GIA ĐÌNH VÀ LUẬT YÊU THƯƠNG: KHI CÁI CHỮ PHẢI PHỤC VỤ SỰ SỐNG

Trong hành trình nhân sinh, gia đình luôn được ví như bến đỗ bình yên, là nơi con người tìm về sau những giông bão của cuộc đời. Thế nhưng, có một thực tế đau lòng rằng, đôi khi chính trong tổ ấm ấy, chúng ta lại cảm thấy ngột ngạt và xa cách nhất. Một trong những nguyên nhân sâu xa không phải vì thiếu đi sự quan tâm, mà lại chính là vì chúng ta đang nhân danh sự quan tâm để dựng lên những rào cản vô hình. Đó là những nguyên tắc cứng nhắc, những thói quen bất di bất dịch mà chúng ta vô tình đặt lên trên tình yêu thương. Chúng ta mải mê xây dựng những bộ khung hoàn hảo cho gia đình mà quên mất rằng, con người chứ không phải cái khung mới là đối tượng cần được bảo vệ và nuôi dưỡng.

Cha mẹ nào cũng mong muốn con cái nên người, đó là một ước muốn thánh thiện và chính đáng. Để đạt được điều đó, những quy tắc là cần thiết. Một gia đình không có kỷ cương sẽ dễ rơi vào hỗn loạn. Tuy nhiên, ranh giới giữa kỷ cương yêu thương và sự áp đặt khắc nghiệt thường rất mong manh. Khi chúng ta chỉ chú trọng vào việc tuân thủ, vào việc con cái phải đi đứng thế nào, nói năng ra sao, giờ giấc phải chính xác tuyệt đối mà thiếu đi sự lắng nghe, chúng ta đang biến mình thành những người Pha-ri-sêu hiện đại ngay trong chính ngôi nhà của mình. Người Pha-ri-sêu xưa kia đã biến lề luật của Thiên Chúa thành một gánh nặng khủng khiếp, họ yêu lề luật hơn yêu con người, và vô tình họ đã dùng chính lề luật để loại trừ đồng loại. Trong gia đình cũng vậy, nếu một quy tắc làm cho bữa cơm mất đi tiếng cười, làm cho đứa con không dám mở lòng chia sẻ, thì quy tắc đó đã mất đi ý nghĩa ban đầu của nó.

Chúa Giê-su đã để lại một bài học mang tính cách mạng khi Ngài tuyên bố: “Ngày Sa-bát được tạo ra cho con người, chứ không phải con người cho ngày Sa-bát”. Đây là chìa khóa vàng để giải quyết mọi xung đột về lề luật và tình thương. Ngày Sa-bát vốn là ngày thánh, ngày của Chúa, nhưng Chúa Giê-su khẳng định rằng mục đích của nó là để con người được nghỉ ngơi, được hồi phục và được kết nối với Đấng Tạo Hóa. Nếu việc giữ ngày Sa-bát mà khiến người ta bỏ mặc một người đang đau khổ, thì đó không phải là ý định của Thiên Chúa. Áp dụng vào đời sống gia đình, điều này nhắc nhở các bậc gia trưởng rằng mọi quy định, từ giờ giấc sinh hoạt đến phương pháp giáo dục, đều phải nhằm mục đích phục vụ sự triển nở và hạnh phúc của các thành viên. Luật lệ được đặt ra là để con người tốt đẹp hơn, chứ không phải để con người trở thành nô lệ cho những con chữ khô khan.

Sự thấu hiểu tâm tư chính là chất keo gắn kết và là linh hồn của mọi nguyên tắc. Một người cha nghiêm khắc yêu cầu con phải về nhà đúng 9 giờ tối, đó là điều tốt. Nhưng nếu một ngày con về muộn vì dừng lại giúp đỡ một người bạn gặp nạn, hoặc đơn giản là vì con đang có một nỗi buồn cần người tâm sự, mà người cha chỉ biết nhìn đồng hồ để quở trách, thì luật lệ đã giết chết tình thương. Lúc đó, con cái sẽ tuân thủ vì sợ hãi chứ không phải vì kính trọng. Sự thấu hiểu giúp chúng ta nhận ra rằng, đằng sau mỗi hành vi sai lệch thường là một tiếng kêu cứu, một nhu cầu được yêu thương hoặc một sự tổn thương chưa được chữa lành. Nếu không có sự thấu hiểu, chúng ta chỉ đang quản lý gia đình như một tổ chức hành chính, nơi mọi thứ phải chạy đúng quy trình, nhưng trái tim thì nguội lạnh.

Chúng ta cần can đảm nhìn lại những quy tắc trong nhà bằng “con mắt của Chúa”. Đó là đôi mắt không dừng lại ở diện mạo bên ngoài, không dừng lại ở những lỗi lầm bề nổi, mà là đôi mắt nhìn thấu tận đáy lòng. Chúa không nhìn vào sự hoàn hảo của lễ tế, Ngài nhìn vào tấm lòng của người dâng lễ. Trong gia đình, nếu chúng ta thấy một mối quan hệ đang trở nên căng thẳng, nếu giữa vợ chồng hay cha mẹ và con cái có một bức tường ngăn cách, đó là dấu hiệu cho thấy có điều gì đó đang sai lệch trong cách chúng ta áp dụng các nguyên tắc. Có thể chúng ta đã quá đề cao cái tôi của mình, quá đề cao sự kiểm soát mà quên mất sự tự do của người khác. Sự tự do không phải là làm càn, mà là sự tự do để được là chính mình, được yêu và được chấp nhận ngay cả khi chưa hoàn hảo.

Mọi luật lệ trong gia đình phải là những nẻo đường dẫn đến sự gặp gỡ, chứ không phải là những ngõ cụt của sự cô lập. Khi người vợ đòi hỏi sự lãng mạn, người chồng đừng dùng sự bận rộn làm quy tắc sống. Khi người con cần sự khích lệ, cha mẹ đừng dùng những tấm gương "con nhà người ta" làm thước đo giáo dục. Những quy tắc thực sự có giá trị là những quy tắc giúp mỗi thành viên cảm thấy mình được tôn trọng, được bảo vệ và có không gian để lớn lên. Sự triển nở của một con người quan trọng hơn bất kỳ sự ngăn nắp hay kỷ luật hình thức nào. Một ngôi nhà sạch bóng nhưng không có tiếng trò chuyện, một nếp sống quy củ nhưng mỗi người là một hòn đảo riêng biệt, thì đó chưa phải là một mái ấm theo ý muốn của Thiên Chúa.

Tình yêu thương phải luôn là nền tảng và là tiêu chuẩn cuối cùng để thẩm định mọi hành vi. Nếu việc giữ một nguyên tắc nào đó mà làm tổn thương phẩm giá của người thân, hoặc làm rạn nứt sợi dây liên kết gia đình, thì chúng ta cần có sự linh hoạt thánh thiện để thay đổi. Chúa Giê-su đã không phá hủy lề luật, nhưng Ngài đã kiện toàn nó bằng tình yêu. Chúng ta cũng được mời gọi để kiện toàn những quy tắc trong gia đình bằng lòng xót thương. Đừng để những "ngày Sa-bát" của chúng ta trở thành những ngày của sự phán xét và lên án. Hãy để mỗi quy tắc là một cử chỉ chăm sóc, mỗi lời nhắc nhở là một lời động viên, và mỗi kỷ luật là một sự dìu dắt đầy bao dung.

Cuối cùng, gia đình chỉ thực sự hạnh phúc khi mỗi thành viên biết nhìn nhau bằng ánh mắt nhân từ của Chúa. Ánh mắt ấy thấy được nỗi mệt mỏi sau một ngày làm việc của người cha, thấy được những hy sinh âm thầm của người mẹ, và thấy được những áp lực, hoang mang của những đứa con trong thế giới hiện đại. Khi có được ánh mắt ấy, những quy tắc sẽ tự động trở nên nhẹ nhàng. Chúng ta sẽ không còn là những quan tòa khắc nghiệt trong nhà mình, mà trở thành những người đồng hành, những người thợ xây dựng hòa bình. Ước mong sao mỗi gia đình luôn biết đặt con người lên trên luật lệ, đặt tình thương lên trên thói quen, để ngôi nhà của chúng ta thực sự là nơi Thiên Chúa hiện diện – nơi mà luật duy nhất là Luật Yêu Thương.