GIA ĐÌNH CỦA THIÊN CHÚA: TỪ HUYẾT THỐNG TỰ NHIÊN ĐẾN MỐI DÂY LIÊN KẾT CỦA THÁNH Ý

Thứ hai - 26/01/2026 19:10

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ, trang Tin Mừng mà chúng ta vừa lắng nghe hôm nay thoạt nhiên gợi lên trong lòng người đọc một cảm giác ngỡ ngàng, thậm chí là hụt hẫng. Bối cảnh diễn ra là khi Chúa Giêsu đang say sưa giảng dạy cho đám đông dân chúng, những người đang khao khát Lời Hằng Sống, thì mẹ và anh em họ hàng của Ngài đến. Họ đứng ở ngoài và cho người gọi Ngài ra. Phản ứng của Chúa Giêsu trước lời nhắn gửi ấy dường như quá lạnh lùng, quá dứt khoát, và nếu xét theo luân lý thông thường của đạo hiếu, người ta dễ vội vàng kết luận rằng Ngài đang chối bỏ gia đình, đang xem nhẹ tình mẫu tử và nghĩa đệ huynh. Khi nghe người ta báo tin: “Thưa Thầy, có mẹ và anh em chị em Thầy ở ngoài kia đang tìm Thầy”, Chúa Giêsu đã không lập tức đứng dậy, không vồn vã chạy ra đón tiếp, cũng chẳng nói một lời xin lỗi đám đông để ra gặp người thân. Trái lại, Ngài đưa mắt nhìn những người đang ngồi chung quanh mình và thốt lên một câu hỏi, rồi tự trả lời, một câu trả lời mang tính chấn động: “Ai là mẹ tôi? Ai là anh em tôi?... Ai thi hành ý muốn của Thiên Chúa, người ấy là anh em chị em tôi, là mẹ tôi”. Phải chăng từ khi bắt đầu đời sống công khai, dấn thân vào con đường loan báo Tin Mừng, Chúa Giêsu đã thực sự đánh mất gia đình? Phải chăng sứ mạng cứu thế buộc Ngài phải cắt đứt mọi liên hệ tình cảm ruột thịt? Câu trả lời chắc chắn là không. Để hiểu được chiều sâu thăm thẳm của Lời Chúa hôm nay, chúng ta cần vượt qua cái nhìn hời hợt bên ngoài để đi vào tâm tư của Đấng Cứu Thế, để thấy rằng Ngài không phá đổ, nhưng đang kiện toàn; Ngài không chối bỏ, nhưng đang nâng tầm và mở rộng biên cương của khái niệm “gia đình” lên một tầm cao mới, một tầm cao của thần học và ân sủng.
Thực ra, qua câu nói này, Chúa Giêsu không hề có ý hạ thấp vai trò của Đức Maria, Mẹ Người, cũng không hề phủ nhận tình nghĩa với họ hàng thân thuộc. Ngược lại, đây là một lời gián tiếp ca ngợi Mẹ Maria ở mức độ cao quý nhất, sâu sắc nhất mà một người con có thể dành cho mẹ mình. Chúng ta thường ca ngợi Đức Mẹ vì Mẹ đã cưu mang Chúa chín tháng mười ngày, đã cho Chúa bú mớm, đã nuôi dưỡng Chúa khôn lớn. Đó là phúc lạ của huyết thống, phúc lạ của thiên chức làm mẹ về mặt thể lý. Nhưng Chúa Giêsu, với cái nhìn thấu suốt tâm can, Ngài thấy nơi Mẹ một vẻ đẹp còn lộng lẫy hơn ngàn lần vẻ đẹp của tình mẫu tử tự nhiên: đó là vẻ đẹp của một đức tin tuyệt đối và sự vâng phục trọn vẹn thánh ý Thiên Chúa. Ai là người đã thi hành ý muốn của Thiên Chúa một cách trọn hảo nhất nếu không phải là Maria? Ngay từ giây phút Truyền Tin, khi sứ thần Gabrien loan báo một mầu nhiệm vượt quá trí hiểu của loài người, Mẹ đã thưa tiếng “Xin Vâng” (Fiat). Tiếng xin vâng ấy không chỉ là một lời chấp thuận thụ động, mà là sự dấn thân trọn vẹn của cả cuộc đời vào kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa. Mẹ đã cưu mang Ngôi Lời trong tâm hồn bằng đức tin trước khi cưu mang Ngôi Lời trong cung lòng bằng xác thịt. Mẹ đã lắng nghe Lời Chúa và suy đi nghĩ lại trong lòng. Mẹ đã đi theo Chúa từ hang đá Belem đến tận chân thập giá. Cả cuộc đời Mẹ là một chuỗi ngày dài của việc “thi hành ý muốn Thiên Chúa”. Vì thế, khi Chúa Giêsu tuyên bố: “Mẹ tôi và anh em tôi là những người nghe và giữ lời Thiên Chúa”, Ngài đang đặt lên đầu Mẹ một triều thiên vinh hiển. Ngài xác nhận rằng Mẹ xứng đáng là Mẹ của Ngài không chỉ vì dòng máu chảy trong huyết quản, mà quan trọng hơn, vì dòng chảy của ân sủng và sự vâng phục luôn tuôn trào trong tâm hồn Mẹ. Mẹ là người môn đệ đầu tiên, là mẫu gương tuyệt hảo nhất của việc lắng nghe và thực hành Lời Chúa.
Câu nói của Chúa Giêsu, vì thế, là một cuộc cách mạng về quan niệm giá trị. Trong xã hội Do Thái thời bấy giờ, và cả trong văn hóa của chúng ta hôm nay, huyết thống thường được xem là yếu tố quyết định, là sợi dây liên kết bền vững nhất. “Một giọt máu đào hơn ao nước lã”. Người ta thường dựa vào gia thế, vào dòng tộc để định đoạt vị trí và giá trị của một con người. Nhưng Chúa Giêsu đến để thiết lập một Nước Trời, một vương quốc không biên giới, nơi mà tiêu chuẩn để gia nhập không phải là gia phả, không phải là chủng tộc, không phải là địa vị xã hội, mà là đức tin thể hiện qua hành động. Chúa Giêsu đặt quan hệ tình nghĩa trên nền tảng đức tin. Ngài khẳng định rằng mối dây liên kết thiêng liêng được dệt nên bởi sự đồng điệu trong ý muốn của Thiên Chúa còn mạnh mẽ và bền vững hơn cả mối dây máu mủ. Huyết thống tự nhiên có thể bị chia cắt bởi cái chết, bởi không gian và thời gian. Nhưng tình nghĩa thiêng liêng trong Thiên Chúa thì tồn tại mãi mãi, vượt qua cả ranh giới của sự chết. Khi nhìn những người đang ngồi xung quanh mình – những ngư phủ quê mùa, những người thu thuế tội lỗi đã hoàn lương, những người nghèo khổ đang khao khát chân lý – và gọi họ là “mẹ tôi, anh em tôi”, Chúa Giêsu đang mở ra một chân trời hy vọng bao la cho nhân loại. Ngài cho thấy rằng bất cứ ai, dù xuất thân thế nào, quá khứ ra sao, đều có cơ hội trở thành người nhà của Thiên Chúa, đều có thể trở nên thân thiết ruột thịt với Đấng Cứu Thế, miễn là họ chấp nhận bước vào con đường thi hành ý Chúa.
Chúa Giêsu là Con Một Thiên Chúa, đồng bản tính với Chúa Cha. Ngài đến trần gian không phải để sống co cụm trong một gia đình nhỏ bé tại Nazareth, nhưng để quy tụ muôn người thành một đại gia đình của Thiên Chúa. Nhờ Chúa Giêsu, và trong Chúa Thánh Thần, chúng ta được diễm phúc gọi Thiên Chúa là Cha (Abba). Và vì cùng có một Cha trên trời, chúng ta trở thành anh chị em của nhau. Đây không phải là một cách nói ẩn dụ hay một kiểu xưng hô xã giao trong tôn giáo. Đây là một thực tại hữu thể học. Bí tích Rửa Tội tháp nhập chúng ta vào Thân Mình Mầu Nhiệm của Chúa Kitô, làm cho dòng máu thiêng liêng của Chúa lưu chuyển trong linh hồn chúng ta. Nhờ tình yêu Chúa, chúng ta được liên kết với nhau trong một quỹ đạo mới, một tình nghĩa mới, cao đẹp hơn tình nghĩa cha mẹ, anh chị em ruột thịt theo huyết thống tự nhiên. Trong gia đình thiêng liêng này, tình yêu không bị giới hạn bởi sự ích kỷ hay cục bộ của dòng tộc, mà mở rộng ra đến vô tận, bao trùm cả nhân loại. Chúng ta thấy rõ điều này nơi các cộng đoàn Kitô hữu sơ khai, và nơi đời sống của các thánh: họ yêu thương những người xa lạ như người thân, họ sẵn sàng hy sinh mạng sống vì những người không cùng máu mủ nhưng cùng một đức tin. Đó chính là sức mạnh của gia đình mới mà Chúa Giêsu thiết lập.
Lời Chúa hôm nay cũng là một lời cảnh tỉnh nghiêm khắc đối với thái độ sống đạo của mỗi chúng ta. Trong bài Tin Mừng, có một sự tương phản rất lớn về vị thế: Mẹ và anh em Chúa thì “đứng ở ngoài”, trong khi đám đông dân chúng và các môn đệ thì “ngồi chung quanh” Chúa. “Đứng ở ngoài” và “ngồi ở trong” không chỉ là vị trí địa lý, mà là vị thế tâm linh. Có thể chúng ta là những người Công giáo “đạo gốc”, chúng ta tự hào về truyền thống gia đình, về những người thân làm linh mục, tu sĩ. Chúng ta tự hào mình là người nhà của Chúa. Nhưng coi chừng, chúng ta vẫn đang “đứng ở ngoài” nếu chúng ta chỉ dựa dẫm vào danh nghĩa, chỉ đến với Chúa để tìm kiếm quyền lợi, để cầu xin ơn này ơn nọ theo ý riêng của mình, mà không chịu bước vào bên trong để lắng nghe và thực hành ý Ngài. Những người thân của Chúa trong Tin Mừng hôm nay đến tìm Chúa để đưa Ngài về, để kìm hãm Ngài trong khuôn khổ an toàn của gia đình. Còn đám đông ngồi chung quanh thì đến để nghe Ngài giảng, để nuốt lấy từng lời Ngài nói. Chúa Giêsu xác nhận chính những người đang lắng nghe và thực hành ấy mới là gia đình thật sự của Ngài. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng: sự gần gũi với Chúa không đo bằng tước hiệu, bằng thâm niên giữ đạo, mà đo bằng độ nhạy bén của con tim trước thánh ý Thiên Chúa. Một người ngoại giáo biết yêu thương và sống theo lương tâm ngay lành có khi còn gần Chúa hơn một người Kitô hữu đi lễ hằng ngày mà lòng đầy ghen ghét và kiêu ngạo.
“Thi hành ý muốn của Thiên Chúa” – cụm từ này nghe thì đơn giản nhưng để sống trọn vẹn lại là cả một thách đố lớn lao, một cuộc chiến đấu không ngừng nghỉ. Ý Chúa thường khác xa ý chúng ta. Ý chúng ta thường hướng về sự dễ dãi, hưởng thụ, danh vọng và quyền lực. Ý Chúa thường mời gọi chúng ta đi vào con đường hẹp, con đường của thập giá, của sự từ bỏ, của lòng bao dung và tha thứ. Thi hành ý Chúa là chấp nhận chén đắng như Chúa Giêsu trong vườn Dầu: “Xin đừng theo ý con, mà xin theo ý Cha”. Thi hành ý Chúa là dám yêu thương kẻ thù, là dám cho đi mà không mong đền đáp, là dám sống trung thực giữa một thế giới đầy dối trá. Nhưng chính khi chúng ta can đảm từ bỏ ý riêng để hòa nhập vào ý Chúa, chúng ta mới thực sự được tự do. Sự vâng phục thánh ý Chúa không làm chúng ta mất đi cá tính hay tự do, mà trái lại, nó giải phóng chúng ta khỏi sự nô lệ của dục vọng và cái tôi ích kỷ, đưa chúng ta vào sự hiệp thông trọn vẹn với Nguồn Cội của Sự Sống. Khi chúng ta sống theo thánh ý Chúa, chúng ta đang để cho Chúa Kitô được hình thành và lớn lên trong chúng ta. Khi chúng ta thực thi bác ái, chúng ta trở nên như những người mẹ sinh Chúa ra cho thế giới. Khi chúng ta gieo rắc niềm vui và bình an, chúng ta đang mở rộng gia đình của Chúa ngay giữa lòng đời.
Chúng ta đang sống trong một thế giới mà các giá trị gia đình truyền thống đang bị lung lay, và con người ngày càng trở nên cô đơn, lạc lõng giữa những đám đông. Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta tái khám phá lại niềm hạnh phúc được thuộc về gia đình của Thiên Chúa. Chúng ta không cô độc. Chúng ta có Chúa là Cha, có Đức Maria là Mẹ, có Chúa Giêsu là Anh Cả, và có muôn vàn thánh nhân cùng các tín hữu trên khắp thế giới là anh chị em. Sự liên kết này không gì có thể phá vỡ được. Nhưng để sự liên kết ấy trở nên sống động và có ý nghĩa, mỗi người chúng ta phải trở thành những thành viên tích cực, những người con hiếu thảo biết lắng nghe và làm theo lời Cha dạy. Chúng ta hãy nhìn lên Mẹ Maria, mẫu gương tuyệt vời của chúng ta. Mẹ đã không dựa vào đặc quyền làm mẹ Thiên Chúa để đòi hỏi sự ưu tiên, nhưng Mẹ đã khiêm tốn đứng vào hàng ngũ của những người tôi tớ Chúa. Mẹ đã trở nên vĩ đại không phải vì Mẹ sinh ra Chúa Giêsu trong xác thịt, mà vì Mẹ đã sinh ra Chúa Giêsu trong đức tin mỗi ngày qua từng biến cố vui buồn của cuộc sống. Mẹ dạy chúng ta rằng: con đường ngắn nhất để đến với trái tim Chúa Giêsu, con đường chắc chắn nhất để trở nên người thân thiết của Ngài, chính là con đường “Xin Vâng”.
Ước gì Lời Chúa hôm nay thấm nhập vào tâm hồn mỗi người chúng ta, giúp chúng ta luôn biết sống theo thánh ý Chúa trong mọi hoàn cảnh. Xin cho chúng ta đừng bao giờ hài lòng với việc chỉ mang danh hiệu Kitô hữu bên ngoài, nhưng biết nỗ lực mỗi ngày để trở nên những người anh, người chị, người mẹ thực sự của Chúa Giêsu qua đời sống thánh thiện và bác ái. Khi chúng ta biết yêu thương nhau như Chúa yêu thương, biết tha thứ như Chúa tha thứ, biết phục vụ như Chúa phục vụ, đó là lúc chúng ta đang làm cho gia đình của Thiên Chúa trở nên hiện thực ngay trên trần gian này. Và khi ấy, chúng ta sẽ cảm nhận được niềm vui sướng vô biên khi được Chúa Giêsu nhìn đến và âu yếm gọi chúng ta là: “Mẹ tôi và anh em tôi”. Xin Chúa ban ơn trợ lực để chúng ta luôn kiên vững trong đức tin, được nối kết chặt chẽ trong tình nghĩa với Chúa, với Mẹ Maria và với tất cả mọi người, để cùng nhau xây dựng một thế giới chan chứa tình huynh đệ Nước Trời. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR