KHI CHÚA GỌI MỘT CON NGƯỜI MONG MANH

Thứ bảy - 27/06/2026 10:06

Ơn gọi linh mục không khởi đi từ sự hoàn hảo, nhưng từ ánh mắt yêu thương của Thiên Chúa dành cho một con người đầy giới hạn. Thiên Chúa không đứng trước nhân loại để tìm kiếm một người không có khuyết điểm, không biết mỏi mệt, không từng vấp ngã, không mang trong mình những tổn thương, không có những giằng co, không trải qua những khoảnh khắc yếu lòng. Nếu Thiên Chúa chỉ gọi những con người hoàn hảo, có lẽ trên mặt đất này chẳng bao giờ có một linh mục nào được tuyển chọn, bởi không ai trong chúng ta hoàn toàn tinh tuyền, mạnh mẽ và xứng đáng trước mặt Người. Mỗi con người đều là một bình sành dễ vỡ, mang trong mình những đường nứt của quá khứ, những giới hạn của tính cách, những yếu đuối của thân phận, những nỗi sợ chưa thể gọi thành tên và cả những vùng tối mà chính mình cũng không muốn người khác nhìn thấy. Thế nhưng, điều lạ lùng của ơn gọi là Thiên Chúa vẫn nhìn thấy tất cả, biết tất cả, thấu suốt tất cả, mà Người vẫn gọi. Người không gọi vì không biết sự mong manh của con người, nhưng Người gọi chính trong khi đã biết rõ con người ấy mong manh đến mức nào. Người không lầm khi chọn một người yếu đuối. Người cũng không thất vọng khi người được gọi vẫn còn phải chiến đấu từng ngày với bản thân. Ơn gọi không phải là phần thưởng dành cho một con người đã hoàn thiện, nhưng là khởi đầu của một hành trình để một con người mong manh được ân sủng uốn nắn, thanh luyện, chữa lành và biến đổi. Khi Chúa gọi một con người bước vào đời linh mục, Người không hứa biến người ấy ngay lập tức thành một thiên thần không còn cảm xúc, không còn nhu cầu, không còn cô đơn, không còn tổn thương. Người chỉ nói: “Hãy theo Thầy.” Lời gọi ấy vừa dịu dàng vừa quyết liệt, vừa là lời mời vừa là một cuộc lên đường, vừa là niềm an ủi vừa là một đòi hỏi phải bỏ lại rất nhiều điều. Người được gọi có thể không hiểu hết con đường phía trước, không biết mình sẽ đi qua những miền đất nào, gặp những con người nào, đối diện với những thử thách nào, phải khóc bao nhiêu lần và phải đứng dậy bao nhiêu lần. Nhưng có một điều người ấy được mời gọi tin tưởng: Đấng đang gọi mình biết con đường, biết sự yếu đuối của mình và sẽ không bỏ rơi mình giữa hành trình.
Có những người nghĩ rằng một người được gọi làm linh mục chắc hẳn phải đạo đức hơn mọi người, mạnh mẽ hơn mọi người, khôn ngoan hơn mọi người, có đời sống nội tâm vững vàng hơn mọi người và gần như không được phép có những phút giây khủng hoảng. Nhưng đó là một cái nhìn vừa lý tưởng hóa vừa bất công. Linh mục trước hết vẫn là một con người. Ngài được sinh ra trong một gia đình cụ thể, mang theo một lịch sử cụ thể, được lớn lên giữa những niềm vui và tổn thương cụ thể. Ngài cũng có một trái tim biết vui, biết buồn, biết nhớ, biết thương, biết hụt hẫng, biết mong chờ, biết thất vọng. Ngài cũng có thể cảm thấy cô đơn giữa một cộng đoàn đông người, có thể mất phương hướng giữa vô số công việc, có thể nghi ngờ chính khả năng của mình, có thể kiệt sức vì đã cố gắng quá lâu, có thể đau đớn vì một lời hiểu lầm, có thể khóc trong âm thầm vì những điều không thể nói ra. Chiếc áo dòng không làm biến mất thân phận con người. Chức thánh không xóa đi mọi yếu đuối. Việc đặt tay truyền chức không biến một con người thành một hữu thể không còn cần được yêu thương, cảm thông, nâng đỡ và chữa lành. Chức linh mục ban cho người được chọn một ân sủng và sứ mạng cao cả, nhưng ân sủng ấy được đặt trong một con người bằng xương bằng thịt, với tất cả sự mong manh của kiếp người. Chính vì thế, hành trình linh mục không phải là hành trình của một siêu nhân luôn luôn chiến thắng, nhưng là hành trình của một người mỗi ngày học lại cách tín thác; không phải là hành trình của người không bao giờ ngã, nhưng của người biết để Chúa nâng mình dậy; không phải là hành trình của người luôn có câu trả lời, nhưng của người biết quỳ xuống trước những câu hỏi lớn hơn khả năng của mình; không phải là hành trình của người không biết khóc, nhưng của người biết đem nước mắt mình đặt vào trong chén thánh, để rồi từ những giọt nước mắt đã được thánh hóa ấy, ngài có thể hiểu và lau nước mắt cho người khác.
Khi Chúa gọi Phêrô, Người không gọi một người hoàn hảo. Phêrô nhiệt thành nhưng bốc đồng, mạnh miệng nhưng cũng dễ sợ hãi, dám tuyên bố sẽ sống chết với Thầy nhưng rồi lại chối Thầy ba lần trước một câu hỏi của người đầy tớ gái. Phêrô từng muốn bước trên mặt nước, nhưng khi nhìn thấy sóng gió lại chìm xuống. Ông từng tuyên xưng Đức Giêsu là Đấng Kitô, nhưng ngay sau đó lại ngăn cản con đường thập giá của Người. Ông từng nghĩ mình mạnh hơn các môn đệ khác, nhưng cuối cùng lại khám phá mình yếu đuối hơn điều mình tưởng. Thế mà Chúa vẫn chọn Phêrô, vẫn trao cho ông trách nhiệm củng cố anh em, vẫn đặt Hội Thánh trên một con người đã từng vấp ngã. Thiên Chúa không phủ nhận sự yếu đuối của Phêrô, nhưng Người đi vào chính sự yếu đuối ấy, làm cho nó trở thành nơi Phêrô học được lòng khiêm nhường và sự cảm thông. Một Phêrô chưa từng vấp ngã có thể sẽ là một người lãnh đạo cứng cỏi, nhưng một Phêrô đã khóc cay đắng vì tội lỗi mình lại có thể biết cúi xuống trước sự mong manh của người khác. Một Phêrô chưa từng chối Thầy có thể dễ dàng lên án những kẻ bất trung, nhưng một Phêrô đã nếm trải nỗi đau của sự phản bội lại có thể hiểu rằng con người nhiều khi rất muốn trung thành mà vẫn có thể yếu lòng. Chính kinh nghiệm được tha thứ đã làm cho Phêrô trở thành một mục tử biết xót thương. Chúa không chọn ông vì ông chưa từng thất bại; Chúa chọn ông và dùng chính những thất bại ấy để dạy ông rằng sứ mạng không được xây dựng trên sức riêng, nhưng trên lòng thương xót. Mỗi linh mục cũng vậy. Có thể ngài mang trong mình những ký ức khiến ngài đau, những sai lầm khiến ngài hối tiếc, những lần nóng nảy, những quyết định thiếu khôn ngoan, những phút giây đã không sống được như điều mình giảng dạy. Nhưng nếu ngài biết trở về, biết khóc trước mặt Chúa, biết để cho lòng thương xót chạm đến, thì chính những vết thương ấy có thể trở thành cánh cửa giúp ngài bước vào nỗi đau của người khác bằng một trái tim dịu dàng hơn.
Khi Chúa gọi một con người mong manh, Chúa không nói rằng sự mong manh không còn tồn tại. Người cũng không cho phép người được gọi lấy sự yếu đuối làm lý do để buông xuôi, sống dễ dãi hay từ chối trách nhiệm. Ân sủng không xóa bỏ nỗ lực của con người. Lòng thương xót không làm cho kỷ luật trở nên dư thừa. Biết mình mong manh không có nghĩa là chấp nhận ở mãi trong sự tầm thường, nhưng là ý thức rằng mình phải bám chặt vào Chúa hơn, phải cầu nguyện nhiều hơn, phải tỉnh thức hơn, phải khiêm tốn đón nhận sự hướng dẫn, phải can đảm đối diện với những vùng chưa trưởng thành trong chính mình. Người linh mục không được mời gọi che giấu sự yếu đuối bằng một dáng vẻ đạo mạo, cũng không được phép dùng chức vụ để bù đắp cho những bất an nội tâm. Ngài cần học cách nhìn thẳng vào bản thân dưới ánh sáng của Chúa, nhận ra đâu là những vết thương cần chữa lành, đâu là những thói quen cần thay đổi, đâu là những lệch lạc cần được uốn nắn, đâu là những nhu cầu tình cảm cần được nhận diện và trưởng thành hóa. Sự thánh thiện không phải là giả vờ rằng mình không có bóng tối, nhưng là dám để ánh sáng của Thiên Chúa chiếu vào bóng tối ấy. Sự trưởng thành không phải là không còn yếu đuối, nhưng là không để cho yếu đuối điều khiển mọi chọn lựa. Sự trung thành không phải là không bao giờ bị cám dỗ, nhưng là giữa cám dỗ vẫn lựa chọn quay về với Đấng đã gọi mình.
Có những lúc người linh mục sẽ cảm thấy mình không còn xứng đáng với ơn gọi. Ngài nhìn lại chính mình và thấy khoảng cách quá lớn giữa điều mình được mời gọi trở nên với con người thực tế của mình. Ngài giảng về cầu nguyện nhưng có những ngày chính ngài cầu nguyện trong khô khan. Ngài giảng về hy vọng nhưng có những đêm lòng ngài chìm trong mệt mỏi. Ngài kêu gọi người khác tha thứ nhưng chính ngài cũng phải vật lộn với những tổn thương chưa nguôi. Ngài nâng đỡ các gia đình nhưng khi trở về phòng riêng lại cảm thấy trống trải. Ngài nói về niềm vui Tin Mừng nhưng đôi khi nụ cười của ngài chỉ là cố gắng để không làm người khác lo lắng. Ngài đứng trên cung thánh trước cộng đoàn, nhưng trong sâu thẳm lại cảm thấy mình rất nhỏ bé, bất lực và nghèo nàn. Những lúc ấy, cám dỗ nguy hiểm nhất không hẳn là rời bỏ sứ vụ, nhưng là tin rằng Chúa đã lầm khi gọi mình, rằng mình không còn gì để trao ban, rằng những bất toàn của mình đã làm cho mọi nỗ lực trở nên vô nghĩa. Nhưng chính trong những lúc ấy, người linh mục cần nghe lại lời Chúa: “Ơn của Thầy đủ cho con, vì sức mạnh của Thầy được biểu lộ trọn vẹn trong sự yếu đuối.” Thiên Chúa không cần người linh mục phải chứng minh rằng mình đủ mạnh để phục vụ Người. Người chỉ cần ngài cho phép ân sủng hoạt động trong sự yếu đuối của mình. Một người càng ý thức sự nghèo nàn của mình, càng có khả năng kinh ngạc trước những gì Chúa thực hiện qua mình. Có những bài giảng làm người khác hoán cải mà người giảng biết rằng mình chỉ là khí cụ vụng về. Có những lời an ủi đã cứu một người khỏi tuyệt vọng, trong khi chính vị linh mục nói lời ấy cũng đang đau đớn. Có những Thánh lễ đem lại bình an cho cả cộng đoàn, dù người cử hành đang phải chiến đấu với sự khô khan sâu thẳm. Có những lần đặt tay giải tội, vị linh mục cảm nhận rõ hơn ai hết rằng chính mình cũng là một tội nhân cần được tha thứ. Mầu nhiệm của chức linh mục nằm ở đó: kho tàng được đặt trong những bình sành, để người ta nhận ra sức mạnh phi thường ấy thuộc về Thiên Chúa chứ không phải con người.
Sự mong manh của người linh mục có thể biểu lộ trong nhiều hình thức. Có người mang một sức khỏe yếu, phải vừa phục vụ vừa chiến đấu với bệnh tật. Có người không giỏi giao tiếp, thường bị hiểu lầm là lạnh lùng dù trong lòng rất thương người. Có người không có khả năng quản trị, phải đau đầu trước những con số, công trình, giấy tờ và trách nhiệm tài chính. Có người giảng không hùng hồn, không thu hút đám đông, không có những bài nói chuyện được nhiều người biết đến. Có người phục vụ tại những nơi nghèo khó, âm thầm đến mức gần như không ai nhớ tên. Có người mang tính cách nhạy cảm, chỉ một lời chê trách cũng khiến lòng ngài đau nhiều ngày. Có người phải đối diện với tuổi già, trí nhớ giảm sút, sức lực cạn dần, đôi tay run khi nâng chén thánh. Có người phải sống trong cảm giác mình bị bỏ quên sau bao năm tận tụy. Có người đã cố gắng hết sức nhưng kết quả mục vụ vẫn ít ỏi. Có người nhìn anh em thành công hơn, được yêu mến hơn, có nhiều khả năng hơn và trong lòng âm thầm xuất hiện cảm giác tự ti. Chính những điều ấy có thể khiến người linh mục tự hỏi: “Tại sao Chúa lại gọi con? Con có gì để dâng cho Người?” Nhưng Chúa không đo đời linh mục bằng số người vỗ tay, số công trình đã xây, số bài giảng được chia sẻ, số tiền đã quyên góp hay số người biết đến tên tuổi ngài. Chúa nhìn vào lòng trung thành, nhìn vào từng ngày ngài vẫn đứng dậy, vẫn cầu nguyện, vẫn cử hành Thánh lễ, vẫn đến với người bệnh, vẫn ngồi tòa giải tội, vẫn bước tiếp dù không còn cảm thấy mình thành công. Có những linh mục không để lại công trình lớn nhưng đã để lại trong lòng người khác một ký ức dịu dàng. Có những linh mục không nổi tiếng nhưng đã giúp một người tìm lại đức tin, một gia đình khỏi tan vỡ, một người trẻ nhận ra giá trị của đời mình, một bệnh nhân được ra đi trong bình an. Có những việc rất nhỏ trong mắt người đời nhưng lại lớn lao trong trái tim Thiên Chúa.
Người linh mục mong manh cần học cách chấp nhận rằng mình không thể làm được tất cả. Ngài không phải là Đấng Cứu Thế. Chỉ có Đức Kitô mới cứu được nhân loại. Linh mục không thể chữa lành mọi vết thương, giải quyết mọi xung đột, đáp ứng mọi nhu cầu, làm hài lòng mọi người và hiện diện ở mọi nơi. Có những người tìm đến với những kỳ vọng quá lớn, muốn ngài phải luôn sẵn sàng, luôn vui vẻ, luôn khôn ngoan, luôn cho câu trả lời đúng, luôn đứng về phía họ. Nếu ngài từ chối, người ta có thể buồn. Nếu ngài quyết định theo lương tâm, người ta có thể phản đối. Nếu ngài giúp người này, người khác có thể cho rằng mình bị bỏ quên. Nếu ngài im lặng, người ta bảo ngài thiếu quan tâm. Nếu ngài lên tiếng, người ta lại bảo ngài can thiệp quá sâu. Làm nhiều thì bị cho là thích phô trương; làm ít thì bị cho là thiếu nhiệt tình. Gần gũi thì có nguy cơ bị hiểu lầm; giữ khoảng cách thì bị cho là lạnh nhạt. Giữa những đòi hỏi trái ngược ấy, người linh mục rất dễ kiệt sức nếu ngài nghĩ rằng mình phải làm mọi người hài lòng. Ngài cần học cách nói “không” khi cần thiết, học cách nghỉ ngơi mà không mang mặc cảm tội lỗi, học cách trao trách nhiệm cho người khác, học cách nhận rằng có những điều vượt quá khả năng của mình. Biết giới hạn không phải là thiếu quảng đại, nhưng là một hình thức khiêm nhường. Người không biết giới hạn có thể ban đầu rất nhiệt thành, nhưng rồi sẽ dễ rơi vào kiệt quệ, cay đắng và thất vọng. Thiên Chúa không đòi người linh mục phải thiêu rụi mình trong một thứ hy sinh thiếu phân định. Người muốn ngài trao ban cuộc đời, nhưng cũng muốn ngài chăm sóc khí cụ mà Người đã chọn. Một linh mục biết nghỉ ngơi đúng lúc, biết tìm sự nâng đỡ, biết chăm sóc sức khỏe thể lý và tinh thần, không phải là một linh mục ích kỷ, nhưng là người ý thức rằng sứ vụ cần được sống lâu dài, quân bình và trưởng thành.
Sự mong manh còn nằm trong nhu cầu được yêu thương. Người linh mục từ bỏ đời sống gia đình riêng không có nghĩa là ngài không còn trái tim. Lời khấn hay cam kết độc thân không loại bỏ nhu cầu được quan tâm, được lắng nghe, được có những tương quan chân thành. Trái lại, đời sống độc thân chỉ có thể trở nên phong nhiêu khi người linh mục biết đặt nhu cầu tình cảm của mình trong một đời sống nhân bản trưởng thành, trong tình bạn lành mạnh, trong tình huynh đệ linh mục, trong sự gắn bó với cộng đoàn và nhất là trong tương quan sâu xa với Thiên Chúa. Có những linh mục đau không phải vì thiếu vật chất, nhưng vì thiếu một người để có thể thành thật nói rằng: “Hôm nay tôi mệt.” Có những ngài được bao quanh bởi nhiều người nhưng lại không có ai thật sự hiểu mình. Người ta đến để xin ngài giúp đỡ, nhưng ít người hỏi ngài có đang cần được giúp đỡ hay không. Người ta xin ngài cầu nguyện cho gia đình mình, nhưng ít người nhớ cầu nguyện cho ngài. Người ta muốn ngài lắng nghe mọi câu chuyện, nhưng đôi khi chẳng ai đủ kiên nhẫn lắng nghe câu chuyện của ngài. Chính sự cô đơn ấy có thể trở thành một thập giá âm thầm và nặng nề. Nếu không được nhận diện và chăm sóc, nó có thể làm người linh mục tìm kiếm sự bù đắp ở những nơi không lành mạnh, trong công việc quá mức, trong quyền lực, trong sự lệ thuộc tình cảm, trong vật chất hay trong những tương quan thiếu ranh giới. Vì thế, việc nhìn nhận sự mong manh không phải để biện minh, nhưng để phòng ngừa, để tìm kiếm sự trợ giúp đúng lúc và để sống trung thực hơn với bản thân.
Một linh mục trưởng thành không phải là người không cần ai, nhưng là người biết mình cần ai và cần điều gì. Ngài cần Chúa trước hết, nhưng ngài cũng cần anh em, cần người hướng dẫn thiêng liêng, cần những người bạn có thể nói thật, cần những lúc tĩnh tâm, cần những khoảng lặng để nhìn lại, cần sự nâng đỡ chuyên môn khi tâm hồn bị tổn thương sâu sắc. Tìm đến một chuyên gia tâm lý khi cần không phải là dấu hiệu thiếu đức tin. Dành thời gian chăm sóc sức khỏe tinh thần không phải là chạy trốn thập giá. Nhiều khi chính sự khiêm tốn đón nhận trợ giúp lại là con đường để ân sủng chữa lành. Một người đang chảy máu không thể chỉ nói với mình rằng phải mạnh mẽ hơn; người ấy cần để vết thương được nhìn thấy, được làm sạch và băng bó. Tâm hồn cũng vậy. Có những vết thương từ tuổi thơ, từ gia đình, từ những năm đào tạo, từ sự phản bội, từ những xung đột trong cộng đoàn, từ các lần bị hiểu lầm hoặc bị đối xử bất công. Nếu những vết thương ấy không được chữa lành, chúng có thể âm thầm chi phối cách người linh mục ứng xử, làm ngài phản ứng quá mạnh, khép kín, kiểm soát, nghi ngờ hay dễ tổn thương. Đón nhận sự chữa lành không làm giảm phẩm giá linh mục; trái lại, giúp ngài trở thành một mục tử tự do hơn, bình an hơn và có khả năng yêu thương mà không chiếm hữu.
Khi Chúa gọi một con người mong manh, Người cũng mời gọi cộng đoàn thay đổi cách yêu mến linh mục. Xin đừng đặt các ngài lên một bệ cao đến mức không còn cho phép các ngài được làm người. Đừng gọi các ngài là “cha” nhưng lại quên rằng người cha ấy cũng có những lúc cần được nâng đỡ. Đừng chỉ nhìn chiếc áo ngài mặc mà quên trái tim đang đập phía sau. Đừng nghĩ rằng linh mục phải luôn chịu đựng được mọi lời nói, mọi sự xúc phạm, mọi yêu cầu vô lý. Đừng dùng câu “cha phải hy sinh” để bắt ngài phải chấp nhận mọi điều. Hy sinh là một chọn lựa phát xuất từ tình yêu, không phải là cái cớ để người khác khai thác lòng tốt. Đừng thần tượng hóa linh mục, vì khi đặt một con người lên quá cao, người ta sẽ dễ thất vọng và quay sang kết án khi thấy ngài có khuyết điểm. Nhưng cũng đừng vì một vài yếu đuối mà phủ nhận toàn bộ đời sống và sứ vụ của ngài. Hãy yêu linh mục bằng một tình yêu trưởng thành: đủ kính trọng nhưng không mù quáng, đủ chân thành để góp ý nhưng không làm nhục, đủ gần gũi để nâng đỡ nhưng vẫn tôn trọng những ranh giới cần thiết, đủ cảm thông nhưng không dung túng cho sai trái. Khi linh mục làm điều tốt, hãy tạ ơn Chúa. Khi ngài sai, hãy cầu nguyện và góp ý trong bác ái. Khi ngài mệt, hãy cho ngài được nghỉ. Khi ngài bệnh, hãy thăm hỏi. Khi ngài cô đơn, hãy hiện diện bằng một tình thương trong sáng. Khi ngài bị hiểu lầm, đừng vội góp thêm một lời phán xét. Một lời động viên đúng lúc có thể giúp một linh mục tiếp tục bước đi. Một lời cầu nguyện âm thầm có thể nâng ngài lên trong những ngày gần như muốn buông xuôi. Một sự cảm thông chân thành đôi khi quý hơn rất nhiều món quà vật chất.
Đời linh mục có những ngày rực rỡ, nhưng phần lớn được làm nên bởi những ngày bình thường. Ngày chịu chức, nhà thờ có thể đông kín, hoa tươi phủ đầy cung thánh, tiếng hát vang lên, gia đình hạnh phúc, bạn bè chúc mừng. Nhưng sau ngày chịu chức là những buổi sáng thức dậy với hàng loạt trách nhiệm, những cuộc điện thoại, những cuộc họp, những hồ sơ, những chuyến đi, những bệnh nhân chờ xức dầu, những gia đình cần hòa giải, những người nghèo cần giúp đỡ, những bài giảng phải chuẩn bị, những vấn đề tài chính phải giải quyết. Sau ngày chịu chức là những đêm trở về căn phòng vắng sau khi đã dành cả ngày để lắng nghe nỗi buồn của người khác. Có những đêm ngài không ngủ được vì một gia đình sắp tan vỡ, một người trẻ đang mất đức tin, một bệnh nhân đang hấp hối, một món nợ của giáo xứ chưa biết giải quyết ra sao. Có những ngày ngài dâng lễ khi thân thể mệt mỏi. Có những ngày ngài phải mỉm cười dù trong lòng đang đau. Có những lần vừa tiễn đưa một người qua đời, ngài lại phải đến chia vui trong một lễ cưới. Trái tim người linh mục phải đi qua biết bao cảm xúc trong một ngày, từ nước mắt đến nụ cười, từ sự sống đến cái chết, từ hy vọng đến tuyệt vọng. Ngài phải mang câu chuyện của nhiều người trong lòng mà không phải lúc nào cũng có thể kể cho ai nghe. Chính trong những ngày không có hoa, không có tiếng vỗ tay, không ai nhìn thấy, sự trung thành của người linh mục mới được thử luyện. Ơn gọi không chỉ được quyết định trong khoảnh khắc đặt tay, nhưng được chọn lại mỗi sáng khi ngài thức dậy và nói: “Lạy Chúa, hôm nay con vẫn thuộc về Chúa.”
Có những lúc sự mong manh đến từ tuổi tác. Người linh mục từng khỏe mạnh, năng động, có thể đi nhiều nơi, làm nhiều việc, rồi một ngày nhận ra bước chân mình chậm lại. Giọng nói từng vang nay yếu dần. Đôi tay từng vững vàng khi nâng chén thánh nay bắt đầu run. Những người trẻ hơn đảm nhận công việc. Cộng đoàn cũng thay đổi. Những người từng thân quen có người đã qua đời, có người chuyển đi, có người không còn nhớ đến ngài. Từ một người luôn được tìm đến, ngài có thể trở thành người ngồi chờ một cuộc thăm viếng. Từ một người từng đưa ra quyết định, ngài phải học để người khác quyết định thay. Tuổi già đặt người linh mục trước một sự từ bỏ mới: từ bỏ khả năng, vị trí, ảnh hưởng và cảm giác mình còn hữu ích. Đây có thể là giai đoạn rất đau, bởi con người thường gắn giá trị bản thân với những gì mình làm được. Nhưng đời linh mục không chỉ có giá trị khi còn làm việc. Một linh mục già yếu, nằm trên giường bệnh, không còn giảng, không còn đi mục vụ, vẫn là linh mục. Lời cầu nguyện âm thầm, sự đau đớn được kết hợp với thập giá Đức Kitô, sự hiện diện yếu ớt nhưng trung thành của ngài vẫn là một lễ dâng quý giá. Có khi bài giảng cuối cùng của người linh mục không được nói bằng lời, nhưng bằng cách ngài đón nhận sự yếu đuối, bệnh tật và cái chết trong bình an. Khi không còn có thể bẻ bánh cho cộng đoàn bằng đôi tay, ngài để chính đời mình được bẻ ra trong thinh lặng.
Thiên Chúa có một cách rất khác con người khi nhìn sự mong manh. Con người thường thích những gì mạnh mẽ, thành công, nổi bật và hiệu quả. Thiên Chúa lại chọn một máng cỏ nghèo hèn để bước vào thế giới, chọn những ngư dân bình thường làm tông đồ, chọn thập giá là nơi biểu lộ quyền năng cứu độ. Con đường của Thiên Chúa không phải con đường của phô trương, nhưng là con đường của tự hạ. Vì vậy, một đời linh mục mang nhiều giới hạn không nhất thiết là một đời thất bại. Có khi chính qua sự bất lực, người linh mục mới thôi cậy dựa vào bản thân. Có khi chính qua sự cô đơn, ngài mới học ở lại sâu hơn với Chúa. Có khi chính qua thất bại, ngài mới hiểu rằng Nước Trời không được xây dựng theo tiêu chuẩn thành công của thế gian. Có khi chính một cơn bệnh buộc ngài dừng lại, để nhận ra mình đã chạy quá nhanh mà quên mất Đấng mình đang phục vụ. Có khi một lời phê bình đau đớn giúp ngài nhìn thấy những góc khuất mình từng né tránh. Có khi một lần bị bỏ rơi giúp ngài gần hơn với Đức Kitô trong vườn Cây Dầu. Không phải mọi đau khổ đều tự động làm con người nên thánh. Đau khổ cũng có thể làm người ta cay đắng. Nhưng nếu được trao vào tay Chúa, được sống trong cầu nguyện và sự thật, những yếu đuối ấy có thể trở thành trường học của lòng khiêm nhường.
Khiêm nhường là nền tảng để người linh mục sống bình an với sự mong manh. Khiêm nhường không phải là coi thường bản thân, nhưng là nhìn mình đúng như sự thật: có ân huệ nhưng cũng có giới hạn, có khả năng nhưng cũng cần người khác, được Chúa chọn nhưng vẫn là tội nhân, được trao quyền thánh nhưng không phải là chủ của đoàn chiên. Một linh mục khiêm nhường không sợ nói “tôi không biết”, không ngại xin lỗi khi mình sai, không cảm thấy mất phẩm giá khi phải học hỏi người khác, không dùng quyền bính để bảo vệ cái tôi. Ngài hiểu rằng quyền bính trong Hội Thánh là để phục vụ, không phải để kiểm soát; là để nâng người khác đứng lên, không phải để làm họ nhỏ lại. Chính vì ý thức mình mong manh, ngài sẽ cẩn trọng hơn khi phán xét, dịu dàng hơn khi sửa lỗi, kiên nhẫn hơn với những người chậm thay đổi. Ngài không biến tòa giảng thành nơi trút giận, không dùng bài giảng để nhắm vào cá nhân, không lấy sự vâng phục làm công cụ buộc người khác phải theo ý riêng. Người đã thực sự gặp lòng thương xót sẽ không dễ dàng làm tổn thương người khác nhân danh chân lý. Ngài sẽ nói sự thật, nhưng nói bằng tình yêu; sẽ sửa dạy, nhưng trong tinh thần phục hồi; sẽ bảo vệ kỷ luật, nhưng không quên phẩm giá của con người.
Một trong những nguy hiểm của đời linh mục là phải sống lâu ngày dưới ánh mắt và kỳ vọng của người khác, đến mức dần dần không còn biết mình thật sự là ai. Ngài có thể tạo ra một hình ảnh hoàn hảo để được công nhận, rồi phải tốn rất nhiều sức lực giữ gìn hình ảnh ấy. Ngài sợ người khác thấy mình buồn, nên luôn tỏ ra vui. Ngài sợ người khác thấy mình không biết, nên cố đưa ra câu trả lời cho mọi vấn đề. Ngài sợ bị đánh giá yếu đuối, nên không dám tìm sự trợ giúp. Càng che giấu, ngài càng cô độc. Càng cố tỏ ra mạnh, bên trong càng dễ kiệt sức. Chúa không gọi người linh mục trở thành một hình ảnh, nhưng trở thành một con người thật trong ân sủng. Người không cần ngài đóng vai thánh thiện; Người mời ngài bước vào con đường nên thánh. Đóng vai khiến người ta phải che giấu, còn nên thánh đòi người ta thành thật. Đóng vai tìm kiếm sự ngưỡng mộ, còn nên thánh tìm kiếm ánh mắt của Thiên Chúa. Đóng vai sợ bị phát hiện, còn nên thánh dám mang mọi sự ra trước lòng thương xót.
Người linh mục mong manh cần mỗi ngày trở về với căn tính sâu xa nhất: trước khi là người quản lý, người giảng thuyết, người tổ chức, người lãnh đạo hay người giải quyết các vấn đề, ngài là người môn đệ được Đức Kitô yêu thương và kêu gọi. Nếu quên mình là môn đệ, ngài sẽ dễ biến sứ vụ thành một nghề nghiệp, biến cộng đoàn thành một cơ cấu, biến phụng vụ thành công việc phải hoàn thành. Ngài có thể làm rất nhiều việc cho Chúa nhưng lại ít ở với Chúa. Ngài có thể nói về Chúa cả ngày nhưng tâm hồn lại xa Người. Vì thế, lời cầu nguyện không phải là một việc phụ trong lịch trình linh mục; đó là hơi thở của ơn gọi. Người linh mục không cầu nguyện sẽ sớm phải sống bằng năng lượng của cái tôi, bằng sự công nhận của người khác hoặc bằng kết quả công việc. Khi những điều ấy không còn, ngài dễ rơi vào trống rỗng. Trong cầu nguyện, ngài không cần chứng minh điều gì. Ngài được phép nghèo, được phép mệt, được phép không có lời. Có những ngày lời cầu nguyện chỉ là ngồi yên trước Nhà Tạm và thưa: “Lạy Chúa, con không biết phải nói gì, nhưng con vẫn ở đây.” Sự hiện diện trung thành ấy đã là một lời cầu nguyện. Chúa không yêu người linh mục vì ngài cầu nguyện sốt sắng, giảng hay hay làm việc giỏi. Người yêu ngài trước mọi thành tích. Chỉ khi sống từ tình yêu nhưng không ấy, ngài mới có thể trao ban mà không bị lệ thuộc vào phản ứng của người khác.
Mỗi Thánh lễ là nơi sự mong manh của linh mục được đặt vào trong sự tự hiến của Đức Kitô. Khi ngài cầm lấy bánh và nói: “Này là Mình Thầy, sẽ bị nộp vì các con,” đó không chỉ là lời của Đức Kitô mà còn là lời mời gọi dành cho chính đời ngài. Người linh mục cũng được bẻ ra, nhưng không phải để bị hủy diệt; ngài được bẻ ra để trở nên tấm bánh cho người khác. Có những mảnh đời linh mục được bẻ ra trong phục vụ người nghèo, trong những chuyến đi xa, trong sự kiên nhẫn với cộng đoàn, trong những hy sinh không ai biết. Nhưng chỉ Đức Kitô mới có thể làm cho sự bẻ ra ấy trở nên sinh hoa trái. Nếu tách khỏi Người, sự hy sinh có thể biến thành cay đắng, sự phục vụ có thể biến thành hoạt động, sự tận tụy có thể biến thành kiệt sức. Trên bàn thờ, người linh mục không chỉ dâng bánh rượu; ngài dâng cả những giới hạn, những thất bại, những điều chưa hoàn thành, những mối tương quan đang làm mình đau, những ước mơ chưa thành, những câu hỏi chưa có câu trả lời. Ngài đặt tất cả vào chén thánh, để Đức Kitô biến đổi. Có những điều Chúa không cất khỏi đời ngài, nhưng Người làm cho chúng mang một ý nghĩa mới. Cây thập giá vẫn là cây thập giá, nhưng khi kết hợp với tình yêu, nó trở thành con đường cứu độ.
Bí tích Hòa Giải cũng là nơi người linh mục cảm nghiệm sâu xa sự nghịch lý của ơn gọi. Ngài ngồi đó để nhân danh Chúa tha tội cho người khác, nhưng chính ngài cũng cần quỳ xuống để được tha thứ. Ngài nghe những câu chuyện về sự yếu đuối của con người và nhận ra mình không ở bên ngoài thân phận ấy. Nếu người linh mục quên mình là tội nhân được tha thứ, ngài có thể trở nên khắt khe. Nhưng khi biết mình sống nhờ lòng thương xót, ngài sẽ biết trao lòng thương xót. Điều đó không có nghĩa là xem nhẹ tội lỗi, nhưng là hiểu rằng sự thật và lòng thương xót không loại trừ nhau. Chúa nhìn thẳng vào tội lỗi của con người, nhưng không đồng hóa con người với tội lỗi. Người muốn cứu, muốn nâng dậy, muốn mở một con đường trở về. Vị linh mục cũng được mời gọi trở thành dấu chỉ của cánh cửa luôn mở ấy. Có thể ngài không nhớ hết những lời mình từng nói trong tòa giải tội, nhưng người đã được tha thứ có thể nhớ suốt đời ánh mắt, giọng nói và sự dịu dàng của ngài. Một con người mong manh, khi đã được lòng thương xót chạm đến, có thể trở thành khí cụ tuyệt vời của lòng thương xót.
Khi Chúa gọi một con người mong manh, Người không gọi người ấy đi một mình. Ơn gọi được sinh ra trong Hội Thánh và cần được gìn giữ trong Hội Thánh. Người linh mục cần tình huynh đệ với các linh mục khác, không chỉ trong những cuộc họp hay nghi thức, nhưng trong sự chia sẻ thật lòng. Sẽ rất nguy hiểm nếu linh mục chỉ gặp nhau để nói về công việc, nhân sự, tài chính, chương trình mà không thể nói với nhau về những niềm vui và gánh nặng nội tâm. Một người anh em hỏi nhau: “Dạo này anh có thật sự ổn không?” có thể mở ra một không gian chữa lành. Một bữa cơm đơn giản, một cuộc điện thoại, một chuyến thăm khi bệnh, một lời bảo vệ khi người anh em bị hiểu lầm có thể làm cho tình huynh đệ trở nên cụ thể. Không ai nên phải chiến đấu một mình. Có những bi kịch có thể được ngăn ngừa nếu người linh mục có một nơi an toàn để nói thật trước khi mọi sự trở nên quá muộn. Tình huynh đệ không phải là lời nói đẹp trong ngày truyền chức, nhưng là trách nhiệm mang lấy nhau trong suốt hành trình.
Đối với các chủng sinh và những người đang phân định ơn gọi, sự mong manh không nhất thiết là dấu hiệu Chúa không gọi. Có người nhìn thấy giới hạn của mình rồi sợ hãi: “Con nhút nhát, con không giỏi, gia đình con phức tạp, quá khứ con có những vết thương, làm sao con có thể trở thành linh mục?” Câu hỏi quan trọng không phải là con có hoàn hảo hay không, nhưng là con có sẵn sàng để Chúa biến đổi hay không. Có những giới hạn có thể được đào luyện, những vết thương có thể được chữa lành, những thiếu sót có thể được bổ sung. Nhưng cũng cần sự thành thật và phân định nghiêm túc. Không phải mọi ước muốn đều là ơn gọi, không phải mọi khó khăn đều có thể bỏ qua. Đào tạo không phải là che giấu vấn đề để tiến đến chức thánh, nhưng là giúp một con người lớn lên toàn diện về nhân bản, thiêng liêng, trí thức và mục vụ. Người bước vào đời linh mục không cần chứng minh mình không có vấn đề, nhưng phải cho thấy mình có khả năng nhận diện vấn đề, đón nhận hướng dẫn và trưởng thành. Một sự mong manh được nhìn nhận trong ánh sáng có thể được chữa lành; một sự mong manh bị che giấu trong bóng tối có thể trở thành nguy hiểm cho chính mình và người khác.
Ơn gọi linh mục là một mầu nhiệm của chọn lựa và tín thác. Chúa chọn một con người không phải vì người ấy có tất cả, nhưng vì Người muốn trao cho người ấy tất cả những gì cần thiết để thực hiện sứ mạng. Người gọi Môsê, một người tự nhận mình ăn nói vụng về. Người gọi Giêrêmia, một người thấy mình còn quá trẻ. Người gọi Isaia, người ý thức môi miệng mình ô uế. Người gọi Phaolô, một người từng bách hại Hội Thánh. Lịch sử cứu độ không phải là lịch sử của những con người hoàn hảo, nhưng là lịch sử của ân sủng làm việc trong những con người biết thưa “xin vâng.” Câu trả lời “xin vâng” không xóa hết nỗi sợ. Nhiều khi người được gọi vừa bước đi vừa run. Đức tin không phải là không sợ, nhưng là giữa nỗi sợ vẫn đặt tay mình vào tay Chúa. Người linh mục không cần biết toàn bộ tương lai. Ngài chỉ cần đủ ánh sáng cho một bước kế tiếp, đủ ơn cho ngày hôm nay, đủ lòng tin để tiếp tục khi ngày mai còn mờ tối.
Có những lần người linh mục sẽ phải bắt đầu lại. Bắt đầu lại sau một thất bại mục vụ. Bắt đầu lại sau khi bị thuyên chuyển khỏi nơi mình đã gắn bó. Bắt đầu lại sau một cơn bệnh. Bắt đầu lại sau một thời gian khủng hoảng. Bắt đầu lại sau một sai lầm khiến ngài xấu hổ. Con người có thể nghĩ rằng mọi sự đã kết thúc, nhưng Thiên Chúa là Đấng mở ra những khởi đầu từ chính đổ vỡ. Một chiếc bình bị nứt không nhất thiết bị vứt bỏ; trong tay người thợ khéo léo, đường nứt có thể trở thành nơi ánh sáng đi qua. Điều quan trọng là người linh mục đừng chạy trốn khỏi sự thật, đừng để tự ái ngăn mình xin lỗi, đừng để xấu hổ ngăn mình trở về. Không có sự phục sinh nào nếu không dám bước qua nấm mồ, nhưng cũng không có nấm mồ nào quá kín để Đức Kitô không thể gọi sự sống bước ra.
Người linh mục phải học tha thứ cho chính mình. Có những ngài có thể tha thứ cho rất nhiều người nhưng lại không thể tha thứ cho bản thân. Ngài cứ mang theo một lỗi lầm, một quyết định sai, một lần yếu đuối và dùng nó để kết án mình suốt nhiều năm. Sám hối là cần thiết, trách nhiệm là cần thiết, sửa chữa hậu quả là cần thiết, nhưng tự hủy không phải là ý muốn của Thiên Chúa. Chúa không muốn người linh mục sống mãi trong cảm giác mình là một thất bại. Nếu Người đã tha thứ, ngài phải học đón nhận sự tha thứ ấy. Khiêm nhường không chỉ là nhận tội, nhưng còn là tin rằng lòng thương xót của Chúa lớn hơn tội mình. Có một thứ kiêu ngạo rất tinh tế là nghĩ rằng tội của mình quá lớn đến mức Thiên Chúa không thể chữa lành. Thật ra, không có vực sâu nào mà tình yêu Đức Kitô không thể đi xuống. Điều Chúa cần không phải là một quá khứ không tì vết, nhưng là một trái tim biết trở về.
Và cộng đoàn cũng cần học cho người linh mục cơ hội bắt đầu lại. Có những lỗi lầm cần được xử lý minh bạch và công bằng, đặc biệt khi liên quan đến sự an toàn và phẩm giá của người khác. Lòng thương xót không bao giờ đồng nghĩa với che giấu sai trái hay bỏ qua trách nhiệm. Nhưng sau khi sự thật được nhìn nhận, trách nhiệm được thực hiện và con đường sửa đổi được mở ra, cộng đoàn đừng biến một con người thành tù nhân vĩnh viễn của quá khứ. Không ai được chữa lành nếu mỗi lần cố đứng lên lại bị người khác kéo về lỗi lầm cũ. Hội Thánh phải là nơi bảo vệ nạn nhân, tôn trọng công lý và đồng thời tin vào khả năng hoán cải. Sự thật không có lòng thương xót có thể trở nên tàn nhẫn; lòng thương xót không có sự thật có thể trở nên giả tạo. Cả hai cần gặp nhau trong Đức Kitô.
Sau cùng, điều giữ người linh mục ở lại không phải là sức mạnh của ngài, nhưng là sự trung tín của Thiên Chúa. Có thể người linh mục thay đổi, cảm xúc thay đổi, sức khỏe thay đổi, hoàn cảnh thay đổi, cộng đoàn thay đổi, nhưng Đấng đã gọi ngài vẫn trung tín. Người có thể đi qua những mùa xuân đầy nhiệt huyết, những mùa hè rực lửa hoạt động, những mùa thu của sự chín chắn và những mùa đông lạnh lẽo của cô đơn, nhưng tình yêu đầu tiên của Thiên Chúa vẫn ở đó. Khi ngài không còn nhớ rõ ngày mình được gọi, Chúa vẫn nhớ. Khi ngài cảm thấy bàn tay mình yếu đi, bàn tay Chúa vẫn nắm. Khi ngài không còn biết phải cầu nguyện thế nào, Thánh Thần vẫn cầu thay bằng những tiếng rên siết khôn tả. Khi ngài nghĩ mình chỉ còn là một chiếc bình sành nứt vỡ, Chúa vẫn có thể dùng chiếc bình ấy để mang nước cho người khát.
Vì thế, người linh mục đừng xấu hổ vì mình mong manh. Hãy xấu hổ nếu vì kiêu ngạo mà không chịu để Chúa chữa lành. Đừng sợ thừa nhận mình yếu. Hãy sợ khi tưởng mình không cần Chúa. Đừng tuyệt vọng vì những giới hạn. Hãy để giới hạn trở thành lời nhắc nhở rằng ngài không phải là nguồn suối, nhưng chỉ là máng dẫn; không phải là ánh sáng, nhưng là người làm chứng cho ánh sáng; không phải là Đấng Cứu Độ, nhưng là người chỉ đường về với Đấng Cứu Độ. Người linh mục không cần trở thành một con người không có vết thương. Ngài chỉ cần đừng để vết thương làm mình ngừng yêu thương. Ngài không cần trở thành người không bao giờ khóc. Ngài chỉ cần biết khóc trong vòng tay Chúa. Ngài không cần luôn luôn mạnh mẽ. Ngài chỉ cần trung thành trở về với nguồn sức mạnh.
Khi Chúa gọi một con người mong manh, Người biết sẽ có những ngày người ấy bước đi vững vàng và những ngày phải lê từng bước. Người biết sẽ có những lời “xin vâng” được thốt lên trong niềm vui và những lời “xin vâng” phải nói qua nước mắt. Người biết người ấy có thể yêu mến Người thật lòng mà vẫn có lúc yếu đuối. Người biết tất cả, nhưng vẫn gọi. Bởi ơn gọi trước hết không phải là câu chuyện về khả năng của con người, mà là câu chuyện về lòng trung tín của Thiên Chúa. Không phải con người nắm giữ ơn gọi bằng đôi tay mạnh mẽ, nhưng chính Chúa gìn giữ con người trong đôi tay của Người. Phần của người được gọi là mỗi ngày thưa lại lời xin vâng, dù lời ấy đôi khi rất nhỏ; mỗi ngày bước thêm một bước, dù bước chân còn run; mỗi ngày để Chúa yêu mình, chữa lành mình và tiếp tục dùng mình.
Có thể cuối đời, người linh mục nhìn lại và thấy mình chưa làm được những điều lớn lao từng mơ ước. Có những kế hoạch dang dở, có những người ngài không thể giúp, có những lỗi lầm không thể quay lại sửa hoàn toàn, có những ngày đã sống chưa đủ quảng đại. Nhưng nếu giữa tất cả những điều ấy, ngài vẫn giữ bàn tay mình trong bàn tay Chúa, vẫn trở về với bàn thờ, vẫn cố gắng yêu thương, vẫn đứng dậy sau những lần vấp ngã, vẫn trung thành dù không còn ai vỗ tay, thì cuộc đời ấy không hề vô nghĩa. Có thể người đời chỉ nhìn thấy một con người già nua, yếu đuối và bình thường, nhưng Thiên Chúa nhìn thấy một cuộc đời đã được bẻ ra, một trái tim đã cố gắng thuộc trọn về Người, một người môn đệ đã đi hết con đường bằng tất cả những gì mình có.
Ngày chịu chức, người linh mục nằm phủ phục trên nền nhà thờ, trong khi cộng đoàn hát kinh cầu các thánh. Tư thế ấy như nói lên toàn bộ sự thật của ơn gọi: con người nằm xuống trong sự nghèo nàn của mình và xin cả Hội Thánh cầu nguyện; rồi con người ấy được nâng dậy không phải vì đã trở nên hoàn hảo, nhưng vì ân sủng đã chạm đến. Suốt cuộc đời, người linh mục cần trở lại với tư thế phủ phục ấy: phủ phục trước Thiên Chúa, trước mầu nhiệm, trước sự thật mình chỉ là một tạo vật. Và có lẽ vào ngày cuối cùng, khi không còn có thể đứng trước bàn thờ, ngài lại nằm xuống một lần nữa, trao lại cho Chúa tất cả: những thành công và thất bại, niềm vui và nước mắt, ánh sáng và bóng tối, lòng trung thành và cả những lần yếu đuối. Khi ấy, Chúa sẽ không hỏi ngài đã nổi tiếng đến đâu, xây được bao nhiêu công trình, được bao nhiêu người ngưỡng mộ. Người sẽ nhìn vào trái tim và hỏi: “Con có yêu mến Thầy không?” Và người linh mục, sau một đời đi qua biết bao mong manh, chỉ còn có thể thưa như Phêrô: “Lạy Chúa, Chúa biết mọi sự; Chúa biết con yêu mến Chúa.”
Đó là vẻ đẹp sâu xa nhất của ơn gọi linh mục: không phải vẻ đẹp của một cuộc đời không tì vết, nhưng của một cuộc đời mong manh đã để cho tình yêu Thiên Chúa nắm lấy; không phải vẻ đẹp của sức mạnh con người, nhưng của ân sủng làm việc trong yếu đuối; không phải vẻ đẹp của một người luôn chiến thắng, nhưng của một người luôn biết quay về. Chúa vẫn gọi những con người mong manh, bởi chính qua họ, thế giới có thể nhận ra rằng ơn cứu độ không đến từ tài năng, quyền lực hay sự hoàn hảo của con người, nhưng đến từ lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa. Và khi một người linh mục dám sống thật với sự mong manh của mình, dám để Chúa chữa lành, dám khiêm tốn bước đi, thì chính đời ngài trở thành một bài giảng không cần nhiều lời: bài giảng rằng không ai quá yếu đuối để không thể được Chúa yêu thương, không ai quá đổ vỡ để không thể được Chúa sử dụng, không ai quá nghèo nàn để không thể trở thành khí cụ của ân sủng.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR