ÁNH SÁNG TỪ PHƯƠNG ĐÔNG VÀ CUỘC HÀNH TRÌNH ĐI VÀO HUYỀN NHIỆM TỰ HỦY CỦA THIÊN CHÚA

Thứ hai - 05/01/2026 02:46

Trong sự tĩnh lặng huyền ảo của đêm đông, khi cả vũ trụ như đang nín thở để lắng nghe nhịp đập của Đấng Tạo Hóa trong hình hài một hài nhi, Tin Mừng theo thánh Mát-thêu mở ra một khung cảnh vừa kỳ vĩ vừa khiêm hạ. Lễ Hiển Linh không chỉ đơn thuần là một biến cố lịch sử về ba nhà đạo sĩ từ phương Đông, mà là một bản trường ca về cuộc kiếm tìm không mệt mỏi của con người đối với chân lý, và sự tự lộ mình đầy bất ngờ của Thiên Chúa. Hiển Linh, theo nghĩa đen là "sự xuất hiện rạng ngời", nhưng ánh sáng ấy không phải là ánh chớp chói lòa làm mù mắt thế gian, mà là một ánh sao thanh thoát, dẫn đưa những tâm hồn thao thức đi xuyên qua bóng tối của sự bất định để chạm tới nguồn cội của Tình Yêu.
Lịch sử nhân loại là một cuộc hành trình dài của những kẻ lữ hành tâm linh. Các nhà chiêm tinh từ phương Đông, những người không thuộc về dòng dõi Abraham, không sở hữu lề luật Sinai, lại là những người đầu tiên nhìn thấy dấu chỉ từ trời cao. Đây là một chi tiết thâm thúy: Thiên Chúa không bị giới hạn trong bất kỳ biên giới tôn giáo hay chủng tộc nào. Ánh sao của Người mọc lên trên bầu trời của mọi tâm hồn đang khao khát. Những nhà đạo sĩ này đại diện cho trí tuệ nhân loại, cho những nỗ lực khoa học và triết học luôn hướng về phía trước để tìm kiếm ý nghĩa tối hậu của sự tồn tại. Họ không bằng lòng với những gì mình đang có, họ không bị cầm chân bởi sự giàu sang hay danh vọng tại quê hương, nhưng sẵn sàng dấn thân vào một cuộc phiêu lưu đầy mạo hiểm khi nhìn thấy một tín hiệu lạ từ thiên không.
Cuộc hành trình của các nhà đạo sĩ bắt đầu từ sự quan sát, nhưng kết thúc bằng sự thờ lạy. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng đức tin không phải là sự phủ nhận lý trí, mà là sự thăng hoa của lý trí. Khi lý trí đi đến tận cùng khả năng của mình, nó sẽ gặp gỡ siêu việt. Tuy nhiên, con đường tìm đến Thiên Chúa không bao giờ là một đường thẳng tắp dễ dàng. Khi các đạo sĩ đến Giê-ru-sa-lem, kinh đô của quyền lực và tôn giáo, họ đã vấp phải một thực tại đầy nghịch lý. Vua Hê-rô-đê bối rối, và cả thành Giê-ru-sa-lem cũng xôn xao. Tại sao sự xuất hiện của Tin Mừng lại gây nên sự bối rối? Bởi vì ánh sáng luôn làm lộ ra những góc khuất tối tăm của lòng người. Hê-rô-đê sợ hãi cho ngai vàng của mình, ông ta sợ một "vị vua" mới sinh sẽ tước đoạt quyền lực trần gian. Nỗi sợ của Hê-rô-đê là nỗi sợ của tất cả những ai đang bám víu vào cái tôi ích kỷ, vào những cấu trúc quyền lực tự tạo mà quên mất rằng mọi quyền năng đều từ trời ban xuống.
Đáng buồn thay, giữa lòng Giê-ru-sa-lem, các thượng tế và kinh sư – những người nắm giữ chìa khóa Kinh Thánh – lại là những kẻ đứng yên tại chỗ. Họ biết rất rõ câu trả lời: "Tại Bê-lem, miền Giu-đê". Họ có kiến thức, họ có thần học, họ có truyền thống, nhưng trái tim họ đã hóa đá trong sự tự mãn. Họ chỉ cho người khác đường đi nhưng chính họ lại không chịu cất bước. Đây là một lời cảnh tỉnh sâu sắc cho mỗi Kitô hữu: chúng ta có thể đọc thông viết thạo về Thiên Chúa, có thể thuộc lòng các giáo điều, nhưng nếu không có một bước chân lên đường, không có một sự dấn thân thực sự vào cuộc tìm kiếm, thì kiến thức ấy chỉ là những con chữ chết. Sự khác biệt giữa các đạo sĩ và các kinh sư chính là sự thao thức của con tim. Một bên là sự hiểu biết nhưng vô cảm, một bên là sự tìm kiếm đầy liều lĩnh nhưng chân thành.
Khi các đạo sĩ rời Giê-ru-sa-lem, ánh sao lại xuất hiện. Thiên Chúa dường như muốn thử thách sự kiên trì của họ. Trong bóng tối của sự hoài nghi tại cung điện Hê-rô-đê, ánh sao đã biến mất, nhưng khi họ tiếp tục bước đi bằng niềm tin, ánh sáng lại dẫn đường. Và rồi, ánh sao dừng lại. Không phải trên một cung điện tráng lệ, không phải trên một kỳ quan thế giới, mà là trên một mái nghèo tại Bê-lem. Sự hiển linh của Thiên Chúa đạt đến đỉnh cao của sự nghịch lý ở đây: Đấng vô biên nằm gọn trong máng cỏ, Đấng tạo dựng muôn loài lại cần đến sự chăm sóc của một người mẹ trẻ. Để nhận ra Thiên Chúa trong hình hài hài nhi, các đạo sĩ phải thực hiện một cuộc hành trình nội tâm còn khó khăn hơn cuộc hành trình từ phương Đông: đó là cuộc hành trình hạ mình xuống.
"Họ vào nhà, thấy Hài Nhi với thân mẫu là bà Ma-ri-a, liền sấp mình thờ lạy Người." Hành động "sấp mình" là một cử chỉ của sự từ bỏ tuyệt đối. Những bậc trí giả, những người giàu có, những kẻ có địa vị trong xã hội đã quỳ gối trước một đứa trẻ nghèo khó. Họ nhận ra rằng quyền năng thật sự không nằm ở gươm giáo hay ngai vàng, mà nằm ở sự tự hủy của tình yêu. Thiên Chúa hiển linh không phải để áp đặt uy quyền, mà để mời gọi sự kết hợp. Trong khoảnh khắc ấy, sự phân biệt giữa người ngoại giáo và người được chọn, giữa kẻ sang và người hèn đều tan biến. Chỉ còn lại tình yêu đang chiêm ngắm Tình Yêu.
Các lễ vật mà họ dâng tiến – vàng, nhũ hương và một dược – mang chở những tầng ý nghĩa tâm linh sâu thẳm. Vàng dành cho vị Vua của vũ trụ, nhưng là một vị Vua cai trị bằng sự phục vụ. Nhũ hương dành cho Thiên Chúa, Đấng ngự giữa lời ca khen của dân Người. Và một dược, lạ lùng thay, lại dành cho cái chết của một con người. Ngay trong giây phút hiển linh huy hoàng nhất, bóng dáng của Thập giá đã thấp thoáng hiện ra. Một dược báo trước cuộc khổ nạn, nhắc nhở chúng ta rằng mầu nhiệm Giáng Sinh không tách rời mầu nhiệm Vượt Qua. Thiên Chúa đến thế gian không phải để dạo chơi, mà để chết cho người mình yêu. Việc dâng tiến lễ vật cũng là biểu tượng của việc con người dâng trả lại cho Thiên Chúa những gì quý giá nhất của mình, thừa nhận rằng mọi sự đều là hồng ân.
Lễ Hiển Linh còn dạy chúng ta về ý nghĩa của sự đổi thay. Sau khi gặp gỡ Hài Nhi, các đạo sĩ "đã đi lối khác mà về xứ mình". Cuộc gặp gỡ với Đức Kitô đích thực bao giờ cũng dẫn đến một sự hoán cải, một sự thay đổi lộ trình cuộc đời. Người ta không thể gặp Chúa mà vẫn tiếp tục đi trên con đường cũ của tội lỗi, của sự ích kỷ hay của sự thỏa hiệp với những "Hê-rô-đê" của thế gian. Con đường mới này có thể gập ghềnh hơn, lạ lẫm hơn, nhưng đó là con đường của sự sống, con đường tránh xa những cạm bẫy của quyền lực đen tối. Họ về xứ mình, mang theo ánh sáng của Bê-lem để thắp sáng vùng đất phương Đông, trở thành những vị tông đồ đầu tiên mang Tin Mừng cho muôn dân.
Hôm nay, mầu nhiệm Hiển Linh vẫn tiếp tục diễn ra trong dòng đời. Thiên Chúa vẫn đang hiển linh qua những "ngôi sao" nhỏ bé: một cử chỉ bác ái, một lời nói an ủi, một sự hy sinh thầm lặng, hay một lương tâm ngay thẳng giữa một thế giới đầy dối trá. Chúng ta được mời gọi để trở thành những "nhà chiêm tinh" thời hiện đại, biết ngước mắt lên khỏi những màn hình điện thoại, khỏi những lo toan vật chất tầm thường để nhìn thấy những dấu chỉ của Thiên Chúa trên bầu trời cuộc sống. Đôi khi, Thiên Chúa hiển linh trong những nghịch cảnh, trong những thất bại, nơi mà cái tôi của chúng ta bị vỡ vụn để ánh sáng của Người có thể lọt vào.
Chúng ta cũng phải tự hỏi mình: Tôi đang là ai trong câu chuyện này? Tôi có đang là một Hê-rô-đê run rẩy bảo vệ cái tôi nhỏ bé của mình? Tôi có đang là một kinh sư thông thái nhưng tâm hồn nguội lạnh, chỉ biết đứng nhìn người khác tiến về phía Chúa? Hay tôi đang là một đạo sĩ, sẵn sàng để cho ánh sáng dẫn dắt, sẵn sàng từ bỏ những tiện nghi để dấn thân vào cuộc tìm kiếm Đấng là Cội Nguồn? Lễ Hiển Linh không chỉ là một kỷ niệm quá khứ, mà là một lời mời gọi hiện tại. Mỗi chúng ta đều có một "ngôi sao" riêng, một tiếng gọi sâu thẳm trong lòng thúc giục chúng ta lên đường. Đừng sợ bóng tối, bởi vì ánh sao chỉ thực sự rạng ngời khi trời càng về khuya.
Nhìn vào máng cỏ Bê-lem, chúng ta thấy một Thiên Chúa không nói một lời nhưng lại dạy cho chúng ta tất cả. Người dạy chúng ta rằng để tìm thấy Người, không cần phải leo lên những đỉnh cao của trí tuệ hay quyền lực, mà chỉ cần cúi xuống thật thấp. Cúi xuống để chạm vào nỗi đau của tha nhân, cúi xuống để nhận ra sự yếu đuối của chính mình, và cúi xuống để thấy Thiên Chúa đang hiện diện trong những gì bé mọn nhất. Thế gian hôm nay đang khao khát ánh sáng, không phải ánh sáng của đèn màu phố thị, mà là ánh sáng của hy vọng, của sự thật và của lòng nhân ái. Kitô hữu chính là những người được chọn để phản chiếu ánh sáng Hiển Linh ấy.
Lạy Chúa Hài Nhi, Đấng đã hiển linh cho các nhà chiêm tinh phương Đông, xin hãy tiếp tục hiển linh trong tâm hồn chúng con. Xin cho ánh sao của Chúa xua tan bóng tối của sự vô cảm, của lòng hận thù và của nỗi thất vọng đang bao trùm thế giới. Xin ban cho chúng con lòng can đảm của các đạo sĩ để chúng con dám lên đường, dám thay đổi và dám dâng hiến những gì tốt đẹp nhất cho Chúa qua anh chị em mình. Xin dạy chúng con biết nhận ra Chúa trong mọi nẻo đường đời, ngay cả khi ánh sao dường như biến mất, để rồi cuối cùng, chúng con cũng được sụp lạy Chúa trong vinh quang vĩnh cửu, nơi không còn đêm tối, vì chính Chúa là Ánh Sáng muôn đời.
Huyền nhiệm của Hiển Linh là mầu nhiệm của một tình yêu mở ra. Thiên Chúa không giữ riêng hạnh phúc cho mình, Người thông ban ánh sáng cho muôn dân. Cuộc hành trình của các đạo sĩ là minh chứng cho thấy rằng trái tim con người được tạo ra cho những điều vĩ đại hơn thế gian này có thể ban tặng. Chúng ta là những kẻ lữ hành trên đường về quê trời, và mỗi ngày sống là một bước chân tiến gần hơn đến ánh sáng viên mãn. Chớ gì mỗi lời nói, mỗi hành động của chúng ta cũng trở thành một ngôi sao nhỏ, dẫn đưa anh chị em mình đến gặp gỡ Đấng là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống. Và như các đạo sĩ xưa, khi đã gặp được Chúa, chúng ta cũng sẽ tìm thấy một "lối khác" để đi – lối đi của Tin Mừng, lối đi của tình yêu tự hiến, lối đi dẫn về sự sống đời đời trong vòng tay của Thiên Chúa là Cha. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR