ƠN GỌI CỦA LÒNG THƯƠNG XÓT: TỪ TRẠM THU THUẾ ĐẾN BÀN TIỆC TIN MỪNG

Tin Mừng theo thánh Mác-cô (Mc 2,13-17) mở ra một viễn tượng đầy kinh ngạc về cách thức Thiên Chúa can thiệp vào cuộc đời con người. Đây không chỉ là câu chuyện về một ơn gọi riêng biệt của ông Lê-vi, mà còn là bản tuyên ngôn về sứ mạng của Đức Giê-su Ki-tô: Sứ mạng đi tìm và cứu chữa những gì đã hư mất. Giữa lòng một xã hội đầy rẫy những lề luật khắt khe và sự phân biệt đối xử, Đức Giê-su đã thiết lập một "nền văn hóa gặp gỡ" mới, nơi mà lòng thương xót vượt lên trên sự kết án, và bàn tiệc của tình huynh đệ được mở ra cho cả những kẻ bị coi là quân tội lỗi.

Để hiểu sâu sắc đoạn Tin Mừng này, chúng ta cần đặt mình vào bối cảnh lịch sử và thần học của thế kỷ thứ nhất. Bờ biển hồ Ga-li-lê (câu 13) không chỉ là một địa danh địa lý, mà là không gian của sự tự do, nơi Đức Giê-su dạy dỗ dân chúng ngoài khuôn khổ của đền thờ hay hội đường. Việc Người "đi ra" cho thấy tính chất năng động của Tin Mừng: Thiên Chúa đi tìm con người ở nơi họ đang sống và làm việc.

Nhân vật trung tâm là Lê-vi, con ông An-phê (câu 14). Theo truyền thống, ông chính là thánh Mát-thêu tông đồ. Nghề thu thuế trong thời đại đó bị dân Do Thái coi thường vì hai lý do chính: thứ nhất, họ cộng tác với đế quốc La Mã xâm lược; thứ hai, họ thường xuyên gian lận để trục lợi cá nhân. Người thu thuế bị xếp ngang hàng với quân trộm cướp và những kẻ bất chính. Họ bị loại trừ khỏi đời sống tôn giáo chính thống. Hành động Đức Giê-su gọi một người thu thuế "Anh hãy theo tôi!" là một cú sốc đối với các kinh sư. Nó phá vỡ mọi tiêu chuẩn về sự thánh thiện theo luật định.

Câu trả lời của Lê-vi: "Ông đứng dậy đi theo Người" (câu 14) diễn tả sự dứt khoát tuyệt đối. Trong tiếng Hy Lạp, động từ "đứng dậy" (anastas) gợi lên ý niệm về sự phục sinh. Lê-vi đã chết trong tội lỗi và nay được sống lại trong ơn gọi. Việc ông bỏ lại trạm thu thuế – nơi mang lại lợi nhuận vật chất – để theo Đức Giê-su là một sự hoán cải tận căn.

Bữa tiệc tại nhà Lê-vi (câu 15) là một chi tiết quan trọng. Trong văn hóa Trung Đông, việc cùng ăn chung bàn là dấu chỉ của sự hiệp thông, bằng hữu và chấp nhận nhau. Việc Đức Giê-su ăn uống với "nhiều người thu thuế và người tội lỗi" chính là cách Người công bố rằng Nước Thiên Chúa đã đến gần và rộng mở cho tất cả mọi người. Sự hiện diện của các Kinh sư thuộc nhóm Pha-ri-sêu (câu 16) đại diện cho một tôn giáo hình thức, khép kín và tự mãn. Họ đặt câu hỏi: "Sao ông ấy ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi?" Đây không chỉ là một thắc mắc, mà là một lời kết án dựa trên sự phân biệt giai cấp đạo đức.

Câu trả lời của Đức Giê-su (câu 17) gồm hai hình ảnh so sánh: thầy thuốc và bệnh nhân, người công chính và người tội lỗi. "Tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi". Ở đây, Đức Giê-su không phủ nhận giá trị của sự công chính, nhưng Người vạch trần thói giả hình. Những ai tự cho mình là khỏe mạnh (người Pha-ri-sêu) thì tự đóng cửa trước ơn cứu độ, vì họ không thấy mình cần thầy thuốc. Chỉ những ai thừa nhận mình "đau ốm" mới có thể đón nhận được sự chữa lành từ Thiên Chúa.

Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta chiêm ngắm cái nhìn của Đức Giê-su. Đó không phải là cái nhìn soi mói của một vị thẩm phán, mà là cái nhìn thấu suốt và bao dung của một người thầy, một vị lương y. Đức Giê-su đi ngang qua trạm thu thuế, Người thấy Lê-vi. Người không thấy một "tên thu thuế tội lỗi" như đám đông đang thấy; Người thấy một con người đang khát khao sự thật, một linh hồn đang bị giam cầm trong những xiềng xích của vật chất và định kiến.

Ơn gọi của Lê-vi dạy chúng ta rằng Chúa gọi chúng ta không phải vì chúng ta hoàn hảo, nhưng vì Chúa yêu thương chúng ta. Chúa không đợi chúng ta sạch tội rồi mới gọi, nhưng Người gọi để chúng ta được sạch tội. Trạm thu thuế của Lê-vi có thể là hình ảnh của những "trạm dừng chân" tối tăm trong đời mỗi người chúng ta: những đam mê bất chính, những ích kỷ hẹp hòi, hay những quá khứ mà ta muốn che giấu. Chúa Giê-su vẫn đi ngang qua cuộc đời ta mỗi ngày và mời gọi: "Hãy theo Thầy". Vấn đề không phải là quá khứ của chúng ta đen tối thế nào, mà là hiện tại chúng ta có dám "đứng dậy" để bước đi theo Người hay không.

Sự phản ứng của những người Pha-ri-sêu nhắc nhở chúng ta về nguy cơ của thói "kiêu căng đạo đức". Rất dễ để chúng ta nhân danh Chúa để loại trừ người khác, nhân danh lề luật để kết án những anh chị em lầm lạc. Khi chúng ta tự tách mình ra khỏi "bọn thu thuế và quân tội lỗi", chúng ta vô tình đánh mất đi tinh thần của Tin Mừng. Đừng quên rằng, tất cả chúng ta đều là những bệnh nhân trong bệnh viện của lòng thương xót Chúa. Nếu chúng ta cảm thấy khó chịu khi thấy Chúa "ăn uống" với những kẻ tội lỗi, có lẽ chúng ta đang mắc phải căn bệnh của người Pha-ri-sêu: bệnh tự cho mình là công chính.

Bàn tiệc tại nhà Lê-vi là bàn tiệc của niềm vui và sự hòa giải. Chúa Giê-su biến một ngôi nhà vốn bị coi là ổ tội lỗi thành nơi gặp gỡ thánh thiêng. Điều này cho thấy tình yêu Chúa có sức mạnh biến đổi mọi thực tại. Khi ta đón Chúa vào cuộc đời, Chúa không chỉ biến đổi cá nhân ta, mà còn biến đổi cả các mối tương quan xung quanh ta. Lê-vi đã mang những người bạn cùng nghề đến với Chúa. Sứ mạng của người môn đệ sau khi được biến đổi là trở thành nhịp cầu để đưa những người "tội lỗi" khác đến gặp gỡ vị Lương Y tuyệt vời.

Vượt qua định kiến trong cộng đoàn: Giáo xứ và các hội đoàn cần học theo cái nhìn của Đức Giê-su. Đừng để cộng đoàn chúng ta trở thành một câu lạc bộ của những người tự cho mình là thánh thiện. Hãy mở cửa đón nhận những người "bên lề", những người ly dị tái hôn, những người lầm lỗi đang khao khát tìm đường trở về. Mục vụ là đi tìm những con chiên lạc, chứ không phải chỉ quây quần bên những con chiên ngoan.

Lòng thương xót trong bí tích Hòa Giải: Các linh mục và những người hướng dẫn tâm linh cần thể hiện gương mặt của Đức Giê-su là vị lương y hơn là vị quan tòa. Hãy tạo điều kiện để hối nhân cảm thấy họ được mời gọi đến "bàn tiệc" của Chúa thay vì bị xét xử một cách khắc nghiệt. Hãy nhấn mạnh đến niềm vui của việc "đứng dậy" và bắt đầu lại.

Gặp gỡ Chúa tại "trạm thu thuế" của đời thường: Nhắc nhở giáo dân rằng Chúa hiện diện ở nơi làm việc, nơi phố chợ, và trong những hoàn cảnh thực tế của cuộc đời. Đạo không chỉ ở trong nhà thờ, đạo còn là việc lắng nghe tiếng Chúa gọi giữa những tất bật của cơm áo gạo tiền. Hãy dạy cho người trẻ biết nhạy bén với tiếng Chúa để dám từ bỏ những lối sống không phù hợp (như Lê-vi bỏ trạm thu thuế) mà đi theo lý tưởng Tin Mừng.

Sống khiêm nhường trong sứ vụ: Mỗi Kitô hữu cần ý thức mình là người tội lỗi được Chúa thương xót. Chỉ khi ý thức được sự yếu đuối của mình, chúng ta mới có thể bao dung với yếu đuối của người khác. Hãy tránh phong trào "nhân danh Chúa" để loại trừ hay chống đối nhau. Sự hiệp nhất trong Giáo hội chỉ có thể đạt được khi mọi thành phần dân Chúa cùng biết đấm ngực xin Chúa xót thương.

Mục vụ bàn tiệc và thăm viếng: Đẩy mạnh mục vụ thăm viếng những gia đình khô đạo, những người có hoàn cảnh đặc biệt. Việc "ăn uống chung" hay đơn giản là một cuộc trò chuyện chân thành có sức mạnh phá tan rào cản mặc cảm. Hãy mang Tin Mừng đến nhà của Lê-vi hiện đại bằng sự hiện diện nhân hậu và không phán xét.

Lạy Chúa Giê-su, Chúa đã gọi Lê-vi tại trạm thu thuế, xin cũng gọi chúng con giữa những bộn bề lo âu của cuộc sống. Xin ban cho chúng con trái tim biết thừa nhận mình đau ốm để cần đến Chúa, và một đôi mắt biết trân trọng anh chị em lầm lạc như những người khách quý trong bàn tiệc của Chúa. Amen.