TỰ DO ĐỂ YÊU MẾN – LỜI MỜI GỌI VƯỢT QUA "NGƯỠNG CỬA" CỦA SỰ CHIẾM HỮU

Lời Chúa hôm nay đưa chúng ta vào một cuộc đối diện đầy kịch tính giữa Đức Giê-su và một người trẻ tuổi đang khao khát lý tưởng. Bản văn của Thánh Mát-thêu không chỉ là một mẩu chuyện về đạo đức học, mà là một mặc khải về bản chất của ơn cứu độ và điều kiện để trở thành môn đệ đích thực. Hình ảnh người thanh niên giàu có bỏ đi trong buồn rầu đã trở thành một biểu tượng trường tồn trong lịch sử linh đạo, đối lập hoàn toàn với hình ảnh Thánh An-tôn Viện phụ mà Giáo hội mừng kính hôm nay – người đã nghe chính lời này và dám đánh đổi tất cả để tìm thấy sự tự do hoàn hảo trong Thiên Chúa.

Mở đầu cuộc đối thoại, câu hỏi của người thanh niên "Thưa Thầy, tôi phải làm điều gì tốt để được hưởng sự sống đời đời?" bộc lộ một tư duy mang tính "trao đổi" và "sở hữu". Anh ta nhìn sự sống đời đời như một món hàng hoặc một thành tựu có thể đạt được thông qua nỗ lực cá nhân. Câu trả lời của Đức Giê-su "Sao anh hỏi tôi về điều tốt? Chỉ có một Đấng tốt lành mà thôi" ngay lập tức nâng tầm nhìn của anh từ những hành vi đạo đức riêng lẻ lên tới nguồn mạch của mọi sự thiện hảo là chính Thiên Chúa. Chúa muốn anh hiểu rằng sống đời đời không phải là tích lũy công đức, mà là đi vào tương quan với Đấng Tốt Lành. Đây là một gợi ý mục vụ quan trọng cho chúng ta ngày nay: đôi khi chúng ta quá chú trọng vào việc "làm" các việc đạo đức mà quên mất "việc quan trọng nhất" là để Thiên Chúa làm chủ đời mình.

Khi Đức Giê-su nhắc lại các điều răn, Người nhấn mạnh đến bảng thứ hai của Thập giới – những điều răn liên quan đến tha nhân. Điều này thật thú vị, vì nó cho thấy con đường đến với Thiên Chúa không bao giờ tách rời khỏi trách nhiệm với đồng loại. "Ngươi phải yêu đồng loại như yêu chính mình" là cái ngưỡng cuối cùng của lề luật. Người thanh niên tự tin khẳng định đã giữ vững mọi điều đó từ thuở nhỏ. Anh là một người đạo đức theo tiêu chuẩn xã hội và tôn giáo thời bấy giờ. Tuy nhiên, lòng anh vẫn bất an. Câu hỏi "Tôi còn thiếu điều gì nữa không?" chính là tiếng kêu cứu của một linh hồn đang đói khát sự trọn hảo. Anh nhận ra rằng việc giữ luật một cách máy móc không đem lại niềm vui trọn vẹn. Anh đang tìm kiếm một "điều gì đó hơn thế nữa", và Đức Giê-su đã cho anh câu trả lời vượt quá sức tưởng tượng của anh.

Lời mời gọi "Nếu anh muốn nên hoàn thiện, hãy đi bán tài sản của anh, đem cho người nghèo... rồi hãy đến theo tôi" là trung tâm của bài Tin Mừng. Từ "hoàn thiện" (teleios) ở đây không có nghĩa là không bao giờ phạm sai lầm, mà có nghĩa là đạt đến mục đích tối hậu, là sự trưởng thành toàn diện trong tình yêu. Đối với Đức Giê-su, tài sản không xấu, nhưng sự bám víu vào tài sản là rào cản ngăn chặn sự triển nở của con tim. Việc "bán tài sản" là một hành vi giải phóng nội tâm. Nếu tài sản làm cho anh cảm thấy an toàn hơn Thiên Chúa, thì tài sản đó đã trở thành một ngẫu tượng. Thánh An-tôn Viện phụ đã nắm bắt được tinh thần này một cách triệt để. Khi bước vào nhà thờ và nghe đoạn Tin Mừng này, ông không giải thích nó theo nghĩa bóng, ông đã thực hiện nó theo nghĩa đen với một niềm tin đơn sơ và mãnh liệt.

Sự phản ứng của người thanh niên – "buồn rầu bỏ đi" – là một trong những nốt nhạc buồn nhất trong Tin Mừng. Anh buồn vì anh thấy mình không đủ sức để từ bỏ. Anh yêu của cải của mình hơn là yêu kho tàng trên trời mà Đức Giê-su hứa hẹn. Đây là bi kịch của sự chọn lựa nửa vời. Trong thực tế mục vụ, chúng ta thường thấy nhiều tín hữu muốn theo Chúa nhưng vẫn muốn giữ lại cho mình những "vùng đặc quyền" – có thể là tiền bạc, nhưng cũng có thể là danh tiếng, sự tự mãn, hoặc những thói quen ích kỷ. Nỗi buồn của người thanh niên là bằng chứng cho thấy sự giàu có không mang lại hạnh phúc thật sự nếu nó ngăn cản con người đến với nguồn mạch sự sống.

Tiếp sau đó, giáo huấn của Đức Giê-su về con lạc đà và lỗ kim là một gáo nước lạnh dội vào quan niệm thời bấy giờ cho rằng giàu sang là dấu chỉ của phúc lành Thiên Chúa. Chúa khẳng định: "Người giàu có khó vào Nước Trời". Lỗ kim có thể là một lối vào nhỏ hẹp tại thành Giê-ru-sa-lem mà con lạc đà phải quỳ xuống và cất bỏ mọi hành lý trên lưng mới chui qua được. Đó là hình ảnh của sự khiêm nhường và trút bỏ. Nếu chúng ta quá "cồng kềnh" bởi những ham muốn thế gian, chúng ta sẽ không thể đi qua cánh cửa hẹp của Nước Trời. Điều này mời gọi mỗi chúng ta nhìn lại "hành trang" tâm linh của mình: chúng ta đang mang vác những gì làm mình trở nên quá khổ so với lối vào của tình yêu Chúa?

Sự sửng sốt của các môn đệ "Thế thì ai có thể được cứu?" cho thấy một sự bế tắc của nhân tính trước những đòi hỏi của Tin Mừng. Nếu ngay cả những người có phương tiện thực thi đức ái (người giàu) còn khó được cứu, thì những người nghèo thấp cổ bé họng sẽ ra sao? Câu trả lời của Chúa Giê-su "Đối với loài người thì điều đó không thể được, nhưng đối với Thiên Chúa, thì mọi sự đều có thể được" chính là Tin Mừng trong Tin Mừng. Ơn cứu độ không phải là một giải thưởng cho nỗ lực cá nhân, mà là một hồng ân. Thiên Chúa có thể làm những điều kỳ diệu trên sự yếu đuối và giới hạn của con người. Ngài có thể ban cho một người giàu có ơn hoán cải để họ biết chia sẻ, và Ngài có thể ban cho một người nghèo sự giàu có về đức tin.

Nhìn vào gương Thánh An-tôn, chúng ta thấy sự "có thể" của Thiên Chúa được thực hiện. Một con người bình thường đã trở thành "ngọn đèn trên núi" cho cả Giáo hội. Ông đã chiến đấu với quỷ dữ trong sa mạc, không phải bằng vũ khí thế gian, mà bằng lời cầu nguyện và sự chay tịnh. Đời sống của ông là một bài giảng không lời về sự tự do đích thực. Trong thế giới tiêu thụ ngày nay, nơi con người thường được định nghĩa qua những gì họ "có" chứ không phải qua những gì họ "là", gương sáng của Thánh An-tôn là một liều thuốc giải độc. Ông dạy chúng ta rằng sự cô tịch không phải là cô đơn, mà là sự tràn đầy của Thiên Chúa.

Về mặt mục vụ, bài Tin Mừng này thúc bách các nhà lãnh đạo cộng đoàn và mỗi Kitô hữu phải tái xét lại ưu tiên của mình. Chúng ta đang đầu tư vào điều gì? Nếu giáo xứ hay đoàn thể của chúng ta chỉ lo xây dựng cơ sở vật chất mà quên đi việc xây dựng "con người mới" tự do trong Chúa, chúng ta đang đi vào vết xe đổ của người thanh niên giàu có. Sự giàu có thực sự của Giáo hội chính là người nghèo và những tâm hồn tận hiến. Chúng ta cần tạo ra những không gian "sa mạc" trong đời sống thường nhật để lắng nghe tiếng Chúa, để biết khi nào cần "bán đi" những gì không cần thiết cho hành trình đức tin.

Hơn nữa, lời mời gọi của Chúa Giê-su "Hãy đến theo tôi" là một hành trình dài chứ không phải một khoảnh khắc nhất thời. Đối với Thánh An-tôn, hành trình đó kéo dài hơn một trăm năm tuổi đời. Có những lúc ông phải đối diện với những cám dỗ kinh khủng nhất, nhưng ông đã kiên trì vì ông đã tìm thấy "kho tàng" đích thực. Chúng ta thường dễ dàng nhiệt thành trong giai đoạn đầu, nhưng khi đối diện với cái "lỗ kim" của thử thách, đau khổ hay thất bại, chúng ta dễ nản lòng. Bài Tin Mừng nhắc nhở rằng sức mạnh để vượt qua không đến từ chúng ta, mà từ việc "nhìn thẳng vào Chúa Giê-su".

Trong bối cảnh gia đình, bài học về sự từ bỏ có thể được áp dụng qua việc giáo dục con cái về lòng quảng đại. Thay vì dạy con cách tích trữ cho bản thân, hãy dạy chúng niềm vui của việc cho đi. Một gia đình "giàu có" trước mặt Thiên Chúa là gia đình biết mở cửa đón tiếp những người cơ nhỡ, biết dành thời gian cho nhau thay vì chỉ đuổi theo những giá trị vật chất. Sự "hoàn thiện" của gia đình Kitô giáo nằm ở chỗ biết đặt Chúa vào trung tâm của mọi quyết định lớn nhỏ.

Cuối cùng, chúng ta cần nhớ rằng Thiên Chúa không muốn lấy đi của chúng ta bất cứ điều gì có lợi cho hạnh phúc thực sự của chúng ta. Người chỉ muốn chúng ta buông bỏ những gì đang "xiềng xích" tâm hồn mình. Người thanh niên đã bỏ đi buồn rầu vì anh ta chưa tin vào tình yêu của Chúa đủ mạnh để dám buông tay khỏi những của cải chóng qua. Thánh An-tôn đã dám buông tay, và ông đã nhận được gấp trăm ngay ở đời này và sự sống vĩnh cửu đời sau. Đó là logic của Tin Mừng: mất để được, chết để sống, cho đi để nhận lãnh.

Lạy Chúa, nhờ lời chuyển cầu của Thánh An-tôn Viện phụ, xin cho chúng con ơn can đảm để nhìn lại "tài sản" của mình. Xin giúp chúng con nhận diện được những gì đang ngăn cản chúng con bước theo Chúa cách trọn vẹn. Dù đó là tiền bạc, là cái tôi kiêu ngạo, hay những đam mê lệch lạc, xin Chúa dùng quyền năng của Ngài mà biến đổi chúng con, vì "đối với Thiên Chúa, mọi sự đều có thể được". Xin cho chúng con không bao giờ phải bỏ đi trong buồn rầu, nhưng luôn được bước đi trong ánh sáng và niềm vui của những người môn đệ đã tìm thấy kho tàng vô giá là chính Chúa.