ÁNH SÁNG TỪ TRỜI CAO VÀ HY TẾ TÌNH YÊU TRONG ĐỀN THÁNH: CUỘC GẶP GỠ GIỮA VĨNH CỬU VÀ THỜI GIAN

Thứ hai - 02/02/2026 19:58

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ, trong bầu khí linh thiêng và trầm mặc của ngôi thánh đường hôm nay, tâm hồn chúng ta đang hướng về một biến cố vừa bình dị nhưng lại vừa vĩ đại đến khôn cùng, một biến cố nối kết trời và đất, nối kết Cựu Ước và Tân Ước, nối kết Mầu Nhiệm Nhập Thể và Mầu Nhiệm Cứu Chuộc. Cách đây bốn mươi ngày, chúng ta đã hân hoan reo mừng trong đêm thánh vô cùng khi Ngôi Hai Thiên Chúa xé toạc màn đêm để giáng sinh làm người, tiếng hát của các thiên thần còn văng vẳng bên tai vinh danh Thiên Chúa trên các tầng trời, và hôm nay, dòng chảy của phụng vụ đưa chúng ta đến cột mốc bốn mươi ngày sau biến cố ấy, để cùng với Đức Trinh Nữ Maria và Thánh Cả Giuse, chúng ta tháp tùng Hài Nhi Giêsu tiến vào Đền Thánh Giêrusalem. Hôm nay không chỉ là việc tuân giữ một lề luật tôn giáo sáo mòn, mà là cuộc gặp gỡ lịch sử, cuộc gặp gỡ của Thiên Chúa với dân Người, cuộc gặp gỡ của Ánh Sáng với bóng tối nhân gian, và là lời tiên báo về một hy tế tình yêu trọn vẹn mà Đấng Cứu Thế sẽ thực hiện để giải thoát nhân loại. Chúng ta dừng lại ở đây, không phải chỉ để nhìn ngắm một nghi thức, mà để chiêm ngưỡng dung nhan của "Mặt Trời Công Chính", Đấng đang được bồng ẵm trên đôi tay của nhân loại, Đấng đến để thiêu đốt mọi bợn nhơ tội lỗi và thắp lên ngọn lửa hy vọng cho những ai đang ngồi trong bóng tối của tử thần.
Khi suy ngẫm về hành trình của Thánh Gia thất tiến về Giêrusalem, chúng ta không khỏi bàng hoàng trước sự khiêm hạ thẳm sâu của Thiên Chúa, Ngôi Lời, Con Thiên Chúa nhập thể làm người, sinh ra và sống trong xã hội loài người, đã chấp nhận bị luật lệ loài người chi phối, theo Luật Môisen như sách Xuất Hành đã ghi chép rằng mọi con trai đầu lòng phải được gọi là của thánh, dành cho Chúa, đó là lý do Hài Nhi Giêsu được dâng cho Thiên Chúa. Một nghịch lý vĩ đại đang diễn ra trước mắt chúng ta: Đấng là Tác Giả của Lề Luật nay lại cúi mình tuân giữ Lề Luật, Đấng là Chủ Tể của Đền Thờ nay lại được dâng tiến vào Đền Thờ như một lễ vật, Đấng Thánh thiện tuyệt đối lại chấp nhận nghi thức dành cho những kẻ cần được thánh hiến. Tại sao Thiên Chúa lại chọn con đường này? Tại sao Đấng Cao Cả lại hạ mình sâu đến thế? Thưa, đó chính là logic của Tình Yêu Nhập Thể, Ngài không muốn đứng ngoài lề cuộc sống con người, Ngài không muốn dùng quyền năng để miễn trừ cho mình những gánh nặng mà nhân loại phải mang, thánh Phaolô đã xác quyết mạnh mẽ rằng bởi vì con cái có chung máu thịt với nhau, thì phần Ngài, giống y như vậy, các điều ấy Ngài cũng đã thông chia, để giải thoát những kẻ vì sợ chết mà suốt cả bình sinh sa vòng nô lệ. Chúa đến với loài người là để cứu rỗi và giải thoát, chứ không phải để kết án luận phạt, Ngài đã nên giống các anh em Ngài, để trở thành vị Thượng tế lo việc Thiên Chúa, vừa biết xót thương vừa trung tín, cốt để lo tạ tội cho dân. Chính vì thế, việc Chúa Giêsu được dâng vào Đền Thánh không phải là một vở kịch, mà là sự xác nhận rằng Ngài đã thực sự trở thành một người trong chúng ta, gánh lấy thân phận nô lệ của chúng ta để nâng chúng ta lên làm con cái Thiên Chúa.
Bên cạnh sự khiêm hạ của Chúa Giêsu là sự vâng phục tuyệt đối và trinh khiết vẹn tuyền của Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ Thiên Chúa tiến vào Đền Thánh vâng theo Luật Chúa, tay bồng ẵm chính Đấng là Lề Luật, hình ảnh Mẹ Maria bồng Chúa Giêsu là một bức tranh tuyệt mỹ về sự kết hợp giữa nhân loại và thần linh, giữa sự yếu đuối của thụ tạo và quyền năng của Đấng Tạo Hóa. Mẹ là Đấng vô tội, tinh tuyền không tì vết đến xin điều mà Mẹ không cần là thanh tẩy, Mẹ đã tuân theo nghi lễ thanh tẩy được ghi trong sách Lêvi cho phụ nữ sinh trai hay gái, dù Mẹ hoàn toàn không vương vấn chút bợn nhơ nào. Tại sao Đấng Trọn Đời Đồng Trinh, Đấng đã cưu mang Ngôi Lời do quyền năng Chúa Thánh Thần, lại phải chịu nghi thức thanh tẩy như những phụ nữ bình thường khác? Thánh Dimitri de Rostov đã có những suy tư thần học vô cùng sâu sắc khi ngài thốt lên rằng Mẹ không nhận lãnh sự khoái lạc sung sướng của phu quân, đã sinh con mà không đau đớn, Mẹ được gìn giữ tinh tuyền không tì vết trước khi sinh và sau khi sinh Đấng là nguồn suối trong sạch, há Mẹ lại không tinh sạch sao? Đức Kitô đã sinh ra từ lòng Mẹ, quả không bị hư hoại bởi cây, cây không bị nhơ bẩn bởi quả: Đức Trinh Nữ Rất Thánh vẫn trinh khiết vẹn tuyền sau khi sinh hạ Đức Kitô, Con lòng Mẹ. Mặt Trời công chính không làm tổn thương sự đồng trinh của Mẹ, lẽ thường, máu không làm ô uế Cửa thiên đàng theo luật tự nhiên, Thiên Chúa ngập tràn ánh sáng thần linh đã vượt qua Cửa này, gìn giữ sự đồng trinh của Mẹ. Như vậy, Mẹ Maria tuân giữ luật thanh tẩy không phải vì Mẹ cần được sạch, mà vì sự khiêm nhường thẳm sâu và để nêu gương tuân phục cho chúng ta, đồng thời để cùng với Con của Mẹ chia sẻ thân phận của những người nghèo hèn, những người phải sống dưới ách của Lề Luật. Mẹ không đòi hỏi đặc quyền, Mẹ hòa mình vào dòng người tội lỗi đang khao khát ơn cứu độ, để rồi chính Mẹ trở thành "Hòm Bia Giao Ước Mới" đưa Thiên Chúa vào ngự giữa dân Người.
Bước vào khung cảnh Đền Thờ, chúng ta chứng kiến một cuộc gặp gỡ đầy xúc động, một cuộc chuyển giao thế hệ mang tính lịch sử và cứu độ, Giáo hội Đông phương hiểu Thánh lễ này thể hiện cuộc gặp gỡ giữa Chúa Giêsu và dân Người, được Ðức Maria và thánh Giuse đem vào Ðền Thánh, Chúa Giêsu đã gặp gỡ dân người mà hai cụ già Simêon và Anna là đại diện. Đây không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa những con người cụ thể, mà là cuộc gặp gỡ giữa Cựu Ước và Tân Ước, giữa sự mong đợi mỏi mòn và sự ứng nghiệm trọn vẹn, giữa lời hứa và hiện thực. Ông Simêon, một người công chính và mộ đạo, đại diện cho tất cả những khao khát thánh thiện của Israel, đại diện cho những tâm hồn đã kiên trì chờ đợi ơn cứu độ qua bao thế kỷ thăng trầm, ông được Thánh Thần linh báo cho biết ông sẽ không thấy cái chết trước khi gặp Đức Kitô. Và giờ đây, giây phút ấy đã điểm, khi đôi mắt già nua của ông chạm vào Hài Nhi bé nhỏ, khi đôi tay run rẩy của ông bồng ẵm Đấng Cứu Thế, một niềm vui vỡ òa đã trào dâng, xua tan mọi mệt mỏi của tuổi già và gánh nặng của thời gian. Vào lúc cha mẹ Hài Nhi Giêsu đem con tới để chu toàn tập tục Luật đã truyền, được Thần Khí thúc đẩy, hôm đó ông lên Đền Thánh, gặp gỡ Hài Nhi, ẵm Hài Nhi trên tay và chào là Ánh Sáng muôn dân. Lời tụng ca "An Bình Ra Đi" (Nunc Dimittis) của Simêon không chỉ là lời của một cá nhân, mà là lời thở phào nhẹ nhõm của cả nhân loại, vì từ nay bóng tối đã bị đẩy lùi, ánh sáng cứu độ đã bừng lên. Vui lên, hỡi cụ Symêon, người công chính, vì chính cụ đã bồng ẵm Đấng giải thoát muôn dân, cho muôn dân tham dự vào sự Phục sinh của Người. Cuộc gặp gỡ này cũng là cuộc gặp gỡ giữa sự vâng phục của người trẻ và lời tiên tri của người già, việc tuân giữ Luật được chính Thần Khí linh hoạt, và lời tiên tri di chuyển trên con đường do Luật vạch ra, cho thấy rằng Thiên Chúa làm việc qua mọi thế hệ, nối kết quá khứ và tương lai trong hiện tại vĩnh cửu của Ngài.
Nhưng thưa cộng đoàn, Lễ Dâng Chúa Giêsu vào Đền Thánh, mà chúng ta cử hành hôm nay, không chỉ dừng lại ở niềm vui gặp gỡ, mà còn ẩn chứa một mầu nhiệm sâu xa hơn, một mầu nhiệm báo trước về tương lai, lễ này có một vị trí đặc biệt vì lễ này loan báo Hy Tế Cứu Chuộc mang lại ơn cứu độ sau này. Khi Đức Maria và thánh Giuse bồng Chúa Giêsu trên tay, dù là Con Thiên Chúa, Đấng giầu sang phú quí để dâng vào Đền Thánh với của lễ đơn sơ là cặp bồ câu non, họ đã thực hiện một cử chỉ mang tính tiên tri về sự tự hiến của Đức Kitô. Cặp bồ câu non, lễ vật của người nghèo, nhưng lại mang ý nghĩa của sự hiến tế toàn thiêu, Hài Nhi Giêsu được dâng lên Chúa Cha không phải để được chuộc lại bằng tiền bạc như các con trẻ Do Thái khác, mà Ngài được dâng lên để thuộc trọn về Chúa Cha, để trở thành "Chiên Thiên Chúa", Đấng sẽ gánh tội trần gian. Đây là lần đầu tiên loan báo về Hy Tế Thánh, chính Ngôi Lời Thiên Chúa nhập thể làm người mạc khải cho chúng ta việc dâng hiến này ám chỉ tương quan giữa nhân loại với Thiên Chúa Cha, qua trung gian cần thiết của Đức Trinh Nữ Maria đồng công cứu chuộc. Lễ này là "bản lề" chuyển tiếp giữa hai mầu nhiệm Nhập Thể và Cứu Chuộc, Chúa Giêsu đến trần gian không phải để sống một cuộc đời êm ấm, mà để hiến dâng, để trở thành Hy Tế đền tội hoàn hảo duy nhất cứu chuộc nhân loại. Ngôi Đền Thờ vật chất tại Giêrusalem hôm nay đón nhận Đền Thờ đích thực là Thân Thể Đức Kitô, và chính tại nơi này, bóng dáng của Thập Giá đã thấp thoáng xuất hiện qua lời tiên tri của Simêon nói với Đức Mẹ về lưỡi gươm sẽ đâm thâu tâm hồn Mẹ. Sự dâng hiến hôm nay là bước khởi đầu cho sự dâng hiến trọn vẹn trên đồi Golgotha, nơi mà Ánh Sáng sẽ chiến đấu với bóng tối trong trận chiến cuối cùng để giành lại sự sống cho con người.
Chính trong ý nghĩa sâu xa của Hy Tế và Ánh Sáng ấy mà Phụng vụ Giáo hội đã gìn giữ và phát triển truyền thống rước nến, khiến ngày lễ này còn được gọi là Lễ Nến. Giáo hội Tây phương lại coi đây là Thánh lễ mừng kính Đức Maria thanh tẩy theo luật Do thái, nhưng khi sát nhập vào Phụng vụ Rôma, Đức Giáo Hoàng Sergiô I đã thêm vào nghi thức rước nến, biến đổi ý nghĩa của ngày lễ trở nên phong phú hơn. Sao lại làm phép nến và rước nến hay gọi là Lễ Nến? Vì trước Thánh lễ có nghi thức làm phép nến và kiệu nến vào nhà thờ như cuộc đón rước Chúa Giêsu là Ánh Sáng của muôn dân, những cây nến được làm phép và thắp sáng trong ngày lễ này tượng trưng cho ánh sáng và vinh quang của Chúa Giêsu. Từ cuộc canh tân Phụng vụ năm 1960, thánh lễ này cũng qui hướng về Chúa Giêsu, hơn là Đức Mẹ dâng Chúa Giêsu trong Đền thờ, để khẳng định rằng Ngài chính là nguồn sáng đích thực, nguồn sáng không bao giờ tàn lụi. Cây nến cháy sáng là một hình ảnh biểu tượng tuyệt vời về Đức Kitô: sáp nến tinh tuyền tượng trưng cho nhân tính vẹn sạch của Ngài được sinh ra từ Đức Trinh Nữ, ngọn lửa lung linh tượng trưng cho thần tính rạng ngời của Ngài, và việc cây nến tự tiêu hao chính mình để phát ra ánh sáng chính là hình ảnh của Hy Tế Thập Giá, nơi Đức Kitô đã hiến dâng mạng sống, tiêu hao thân xác để chiếu soi nhân loại. Lời của cụ già Simêon nói: "Đó là Ánh Sáng chiếu soi muôn dân" vang vọng qua ngàn đời, nhắc nhở chúng ta rằng không có ánh sáng nào khác có thể xua tan bóng tối của tội lỗi và sự chết, ngoài Ánh Sáng là chính Đức Kitô. Quả thật, hôm nay ai trong chúng ta cầm nến sáng trong tay mà không nhớ tới ngày cụ già Simêon bồng ẵm Hài Nhi Giêsu, Ngôi Lời trong xác phàm, là Ánh Sáng, chính cụ là ngọn lửa cháy sáng, chứng nhân của ánh sáng, khi được đầy ơn Chúa Thánh Thần, cụ đã làm chứng rằng Hài Nhi Giêsu là Tình Yêu và là Ánh Sáng chiếu soi muôn dân.
Khi chúng ta cầm cây nến cháy sáng trên tay trong ngày lễ hôm nay, đó không chỉ là một cử chỉ đạo đức bên ngoài, mà là một lời tuyên xưng đức tin và một cam kết dấn thân. Ánh sáng từ cây nến nhắc nhở chúng ta về Bí tích Rửa Tội, ngày mà chúng ta được lãnh nhận ánh sáng từ Đức Kitô và được mời gọi trở thành con cái của sự sáng. Trong một thế giới còn đầy rẫy những bóng tối của hận thù, chia rẽ, dối trá và tuyệt vọng, ánh sáng của Đức Kitô cần được lan tỏa hơn bao giờ hết, và chính mỗi người chúng ta được mời gọi trở thành những ngọn nến nhỏ, tiếp nối ánh sáng từ Cây Nến Phục Sinh là Đức Kitô. Vậy hôm nay, chúng ta hãy nhìn cây nến cháy sáng trên tay cụ già Simêon, từ ánh sáng đó hãy thắp sáng cây nến của chúng ta, hãy để cho ánh sáng của chân lý và tình yêu Chúa thấm đẫm vào tâm hồn, xua tan những góc khuất u tối của ích kỷ và kiêu ngạo trong lòng mình. Như thế, chúng ta không những sẽ cầm ánh sáng trong tay, mà chính chúng ta phản chiếu ánh sáng, ánh sáng trong lòng ta, cho đời ta, và cho mọi người, để bất cứ ai gặp gỡ chúng ta cũng nhận ra được chút hơi ấm và ánh sáng của Chúa Giêsu. Cuộc đời của người Kitô hữu phải là một cuộc rước nến vĩ đại và kéo dài, đi từ ngôi thánh đường này vào giữa lòng đời, mang theo niềm vui của Tin Mừng và hy vọng của Ơn Cứu Độ.
Suy niệm về Lễ Dâng Chúa Giêsu vào Đền Thánh cũng là dịp để chúng ta nhìn lại sự dâng hiến của chính mình. Như Chúa Giêsu đã được dâng cho Chúa Cha, như Đức Mẹ đã dâng Con mình và dâng chính mình trong sự vâng phục, mỗi người chúng ta cũng được mời gọi dâng hiến cuộc đời mình làm "của lễ sống động, thánh thiện và đẹp lòng Thiên Chúa". Sự dâng hiến này không nhất thiết phải là những việc làm phi thường, to lớn, mà là sự trung thành chu toàn bổn phận hàng ngày với tình yêu mến, là sự chấp nhận những thánh giá trong cuộc đời với lòng tin thác, là sự hy sinh cái tôi để phục vụ tha nhân. Trong Đền Thờ năm xưa, ngoài Simêon và Anna, có lẽ còn rất nhiều người khác qua lại, nhưng họ không nhận ra Chúa, chỉ có những tâm hồn khiêm nhu, tỉnh thức, chuyên chăm cầu nguyện và sống trong Thần Khí mới có thể nhận ra Đấng Cứu Thế dưới hình hài một trẻ thơ yếu ớt. Chúng ta hãy cầu xin Chúa cho chúng ta có được đôi mắt đức tin của Simêon, có được sự kiên trì của Anna, có được tâm tình vâng phục của Đức Maria và Thánh Giuse, để trong mọi biến cố của cuộc đời, dù vui hay buồn, dù sáng hay tối, chúng ta luôn nhận ra sự hiện diện của Chúa và mau mắn dâng lên Ngài trọn vẹn con người chúng ta. Lễ Dâng Chúa vào Đền Thánh nhắc nhở chúng ta rằng, đích đến của cuộc đời chúng ta không phải là trần gian này, mà là Đền Thờ vĩnh cửu trên trời, nơi chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng Ánh Sáng huy hoàng của Thiên Chúa mặt giáp mặt.
Cuối cùng, hướng về Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ của Ánh Sáng, chúng ta cùng hiệp ý với Giáo hội ca vang lời kinh chúc tụng: Vui lên, hỡi Đức Trinh Nữ Mẹ Chúa Trời, Đấng đầy ân sủng, vì từ lòng Mẹ đã sinh ra Đức Kitô Chúa chúng con là Mặt Trời công chính, Ánh Sáng chiếu soi những ai ngồi trong bóng tối. Mẹ là người đầu tiên dâng Chúa cho trần gian, và Mẹ cũng là người dạy chúng ta cách đón nhận và gìn giữ Ánh Sáng ấy. Xin Mẹ giúp chúng ta, những con cái của Mẹ, biết gìn giữ ngọn nến đức tin luôn cháy sáng, không để gió bão của cuộc đời làm vụt tắt. Xin Mẹ dẫn dắt chúng ta đi trên con đường thanh tẩy và dâng hiến, để mỗi ngày trôi qua, chúng ta càng trở nên giống Chúa Giêsu hơn, càng trở nên trong sạch hơn, càng thuộc về Chúa trọn vẹn hơn. Nguyện xin Ánh Sáng từ Hài Nhi Giêsu mà cụ Simêon đã bồng ẵm, chiếu soi vào tận thẳm sâu tâm hồn mỗi người chúng ta, chữa lành những vết thương, sưởi ấm những lạnh giá, và biến đổi chúng ta thành những chứng nhân sống động của Tình Yêu Thiên Chúa giữa lòng thế giới hôm nay. Amen.

Nguồn tin: Lm. Anmai, CSsR