NGƯỜI PHẢI NỔI BẬT LÊN, CÒN THẦY PHẢI LU MỜ ĐI

Chủ nhật - 11/01/2026 09:23

Khi chúng ta cùng nhau dừng chân bên dòng sông Gio-đan trong trang Tin Mừng theo thánh Gio-an hôm nay, chúng ta không chỉ đang đọc lại một câu chuyện lịch sử về những ngày đầu sứ vụ của Chúa Giê-su, mà chúng ta đang đứng trước một bài học lớn lao về linh đạo phục vụ và sự tự hủy. Hình ảnh Gio-an Tẩy Giả hiện lên giữa những cuộc tranh luận về việc thanh tẩy không phải như một vị thủ lĩnh đang cố gắng bảo vệ quyền lực hay uy tín cá nhân, mà như một chứng nhân đầy bản lĩnh và lòng khiêm hạ. Trong cái không gian mênh mông của miền Giu-đê, nơi có nhiều nước tại Ê-nôn, chúng ta thấy một sự chuyển giao mang tính cứu độ, một sự chuyển giao mà nếu không có cái nhìn đức tin, người ta dễ dàng rơi vào sự ghen tị và chia rẽ.
Lời giới thiệu của Tin Mừng cho thấy một tình huống khá nhạy cảm: Chúa Giê-su và các môn đệ cũng làm phép rửa, và ông Gio-an cũng đang làm phép rửa. Hai "thương hiệu", nếu nói theo ngôn ngữ trần thế, đang hoạt động song song. Sự xuất hiện của cuộc tranh luận giữa các môn đệ ông Gio-an và một người Do-thái về việc thanh tẩy chính là ngòi nổ cho thấy những giới hạn của con người. Các môn đệ của Gio-an dường như đang cảm thấy "bất an" cho vị thầy của mình. Họ nói: "Thưa thầy, người trước đây đã ở với thầy... bây giờ ông ấy cũng đang làm phép rửa, và thiên hạ đều đến với ông." Câu nói này chứa đựng một sự lo lắng về việc mất đi tầm ảnh hưởng. Con người chúng ta, dù ở thời đại nào, dù trong đời thường hay trong đời dâng hiến, đều rất dễ rơi vào cái bẫy của con số và sự nổi tiếng. Khi thấy "thiên hạ đều đến với ông ấy", cái tôi của các môn đệ bị tổn thương. Họ quên mất rằng mục đích của Gio-an không phải là giữ chân người ta lại cho riêng mình, mà là dẫn đưa họ đến với Đấng là Nguồn Sống.
Chúng ta hãy nhìn sâu vào câu trả lời của Gio-an: "Chẳng ai có thể nhận được gì mà không do Trời ban." Đây là một lời khẳng định đầy xác tín về ơn gọi. Gio-an ý thức rất rõ vị trí của mình trong chương trình của Thiên Chúa. Ông không nhìn sứ vụ như một sở hữu chủ, nhưng như một ơn ban. Khi chúng ta coi công việc mình làm, tài năng mình có là do "Trời ban", chúng ta sẽ không còn áp lực phải cạnh tranh hay lo sợ bị thay thế. Đây chính là chú giải quan trọng nhất cho cuộc đời mỗi người Kitô hữu. Mọi sự chúng ta có: địa vị, tiền bạc, chức quyền, và ngay cả những ơn thiêng, đều là quà tặng từ trời cao. Nếu ý thức được điều này, chúng ta sẽ sống trong sự bình an tự tại, không cần phải gồng mình lên để chứng tỏ bản thân trước mặt người khác.
Gio-an nhắc lại một sự thật mà ông đã từng tuyên bố: "Tôi đây không phải là Đấng Ki-tô." Thật can đảm khi một người đang ở đỉnh cao của sự ngưỡng mộ lại dám phủ nhận chức vị cao nhất mà người ta muốn gán cho mình. Trong xã hội hôm nay, người ta thường tìm cách để trở thành "số một", để trở thành trung tâm của vũ trụ. Nhưng linh đạo của Gio-an lại là linh đạo của "kẻ được sai đi trước". Ông hiểu rằng vai trò của mình là dọn đường, là tiền hô, là người chuẩn bị. Sự vĩ đại của Gio-an không nằm ở chỗ ông làm được gì to tát cho chính mình, mà ở chỗ ông biết mình là ai trước mặt Thiên Chúa. Sự tự nhận thức này là nền tảng của mọi đức khiêm nhường đích thực. Khi chúng ta biết mình không phải là Đấng Cứu Thế, chúng ta sẽ bớt đi những ảo tưởng về quyền lực và bớt đi sự khắt khe với anh chị em mình.
Hình ảnh "người bạn của chú rể" mà Gio-an sử dụng là một hình ảnh tuyệt đẹp trong văn hóa Do-thái và mang ý nghĩa thần học sâu sắc. Trong một đám cưới, người bạn của chú rể có nhiệm vụ chuẩn bị mọi thứ, sắp xếp mọi việc để chú rể và cô dâu được gặp nhau. Khi chú rể đến, người bạn ấy không cảm thấy bị gạt ra lề, trái lại, ông "vui mừng hớn hở vì được nghe tiếng nói của chàng". Niềm vui của Gio-an là niềm vui của một người đã hoàn thành sứ mạng. Niềm vui ấy "bây giờ đã trọn vẹn". Có bao giờ chúng ta tự hỏi, niềm vui của chúng ta đến từ đâu? Có phải từ việc được tung hô, được chú ý, hay từ việc thấy Chúa được vinh danh trong cuộc đời người khác? Hạnh phúc đích thực của người tông đồ là thấy linh hồn người ta thuộc về Chúa, chứ không phải thuộc về mình.
Câu nói tâm điểm của bài Tin Mừng: "Người phải nổi bật lên, còn thầy phải lu mờ đi" chính là khuôn vàng thước ngọc cho đời sống mục vụ và đời sống gia đình. Chú giải từ "nổi bật lên" (auxanein) trong tiếng Hy Lạp không chỉ là tăng thêm về số lượng, mà là sự lớn mạnh, sự bành trướng của vương quốc Thiên Chúa. Còn từ "lu mờ đi" (elattousthai) có nghĩa là trở nên nhỏ bé lại, là thu mình lại. Đây không phải là một sự tự ti hay nhu nhược, nhưng là một sự chọn lựa chủ động. Như mặt trăng phải mờ đi khi mặt trời mọc lên, sự lu mờ của Gio-an là để cho Ánh Sáng Thật được chiếu tỏa. Trong thực tế mục vụ, đôi khi chúng ta vô tình làm cho mình "nổi bật" hơn cả Chúa. Chúng ta muốn người ta nhớ đến tài hùng biện của mình, nhớ đến những công trình mình xây dựng, hơn là nhớ đến lòng thương xót của Thiên Chúa.
Áp dụng vào cuộc sống thường ngày, lời mời gọi "lu mờ đi" là một thách đố lớn. Trong gia đình, nếu cha mẹ biết "lu mờ đi" cái tôi độc đoán của mình để con cái được lớn lên trong sự tự do của con cái Chúa, đó là lúc Chúa đang nổi bật lên. Trong các hội đoàn, nếu người trưởng biết "lu mờ đi" để lắng nghe ý kiến của các thành viên, để tìm kiếm ý Chúa thay vì ý riêng, đó là lúc Tin Mừng đang được thực thi. Sự "lu mờ" này đòi hỏi một sự hy sinh âm thầm, một sự từ bỏ những đòi hỏi của bản ngã. Nó đau đớn như một cuộc lột xác, nhưng nó mang lại một sức sống mới.
Chúng ta hãy nhìn vào thực trạng của thế giới hôm nay, nơi mà sự cạnh tranh và đánh bóng tên tuổi trở thành một tôn giáo mới. Mạng xã hội dạy chúng ta cách để làm cho mình "nổi bật" nhất, lung linh nhất. Nhưng Tin Mừng hôm nay lại mời gọi chúng ta lội ngược dòng. Sống tinh thần Gio-an Tẩy Giả là sống trung thực với căn tính của mình. Tôi là ai? Tôi chỉ là một tội nhân được yêu thương, một tôi tớ vô dụng đang làm việc trong vườn nho của Chúa. Khi chúng ta đứng ở đúng vị trí của mình, chúng ta sẽ thấy cuộc đời nhẹ nhàng hơn biết bao. Chúng ta không còn phải gánh lấy trách nhiệm giải cứu thế giới, vì đã có Đấng Cứu Thế rồi. Chúng ta chỉ cần là "tiếng kêu trong hoang địa", một tiếng kêu khiêm tốn chỉ cho người ta thấy Chiên Thiên Chúa.
Sự suy tư mục vụ cho chúng ta thấy rằng, Giáo hội không cần những ngôi sao rực rỡ muốn tỏa sáng một mình, nhưng cần những chứng nhân sẵn sàng tan biến đi để Danh Chúa được rạng rỡ. Một linh mục giảng hay mà người ta chỉ khen linh mục đó giỏi mà không thấy lòng mình biến đổi để yêu Chúa hơn, thì bài giảng đó chưa đạt mục đích. Một người làm từ thiện mà chỉ muốn tên mình được khắc trên bảng đá, thì sự "nổi bật" đó chỉ là phù vân. Sự lu mờ của Gio-an là một sự lu mờ đầy thánh thiện. Ông biết rằng thời của ông đã qua, và ông vui vẻ chấp nhận điều đó. Đây chính là bài học về sự buông bỏ. Biết khi nào cần xuất hiện và biết khi nào cần rút lui là một nghệ thuật sống của những người đầy tràn Thánh Thần.
Hơn nữa, chúng ta cần suy ngẫm về cụm từ "vì ở đấy có nhiều nước". Nước là biểu tượng của sự thanh tẩy, của sự sống mới. Nhưng nước của Gio-an chỉ là nước thanh tẩy sám hối, còn nước của Chúa Giê-su là nước hằng sống, là Thánh Thần. Gio-an không giữ người ta lại bên dòng nước của mình, ông chỉ dẫn họ đến với nguồn nước trường sinh. Trong cuộc sống Kitô hữu, chúng ta thường có xu hướng bám víu vào những phương tiện mà quên mất cứu cánh. Chúng ta bám vào những hình thức đạo đức bề ngoài, những thói quen đạo đức cũ kỹ mà thiếu đi ngọn lửa của lòng mến. Gio-an dạy chúng ta rằng mọi phương tiện (phép rửa của ông) phải phục vụ cho mục đích cuối cùng là gặp gỡ Đức Kitô.
Lạy Chúa, lời của thánh Gio-an Tẩy Giả hôm nay vẫn đang vang vọng trong tâm hồn mỗi chúng con. Có những lúc chúng con đã quá chú trọng đến việc làm cho mình nổi bật, làm cho cái tôi của mình được thỏa mãn mà quên mất rằng Chúa mới là chủ cuộc đời con. Xin cho con biết học nơi thánh Gio-an sự khiêm nhường sâu thẳm, để con biết vui với niềm vui của Chúa, biết hạnh phúc khi thấy anh chị em con tiến xa hơn con trên con đường nhân đức. Xin cho con hiểu rằng, khi con càng nhỏ bé đi, thì ân sủng Chúa càng có chỗ để đổ đầy trong con.
Chúng ta hãy tự hỏi lòng mình: Trong ngày hôm nay, tôi có thể "lu mờ" đi ở điểm nào? Một lời nói nhịn nhục khi bị chỉ trích, một hành động phục vụ âm thầm không cần ai biết đến, hay một lời khen chân thành dành cho thành công của người khác... đó chính là lúc chúng ta đang cùng với Gio-an dọn đường cho Chúa. Ước gì cuộc đời mỗi chúng ta trở thành một tấm gương phẳng, không tì vết của sự kiêu ngạo, để bất cứ ai nhìn vào chúng ta, họ không thấy bóng dáng của chúng ta, mà chỉ thấy hình ảnh phản chiếu tuyệt vời của Đức Giê-su Kitô, Chúa chúng ta. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR