ÁNH MẮT XUYÊN THẤU VÀ BÀN TIỆC CỦA LÒNG THƯƠNG XÓT

Bản văn Tin Mừng theo thánh Mác-cô (Mc 2,13-17) mở ra trước mắt chúng ta một viễn tượng đầy kinh ngạc về cách thức Thiên Chúa can thiệp vào cuộc đời con người. Đây không chỉ là câu chuyện về một ơn gọi riêng biệt của ông Lê-vi, mà còn là bản tuyên ngôn về sứ mạng của Đức Giê-su Ki-tô: Sứ mạng đi tìm và cứu chữa những gì đã hư mất. Giữa lòng một xã hội đầy rẫy những lề luật khắt khe và sự phân biệt đối xử, Đức Giê-su đã thiết lập một "nền văn hóa gặp gỡ" mới, nơi mà lòng thương xót vượt lên trên sự kết án, và bàn tiệc của tình huynh đệ được mở ra cho cả những kẻ bị coi là quân tội lỗi. Để thấu hiểu sâu sắc, chúng ta cần đi vào phần chú giải bản văn nhằm đặt mình vào bối cảnh lịch sử và thần học của thế kỷ thứ nhất. Bờ biển hồ Ga-li-lê không chỉ là một địa danh địa lý, mà là không gian của sự tự do, nơi Đức Giê-su dạy dỗ dân chúng ngoài khuôn khổ của đền thờ hay hội đường. Việc Người "đi ra" cho thấy tính chất năng động của Tin Mừng: Thiên Chúa đi tìm con người ở nơi họ đang sống và làm việc. Nhân vật trung tâm là Lê-vi, con ông An-phê, người sau này chính là thánh Mát-thêu tông đồ. Nghề thu thuế thời đó bị coi thường vì họ cộng tác với đế quốc La Mã và thường xuyên gian lận. Người thu thuế bị xếp ngang hàng với quân trộm cướp, bị loại trừ khỏi đời sống tôn giáo chính thống. Hành động Đức Giê-su gọi một người thu thuế "Anh hãy theo tôi!" là một cú sốc lớn, phá vỡ mọi tiêu chuẩn về sự thánh thiện theo luật định. Câu trả lời của Lê-vi "đứng dậy đi theo Người" diễn tả sự dứt khoát tuyệt đối. Trong tiếng Hy Lạp, động từ "đứng dậy" gợi lên ý niệm về sự phục sinh; Lê-vi đã chết trong tội lỗi và nay được sống lại trong ơn gọi. Bữa tiệc tại nhà Lê-vi là dấu chỉ của sự hiệp thông và chấp nhận nhau. Sự hiện diện của các Kinh sư Pha-ri-sêu đại diện cho một tôn giáo hình thức, khép kín. Họ kết án dựa trên sự phân biệt giai cấp đạo đức. Câu trả lời của Đức Giê-su về thầy thuốc và bệnh nhân đã vạch trần thói giả hình: những ai tự cho mình là khỏe mạnh thì tự đóng cửa trước ơn cứu độ, vì họ không thấy mình cần thầy thuốc.

Đi sâu vào suy niệm, lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta chiêm ngắm cái nhìn của Đức Giê-su. Đó không phải là cái nhìn soi mói của một vị thẩm phán, mà là cái nhìn thấu suốt và bao dung của một người thầy, một vị lương y. Đức Giê-su đi ngang qua trạm thu thuế, Người thấy Lê-vi. Người không thấy một "tên thu thuế tội lỗi" như đám đông đang thấy; Người thấy một con người đang khát khao sự thật, một linh hồn đang bị giam cầm trong những xiềng xích của vật chất và định kiến. Ơn gọi của Lê-vi dạy chúng ta rằng Chúa gọi chúng ta không phải vì chúng ta hoàn hảo, nhưng vì Chúa yêu thương chúng ta. Chúa không đợi chúng ta sạch tội rồi mới gọi, nhưng Người gọi để chúng ta được sạch tội. Trạm thu thuế của Lê-vi có thể là hình ảnh của những "trạm dừng chân" tối tăm trong đời mỗi người chúng ta: những đam mê bất chính, những ích kỷ hẹp hòi, hay những quá khứ mà ta muốn che giấu. Chúa Giê-su vẫn đi ngang qua cuộc đời ta mỗi ngày và mời gọi: "Hãy theo Thầy". Vấn đề không phải là quá khứ của chúng ta đen tối thế nào, mà là hiện tại chúng ta có dám "đứng dậy" để bước đi theo Người hay không.

Sự phản ứng của những người Pha-ri-sêu nhắc nhở chúng ta về nguy cơ của thói "kiêu căng đạo đức". Rất dễ để chúng ta nhân danh Chúa để loại trừ người khác, nhân danh lề luật để kết án những anh chị em lầm lạc. Khi chúng ta tự tách mình ra khỏi "bọn thu thuế và quân tội lỗi", chúng ta vô tình đánh mất đi tinh thần của Tin Mừng. Đừng quên rằng, tất cả chúng ta đều là những bệnh nhân trong bệnh viện của lòng thương xót Chúa. Nếu chúng ta cảm thấy khó chịu khi thấy Chúa "ăn uống" với những kẻ tội lỗi, có lẽ chúng ta đang mắc phải căn bệnh của người Pha-ri-sêu: bệnh tự cho mình là công chính. Bàn tiệc tại nhà Lê-vi là bàn tiệc của niềm vui và sự hòa giải. Chúa Giê-su biến một ngôi nhà vốn bị coi là ổ tội lỗi thành nơi gặp gỡ thánh thiêng. Điều này cho thấy tình yêu Chúa có sức mạnh biến đổi mọi thực tại. Khi ta đón Chúa vào cuộc đời, Chúa không chỉ biến đổi cá nhân ta, mà còn biến đổi cả các mối tương quan xung quanh ta. Lê-vi đã mang những người bạn cùng nghề đến với Chúa. Sứ mạng của người môn đệ sau khi được biến đổi là trở thành nhịp cầu để đưa những người "tội lỗi" khác đến gặp gỡ vị Lương Y tuyệt vời.

Về gợi ý mục vụ, giáo xứ và các hội đoàn cần học theo cái nhìn của Đức Giê-su. Đừng để cộng đoàn chúng ta trở thành một câu lạc bộ của những người tự cho mình là thánh thiện. Hãy mở cửa đón nhận những người "bên lề", những người ly dị tái hôn, những người lầm lỗi đang khao khát tìm đường trở về. Mục vụ là đi tìm những con chiên lạc, chứ không phải chỉ quây quần bên những con chiên ngoan. Các linh mục và người hướng dẫn tâm linh cần thể hiện gương mặt lương y trong bí tích Hòa Giải. Hãy tạo điều kiện để hối nhân cảm thấy họ được mời gọi đến "bàn tiệc" của Chúa thay vì bị xét xử khắc nghiệt. Nhắc nhở giáo dân rằng Chúa hiện diện ở nơi làm việc, nơi phố chợ; đạo không chỉ ở trong nhà thờ mà còn là việc lắng nghe tiếng Chúa gọi giữa những tất bật của cơm áo gạo tiền. Hãy dạy cho người trẻ biết nhạy bén với tiếng Chúa để dám từ bỏ những lối sống không phù hợp. Mỗi Kitô hữu cần ý thức mình là người tội lỗi được Chúa thương xót để có thể bao dung với người khác. Hãy tránh phong trào "nhân danh Chúa" để loại trừ hay chống đối nhau. Cuối cùng, hãy đẩy mạnh mục vụ thăm viếng những gia đình khô đạo. Việc "ăn uống chung" hay một cuộc trò chuyện chân thành có sức mạnh phá tan rào cản mặc cảm, mang Tin Mừng đến nhà của Lê-vi hiện đại bằng sự hiện diện nhân hậu.

Lạy Chúa Giê-su, Chúa đã gọi Lê-vi tại trạm thu thuế, xin cũng gọi chúng con giữa những bộn bề lo âu của cuộc sống. Xin ban cho chúng con trái tim biết thừa nhận mình đau ốm để cần đến Chúa, và một đôi mắt biết trân trọng anh chị em lầm lạc như những người khách quý trong bàn tiệc của Chúa. Ước gì mỗi ngày chúng con biết đứng dậy khỏi những trạm thu thuế của cái tôi ích kỷ để bước đi trong ánh sáng phục sinh của Ngài. Amen.