TỪ BỜ BIỂN GA-LI-LÊ ĐẾN HÀNH TRÌNH ĐỔI ĐỜI – TIẾNG GỌI CỦA SỰ KHỞI ĐẦU MỚI

Thứ hai - 12/01/2026 00:21

Thưa cộng đoàn và các bạn hữu thân mến, hôm nay chúng ta cùng nhau dừng lại bên một bờ biển, không phải là bờ biển của những chuyến du lịch nghỉ dưỡng, mà là bờ biển của định mệnh, nơi giao thoa giữa cái đời thường trần trụi và cái thiêng liêng cao cả, đó là biển hồ Ga-li-lê. Đoạn Tin Mừng theo thánh Mác-cô mà chúng ta vừa nghe không chỉ là một trang ký sự về việc tuyển mộ nhân sự của Chúa Giê-su thuở ban đầu, mà nó chứa đựng cả một bản đề cương cho cuộc đời của mỗi người Ki-tô hữu chúng ta. Để có thể thấm thía được hết chiều sâu của mười hai trang giấy hay mười hai ngàn dặm hành trình đức tin, chúng ta cần đi thật chậm, nhấm nháp từng cử chỉ, từng ánh mắt và từng lời nói trong bối cảnh lịch sử đầy biến động ấy.
Hãy bắt đầu bằng bối cảnh thời gian, một chi tiết mà thánh Mác-cô ghi lại rất ngắn gọn nhưng lại nặng trĩu tâm tư: "Sau khi ông Gio-an bị nộp". Cụm từ "bị nộp" ở đây trong nguyên ngữ Hy Lạp mang một sắc thái thụ động, báo hiệu một sự kết thúc bi thảm của vị Tiền Hô. Gio-an Tẩy Giả, tiếng hô trong hoang địa, người đã làm rúng động cả xứ Giu-đê, nay đã bị bắt, bị khóa miệng bởi quyền lực thế gian. Bóng tối dường như đang bao trùm, sự sợ hãi len lỏi trong lòng dân chúng. Nhưng chính ngay lúc bóng tối tưởng chừng như thắng thế ấy, Đức Giê-su xuất hiện. Người không chọn Giê-ru-sa-lem lộng lẫy để bắt đầu, mà chọn Ga-li-lê, vùng đất bị coi là "ngoại ô" của đức tin, nơi giao thương hỗn tạp giữa người Do Thái và dân ngoại. Điều này cho chúng ta một bài học mục vụ đầu tiên: Thiên Chúa thường bắt đầu những điều vĩ đại nhất tại những nơi tăm tối nhất, những nơi bị coi thường nhất, và vào những thời điểm tuyệt vọng nhất. Nếu cuộc đời bạn đang ở trong giai đoạn "Gio-an bị nộp" – nghĩa là khi những niềm hy vọng cũ bị dập tắt, khi công việc thất bại, hay khi bạn cảm thấy bế tắc – thì hãy ngẩng đầu lên, vì đó chính là lúc Chúa Giê-su bước đến vùng Ga-li-lê của tâm hồn bạn.
Lời rao giảng đầu tiên của Chúa Giê-su vang lên như một tiếng sấm xé toạc bầu trời ảm đạm: "Thời kỳ đã mãn, và Triều Đại Thiên Chúa đã đến gần. Anh em hãy sám hối và tin vào Tin Mừng". Chúng ta cần dừng lại thật lâu ở đây để hiểu rõ ngôn ngữ của Thiên Chúa. "Thời kỳ đã mãn" không phải là thời gian theo đồng hồ, không phải là chronos cứ trôi đi tí tách vô nghĩa, mà là kairos – một thời điểm ân sủng, một cơ hội ngàn năm có một, khoảnh khắc mà Thiên Chúa quyết định can thiệp vào lịch sử. Giống như người phụ nữ mang thai đến ngày sinh nở, không thể trì hoãn được nữa, mọi sự đã chín muồi. Chúa đang nói với chúng ta rằng: Đừng chờ đợi một ngày mai nào đó mới sống tử tế, đừng đợi đến già mới lo việc linh hồn, vì "thời điểm" chính là lúc này. Sự cấp bách này đòi hỏi một thái độ dứt khoát.
Và thái độ đó được gói gọn trong hai động từ: "Sám hối" và "Tin". Trong tiếng Hy Lạp, sám hối là Metanoia. Rất nhiều khi giáo dân chúng ta hiểu lầm sám hối chỉ là đấm ngực khóc lóc, cảm thấy tội lỗi hay hối tiếc về quá khứ. Không, đó chỉ là cảm xúc. Metanoia sâu xa hơn nhiều, nó có nghĩa là "đổi cái đầu", thay đổi hoàn toàn tư duy, quay ngoắt 180 độ. Nếu bạn đang đi về hướng vực thẳm, sám hối không phải là đi chậm lại, mà là quay đầu đi về hướng ngược lại. Đó là một sự thay đổi tận căn về giá trị sống. Sám hối là khi bạn nhận ra tiền bạc không phải là chúa tể, danh vọng chỉ là hư ảo, và tình yêu thương mới là cốt lõi. Nhưng nếu chỉ sám hối thôi thì chưa đủ, vì quay đầu lại mà không biết đi về đâu thì sẽ lạc lối. Vì thế, Chúa Giê-su gắn liền sám hối với "Tin vào Tin Mừng". Tin ở đây không chỉ là gật đầu chấp nhận một mớ lý thuyết hay giáo điều. Tin là trao phó, là dám đặt cược cuộc đời mình vào lời hứa của Thiên Chúa. Nó giống như việc bạn dám buông tay khỏi cành cây khô để rơi vào vòng tay của người cha đang đứng đợi bên dưới. Hai hành động này song hành: bạn phải buông bỏ cái cũ (sám hối) để nắm lấy cái mới (tin). Bạn không thể vừa nắm chặt tiền bạc bất chính vừa muốn nắm lấy tay Chúa. Bạn phải buông một thứ để bắt lấy thứ kia.
Từ lời rao giảng mang tính nguyên tắc ấy, Chúa Giê-su chuyển ngay sang hành động cụ thể. Người đi dọc theo biển hồ Ga-li-lê. Hãy hình dung cảnh tượng ấy: sóng vỗ rì rào, mùi tanh của cá, tiếng ồn ào của ngư dân, sự nhớp nhúa của bùn đất. Chúa Giê-su không ngồi trong hội đường sạch sẽ chờ người ta đến ghi danh làm môn đệ. Người đi ra "chợ đời". Người bước vào nơi làm việc của con người. . Đây là một gợi ý mục vụ tuyệt vời cho chúng ta: Đạo không chỉ ở trong nhà thờ. Đạo ở nơi công sở, ngoài ruộng đồng, trong nhà máy, trên bàn phím máy tính. Chúa thấy Si-môn và An-rê đang "quăng lưới". Họ đang làm việc, họ đang bận rộn. Chúa thường gọi những người đang bận rộn, chứ không gọi những kẻ lười biếng. Ơn gọi nên thánh nằm ngay trong chính giây phút chúng ta đang lao động vất vả để mưu sinh.
Lời mời gọi của Chúa thật lạ lùng: "Các anh hãy đi theo tôi, tôi sẽ làm cho các anh trở thành những kẻ lưới người như lưới cá". Chúa dùng chính ngôn ngữ chuyên môn của họ để nói chuyện với họ. Họ là ngư phủ, họ hiểu thế nào là kiên nhẫn chờ đợi, thế nào là đối mặt với bão tố, thế nào là niềm vui khi lưới đầy cá. Chúa không bảo họ vứt bỏ kỹ năng của mình, nhưng Người nâng cấp mục đích của kỹ năng đó. Trước đây, họ bắt cá, đưa cá từ sự sống ra cái chết để làm thức ăn. Nay, họ sẽ "lưới người", nghĩa là đưa con người từ vùng biển đen tối của tội lỗi, của sự chết, lên bến bờ của sự sống và ánh sáng. Làm tông đồ không phải là trở thành một con người khác lạ hoắc, mà là dùng chính con người thật của mình, với những tài năng và hạn chế của mình, để phục vụ cho một mục đích cao cả hơn.
Phản ứng của Si-môn và An-rê là một cú sốc đối với tư duy tính toán của con người thời nay: "Lập tức hai ông bỏ chài lưới mà theo Người". Chữ "lập tức" là đặc sản của Tin Mừng Mác-cô. Không đắn đo, không tính toán thiệt hơn, không xin về nhà bàn bạc với vợ con, không đòi hỏi hợp đồng lao động hay chế độ bảo hiểm. Tại sao họ có thể làm được như vậy? Phải chăng họ chán nghề? Không hẳn. Phải chăng họ liều lĩnh? Có lẽ. Nhưng sâu xa hơn, đó là sức hút không thể cưỡng lại từ con người Đức Giê-su. Ánh mắt và uy quyền của Người đã chạm đến khát vọng sâu thẳm nhất trong lòng họ, khát vọng về một ý nghĩa cuộc đời lớn hơn là chỉ ngày ngày bắt cá, bán cá, rồi chết đi. Sự từ bỏ ở đây là "bỏ chài lưới" – bỏ đi công cụ mưu sinh, bỏ đi sự an toàn về kinh tế. Trong đời sống mục vụ, đây là thách đố lớn nhất. Chúng ta thường muốn theo Chúa nhưng vẫn muốn giữ chặt chiếc lưới của mình – là những toan tính, những bám víu vật chất, những thói quen cũ kỹ. "Lưới" ngày nay có thể là chiếc điện thoại thông minh chiếm hết thời gian cầu nguyện, là mối quan hệ bất chính, là sự gian dối trong kinh doanh. Theo Chúa đòi hỏi một sự buông bỏ dứt khoát, vì đôi tay có rảnh rang thì mới nắm lấy được tay Chúa.
Đi xa hơn một chút, kịch bản lặp lại nhưng ở một cấp độ sâu hơn với Gia-cô-bê và Gio-an. Hai ông này đang "vá lưới". Nếu quăng lưới là hành động khai thác, thì vá lưới là hành động hàn gắn, chuẩn bị. Họ đang ở trong thuyền cùng với cha là ông Dê-bê-đê và những người làm công. Chi tiết này cho thấy gia đình Dê-bê-đê khá giả, có thuyền riêng, có người làm thuê. Cái giá họ phải trả để theo Chúa cao hơn Si-môn và An-rê. Họ không chỉ bỏ "lưới" (công cụ), mà còn bỏ "thuyền" (tài sản lớn), và đau đớn nhất là bỏ "cha mình" (tình cảm ruột thịt) cùng "những người làm công" (địa vị xã hội, quyền lực của người chủ).
Lời Chúa ở đây không có ý dạy chúng ta phải trở nên những đứa con bất hiếu, bỏ rơi cha mẹ già yếu. Nhưng Chúa muốn thiết lập một trật tự ưu tiên mới: Thiên Chúa phải là trên hết. Khi tiếng gọi cất lên, mọi ràng buộc trần thế, dù là thiêng liêng như tình phụ tử, cũng phải lùi lại phía sau. Hình ảnh ông Dê-bê-đê ở lại trên thuyền với những người làm công là một hình ảnh đầy day dứt nhưng cũng đầy ý nghĩa. Ông đại diện cho thế giới cũ, cho những giá trị truyền thống vẫn tiếp diễn. Các con ông ra đi không phải vì ghét bỏ ông, mà vì họ đã tìm thấy một Người Cha lớn hơn, một gia đình lớn hơn là Nước Thiên Chúa. Trong thực tế mục vụ, có những lúc chúng ta phải đưa ra những quyết định đau lòng để trung thành với đức tin: từ chối một công việc lương cao nhưng vi phạm đạo đức, từ chối sự ép buộc của gia đình để sống đúng với lương tâm Công giáo, hay dành thời gian cho việc chung của Giáo hội thay vì vun vén cho cá nhân. Đó là những lúc chúng ta "bỏ cha mình ở lại trên thuyền".
Chúng ta hãy nhìn sâu hơn vào động lực của sự "bỏ lại" này. Người ta không thể từ bỏ những gì mình đang nắm giữ nếu không thấy được một điều gì đó quý giá hơn gấp bội. Các môn đệ đầu tiên không phải là những kẻ cuồng tín hay ngây thơ. Họ là những người thực tế, những người "ăn sóng nói gió". Họ bỏ lại tất cả vì họ đã "thấy". Họ thấy trong Đức Giê-su một Triều Đại mới đang đến gần. Họ tin vào Tin Mừng trước khi Tin Mừng đó được viết thành sách. Tin Mừng lúc đó chính là con người Đức Giê-su. Niềm tin của họ là sự mạo hiểm thánh thiêng. Ngày nay, chúng ta thường đòi hỏi sự chắc chắn: "Lạy Chúa, Chúa cho con thấy rõ tương lai, cho con trúng số, cho con khỏi bệnh, rồi con sẽ tin và theo Chúa". Nhưng logic của Tin Mừng thì ngược lại: "Hãy theo Ta, rồi con sẽ thấy". Phép lạ chỉ xảy ra sau bước chân của sự vâng phục. Nếu Phê-rô không bỏ lưới, ông mãi mãi chỉ là một anh đánh cá vô danh ở vùng Ga-li-lê, chứ không phải là vị Tông đồ trưởng nắm giữ chìa khóa Nước Trời. Nếu Gio-an không rời bỏ thuyền cha, ông sẽ không bao giờ trở thành người môn đệ được Chúa yêu, người đã tựa đầu vào ngực Chúa và viết nên những trang Tin Mừng rực lửa yêu thương. Cái giá của sự từ bỏ luôn đi kèm với phần thưởng của sự biến đổi.
Bài học từ Ga-li-lê còn nhắc nhở chúng ta về tính cộng đoàn của ơn gọi. Chúa không gọi từng người lẻ loi để tu luyện trên núi cao. Người gọi từng đôi một: Si-môn và An-rê, Gia-cô-bê và Gio-an. Họ là anh em, là bạn nghề. Hành trình đức tin không bao giờ là hành trình đơn độc. Chúng ta cần có nhau, cần có cộng đoàn, cần có Giáo hội. Trong một thế giới đề cao chủ nghĩa cá nhân, nơi người ta thích sống ảo hơn sống thật, thích "tu tại gia" theo ý riêng hơn là vâng phục cộng đoàn, thì hình ảnh các tông đồ cùng nhau bỏ lưới, cùng nhau bước theo Chúa là một lời nhắc nhở mạnh mẽ. Chúng ta nâng đỡ nhau, và đôi khi, chúng ta cũng phải chịu đựng nhau như những người bạn chài chung một con thuyền giữa biển đời sóng gió.
Thưa anh chị em, câu chuyện cách đây hai ngàn năm vẫn đang sống động ngay lúc này, trong chính ngôi thánh đường này, trong chính tâm hồn mỗi người. Biển hồ Ga-li-lê hôm nay chính là cuộc sống của chúng ta. Những chiếc lưới là công việc, lo toan, dự định của chúng ta. Và Chúa Giê-su, Người vẫn đang đi dọc theo bờ biển đời bạn. Có thể Người không hiện ra bằng xương bằng thịt để bạn nhìn thấy, nhưng tiếng Người vang lên qua lương tâm, qua một câu Kinh Thánh bất chợt đánh động, qua lời khuyên của một người bạn, hay qua chính những biến cố thăng trầm mà bạn gặp phải.
Chúa đang nói: "Thời kỳ đã mãn". Đừng chần chừ nữa. Có thể bạn đang nghĩ: "Để con lo xong việc này, để con nuôi con cái lớn khôn đã, để con về hưu đã...". Nhưng ai biết được ngày mai sẽ ra sao? Sự trì hoãn là kẻ thù của ơn thánh. Sự "lập tức" của các tông đồ là liều thuốc giải cho căn bệnh chần chừ của chúng ta. Sám hối và Tin vào Tin Mừng là việc của ngày hôm nay, ngay bây giờ.
Gợi ý mục vụ cho chúng ta trong tuần lễ này là gì? Tôi xin mời gọi mỗi người hãy thực hành ba điều cụ thể, nhỏ bé nhưng thiết thực, để họa lại bước chân của các tông đồ xưa:
Thứ nhất, hãy xác định "chiếc lưới" nào đang trói buộc bạn. Đó có thể là sự thù hận dai dẳng với một người hàng xóm, là thói quen nghiện ngập (rượu chè, cờ bạc, mạng xã hội), hay là sự tham lam vật chất khiến bạn quên mất ngày Chúa Nhật. Hãy can đảm cắt bỏ một mắt lưới trong tuần này. Nếu bạn nghiện điện thoại, hãy thử tắt nó đi 30 phút mỗi tối để cầu nguyện hoặc nói chuyện với gia đình. Nếu bạn đang giận hờn, hãy là người đầu tiên mở lời làm hòa. Đó là hành động "bỏ lưới".
Thứ hai, hãy tái khám phá phẩm giá của công việc đời thường. Đừng nghĩ rằng chỉ có các linh mục, tu sĩ mới là người làm việc Chúa. Khi bạn quét nhà, khi bạn dạy học, khi bạn chữa bệnh, hay khi bạn buôn bán một cách trung thực và bác ái, bạn đang thực hiện sứ vụ "lưới người". Hãy biến nơi làm việc của bạn thành biển hồ Ga-li-lê, nơi Chúa hiện diện. Hãy làm việc với tâm tình: "Lạy Chúa, con làm việc này vì yêu mến Chúa và để phục vụ anh chị em con". Khi đó, công việc trần thế sẽ mang giá trị vĩnh cửu.
Thứ ba, hãy lắng nghe tiếng gọi trong thinh lặng. Các tông đồ nghe được tiếng Chúa gọi vì họ ở trong không gian mênh mông của biển cả, dù ồn ào sóng gió nhưng tâm hồn họ hướng về Chúa. Giữa cuộc sống ồn ào náo nhiệt của đô thị, chúng ta quá thiếu những khoảng lặng. Hãy dành ra 5-10 phút mỗi ngày, không làm gì cả, chỉ ngồi yên trước Chúa, thả lỏng tâm hồn và thưa lên: "Lạy Chúa, Chúa muốn con làm gì cho Chúa hôm nay?". Hãy lắng nghe, và bạn sẽ ngạc nhiên vì Chúa nói chuyện với bạn thân tình biết bao.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng ơn gọi Ki-tô hữu là một ơn gọi của niềm vui. Chúa không gọi chúng ta để làm khổ chúng ta. Người gọi chúng ta để trao cho chúng ta một sứ mạng vĩ đại, để cuộc đời chúng ta không trôi qua một cách tẻ nhạt và vô vị. Từ những kẻ đánh cá tầm thường, các tông đồ đã trở thành những trụ cột của Giáo hội. Từ những con người tội lỗi và yếu đuối, Chúa có thể biến đổi chúng ta thành những chứng nhân hào hùng. Vấn đề là chúng ta có dám "bỏ" và dám "theo" hay không.
Hành trình từ bờ biển Ga-li-lê đến Giê-ru-sa-lem Thập Giá và Phục Sinh là một hành trình dài. Hôm nay là bước khởi đầu. Đừng sợ hãi. Đừng nhìn vào sự yếu kém của mình mà nản lòng. Hãy nhìn vào Đấng đang gọi bạn. Người biết rõ bạn là ai, Người biết bạn đang vá lưới hay đang quăng lưới, Người biết cả những toan tính và sợ hãi trong lòng bạn. Nhưng Người vẫn gọi, một tiếng gọi tha thiết và đầy yêu thương: "Hãy theo tôi".
Xin Chúa ban cho chúng ta một đôi tai thính nhạy để nghe tiếng Người giữa muôn vàn tạp âm của cuộc sống, một trái tim can đảm để dám từ bỏ những an toàn giả tạo, và một đôi chân nhanh nhẹn để lập tức bước theo Người trên con đường tình yêu và phục vụ. Để rồi, khi thời gian của cuộc đời này "đã mãn", chúng ta cũng có thể hãnh diện thưa với Chúa rằng: "Lạy Chúa, con đã bỏ mọi sự mà theo Chúa", và nghe Chúa đáp lại: "Hãy vào hưởng niềm vui của Chủ ngươi". Đó mới là mẻ cá lớn nhất, mẻ cá của sự sống đời đời mà chúng ta cùng nhau hướng tới. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR