CHỚ KHINH THƯỜNG NHỮNG NGƯỜI BÉ NHỎ TRONG ĐỜI SỐNG THÁNH HIẾN

Trong bầu khí linh thiêng của đời sống thánh hiến, chúng ta thường nói với nhau về đức ái, về sự hiệp nhất và về hình ảnh một thân thể nhiệm mầu nơi mỗi chi thể đều có một vị trí riêng biệt. Thế nhưng, giữa thực tế trần trụi của những lo toan mục vụ và áp lực điều hành, đôi khi chúng ta lại vô tình để cho những tiêu chuẩn của thế gian xâm nhập vào thánh điện của tâm hồn và cộng đoàn. Lời mời gọi của Chúa Giêsu về việc "chớ khinh thường một ai trong những kẻ bé mọn này" không chỉ là một lời khuyên đạo đức luân lý thông thường, mà nó còn là một lời cảnh tỉnh sắc nhọn xoáy sâu vào cấu trúc của các cộng đoàn tu trì. Những "người bé nhỏ" trong cộng đoàn không nhất thiết phải là những người thấp kém về địa vị xã hội theo nghĩa đen, nhưng họ là những anh chị em âm thầm, những người vụng về trong giao tiếp, những người mang trên mình gánh nặng của bệnh tật thể xác hay những vết sẹo tâm lý chưa lành. Họ hiện diện bên cạnh chúng ta như những dấu chỉ của sự yếu đuối nhân loại, và chính thái độ của chúng ta đối với họ sẽ định nghĩa chúng ta là một gia đình thiêng liêng hay chỉ là một tổ chức xã hội đang chạy theo những con số và hiệu quả công việc.

Sự bất công trong đời sống tu trì thường không đến từ những hành động tàn bạo hay những lời sỉ nhục công khai, mà nó len lỏi qua những cái nhìn thờ ơ, những sự lãng quên vô tình và những thang giá trị lệch lạc. Khi những người có trách nhiệm hoặc các bề trên bắt đầu lượng giá anh chị em mình dựa trên năng lực, bằng cấp hay những đóng góp hữu hình, chúng ta đang bắt đầu xây dựng một kim tự tháp của quyền lực thay vì một vòng tròn của tình huynh đệ. Những người giỏi giang, có học hàm học vị cao, hay những người có khả năng mang lại nguồn lợi kinh tế cho hội dòng thường dễ dàng nhận được sự ưu ái, sự lắng nghe và những đặc quyền không tên. Trong khi đó, những người anh em âm thầm trong nhà bếp, những người chị em miệt mài với công việc quét dọn, hay những vị cao niên đang héo hắt trên giường bệnh lại dễ bị coi là những "con số dư thừa" hoặc thậm chí là "gánh nặng" tiêu tốn nguồn lực của cộng đoàn. Sự phân biệt đối xử này tạo ra một khoảng cách vô hình nhưng vô cùng đau đớn, làm rạn nứt niềm tin và làm tổn thương những tâm hồn đơn sơ vốn đã dâng hiến tất cả để đi tìm một tình yêu tuyệt đối không điều kiện.

Cơn cám dỗ lớn nhất của những người làm bề trên chính là nhìn vào hiệu quả công việc để đánh giá giá trị của một con người. Chúng ta sống trong một thời đại mà sự thành công được đo bằng những công trình, những dự án và những báo cáo tài chính. Thế nhưng, trong linh đạo thánh hiến, giá trị cao nhất không nằm ở chỗ chúng ta "làm được gì" mà là chúng ta "là ai" và "hiện diện như thế nào". Một tu sĩ vụng về có thể không viết được những bài luận sắc sảo, không quản lý được những giáo xứ lớn, nhưng sự hiện diện trung kiên của họ trong các giờ kinh nguyện, sự nhẫn nại của họ trong đau bệnh và nụ cười hiền lành của họ giữa những thử thách chính là một bài giảng không lời về sự phó thác. Khi chúng ta khinh thường sự âm thầm đó, chúng ta đang chối bỏ chính mầu nhiệm tự hủy của Đức Kitô. Một cộng đoàn chỉ biết tôn vinh những người thành đạt sẽ sớm trở thành một guồng máy khô khan, nơi người ta cạnh tranh nhau để được công nhận, và nơi những người yếu thế cảm thấy mình bị gạt ra lề của tình thương.

Công lý trong cộng đoàn tu trì phải được bắt nguồn từ cái nhìn của Thiên Chúa, Đấng không nhìn diện mạo bên ngoài nhưng nhìn thấu tận tâm can. Những khiếm khuyết về sức khỏe hay tâm lý của một người anh chị em không bao giờ là lý do để họ bị coi nhẹ. Ngược lại, đó chính là cơ hội để cộng đoàn thực thi ơn gọi chăm sóc và thấu cảm. Nếu một bề trên chỉ mỉm cười với những người mang lại vinh quang cho hội dòng mà lại nhăn mặt trước những đòi hỏi của một người đau yếu, thì người đó đã đánh mất căn tính mục tử của mình. Những người bé nhỏ trong cộng đoàn chính là "hàn thử biểu" đo lường độ ấm của đức ái. Một cộng đoàn thực sự thánh thiện là nơi mà người yếu nhất cảm thấy an toàn nhất, nơi người vụng về nhất cảm thấy mình vẫn có ích, và nơi người nghèo hèn nhất cảm thấy mình được tôn trọng ngang bằng với những bậc trí giả thượng lưu. Đừng để học hàm, học vị hay khả năng kinh tế trở thành những bức tường ngăn cách tình cốt nhục, vì ngày sau hết, Chúa sẽ không hỏi chúng ta đã xây được bao nhiêu ngôi nhà, nhưng Ngài sẽ hỏi chúng ta đã yêu thương những người bé mọn của Ngài ra sao.

Sự tổn thương của những người bị lãng quên trong đời sống tu trì thường rất sâu sắc và lặng lẽ. Họ không oán trách, không biểu tình, họ chỉ thu mình lại trong vỏ bọc của sự tự ti và cô độc. Khi cảm thấy mình bị coi là gánh nặng, người tu sĩ sẽ mất đi niềm vui dâng hiến và dần dần khô héo trong đời sống tâm linh. Đây là một tội ác chống lại đức công bằng và lòng thương xót. Chúng ta cần phải can đảm nhìn nhận rằng, đôi khi chính sự "ưu ái quá mức" dành cho những người giỏi giang đã vô hình trung tạo ra một chế độ đẳng cấp trong tu viện. Một lời khen ngợi công khai dành cho một dự án thành công là cần thiết, nhưng một cái nắm tay khích lệ dành cho người anh em đang vật lộn với căn bệnh trầm cảm hay một lời hỏi thăm chân thành đến người chị em đang mệt mỏi với những công việc không tên mới là linh hồn của sự hiệp thông. Đời sống thánh hiến phải là một vườn hoa đa sắc, nơi mỗi nhành cỏ dại cũng có quyền được nhận những giọt sương lành từ lòng nhân ái của người lãnh đạo và anh chị em xung quanh.

Cuối cùng, chúng ta phải trở về với chân lý cốt lõi: Cộng đoàn là một gia đình thiêng liêng, không phải là một doanh nghiệp. Trong một doanh nghiệp, người ta có thể sa thải những nhân viên không hiệu quả, nhưng trong một gia đình, người con đau yếu lại là người được yêu thương và chăm sóc nhiều nhất. Nếu chúng ta loại trừ hoặc khinh thường những người bé nhỏ, chúng ta đang biến cộng đoàn thành một tổ chức xã hội thuần túy, nơi lòng trắc ẩn bị thay thế bởi tính toán và tình huynh đệ bị thay thế bởi sự thực dụng. Hãy nhớ rằng, Thiên Chúa thường dùng những gì thế gian cho là yếu đuối để làm hổ thẹn những kẻ mạnh mẽ, và dùng những gì thế gian cho là dại khờ để làm hổ thẹn những bậc khôn ngoan. Những người bé nhỏ chính là kho tàng của cộng đoàn, vì họ giúp chúng ta giữ đôi chân mình trên mặt đất, giúp chúng ta biết khiêm nhường và nhắc nhở chúng ta rằng tất cả chúng ta đều là những kẻ tội nghiệp cần đến lòng thương xót của Chúa. Xin cho mỗi bề trên và mỗi thành viên trong cộng đoàn biết nhìn thấy nơi khuôn mặt của những anh chị em bé mọn nhất chính là khuôn mặt của Chúa Kitô đang chịu đóng đinh, để từ đó chúng ta biết tôn trọng, nâng đỡ và yêu thương nhau bằng một tình yêu không loại trừ, không phân biệt.