HÀNH TRÌNH TỪ BỎ ĐỂ ĐỨC KI-TÔ ĐƯỢC LỚN LÊN

Chủ nhật - 11/01/2026 09:33

Hôm nay, Phụng vụ Lời Chúa dẫn đưa chúng ta trở lại bờ sông Gio-đan, nơi dòng nước vẫn lững lờ trôi như chứng nhân của một cuộc chuyển giao lịch sử vĩ đại nhất trong chương trình cứu độ. Chúng ta đang đứng ở giao điểm giữa Cựu Ước và Tân Ước, giữa lời hứa và hiện thực, giữa ánh sáng của sao Mai và rạng đông rực rỡ của Mặt Trời Công Chính. Bài Tin Mừng theo thánh Gio-an mà chúng ta vừa lắng nghe không chỉ là một trang tường thuật về những tranh luận tôn giáo thời bấy giờ, mà còn là một bản trường ca tuyệt đẹp về sự khiêm nhường, về tình yêu dâng hiến và về một niềm vui thánh thiện, trọn vẹn. Trong bối cảnh tranh sáng tranh tối của lòng người, giữa những ghen tị và toan tính đời thường, hình ảnh thánh Gio-an Tẩy Giả vụt sáng lên như một ngọn hải đăng, soi rọi cho chúng ta thấy con đường đích thực của người môn đệ: con đường của việc "nhỏ lại" để Chúa được "lớn lên". Lời tuyên bố của Gio-an: "Người phải nổi bật lên, còn thầy phải lu mờ đi" không chỉ là một câu khẩu hiệu, mà là nguyên tắc sống còn của đời sống tâm linh, là chìa khóa mở ra cánh cửa bình an và là bí quyết để đạt được niềm vui trọn vẹn trong tiếng nói của Chàng Rể.
Để thấu hiểu được chiều sâu của bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta cần đặt mình vào bối cảnh tâm lý đầy căng thẳng của các môn đệ ông Gio-an. Tin Mừng thuật lại rằng: "Bấy giờ, có một cuộc tranh luận xảy ra giữa các môn đệ của ông Gio-an và một người Do-thái về việc thanh tẩy". Và rồi, họ chạy đến mách với thầy mình bằng một giọng điệu đầy vẻ lo âu, ghen tức và bất mãn: "Thưa thầy, người trước đây đã ở với thầy bên kia sông Gio-đan... bây giờ ông ấy cũng đang làm phép rửa, và thiên hạ đều đến với ông". Trong mắt các môn đệ của Gio-an, sự xuất hiện và thành công của Đức Giê-su là một mối đe dọa. Họ nhìn thấy đám đông đang rời bỏ thầy mình để chạy theo một nhân vật mới. Họ cảm thấy bị tổn thương vì lòng trung thành dành cho thầy. Đây là một phản ứng rất "người", rất tự nhiên. Họ xót xa khi thấy hào quang của thầy mình đang lu mờ dần. Sự so sánh, đố kỵ và nỗi sợ bị lãng quên đã len lỏi vào tâm trí họ. Và thưa anh chị em, có lẽ hình ảnh các môn đệ của Gio-an cũng chính là hình ảnh của mỗi người chúng ta trong cuộc sống phục vụ và đạo đức.
Biết bao lần trong đời sống đức tin, trong các hội đoàn, hay ngay cả trong đời sống gia đình, chúng ta cũng rơi vào cái bẫy của sự so sánh và ghen tị thiêng liêng như thế. Chúng ta khó chịu khi thấy người khác thành công hơn mình, được cha xứ khen ngợi nhiều hơn, được cộng đoàn tín nhiệm hơn. Chúng ta buồn phiền khi thấy "thị phần" ảnh hưởng của mình bị thu hẹp lại. Chúng ta coi việc tông đồ là "của mình", coi vị trí trong ca đoàn, trong hội đồng mục vụ là "ghế của mình", và khi có ai đó tài năng hơn xuất hiện, chúng ta cảm thấy bất an. Các môn đệ của Gio-an đã sai lầm khi nghĩ rằng Đức Giê-su là đối thủ cạnh tranh của Gio-an. Họ đã không hiểu rằng, sứ mạng của Gio-an không phải là thu gom vinh quang cho bản thân, mà là dọn đường cho Đấng Cứu Thế. Chính trong hoàn cảnh thử thách này, sự vĩ đại của Gio-an Tẩy Giả mới thực sự tỏa sáng. Ông không hùa theo sự ghen tị của các học trò, không tìm cách giữ chân đám đông, cũng không nói xấu "đối thủ" để nâng mình lên. Trái lại, ông đã dạy cho các môn đệ, và cho cả chúng ta hôm nay, một bài học thần học sâu sắc về nguồn gốc của ơn ban: "Chẳng ai có thể nhận được gì mà không do Trời ban".
Câu trả lời này của Gio-an là nền tảng của đức khiêm nhường Kitô giáo. Khi xác tín rằng mọi sự mình có: tài năng, địa vị, sức khỏe, và cả những thành quả trong công việc tông đồ, đều là quà tặng nhưng không từ Thiên Chúa, chúng ta sẽ được giải phóng khỏi gánh nặng của sự kiêu ngạo và ghen tị. Nếu thành công là do Chúa ban, thì tại sao tôi lại tự hào như thể đó là công sức riêng của tôi? Và nếu người khác thành công hơn tôi, đó cũng là do ý định nhiệm mầu của Thiên Chúa ban cho họ để phục vụ cộng đoàn, vậy tại sao tôi lại buồn phiền? Gio-an Tẩy Giả ý thức rất rõ vị trí của mình. Ông không ảo tưởng. Ông nói thẳng: "Tôi đây không phải là Đấng Ki-tô, mà là kẻ được sai đi trước mặt Người". Sự nhận thức đúng đắn về bản thân (self-awareness) là bước đầu tiên của sự thánh thiện. Ông biết mình là ai, và quan trọng hơn, ông biết mình không phải là ai. Ông là tiếng hô, không phải là Lời; ông là ngọn đèn, không phải là Ánh Sáng; ông là người dọn đường, không phải là Đích Đến.
Để diễn tả mối tương quan mầu nhiệm giữa ông và Đức Giê-su, Gio-an đã sử dụng một hình ảnh tuyệt đẹp, đầy chất thơ và giàu ý nghĩa thần học: hình ảnh đám cưới. Ông nói: "Ai cưới cô dâu, người ấy là chú rể. Còn người bạn của chú rể đứng đó nghe chàng, thì vui mừng hớn hở vì được nghe tiếng nói của chàng". Trong truyền thống Kinh Thánh, Thiên Chúa thường tự ví mình là Phu Quân, là Chồng của dân Israel. Dân Chúa là Hiền Thê, là Cô Dâu. Khi Gio-an gọi Đức Giê-su là Chú Rể, ông đang tuyên xưng Đức Giê-su chính là Thiên Chúa, Đấng đến để ký kết giao ước tình yêu vĩnh cửu với nhân loại. Còn Gio-an, ông tự nhận mình là "người bạn của chú rể". Trong phong tục đám cưới Do Thái xưa, người bạn của chú rể (shoshben) đóng vai trò vô cùng quan trọng. Anh ta là người lo liệu mọi việc tổ chức, là người trung gian liên lạc, và đặc biệt, là người canh gác phòng tân hôn để bảo vệ cô dâu cho đến khi chú rể tới.
Niềm vui của người bạn chú rể không phải là chiếm đoạt cô dâu cho riêng mình. Nếu anh ta làm thế, anh ta là kẻ phản bội. Niềm vui của anh ta là thấy chú rể đến, là chứng kiến cuộc hội ngộ giữa tân lang và tân nương. Khi chú rể đến và cất tiếng nói, nhiệm vụ của người bạn hoàn tất. Giây phút ấy, người bạn không cảm thấy thừa thãi, buồn tủi hay bị ra rìa. Trái lại, đó là lúc niềm vui của anh ta được "trọn vẹn". Tại sao? Vì sứ mạng của anh ta đã thành công. Anh ta đã đưa được cô dâu đến với chú rể an toàn. Thưa anh chị em, đây là một gợi ý mục vụ cực kỳ sâu sắc cho tất cả những ai đang tham gia vào công tác tông đồ. Linh mục, tu sĩ, giáo lý viên, huynh trưởng, cha mẹ... tất cả chúng ta đều được mời gọi đóng vai trò "người bạn của chú rể". Sứ mạng của chúng ta là dẫn đưa các linh hồn (cô dâu) đến gặp gỡ Đức Ki-tô (chú rể). Chúng ta không được phép giữ các linh hồn lại cho riêng mình, không được tạo ra sự lệ thuộc vào cá nhân mình.
Có một cám dỗ rất tinh vi trong đời sống mục vụ, đó là cám dỗ "chiếm đoạt cô dâu". Chúng ta muốn giáo dân phải theo ý mình, muốn con cái phải sống theo khuôn mẫu của mình, muốn người khác thần tượng mình thay vì thần tượng Chúa. Chúng ta thích được khen ngợi, thích được là trung tâm của sự chú ý. Nhưng Gio-an Tẩy Giả nhắc nhở chúng ta: Chúng ta chỉ là người bạn, người làm mối. Khi hai nhân vật chính đã gặp nhau, người làm mối phải biết ý tứ lùi lại. Một người mục tử chân chính là người biết vui mừng khi thấy con chiên của mình trưởng thành và gắn bó trực tiếp với Chúa, ngay cả khi họ không còn cần đến sự dìu dắt của mình nữa. Niềm vui của chúng ta phải là niềm vui được nghe "tiếng nói của Chàng Rể" vang lên trong tâm hồn của tha nhân, chứ không phải là tiếng vỗ tay dành cho bản thân mình.
"Người bạn của chú rể đứng đó nghe chàng, thì vui mừng hớn hở vì được nghe tiếng nói của chàng". Cụm từ "nghe tiếng nói" gợi lên một sự thân mật, một sự chú tâm lắng nghe. Trong sự ồn ào náo nhiệt của đám cưới, người bạn chỉ chú tâm chờ đợi một âm thanh duy nhất: tiếng của chú rể. Điều này gợi mở cho chúng ta về đời sống cầu nguyện. Để có được niềm vui trọn vẹn như Gio-an, chúng ta phải biết lắng nghe tiếng Chúa. Giữa một thế giới đầy rẫy những tạp âm của danh vọng, tiền bạc, khoái lạc và những lo toan cơm áo gạo tiền, tiếng nói của Chàng Rể Giê-su đôi khi trở nên quá nhỏ bé, thậm chí bị chìm lấp. Chúng ta nghe quá nhiều tiếng nói của thế gian, tiếng nói của cái tôi ích kỷ, mà quên mất việc "đứng đó" và "lắng nghe" tiếng Chúa. Chỉ khi tâm hồn chúng ta đủ tĩnh lặng, đủ khiêm nhu, chúng ta mới nghe được tiếng Chúa nói trong lương tâm, trong Thánh Kinh và trong các biến cố đời thường. Và chỉ khi nghe được tiếng Người, chúng ta mới cảm nhận được niềm vui đích thực, một niềm vui sâu thẳm mà thế gian không thể ban tặng cũng không thể cướp mất.
Đỉnh cao của bài Tin Mừng, và cũng là đỉnh cao của linh đạo Kitô giáo, nằm ở câu nói bất hủ: "Người phải nổi bật lên, còn thầy phải lu mờ đi". Trong bản văn Hy Lạp, động từ này diễn tả một sự tất yếu, một quy luật không thể đảo ngược: Chúa phải lớn lên, và tôi phải nhỏ lại. Đây không phải là một sự tự hủy diệt mang tính tiêu cực, không phải là chán ghét bản thân. Nhưng đó là quy luật của tình yêu và sự sống, giống như quy luật của ánh sáng: khi mặt trời mọc lên, ánh sao mai dù đẹp đến đâu cũng phải mờ đi để nhường chỗ cho ánh sáng rực rỡ của ban ngày. Nếu sao mai cứ cố tình chiếu sáng, nó sẽ trở nên vô duyên và lạc lõng. Sự "lu mờ đi" của Gio-an là sự hoàn thành, là sự viên mãn. Ông lu mờ đi để ánh sáng của Đức Ki-tô được tỏa rạng. Cũng giống như hạt lúa mì gieo vào lòng đất, nó phải thối đi, phải nát tan lớp vỏ bên ngoài thì mầm sống mới vươn lên và sinh nhiều bông hạt. Nếu hạt lúa cứ khư khư giữ lấy hình hài nguyên vẹn của mình, nó sẽ trơ trọi và chết dần trong cô độc.
"Người phải nổi bật lên, còn thầy phải lu mờ đi" – Lời này thách thức cái tôi kiêu ngạo của mỗi người chúng ta. Bản năng tự nhiên của con người là muốn mình nổi bật, muốn mình là cái rốn của vũ trụ, muốn "cái tôi" phình to ra. Chúng ta muốn khẳng định bản thân bằng của cải, bằng kiến thức, bằng quyền lực. Nhưng nghịch lý của Tin Mừng là: ai muốn giữ mạng sống mình thì sẽ mất, còn ai liều mất mạng sống mình vì Chúa thì sẽ tìm thấy nó. Để Chúa lớn lên trong cuộc đời ta, cái tôi ích kỷ, cái tôi nóng giận, cái tôi tham lam, cái tôi thù hận phải nhỏ lại. Không thể có chuyện Chúa và cái tôi cùng làm vua trong một tâm hồn. Nếu cái tôi ngồi trên ngai tòa, Chúa sẽ bị đẩy ra ngoài. Muốn Chúa ngự trị, chúng ta phải truất phế cái tôi của mình. Đây là một cuộc chiến đấu thiêng liêng cam go diễn ra từng ngày, từng giờ.
Áp dụng vào đời sống thực tế, "lu mờ đi" có nghĩa là gì? Thưa, đối với các bậc cha mẹ, "lu mờ đi" có nghĩa là bớt áp đặt ý muốn chủ quan của mình lên con cái, bớt coi con cái là vật sở hữu để thực hiện những giấc mơ dang dở của mình, mà thay vào đó là tôn trọng nhân phẩm và ơn gọi riêng mà Chúa dành cho con, hướng dẫn con tìm kiếm ý Chúa chứ không phải ý cha mẹ. Đối với những người làm lãnh đạo trong cộng đoàn, "lu mờ đi" là biết trao quyền, biết tin tưởng anh em, không độc đoán chuyên quyền, không coi mình là người duy nhất làm được việc. Là biết vui mừng khi thấy người kế nhiệm mình làm tốt hơn mình. Là biết rút lui đúng lúc khi sứ mạng đã hoàn thành, không tham quyền cố vị. Đối với mỗi người Kitô hữu trong tương quan với tha nhân, "lu mờ đi" là bớt đi những lời khoe khoang, bớt đi sự tranh giành ảnh hưởng, là biết nhường nhịn trong những cuộc tranh luận vô bổ, là biết chọn phần thiệt thòi về mình để gìn giữ sự hiệp nhất. Là làm việc thiện một cách âm thầm, tay trái không biết việc tay phải làm, để chỉ mình Cha trên trời thấu suốt.
Hơn nữa, tư tưởng "Người phải nổi bật lên" còn mời gọi chúng ta trở thành những tấm gương trong suốt phản chiếu hình ảnh Chúa. Nếu tấm gương bị phủ đầy bụi bẩn của tội lỗi và thói hư tật xấu, người ta nhìn vào chỉ thấy bụi bẩn chứ không thấy Chúa. Nếu tấm gương được tráng bạc bởi sự kiêu ngạo, người ta nhìn vào chỉ thấy chính cái tôi của chúng ta lấp lánh. Chỉ khi chúng ta trở nên trong suốt, khiêm hạ, xóa mình đi, thì ánh sáng của Chúa mới có thể xuyên qua chúng ta để đến với người khác. Mục đích của đời sống Kitô hữu là làm sao để khi người ta tiếp xúc với chúng ta, họ cảm nhận được sự hiện diện của Chúa: thấy sự bao dung của Chúa qua cách chúng ta tha thứ, thấy sự dịu dàng của Chúa qua lời chúng ta nói, thấy tình yêu của Chúa qua cách chúng ta phục vụ. Chúng ta phải trở thành những "Gio-an Tẩy Giả" của thời đại mới, những người chỉ tay về phía Giê-su và nói: "Đây là Chiên Thiên Chúa", rồi sau đó lặng lẽ đứng sang một bên.
Chúng ta cũng hãy nhìn vào tấm gương của Mẹ Maria. Mẹ là người đã sống trọn vẹn nhất tinh thần "Người phải nổi bật lên, còn tôi phải lu mờ đi". Mẹ đã cưu mang Ngôi Lời, nhưng Mẹ luôn âm thầm đi sau Chúa. Tại tiệc cưới Cana, sau khi nói với gia nhân "Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo", Mẹ đã hoàn toàn lùi lại vào bóng tối để vinh quang của Con Mẹ được tỏ hiện qua phép lạ đầu tiên. Mẹ không tranh công, không đòi được vinh danh. Niềm vui của Mẹ là thấy giờ của Chúa đến. Chính vì biết tự làm mình nhỏ lại như thế, Mẹ đã được Thiên Chúa tôn vinh vượt trên mọi thụ tạo.
Thưa cộng đoàn, thế giới hôm nay đang rất cần những chứng nhân của niềm vui - một niềm vui không ồn ào, vồn vã bên ngoài, nhưng sâu lắng và trọn vẹn bên trong. Niềm vui của những con người biết mình được yêu thương, biết mình có một vai trò trong chương trình của Chúa, và hạnh phúc khi thấy Chúa được vinh danh. Chúng ta đang sống trong một xã hội đề cao sự khẳng định bản thân (self-assertion), nơi người ta dạy nhau phải "đánh bóng tên tuổi", phải "xây dựng thương hiệu cá nhân". Lời Chúa hôm nay đi ngược dòng chảy đó, nhưng lại là dòng nước mát lành chữa lành những tâm hồn đang mệt mỏi vì phải gồng mình lên để diễn, để tranh đấu. Hãy buông bỏ gánh nặng của cái tôi. Hãy chấp nhận thân phận người tôi tớ, người bạn của Chàng Rể. Hãy tìm niềm vui trong việc phục vụ âm thầm.
Trong Thánh Lễ này, khi chúng ta tiến lên rước Mình Máu Thánh Chúa, đó là lúc chúng ta được kết hiệp mật thiết nhất với Chàng Rể Giê-su. Xin Chúa cho chúng ta cảm nghiệm được niềm vui "rùng mình" thiêng liêng khi được nghe tiếng Chúa nói trong thinh lặng của tâm hồn. Xin Chúa ban ơn can đảm để chúng ta dám chặt bỏ những cành nhánh kiêu ngạo rườm rà, dám đục đẽo cái tôi sần sùi, để mỗi ngày sống, hình ảnh của Đức Ki-tô được hiện lên rõ nét hơn nơi con người chúng ta.
Lạy Chúa Giê-su, xin cho con biết yêu chuộng sự khiêm nhường như thánh Gio-an Tẩy Giả. Xin dạy con biết vui mừng thực sự trước những thành công của anh chị em con, biết tạ ơn Chúa khi thấy người khác trổi vượt hơn con về nhân đức cũng như tài năng, vì tất cả đều là để làm sáng danh Chúa. Xin đừng để con trở thành chướng ngại vật cản lối người khác đến với Chúa, nhưng xin biến con thành chiếc cầu, thành ngọn đèn, thành tiếng hô khiêm tốn dọn đường cho Ngài ngự đến. Và lạy Chúa, khi hoàng hôn của cuộc đời buông xuống, xin cho con có thể thốt lên như Gio-an: "Niềm vui của con bây giờ đã trọn vẹn", bởi vì con đã sống, đã yêu, và đã nhỏ lại để Chúa được lớn lên mãi mãi trong con và trong trần gian này. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR

Những tin cũ hơn

HÀNH TRÌNH TỪ BỎ ĐỂ ĐỨC KI-TÔ ĐƯỢC LỚN LÊN

Tin tiêu điểm

Tin xem nhiều

Thống kê

Hình ảnh mới