KHI SỰ NGHÈO KHÓ TRỞ THÀNH PHÚC LÀNH VÀ LÒNG THƯƠNG XÓT NỞ HOA

Thứ bảy - 31/01/2026 20:18

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ thân mến, hôm nay giáo hội dẫn đưa chúng ta bước vào một trong những đỉnh cao của mặc khải Tân Ước, một bản tuyên ngôn có sức lay động mọi thời đại và làm đảo lộn mọi trật tự giá trị của nhân loại: Bài Giảng Trên Núi. Chúng ta vẫn thường gọi đây là Hiến Chương Nước Trời hay Tám Mối Phúc Thật. Khi lắng nghe những lời này, có lẽ mỗi chúng ta đều cảm thấy một sự chấn động nhẹ trong tâm hồn, bởi lẽ những gì Chúa Giêsu chúc phúc lại chính là những điều mà thế gian này đang cố gắng chạy trốn. Thế gian bảo rằng phúc cho ai giàu sang, quyền thế, hưởng thụ và thành đạt; nhưng Chúa Giêsu lại cất tiếng chúc phúc cho những kẻ nghèo khó, hiền lành, đau khổ và bị bách hại. Sự đối nghịch này không phải là một sự mỉa mai, mà là một lời mời gọi chân thành để chúng ta tái định nghĩa lại căn tính và giá trị cuộc đời mình dưới ánh sáng của Ba Bài Thánh Kinh hôm nay.
Bắt đầu từ Bài đọc I, chúng ta gặp gỡ ngôn sứ Xôphônia. Trong bối cảnh lịch sử đầy biến động, vị ngôn sứ này đã đưa ra một cái nhìn đột phá về sự nghèo khó. Đối với ông, cái nghèo không phải là một định mệnh nghiệt ngã, một sự bất hạnh rủi ro hay một hình phạt. Ngược lại, cái nghèo được nâng tầm thành một lựa chọn thiêng liêng. Tiên tri Xôphônia nói về một "dân nghèo và khiêm tốn" sẽ được Thiên Chúa bảo tồn. Đây là những người đã thực hiện một cuộc thanh tẩy nội tâm triệt để nhất. Họ không chỉ nghèo về tiền bạc, mà quan trọng hơn, họ nghèo đi những thói kiêu hãnh, tự phụ và tham vọng cá nhân. Họ trút bỏ lớp vỏ bọc cứng cỏi của cái tôi để mặc lấy sự lệ thuộc hoàn toàn vào Thiên Chúa. Đây chính là tinh thần của "Anawim" – những người nghèo của Đức Chúa, những người biết rằng nếu không có Ngài, họ chẳng là gì cả.
Thực tế cuộc sống hôm nay luôn thúc đẩy chúng ta phải tích lũy, phải khẳng định vị thế và phải kiểm soát mọi thứ. Chúng ta tôn thờ quyền lực và sự tự mãn. Tuy nhiên, Thiên Chúa lại đặt niềm tin vào những tâm hồn "trống rỗng". Sự trống rỗng này không phải là sự trống rỗng vô nghĩa của hư vô, mà là không gian cần thiết để ân sủng của Người có chỗ mà tuôn tràn. Hãy tưởng tượng một chiếc ly đã đầy nước, dù bạn có rót thêm loại rượu hảo hạng nhất vào, nó cũng sẽ tràn ra ngoài. Chỉ khi chiếc ly trống rỗng, nó mới có thể đón nhận thức uống mới. Khi con người không còn bám víu vào địa vị hay tài sản, họ mới thực sự trở nên tự do. Sự tự do này cho phép họ sống công chính mà không cần phải dối trá để trục lợi, không cần phải chà đạp lên người khác để tiến thân. Kho tàng duy nhất của họ chính là Thánh Danh Đức Chúa. Chính thái độ buông bỏ này biến họ thành những người xây dựng hòa bình bằng sự hiền lành giữa một thế giới đầy dẫy những biến động và tranh giành.
Bước sang Bài đọc II, Thánh Phaolô lại tiếp tục khắc họa chân lý "ngược đời" này qua kinh nghiệm của cộng đoàn Côrintô. Ngài nhắc nhở họ rằng Thiên Chúa không tuyển chọn dựa trên những hồ sơ rực rỡ theo tiêu chuẩn thế gian. Trong cộng đoàn ấy, không có nhiều người khôn ngoan theo xác thịt, không có nhiều người quyền thế hay cao sang. Thiên Chúa đã khước từ những tiêu chuẩn đó để chọn lấy cái yếu đuối, cái nghèo hèn và cả những gì bị thế gian khinh miệt. Tại sao Thiên Chúa lại làm như vậy? Ý định của Người thật sâu sắc: Khi con người không còn gì để tự phụ, khi họ nhận ra sự giới hạn và mỏng giòn của mình, đó chính là lúc Thiên Chúa mới có thể là tất cả trong họ. Đây là một nguồn an ủi vô tận cho mỗi chúng ta. Trong cuộc sống, có những lúc ta đối diện với sự vụng về, những thất bại ê chề hay sự đổ vỡ của bản thân. Những lúc ấy, ta thường rơi vào tuyệt vọng. Nhưng Thánh Phaolô dạy ta rằng, đó không phải là kết thúc, mà là cơ hội để sức mạnh của Thiên Chúa hiển trị. Sức mạnh của Ngài hoàn thiện trong sự yếu đuối của chúng ta.
Trọng tâm của Phụng vụ hôm nay chính là bài Tin Mừng về Tám Mối Phúc. Chúa Giêsu không đưa ra những điều răn cấm đoán, mà Người đưa ra những con đường dẫn đến hạnh phúc đích thực. Những "nghịch lý" này mời gọi chúng ta lội ngược dòng một cách đầy can đảm. Người sống "tinh thần nghèo khó" là người dọn sạch lòng mình khỏi sự dính bén vật chất để dành chỗ cho Chúa. Người "hay thương xót" không chỉ dừng lại ở việc bố thí bên ngoài, mà còn biết đem trái tim của chính Chúa để cảm thông với nỗi đau của đồng loại. Chúa Giêsu khẳng định một chân lý vĩnh cửu: hạnh phúc không nằm ở việc sở hữu thật nhiều, mà nằm ở việc trao ban thật nhiều và thuộc trọn về Ngài.
Để minh họa rõ nét hơn cho những chân lý cao siêu này, tôi xin chia sẻ với cộng đoàn một câu chuyện thực tế đầy xúc động mà các anh chị em trong đoàn Caritas Thanh Hóa đã ghi nhận được trong chuyến công tác tại xã Thạch Bình vừa qua. Đó là câu chuyện về một cụ bà 74 tuổi – một hiện thân sống động của các Mối Phúc giữa đời thường. Suốt 10 năm ròng rã, bà đã dành trọn vẹn mồ hôi, sức lực và cả tuổi già của mình để chăm sóc người chồng bị liệt giường. Hãy thử tưởng tượng, 3.650 ngày đêm không nghỉ, bà vừa là y tá, vừa là người bạn, vừa là trụ cột tinh thần cho ông. Đến khi ông qua đời, bà không chỉ đối diện với sự trống vắng tận cùng trong căn nhà hiu quạnh, mà còn phải đối diện với một thân xác rệu rã. Những năm tháng lao lực đã để lại cho bà đủ thứ bệnh tật, nhưng đau đớn thay, bà chẳng còn một đồng tiền nào để đi bệnh viện điều trị.
Dưới cái nhìn của thế gian, bà là một người "cùng khổ" theo đúng nghĩa đen: nghèo tiền bạc, kiệt quệ sức khỏe và đơn độc về thân phận. Nếu theo tiêu chuẩn thành công của xã hội, cuộc đời bà có lẽ là một thất bại. Thế nhưng, khi đoàn Caritas đến thăm hỏi, một cảnh tượng đã chạm đến trái tim của tất cả những người có mặt. Bà đã khóc nghẹn ngào. Những giọt nước mắt ấy không chỉ là sự tủi thân cho phận mình hẩm hiu, mà sâu xa hơn, đó là những giọt nước mắt của hạnh phúc. Bà khóc vì thấy mình vẫn được yêu thương, thấy mình không bị bỏ rơi, và thấy Giáo hội vẫn quan tâm đến mình giữa lúc đơn độc nhất.
Ở nơi cụ bà ấy, chúng ta thấy Tám Mối Phúc Thật đang hiện hữu một cách rạng ngời. Bà chính là người "nghèo khó và đau buồn" được Chúa trực tiếp ủi an thông qua bàn tay của anh chị em mình. Còn các nhà hảo tâm và các thành viên Caritas, họ chính là những người "hay thương xót". Món quà mà đoàn mang đến không chỉ đơn thuần là vài đồng tiền, bát gạo hay những viên thuốc giảm đau. Giá trị lớn lao nhất của món quà ấy chính là lời khẳng định mạnh mẽ rằng: Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi những người bé mọn. Những mảnh đời như cụ bà ở Thạch Bình chính là "kho tàng" vô giá của Giáo hội. Đó là nơi Chúa Giêsu đang ẩn mình để thử thách lòng mến và mời gọi chúng ta thực hành lòng thương xót. Khi chúng ta chạm vào nỗi đau của người nghèo, chúng ta đang chạm vào những thương tích của chính Chúa Kitô.
Kính thưa cộng đoàn, sống các Mối Phúc không phải là một điều gì đó xa vời hay chỉ dành cho các bậc thánh nhân trên bàn thờ. Sống các Mối Phúc là biết tìm kiếm Chúa trong mọi hoàn cảnh cụ thể của cuộc đời mình. Nếu chúng ta đang được Chúa ban cho sự giàu có và dư dật, hãy sống tinh thần nghèo khó bằng cách sẻ chia, đừng để vật chất làm chai đá trái tim. Nếu chúng ta đang trải qua những giai đoạn đau khổ, bệnh tật hay mất mát, hãy vững tin vì Chúa đang ở rất gần, Ngài đang đứng về phía những người than khóc. Và nếu chúng ta cảm thấy mình hèn mọn, không có tiếng nói trong xã hội, hãy tự hào vì chúng ta chính là đối tượng ưu tiên được Thiên Chúa chọn lựa để biểu dương quyền năng của Người.
Mỗi khi chúng ta tham dự Thánh Lễ, chúng ta được nuôi dưỡng bởi Lời Chúa và Bánh Trường Sinh. Nhưng Thánh Lễ chỉ thực sự trọn vẹn khi chúng ta đem những gì đã lãnh nhận ra ngoài cửa nhà thờ. Xin cho mỗi người chúng ta, khi trở về với cuộc sống đời thường sau Thánh Lễ này, biết "đưa mắt nhìn" xung quanh bằng cái nhìn của Chúa Giêsu. Cái nhìn ấy không dừng lại ở vẻ bề ngoài, không đánh giá con người qua túi tiền hay địa vị. Đừng nhìn thấy ở người nghèo một gánh nặng xã hội hay một đối tượng để ban ơn huệ, nhưng hãy nhìn thấy họ như một "mối phúc" – một cơ hội quý báu để chúng ta được trở nên con cái Thiên Chúa.
Chúng ta thường đọc Tám Mối Phúc Thật một cách thuộc lòng, nhưng có lẽ đã đến lúc chúng ta cần phải viết nó vào tim mình. Không phải viết bằng mực đen trên giấy trắng, mà viết bằng những hành động bác ái cụ thể mỗi ngày. Một lời thăm hỏi người già cô đơn, một chén cơm chia sẻ cho người đói, một sự thấu hiểu cho người đang lầm lạc... tất cả đều là cách chúng ta hiện thực hóa Hiến Chương Nước Trời. Nguyện xin Chúa giúp chúng ta can đảm chọn lựa con đường của các Mối Phúc, để giữa một thế giới đầy biến động, chúng ta trở thành những chứng nhân của niềm hy vọng và tình thương. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR