NGƯỜI PHẢI LỚN LÊN, CÒN TÔI PHẢI NHỎ ĐI

Chủ nhật - 11/01/2026 09:21

Hôm nay, chúng ta cùng nhau dừng lại bên dòng sông Gio-đan, không phải để chiêm ngắm dòng nước mát lành, nhưng để lắng nghe nhịp đập của những con người đang đứng bên bờ sông ấy. Một khung cảnh tưởng chừng như yên bình với công việc thanh tẩy, nhưng bên dưới lại cuộn trào những cơn sóng ngầm của lòng ghen tị, sự so bì và những trăn trở rất đỗi con người. Trang Tin Mừng theo thánh Gio-an mà chúng ta vừa nghe hôm nay không chỉ là một tường thuật lịch sử về sự chuyển giao giữa Cựu Ước và Tân Ước, giữa Gio-an Tẩy Giả và Đức Giê-su, mà còn là một bài học sâu sắc, một liều thuốc linh nghiệm cho căn bệnh thời đại mà có lẽ ai trong chúng ta, dù ít dù nhiều, cũng đang mang trong mình: đó là căn bệnh của cái tôi, của khát vọng được công nhận và nỗi sợ hãi bị lãng quên.
Chúng ta hãy hình dung bối cảnh lúc bấy giờ. Đức Giê-su và các môn đệ đi tới miền Giu-đê. Người ở lại đó và làm phép rửa. Cùng lúc ấy, Gio-an cũng đang làm phép rửa tại Ê-nôn, gần Sa-lim. Hai thầy trò, hai phong trào, hai nhóm môn đệ đang hoạt động song song trên cùng một mảnh đất, cùng một sứ vụ là kêu gọi sám hối và thanh tẩy. Thưa anh chị em, sự đụng độ là điều khó tránh khỏi. Trong thế giới của chúng ta, người ta thường nói "một rừng không thể có hai cọp", hay trong thương trường, sự cạnh tranh thị phần là chuyện sống còn. Và thật buồn thay, cái tư duy cạnh tranh ấy đã len lỏi vào ngay trong tâm trí của những người đang phục vụ Thiên Chúa.
Tin Mừng kể rằng: "Bấy giờ, có một cuộc tranh luận xảy ra giữa các môn đệ của ông Gio-an và một người Do-thái về việc thanh tẩy." Chúng ta không biết người Do-thái này là ai, cuộc tranh luận cụ thể về nghi thức nào, rửa tay, rửa chân hay rửa cả người, nước chảy hay nước tù. Nhưng có lẽ, cuộc tranh luận về giáo lý ấy chỉ là cái cớ, là giọt nước làm tràn ly để bộc lộ một nỗi bức xúc sâu xa hơn đang nhen nhóm trong lòng các môn đệ của Gio-an. Sau cuộc tranh luận, họ chạy về méc với thầy mình. Hãy nghe giọng điệu của họ, một giọng điệu đầy vẻ hậm hực, ghen tức và lo lắng: "Thưa thầy, người trước đây đã ở với thầy bên kia sông Gio-đan và được thầy làm chứng cho, bây giờ ông ấy cũng đang làm phép rửa, và thiên hạ đều đến với ông."
Anh chị em có nhận ra điều gì trong lời mách lẻo này không? Họ không thèm gọi tên Đức Giê-su. Họ gọi Ngài là "người trước đây đã ở với thầy", "người được thầy làm chứng cho". Trong mắt họ, Đức Giê-su chỉ là một kẻ đi sau, một kẻ chịu ơn, một kẻ từng là "đàn em" của Gio-an. Vậy mà bây giờ, kẻ ấy lại dám "ra riêng", dám làm phép rửa, và đau đớn nhất là "thiên hạ đều đến với ông ấy". Cụm từ "thiên hạ đều đến" nghe sao mà chua chát. Nó giống như một lời cáo chung cho sứ vụ của nhóm Gio-an. Khách hàng đã bỏ sang cửa tiệm đối diện. Con chiên đã bỏ sang xứ đạo bên cạnh. Người hâm mộ đã chạy theo một ngôi sao mới nổi. Các môn đệ của Gio-an cảm thấy vị thế của thầy mình, và cũng là vị thế của chính họ, đang bị đe dọa nghiêm trọng. Họ trung thành với thầy, họ yêu mến thầy, nên họ không cam lòng nhìn thầy bị lu mờ. Đó là một lòng trung thành đáng khen, nhưng lại đặt sai chỗ và thiếu tầm nhìn. Họ nhìn sứ vụ của Thiên Chúa bằng con mắt của người đời, con mắt của sự sở hữu và thống kê con số.
Và đây là lúc chúng ta cần phải ngả mũ kính phục Gio-an Tẩy Giả. Đứng trước sự kích động của học trò, đứng trước thực tế là "thị phần" của mình đang giảm sút, Gio-an đã không hùa theo, không tỏ ra cay cú, cũng không tìm cách "bóc phốt" hay hạ bệ đối thủ như cách người đời thường làm. Trái lại, ông đã đưa ra một câu trả lời mà cho đến ngàn đời sau vẫn còn vang vọng như một kim chỉ nam cho mọi tâm hồn phục vụ: "Chẳng ai có thể nhận được gì mà không do Trời ban."
Thưa anh chị em, câu nói này là nền tảng của sự bình an. Gio-an ý thức rất rõ về cội nguồn của mọi ân sủng và sứ vụ. Nếu Đức Giê-su đang thu hút mọi người, thì đó là do Trời ban cho Ngài. Nếu Gio-an đã từng lôi kéo cả Giê-ru-sa-lem và Giu-đê đến với mình, đó cũng là do Trời ban. Và nếu bây giờ, đám đông rời bỏ ông, đó cũng nằm trong ý định của Trời. Khi con người ta nhận ra rằng mọi sự mình có: tài năng, địa vị, sức ảnh hưởng, con cái, của cải... đều là quà tặng chứ không phải là tài sản riêng để chiếm giữ, thì người ta sẽ không còn sợ mất mát, không còn ghen tị khi thấy người khác được ban cho nhiều hơn. Ghen tị thực chất là sự mù quáng, không nhận ra quà tặng của Chúa nơi người khác và không trân trọng quà tặng Chúa ban cho chính mình. Gio-an đã đạt đến sự tự do nội tâm tuyệt đối vì ông biết mình là ai và mình đứng ở đâu trước mặt Thiên Chúa.
Ông nhắc lại cho các môn đệ nhớ: "Chính anh em làm chứng cho thầy là thầy đã nói: Tôi đây không phải là Đấng Ki-tô, mà là kẻ được sai đi trước mặt Người." Gio-an không bị ảo tưởng sức mạnh. Ông biết giới hạn của mình. Ông chỉ là tiếng hô, không phải là Lời. Ông chỉ là ngọn đèn, không phải là Ánh Sáng. Ông là người dọn đường, không phải là vua đi trên con đường ấy. Sự khiêm nhường của Gio-an không phải là sự tự ti, co rút, mà là sự thật. Thánh Tê-rê-sa Hài Đồng Giê-su từng định nghĩa: "Khiêm nhường là sự thật". Biết mình là ai, đó là khởi đầu của sự thánh thiện. Bi kịch của con người, từ A-đam E-va cho đến chúng ta ngày nay, thường bắt đầu khi chúng ta muốn trèo cao hơn vị trí của mình, muốn làm Chúa, muốn trở thành cái rốn của vũ trụ. Gio-an đã khước từ cám dỗ đó một cách dứt khoát.
Để giải thích cho các môn đệ hiểu rõ hơn về mối tương quan giữa ông và Đức Giê-su, Gio-an đã dùng một hình ảnh tuyệt đẹp và rất gần gũi với văn hóa Do Thái: hình ảnh Đám Cưới. "Ai cưới cô dâu, người ấy là chú rể. Còn người bạn của chú rể đứng đó nghe chàng, thì vui mừng hớn hở vì được nghe tiếng nói của chàng. Đó là niềm vui của thầy, niềm vui ấy bây giờ đã trọn vẹn."
Trong phong tục đám cưới Do Thái xưa, vai trò của "người bạn chú rể" (shoshben) cực kỳ quan trọng. Đó không chỉ là phù rể đứng cho đẹp đội hình như đám cưới ngày nay. Người bạn này là người trung gian, lo liệu mọi việc tổ chức, và quan trọng nhất, là người dẫn cô dâu đến trao tận tay cho chú rể. Anh ta có nhiệm vụ canh gác phòng tân hôn để đảm bảo chỉ có chú rể mới được đến với cô dâu. Khi nghe tiếng nói của chú rể cất lên, nhận ra chú rể đã đến và đón nhận cô dâu, thì nhiệm vụ của người bạn hoàn tất. Anh ta không được phép ghen tị với chú rể. Anh ta không được phép giữ cô dâu cho riêng mình. Nếu anh ta làm thế, anh ta là kẻ phản bội, kẻ phá hoại hạnh phúc. Niềm vui của anh ta là thấy chú rể và cô dâu gặp nhau.
Gio-an tự ví mình là người bạn ấy. Dân Ít-ra-en, hay rộng hơn là nhân loại, là Cô Dâu. Đức Giê-su là Chú Rể đích thực. Gio-an đã vất vả rao giảng, làm phép rửa, kêu gọi sám hối, tất cả chỉ để chuẩn bị cho Cô Dâu này xứng đáng gặp Chú Rể. Bây giờ Chú Rể đã đến, tiếng nói của Người đã vang lên, Cô Dâu đang chạy đến với Người. Gio-an không buồn, trái lại, ông "vui mừng hớn hở". Niềm vui của ông đã "trọn vẹn". Đây là một sự nghịch lý đối với thói thường của người đời. Người đời vui khi được thêm vào, Gio-an vui khi được rút lui. Người đời vui khi được tung hô, Gio-an vui khi thấy người khác được tôn vinh. Đó là niềm vui thanh khiết của một tình yêu không vị kỷ, một sự phục vụ vô cầu.
Và rồi, ông đúc kết bằng một câu nói bất hủ, một câu châm ngôn sống cho mọi Ki-tô hữu: "Người phải nổi bật lên, còn thầy phải lu mờ đi." (Illum oportet crescere, me autem minui).
Chữ "phải" ở đây không mang nghĩa ép buộc miễn cưỡng, nhưng mang nghĩa của một quy luật tất yếu, một trật tự thánh thiêng của kế hoạch cứu độ. Như bình minh lên thì sao mai phải lặn. Sao mai không biến mất, nó chỉ hòa ánh sáng nhỏ bé của mình vào ánh sáng rực rỡ của mặt trời. Nếu sao mai cứ cố tình chiếu sáng thi gan cùng mặt trời, thì đó là một sự hỗn loạn. Gio-an hiểu rằng sứ mạng của ông là làm nền. Khi nhân vật chính xuất hiện, chiếc phông nền phải lùi lại phía sau để tôn vinh nhân vật chính. Nếu chiếc phông nền cứ nhảy ra phía trước, nó sẽ che khuất nhân vật chính và làm hỏng cả vở kịch.
Lời của Gio-an hôm nay soi rọi vào từng ngõ ngách sâu kín nhất trong tâm hồn chúng ta và trong đời sống cộng đoàn của chúng ta.
Thứ nhất, trong đời sống phục vụ và tông đồ. Chúng ta, những linh mục, tu sĩ, giáo lý viên, huynh trưởng, những người làm việc trong các hội đoàn, chúng ta rất dễ mắc phải căn bệnh của các môn đệ Gio-an. Chúng ta nhiệt thành làm việc Chúa, nhưng đôi khi chúng ta lại vô tình vun vén cho "cái tôi" của mình. Chúng ta muốn ca đoàn của mình hát hay nhất, hội đoàn của mình đông nhất, giáo xứ của mình hoành tráng nhất. Và khi thấy một ca đoàn khác hát hay hơn, một hội đoàn khác được cha xứ khen ngợi, một người khác được anh em tín nhiệm hơn, lòng ta dấy lên sự ghen tị. Ta buồn bực, ta tìm cách chê bai, ta dọa "nghỉ hát", "nghỉ làm". Lúc ấy, ta đang muốn mình "nổi bật lên" và Chúa "lu mờ đi". Ta quên rằng tất cả chúng ta chỉ là "người bạn của chú rể", nhiệm vụ của ta là dẫn đưa người khác đến với Chúa, chứ không phải dẫn họ đến với sự ái mộ dành cho ta. Một vị linh mục hay một giáo lý viên thành công là người mà sau khi giảng dạy, người ta quên mình đi để chỉ nhớ đến Chúa Giê-su, chứ không phải người làm cho giáo dân mê mẩn tài ăn nói của mình mà quên mất Lời Chúa.
Thứ hai, trong đời sống gia đình. Tinh thần "Người phải lớn lên, tôi phải nhỏ đi" cũng là quy luật của tình yêu thương cha mẹ dành cho con cái. Cha mẹ vất vả cả đời, hy sinh nhan sắc, sức khỏe, tiền bạc, chấp nhận "lu mờ đi", chấp nhận già đi, yếu đi để con cái được "nổi bật lên", được khôn lớn, trưởng thành và thành đạt. Nhưng cũng có những lúc, cha mẹ cần phải học cách "nhỏ đi" trong quyền lực để con cái được lớn lên trong sự tự lập. Có những bậc cha mẹ vì quá thương con mà muốn bao sân tất cả, muốn kiểm soát cuộc đời con, không cho con cái không gian để "lớn". Lúc ấy, tình thương đã biến thành rào cản. Học cách buông tay, học cách lùi lại phía sau để nhìn con cái tự bước đi, đó cũng là một sự hy sinh, một cuộc "tử đạo" thầm lặng của bậc làm cha mẹ, giống như Gio-an lùi lại để Đức Giê-su tiến lên.
Thứ ba, trong đời sống tâm linh cá nhân. Đây là cuộc chiến khốc liệt nhất. Trong mỗi chúng ta luôn có một cái "tôi" to đùng, muốn được nuông chiều, muốn được là trung tâm. Cái tôi ấy là sự kiêu ngạo, ích kỷ, tham lam. Để Chúa Giê-su được lớn lên trong linh hồn ta, cái tôi trần tục ấy bắt buộc phải nhỏ đi. Không thể có chuyện vừa muốn sống thánh thiện, vừa muốn thỏa mãn mọi dục vọng thế gian. Thánh Phao-lô đã từng cảm nghiệm điều này: "Tôi sống, nhưng không còn là tôi, mà là Đức Ki-tô sống trong tôi." Muốn được như vậy, phải có sự cắt tỉa, phải có sự từ bỏ. Mỗi lần chúng ta nhịn một lời nói cay độc, là cái tôi nhỏ đi một chút. Mỗi lần chúng ta nhường nhịn một quyền lợi, là cái tôi nhỏ đi một chút. Mỗi lần chúng ta âm thầm làm một việc tốt mà không cần ai biết, là cái tôi nhỏ đi một chút. Và lạ lùng thay, khi cái tôi càng nhỏ đi, tâm hồn ta càng rộng mở để chứa đựng ân sủng, và niềm vui của ta càng trở nên trọn vẹn, bình an.
Xã hội ngày nay dạy chúng ta phải khẳng định bản thân (assert yourself), phải đánh bóng tên tuổi (personal branding), phải trở thành người nổi tiếng (influencer). Người ta sợ sự vô danh, sợ bị lãng quên. Nhưng Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta đi vào con đường lội ngược dòng: con đường của sự khiêm hạ, con đường của Gio-an Tẩy Giả.
Chúng ta hãy nhìn lên Thánh Giá. Đó là nơi mà Thiên Chúa đã tự làm mình "nhỏ đi" đến tận cùng, hủy mình ra không để con người được "lớn lên", được sống và sống dồi dào. Nếu Thiên Chúa đã chấp nhận lu mờ đi vì yêu chúng ta, thì lẽ nào chúng ta lại không dám lu mờ đi một chút vì lòng yêu mến Người và yêu thương anh chị em mình?
Ước gì mỗi người chúng ta, khi rời nhà thờ hôm nay, mang theo trong tim lời nguyện tắt của thánh Gio-an: "Lạy Chúa Giê-su, xin cho Chúa lớn lên trong con, trong suy nghĩ, trong lời nói, trong hành động của con; và xin cho cái tôi ích kỷ của con ngày càng nhỏ lại." Xin cho chúng ta biết tìm thấy niềm vui trong vai trò của người bạn chú rể, niềm vui của người đứng bên lề để chiêm ngắm hạnh phúc của người khác, niềm vui của sự trao ban mà không cần đền đáp. Bởi vì, khi chúng ta chấp nhận trở nên nhỏ bé vì Nước Trời, chính là lúc chúng ta trở nên vĩ đại nhất trước mặt Thiên Chúa.
Xin Chúa ban ơn khiêm nhường cho tất cả chúng ta. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

NGƯỜI PHẢI LỚN LÊN, CÒN TÔI PHẢI NHỎ ĐI

Tin tiêu điểm

Tin xem nhiều

Thống kê

Hình ảnh mới