nhận ra rằng Thiên Chúa không phải là một quan tòa nghiêm khắc, nhưng là một người Cha giàu lòng thương xót, luôn muốn cho con cái mình được sống và sống dồi dào. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR