TÂN LANG ĐÃ ĐẾN VÀ RƯỢU MỚI CỦA TIN MỪNG: MỘT CUỘC CÁCH MẠNG VỀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC ĂN CHAY VÀ ĐỔI MỚI TÂM HỒN

Phụng vụ Lời Chúa hôm nay dẫn đưa chúng ta đi sâu vào cốt lõi của đời sống đạo đức Kitô giáo qua một cuộc tranh luận tưởng chừng như chỉ xoay quanh vấn đề nghi thức ăn uống, nhưng thực chất lại là một cuộc cách mạng về tư duy thần học và lối sống, khi các môn đệ của ông Gio-an Tẩy Giả và những người Pha-ri-sêu thắc mắc với Đức Giê-su về việc tại sao các môn đệ của Ngài không ăn chay, họ đang đứng trên nền tảng của một truyền thống đạo đức Do Thái giáo lâu đời và đáng kính trọng, nơi mà việc ăn chay cùng với cầu nguyện và bố thí là ba trụ cột không thể thiếu để diễn tả lòng đạo đức, sự sám hối và niềm khát khao Đấng Mê-si-a, họ ăn chay để tỏ lòng thống hối tội lỗi, để kỷ niệm những biến cố đau thương của dân tộc, và quan trọng nhất là để thúc đẩy Thiên Chúa mau chóng sai Đấng Cứu Thế đến giải phóng dân Người khỏi ách thống trị của ngoại bang, trong tâm thức của họ, đời sống tôn giáo mang màu sắc của sự nghiêm trang, khắc khổ và chờ đợi mòn mỏi, chính vì thế, hình ảnh Đức Giê-su và các môn đệ ăn uống vui vẻ, không giữ những ngày chay tịnh theo thông lệ đã trở thành một "gai chướng", một sự phá vỡ trật tự thánh thiêng mà họ hằng gìn giữ, câu hỏi của họ không chỉ là thắc mắc mà còn là một lời trách móc ngầm: Phải chăng Ngài và các môn đệ không thao thức về vận mệnh dân tộc? Phải chăng Ngài coi nhẹ lề luật của cha ông?

Đứng trước sự chất vấn ấy, Đức Giê-su không phủ nhận giá trị của việc ăn chay, nhưng Ngài nâng nó lên một tầm mức hoàn toàn mới bằng cách mạc khải về căn tính của chính mình qua hình ảnh "Tân Lang" và "Tiệc Cưới", Ngài trả lời: "Chẳng lẽ khách dự tiệc cưới lại có thể ăn chay, khi chàng rể còn ở với họ?", câu trả lời này là một tuyên ngôn chấn động, làm thay đổi hoàn toàn trục quay của lịch sử cứu độ, nếu như trong Cựu Ước, ngôn sứ Hô-sê và I-sai-a đã từng ví Thiên Chúa là Chồng, là Tân Lang của dân Ít-ra-en, thì nay Đức Giê-su khẳng định Ngài chính là Tân Lang ấy, và thời điểm hiện tại không còn là thời gian của sự chờ đợi trong mòn mỏi và u sầu nữa, mà là thời gian của sự gặp gỡ, của niềm vui viên mãn vì Thiên Chúa đã đến và đang ở giữa dân Người, việc các môn đệ không ăn chay lúc này không phải là sự buông thả xác thịt, mà là một hành vi đức tin, một cách thế loan báo rằng: Đấng Mê-si-a đã đến rồi! Tiệc cưới Nước Trời đã khai mở ngay tại trần gian này! Ăn chay trong lúc Chàng Rể đang hiện diện sẽ là một sự nghịch lý, một sự xúc phạm đến niềm vui của tiệc cưới, cũng giống như việc khóc lóc trong ngày vui của đôi tân hôn là điều không thể chấp nhận được, như vậy, sự hiện diện của Đức Giê-su làm thay đổi ý nghĩa của mọi hành vi tôn giáo, đạo đức không còn là chuỗi những nỗ lực khổ chế của con người để vươn tới Thiên Chúa, mà trước hết là sự hân hoan đón nhận Thiên Chúa đang cúi xuống với con người.

Tuy nhiên, Đức Giê-su cũng không xóa bỏ việc ăn chay vĩnh viễn, Ngài nói tiếp: "Nhưng khi tới ngày chàng rể bị đem đi khỏi họ, bấy giờ họ mới ăn chay trong ngày đó", cụm từ "bị đem đi" là một lời tiên báo đầy xót xa về cuộc Thương Khó và Tử Nạn, về sự loại trừ bạo lực mà thế gian sẽ dành cho Ngài, lúc ấy, ý nghĩa của việc ăn chay sẽ thay đổi, người Kitô hữu ăn chay không phải để chờ Đấng Cứu Thế đến lần đầu nữa, mà ăn chay vì tình yêu, vì nỗi nhớ thương Tân Lang, và để hiệp thông vào sự đau khổ của Ngài nhằm cứu độ thế giới, sự ăn chay của thời đại mới – thời đại Giáo hội – mang tính chất cánh chung, nghĩa là vừa tưởng nhớ cuộc khổ nạn của Chúa, vừa tỉnh thức chờ đợi ngày Ngài quang lâm trong vinh quang, lúc này việc hãm mình ép xác không còn là mục đích tự thân, mà là phương tiện để thanh luyện cõi lòng, để "đói" Chúa hơn là đói cơm bánh, và để chia sẻ sự thiếu thốn với những người nghèo khổ là hiện thân của Chúa Ki-tô đang chịu đau khổ giữa thế gian.

Để làm rõ hơn về sự mới mẻ triệt để này, Đức Giê-su dùng hai dụ ngôn rất đỗi đời thường nhưng chứa đựng triết lý sống sâu sắc: miếng vải mới vá áo cũ và rượu mới đổ vào bầu da cũ, miếng vải mới (vải mộc chưa giặt) khi gặp nước sẽ co lại mạnh mẽ, nếu vá vào chiếc áo cũ đã co giãn hết mức, nó sẽ kéo rách chiếc áo, làm cho vết rách càng tệ hại hơn; cũng vậy, rượu mới là loại rượu đang trong quá trình lên men sủi bọt, tạo ra áp suất rất lớn, bầu da cũ đã chai cứng, mất đi sự đàn hồi, nếu đổ rượu mới vào, áp lực sẽ làm nứt bầu, rượu chảy đi và bầu cũng hư, qua hai hình ảnh này, Đức Giê-su muốn khẳng định rằng Tin Mừng Nước Trời mà Ngài mang đến không phải là một bản vá víu cho Do Thái giáo hay bất kỳ một hệ thống luân lý cũ kỹ nào, Ngài không đến để tu sửa hay cải cách cái cũ, mà Ngài mang đến một "Hiến chương mới", một sức sống mới hoàn toàn, tinh thần của Tin Mừng là tinh thần của tự do, của ân sủng và tình yêu, nó có sức mạnh bùng nổ như rượu mới đang lên men, nó đòi hỏi những cấu trúc tâm hồn, những lối tư duy và cách sống phải hoàn toàn mới mẻ, mềm dẻo để có thể chứa đựng được, nếu chúng ta cố nhốt sự tự do của Thánh Thần vào trong những khuôn khổ lề luật cứng nhắc, xét nét, vô cảm, thì chúng ta sẽ giết chết tinh thần Tin Mừng và làm hỏng cả đời sống đức tin của chính mình.

Suy niệm về lời Chúa hôm nay trong bối cảnh Mùa Chay và đời sống đạo đức hiện tại, chúng ta được mời gọi thực hiện một cuộc "ăn chay theo Chúa Giê-su", một cuộc ăn chay vượt lên trên những hình thức bề ngoài để chạm đến cốt lõi của sự hoán cải, nhiều khi chúng ta vẫn giữ đạo theo kiểu "bầu da cũ", chúng ta đi lễ, đọc kinh, ăn kiêng ngày thứ Sáu nhưng lòng vẫn đầy ghen ghét, vẫn xét đoán anh chị em, vẫn dửng dưng trước nỗi đau của người khác, đó là chúng ta đang cố vá một miếng vải Tin Mừng vào chiếc áo cũ kỹ của con người ích kỷ, và kết quả là đời sống đạo của chúng ta trở nên kệch cỡm, rách nát, mâu thuẫn giữa lời nói và việc làm, "Rượu mới" của Chúa Giê-su đòi hỏi chúng ta phải thay đổi "bầu da" là chính tâm hồn mình, ăn chay đích thực theo tinh thần mới không chỉ là bớt đi một chút thức ăn, mà là bớt đi cái tôi kiêu ngạo, bớt đi những lời nói gây chia rẽ, bớt đi thời gian vô bổ trên mạng xã hội để dành thời gian cho Chúa và cho người thân, ăn chay là làm cho tâm hồn mình trở nên mềm mại, có khả năng "đàn hồi" để đón nhận những bất ngờ của Chúa và đón nhận những khác biệt của tha nhân, nếu việc ăn chay chỉ làm cho chúng ta trở nên khó tính, hay quạu cọ, và tự mãn rằng mình đạo đức hơn người khác, thì đó là thứ rượu cũ đã bị hư hỏng, không phải là rượu mới của tiệc cưới Nước Trời.

Một gợi ý sống cụ thể cho chúng ta hôm nay là hãy tái khám phá niềm vui của việc làm môn đệ Chúa Giê-su, đạo Chúa là đạo của niềm vui vì Chàng Rể luôn ở cùng chúng ta, đặc biệt là trong Bí tích Thánh Thể, mỗi lần tham dự Thánh Lễ là chúng ta dự tiệc cưới, là chúng ta uống Rượu Mới là Máu Thánh Chúa, vậy thì khuôn mặt của người Kitô hữu phải là khuôn mặt rạng rỡ của người đang yêu và được yêu, chứ không phải khuôn mặt đưa đám, u sầu, nếu chúng ta tin rằng Chúa đã phục sinh và đang đồng hành với ta, thì ngay cả trong những hy sinh, gian khổ, chúng ta vẫn giữ được niềm bình an sâu thẳm, hãy biến những việc đạo đức như ăn chay, cầu nguyện, bố thí thành những hành vi của tình yêu thương chứ không phải là những gánh nặng của lề luật, khi bố thí, hãy trao tặng với nụ cười và sự trân trọng; khi cầu nguyện, hãy tâm sự với Chúa như người bạn thân tình chứ không phải trả bài; khi ăn chay, hãy làm với sự kín đáo và niềm vui được chia sẻ với người nghèo, đó chính là cách chúng ta thay bầu da mới để chứa đựng rượu ân sủng.

Hơn nữa, lời Chúa hôm nay cũng cảnh tỉnh chúng ta về sự xơ cứng trong tư duy mục vụ và cách sống đạo, có những thói quen, những truyền thống tốt đẹp ngày xưa nhưng nay có thể đã trở thành rào cản khiến người trẻ hay những người chưa biết Chúa cảm thấy xa lạ, Giáo hội và mỗi cộng đoàn giáo xứ cần liên tục được đổi mới trong Thánh Thần, dám từ bỏ những cách làm cũ kỹ không còn phù hợp để tìm kiếm những phương thế mới mẻ hơn nhằm loan báo Tin Mừng, miễn là giữ vững cốt lõi đức tin, đừng sợ "Rượu mới" làm nứt những định kiến hẹp hòi của chúng ta, hãy để cho Lời Chúa phá vỡ sự an toàn giả tạo để chúng ta bước vào một cuộc phiêu lưu đầy sức sống với Đức Ki-tô, Thiên Chúa luôn mới mẻ mỗi ngày, lòng thương xót của Ngài luôn tươi mới vào mỗi buổi sáng, vì vậy, người tin Chúa không bao giờ được phép già nua trong tâm hồn, không bao giờ được phép nói "tôi là thế rồi, không thay đổi được nữa", với ơn Chúa, mọi sự đều có thể đổi mới, từ một tội nhân thành một thánh nhân, từ một tâm hồn chai đá thành một trái tim biết rung cảm.

Cuối cùng, xin Chúa cho mỗi người chúng ta trong Mùa Chay này và trong suốt cuộc đời, biết nhận ra sự hiện diện sống động của Tân Lang Giê-su, để chúng ta sống đạo không phải vì sợ hãi hay vì thói quen, mà vì lòng yêu mến nồng nàn, xin cho chúng ta can đảm vứt bỏ những "bầu da cũ" của tội lỗi, của hận thù, của sự lười biếng, để mặc lấy con người mới, con người được tái tạo trong công lý và thánh thiện của sự thật, khi đó, cuộc đời chúng ta sẽ trở thành một bữa tiệc vui, nơi mọi người nhận ra hương vị nồng nàn của Rượu Mới Tin Mừng, và qua đời sống biến đổi của chúng ta, người khác sẽ nhận biết rằng Thiên Chúa là Đấng Cứu Độ, Đấng mang lại niềm vui và sự giải thoát đích thực cho con người, chứ không phải là một Thiên Chúa của những gánh nặng và sự trừng phạt, ăn chay theo Chúa Giê-su chính là ăn chay khỏi cái tôi để được no thỏa bằng chính Chúa, là dọn sạch lòng mình để Chúa đổ đầy rượu ân sủng, và là sống một cuộc đời chan chứa tình người, phản chiếu dung nhan rạng ngời của Đấng Phục Sinh.