Trong bầu khí linh thiêng của ngày lễ nhớ bắt buộc Thánh Phan-xi-cô đờ Xan, Giáo hội đặt chúng ta trước một bản văn Tin Mừng được coi là "trái tim" của mạc khải về tình yêu: Diễn từ Tiệc Ly của Chúa Giê-su. Đây không đơn thuần là những lời dặn dò cuối cùng, mà là một di chúc tình yêu, một hiến chương cho đời sống môn đệ. Khi nhìn vào cuộc đời của vị Giám mục Tiến sĩ Hội Thánh, người được mệnh danh là "Tiến sĩ của tình yêu dịu dàng", chúng ta thấy Tin Mừng này không còn là những dòng chữ trên trang giấy, mà đã trở thành thịt máu, thành hơi thở và thành một linh đạo thực hành sống động cho mọi Kitô hữu.

Mở đầu đoạn Tin Mừng, Chúa Giê-su thiết lập một trật tự tình yêu có tính nguồn cội: "Chúa Cha đã yêu mến Thầy thế nào, Thầy cũng yêu mến anh em như vậy". Đây là một sự khẳng định gây kinh ngạc. Tình yêu mà Chúa Giê-su dành cho các môn đệ không phải là một tình cảm nhân loại chóng qua, mà là dòng chảy tuôn trào trực tiếp từ cung lòng Chúa Cha. Để hiểu được cường độ của tình yêu này, chúng ta phải nhìn vào mối tương quan nội tại của Ba Ngôi. Đó là một tình yêu tự hiến, trọn vẹn và không giữ lại gì cho riêng mình. Thánh Phan-xi-cô đờ Xan, trong tác phẩm kinh điển "Khảo luận về Tình yêu Thiên Chúa", đã nhấn mạnh rằng con người được dựng nên để yêu mến, và nếu không yêu mến Thiên Chúa, tâm hồn chúng ta sẽ như cá ra khỏi nước. Sự "ở lại" mà Chúa Giê-su nhắc đến (menein) không phải là một trạng thái tĩnh tại, mà là một sự kết hợp sinh động, một sự cắm rễ sâu xa vào nguồn mạch sự sống.

Sâu chuỗi giữa "yêu mến" và "tuân giữ điều răn" là một điểm then chốt trong chú giải Tin Mừng Gio-an. Chúa Giê-su không đặt ra các điều răn như một gánh nặng pháp lý, nhưng như một điều kiện tất yếu để bảo vệ sự hiệp thông. "Nếu anh em giữ các điều răn của Thầy, anh em sẽ ở lại trong tình thương của Thầy". Việc tuân giữ điều răn ở đây chính là sự vâng phục của tình yêu. Thánh Phan-xi-cô đờ Xan đã dạy rằng: "Thước đo của tình yêu là yêu không chừng mực". Vị thánh của chúng ta đã chuyển hóa những luật lệ khô khan thành những hành vi của lòng mến. Ngài quan niệm rằng sự thánh thiện không nằm ở những khổ chế khắc nghiệt, mà ở việc thực thi ý Chúa với một tâm hồn vui tươi và hiền hậu. Đối với ngài, vâng lời là con đường ngắn nhất để dẫn đến sự tự do đích thực của con cái Thiên Chúa.

Mục đích cuối cùng của việc ở lại trong tình yêu và tuân giữ điều răn là "để niềm vui của anh em được nên trọn vẹn". Niềm vui (chara) trong Tin Mừng Gio-an là niềm vui của sự phục sinh, niềm vui không ai có thể lấy mất được. Đây chính là nét đặc sắc trong linh đạo của Phan-xi-cô đờ Xan. Ngài luôn xuất hiện với nụ cười và sự dịu dàng lạ lùng, dù ngài vốn có tính khí nóng nảy tự nhiên. Ngài đã chiến đấu suốt 20 năm để chế ngự sự nóng nảy, để rồi trở thành biểu tượng của sự hiền lành. Niềm vui của ngài không đến từ sự thành công bên ngoài, mà từ sự xác tín rằng mình đang ở trong bàn tay quan phòng của Thiên Chúa. Trong mục vụ, đây là một gợi ý quan trọng: Một Kitô hữu buồn rầu là một Kitô hữu đáng tội nghiệp. Sự thánh thiện thực sự phải toát ra niềm vui và sức thu hút.

Đi sâu vào mệnh lệnh trung tâm: "Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em". Chữ "như" (kathos) ở đây mang tính định chuẩn. Chúa Giê-su không bảo chúng ta yêu theo tiêu chuẩn của thế gian, mà theo tiêu chuẩn Thập giá. "Không có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình". Thánh Phan-xi-cô đờ Xan đã cụ thể hóa tình yêu này qua sứ vụ tại vùng Chablais đầy rẫy những chống đối và nguy hiểm. Ngài đã dùng "những hạt vừng của tình yêu" thay vì "những hòn đá của sự lên án" để thu phục các linh hồn. Ngài hiểu rằng, hy sinh mạng sống không chỉ là chết một lần trên pháp trường, mà là chết đi cái tôi ích kỷ mỗi ngày thông qua sự kiên nhẫn, lòng bao dung và sự lắng nghe đối với tha nhân.

Một bước ngoặt quan trọng trong bản văn là việc Chúa Giê-su nâng cấp mối tương quan: "Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ... Thầy gọi anh em là bạn hữu". Trong bối cảnh văn hóa Do Thái và Hy Lạp cổ đại, tình bạn là mối tương quan cao quý nhất vì nó dựa trên sự tự nguyện và thấu hiểu. Chúa Giê-su mạc khải cho các môn đệ mọi bí mật của Chúa Cha, nghĩa là Ngài trao ban chính sự sống nội tại của Thiên Chúa cho con người. Thánh Phan-xi-cô đờ Xan đã lấy chủ đề tình bạn làm cốt lõi cho việc linh hướng. Ngài dạy rằng mỗi người đều có thể trở thành "bạn hữu của Thiên Chúa" thông qua đời sống cầu nguyện đơn sơ nhưng chân thành. Trong đời sống mục vụ, điều này nhắc nhở các mục tử và giáo dân rằng: chúng ta không làm việc cho Chúa như những kẻ làm thuê, nhưng cộng tác với Ngài như những người bạn tâm phúc.

"Không phải anh em đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn anh em". Đây là lời khẳng định về tính ưu việt của ân sủng. Ơn gọi của Thánh Phan-xi-cô đờ Xan, cũng như của mỗi chúng ta, đều bắt nguồn từ sáng kiến của Thiên Chúa. Ngài đã chọn một chàng trai quý tộc, có học vấn uyên bác, để trở thành một mục tử nhân lành giữa thời kỳ đầy biến động của cuộc Cải cách. Sự chọn lựa này đi kèm với một sứ mạng: "ra đi và sinh hoa trái". Hoa trái của Phan-xi-cô đờ Xan chính là hàng ngàn linh hồn trở lại với Giáo hội, là sự thành lập Dòng Thăm Viếng cùng với Thánh Nữ Gio-an-na Phan-xi-ca đờ San-tal, và là những tác phẩm linh đạo kinh điển vẫn còn nuôi dưỡng Giáo hội đến ngày nay.

Hoa trái đó phải là "hoa trái tồn tại". Trong ngôn ngữ mục vụ, hoa trái tồn tại không phải là những con số thống kê rầm rộ, mà là sự biến đổi nội tâm sâu sắc trong tâm hồn các tín hữu. Thánh Phan-xi-cô đờ Xan dạy chúng ta rằng: "Hãy làm mọi sự vì tình yêu, không có gì bằng ép buộc". Đây là chìa khóa cho mọi hoạt động tông đồ. Nếu chúng ta làm việc vì danh tiếng hay áp lực, hoa trái sẽ chóng tàn. Nếu làm vì tình yêu, hoa trái đó sẽ mang dấu ấn của sự vĩnh cửu. Sự hiền hậu của ngài đã chứng minh rằng: một giọt mật ngọt thu hút nhiều ruồi hơn là một thùng giấm chua. Đây là bài học quý giá cho việc truyền giáo trong thế giới hôm nay – một thế giới vốn đã quá mệt mỏi với sự cứng nhắc và phê phán.

Nhìn lại cuộc đời Thánh Phan-xi-cô đờ Xan, chúng ta thấy ngài là hiện thân của sự cân bằng giữa trí tuệ và con tim. Là Tiến sĩ Hội Thánh, ngài có một tư duy sắc bén, nhưng tư duy đó luôn phục vụ cho lòng mến. Ngài dạy rằng sự thánh thiện dành cho mọi người, trong mọi bậc sống: từ người lính ngoài chiến trường, người mẹ trong gia đình, đến các tu sĩ trong tu viện. Đây là cuộc cách mạng trong linh đạo Kitô giáo mà Công đồng Vatican II sau này đã tái khẳng định về "ơn gọi nên thánh phổ quát". Gợi ý mục vụ cho chúng ta hôm nay là đừng bao giờ biến đạo đức thành một thứ xa xỉ phẩm dành riêng cho một nhóm người "đạo đức cao siêu", nhưng hãy biến nó thành cơm ăn áo mặc hằng ngày cho mọi tín hữu.

Lạy Chúa, qua lời bầu cử của Thánh Phan-xi-cô đờ Xan, xin cho chúng con hiểu được chiều sâu của tình yêu Chúa. Xin cho chúng con biết "ở lại" trong Ngài bằng một đời sống cầu nguyện mật thiết, và biết "ra đi" mang theo hơi ấm của sự dịu dàng để xoa dịu những vết thương của anh chị em. Xin cho mỗi chúng con trở thành những "bạn hữu" đích thực của Chúa, biết vâng phục ý Chúa không phải vì sợ hãi nhưng vì lòng mến chân thành. Như vị thánh giám mục đã từng sống và giảng dạy, xin cho cuộc đời chúng con trở thành một bài ca tôn vinh lòng nhân hậu Chúa, để trong mọi sự, Thiên Chúa được vinh quang và con người được hạnh phúc trọn vẹn trong niềm vui phục sinh.

Kết thúc bài suy niệm này, chúng ta được mời gọi nhìn vào bàn tay nhân ái của Chúa đang giang rộng. "Điều Thầy truyền dạy anh em là hãy yêu thương nhau". Đó không phải là một lựa chọn, mà là một mệnh lệnh sinh tồn của người môn đệ. Xin Thánh Phan-xi-cô đờ Xan phù hộ cho các mục tử luôn có trái tim hiền hậu, cho các tín hữu luôn có tâm hồn bình an, và cho tất cả chúng ta luôn biết chọn "phần tốt nhất" là được ở trong tình yêu của Thầy Chí Thánh Giê-su. Amen.